"Wuting wangwu malo, wunen kit ma dong poto ocek kwede me akaya."—JON 4:35.
WER 64 Nywako i Tic me Kac ki Yomcwiny
GIN MA WABINYAMO *
1-2. Ngo ma Yecu onongo tye ka lok iye i kare ma owaco lok ma tye i Jon 4:35, 36?
YECU onongo obedo ka wot i dye poto, nen calo poto me bel cayiri ma pud peya ocek. (Jon 4:3-6) Onongo pud dwe angwen odong wek bel man ocek ma romo akaya. Yecu owaco gin mo ma nen calo ocungo wi luwiny lokke ni: "Wuting wangwu malo, wunen kit ma dong poto ocek kwede me akaya." (Kwan Jon 4:35, 36.) Gin ango ma onongo Yecu tye ka lok iye?
2 Yecu nen calo onongo tye ka lok i kom loko dano ento pe kayo bel. Tam kong i kom gin ma onongo pud otimme atima. Kadi bed Lujudaya onongo pol kare pe gimer ki Lucamaria, Yecu onongo otito kwena bot dako ma Lacamaria—dok dako-ni owinyo lokke! Ki lok ada, i cawa ma Yecu onongo tye ka waco ni "poto ocek," onongo Lucamaria ma guwinyo lok i kom Yecu ki bot dako-ni gitye ka bino me pwonyo lok mukene ki bot Yecu. (Jon 4:9, 39-42) Buk mo acel ma tito lok me Baibul oloko i kom gin mutimme man ni: "Miti ma jo magi gubedo kwede . . . onyuto ni onongo gitye calo kal ma dong ocek me akaya."
3. Ka ineno dano kit ma Yecu onongo nenogi kwede, man bikonyi nining me doko latit kwena mucwiny?
3 In ineno dano ma itito kwena maber botgi nining? Tika inenogi calo kal ma dong ocek me akaya? Ka itye ki neno meno, ci jami adek bitimme. Me acel, ibitito kwena ki mit kom kun ingeyo ni kare dong odic woko. Kare me kac bedo macek; nongo cawa pe me abala. Me aryo, ibibedo ki yomcwiny ka ineno kit ma dano gijolo kwede kwena maber. Baibul waco ni: 'Dano gibedo ki yomcwiny i kare me kac.' (Ic. 9:3) Ki me adek, ibineno ngat acel acel calo twero doko lalub kor Kricito, dok meno biweko iloko yo me pwonyi wek obed ma rwatte ki mitigi.
4. Gin ango ma wabipwonyo ki bot lakwena Paulo i pwony man?
4 Yecu pe obedo ki cwiny me cac i kom Lucamaria, kit ma lukwenane mogo gutimo kwede. Me ka meno, en onenogi calo jo ma gitwero doko lulub kore. Wan bene omyero wanen dano me wang ticwa calo jo ma gitwero doko lulub kor Kricito. Lakwena Paulo owekiwa lanen maber adada me aluba. Gin ango ma watwero pwonyone ki bote? I pwony man, wabinyamo kit ma en (1) onongo ngeyo gin mo madok i kom niye pa jo ma en tito kwena botgi, (2) oniang gin ma gitye ki miti iye dok (3) onenogi calo jo ma gitwero doko lulub kor Yecu.
GIN ANGO MA GIYE IYE?
5. Pingo Paulo onongo bedo agonya ka tye ka tito kwena i kacokke pa Lujudaya?
5 Paulo onongo pol kare tito kwena i kacokke pa Lujudaya. Me labolle, en ori i kacokke pa Lujudaya ma tye i Tecalonika 'pi cabit adek kun obedo ka nyamo lok kwedgi i kom lok ma i ginacoya.' (Tic 17:1, 2) Paulo nen calo onongo winyo agonya i kacokke pa Lujudaya. En odongo i dinigi. (Tic 26:4, 5) Paulo onongo twero niang tekwaro pa Lujudaya, pi meno en obedo ki tekcwiny me tito kwena botgi.—Pil. 3:4, 5.
6. I yo ma nining ma jo ma gitye i cuk ma i Atene onongo gipat ki jo ma Paulo otito kwena botgi i kacokke pa Lujudaya?
6 I kare ma lumone guryemo Paulo woko ki i Tecalonika ka dok gulubo kore guryeme ki i Berea, en ocito i Atene. Ki kunnu doki, en 'obedo ka nyamo lok ki Lujudaya ki jo ma giworo Lubanga i kacokkegi.' (Tic 17:17) Ento i kare ma Paulo tye ka tito kwena i cuk, en orwatte ki jo ma niyegi pat. I kin luwiny lokke, onongo tye iye luryeko ki Lurok mukene ma onongo gineno kwena pa Paulo calo "pwony manyen." Guwaco bote ni: "In dok ikelo lok ma welo twatwal i itwa."—Tic 17:18-20.
7. Ma lubbe ki Tic pa Lukwena 17:22, 23, Paulo oloko yo me pwonye nining?
7 Kwan Tic pa Lukwena 17:22, 23. Paulo pe otito kwena bot Lurok ma i Atene i yo acel ma en otiyo kwede i kare ma en tye i kacokke pa Lujudaya. Paulo nen calo opennye kekene ni, 'Gin ango ma jo me Atene giye iye?' En ongiyo kabedo ma orume ki diro ci oneno kwer pa dano ma kubbe ki dinigi. I nge meno, Paulo oyenyo gin mo i kit me worogi ma twero rwatte ki lok ada me Ginacoya. Lakwan mo me Baibul owaco ni, "Macalo Lajudaya ma odoko Lakricitayo, en oniang ni Lugrik ma lurok pe giworo Lubanga me 'ada' pa Lujudaya ki Lukricitayo, ento en otute me nyuto ni Lubanga ma en tye ka tito pire-ni pe welo bot jo Atene." Pi meno, Paulo onongo tye atera me loko diro me pwonye. En otito ki jo me Atene ni kwenane oa ki bot 'Lubanga ma Pe Kingeyo' ma gin gubedo ka tute me worone. Kadi bed Lurok onongo pe gingeyo Ginacoya, Paulo pe oilo cinge woko i komgi. Me ka meno, en onenogi calo kal ma ocek me akaya, dok en oloko yone me tito kwena maber.
8. (a) Ngo ma twero konyi me ngeyo dini pa jo ma i wang ticwu? (b) Ka ngat mo owacci ni en dong etye ki dinine, itwero gamo lokke nining?
8 Calo Paulo, bed ma wangi bit. Ngi jami ma twero konyi me niang niye pa dano me wang ticwu. Rwod ot odeyo ode nining? Tika nyinge, rukke, kit ma en nen kwede, nyo kit ma loko kwede nyuto dinine? Gwok nyo en owaco boti atir ni etye ki dinine. Pol kare ka ngat mo owaco kit meno bot laminwa mo ma tye painia keken, en gamo ni, "Pe abino kany ka diyi me ye pwony me diniwa, ento me lok kwedi i kom . . . "
9. Ka itye ka tito kwena bot ngat ma ladini, jami ango ma iromo nongo ma wun ducu wuye iye?
9 Pwony ango ma itwero nyamone ki ngat ma tye ladini? Tute me nongo jami mogo ma wun ducu wuye iye. Twero bedo ni en woro Lubanga acel keken, en ye ni Yecu obedo Lalarwa, nyo bene ye ni watye ka kwo i kare marac ma cokcok-ki bigik woko. Ti ki jami ma wun ducu wuye iye me nywako lok me Baibul kwede i yo ma gudo cwinye.
10. Gin ango ma omyero watute me timone, dok pingo?
10 Wi myero opo ni dano pe guromo ye jami ducu ma dinigi pwonyo. Pi meno, kadi bed dong ityeko niang dini pa ngat meno, tute me niang gin ma en ye iye. David, ma tye painia keken i lobo Australia owaco ni: "I kare-ni dano mapol girubo ryeko me lobo-ni ki pwony me dinigi." Laminwa Donalta, ma bedo i lobo Albania, owaco ni, "Jo mogo ma warwatte kwedgi giwaco ni gitye ki dinigi, ento lacen giwacci pe giye i kom Lubanga." Dok omego ma lamiconari i lobo Argentina otito ni jo mogo giwaco ni giye i kom pwony me Triniti, ento nongo pe giye ni Won, Wod, ki cwiny maleng gin ducu gubedo Lubanga acel. En owaco ni, "Ngeyo jami magi weko bedo yot me nongo gin mo ma wun ducu wuye iye." Pi meno, tem niang gin ma dano ada giye iye. Dong, calo Paulo itwero 'lubo kit ducu ma dano gitye kwede, wek omi ilar jo mogo i yo ducu.'—1 Kor. 9:19-23.
MITIGI TYE I KOM NGO?
11. Kit ma kitito kwede i Tic pa Lukwena 14:14-17, Paulo otito kwena i yo gudo cwiny jo ma gibedo i Licitra nining?
11 Kwan Tic pa Lukwena 14:14-17. Paulo oniang miti pa jo ma gubedo ka winyo lokke, dok oloko pwonye wek obed ma rwatte ki mitigi. Me labolle, lwak ma en oloko botgi i Licitra onongo pe gitye ki ngec mo i kom Ginacoya. Pi meno, Paulo onyamo lok kwedgi kun tiyo ki jami ma gitwero niang iye maber. En oloko i kom cam mapatpat ma cek ka karegi oromo ki nongo mit pa kwo. En otiyo ki nyig lok kacel ki labol ma luwiny lokke gitwero niang iye oyotoyot.
12. Itwero niang miti pa dano nining wek ilok yo me pwonyi obed ma rwatte ki mitine?
12 Ti ki diro me niang miti pa jo me wang ticwu dok ilok yo me pwonyi. Itwero ngeyo miti pa ngat moni nining ka irwatte kwede nyo itye ka donyo i gange? Mitte ni ibed ma wangi bit. Twero bedo ni en tye ka tic i poto, nyo kwano buk, yubo mutoka, nyo timo gin mo mukene. Ka opore, pingo pe iti ki gin ma en tye ka timo me cako lok kwede? (Jon 4:7) Kadi wa bongo ma ngat moni oruko twero titi lok i kome—twero nyuto lobo ma en oa ki iye, ticce, nyo latuk odilo ma en maro. Omego mo ma nyinge Gustavo owaco ni, "Acako nywako lok ki awobi mo ma tye ki mwaka 19 ma onongo oruko cati ma tye ki cal pa lawer mo ma oywek adada. Apenye lok i kom catine, ci awobi-ni otitta pingo emaro lawer meno. Nywako lok meno oweko acako kwano Baibul kwede, dok i kare-ni en tye ominwa."
13. Itwero tito pi yubwa me kwano Baibul i yo ma gudo cwiny dano nining?
13 Ka itye ka tito pi yubwa me kwano Baibul bot dano, tit i yo ma gudo cwinye, dok inyute kit ma kwan man bikonye kwede i kwone. (Jon 4:13-15) Me labolle, dako mo ma onyuto miti ojolo laminwa mo i gange. I kare ma laminwa-ni oneno catibiket i kor ot ma nyuto ni dako-ni obedo profesa ma okwano pwony, laminwa otite ni wan bene wapwonyo dano kun watiyo ki yubwa me kwano Baibul kacel ki cokkewa. Dako-ni oye kwano Baibul, ocito i cokke orwone, dok lacen ocito i gure me adwol. I nge mwaka acel, en onongo batija. Pennye kekeni ni: 'Miti pa jo ma adok cen ka limogi tye i kom ngo? Tika atwero tittigi pi yubwa me kwano Baibul ki dano i yo ma gudo cwinygi?'
14. Itwero weko kwan me Baibul bedo ma rwatte ki miti pa latin kwan acel acel nining?
14 Ka icako kwano Baibul ki ngat mo, yubbe pi kwanwu kare ducu, kun nongo itamo pi miti pa latin kwanni kacel ki kwo ma en okato ki iye. Ka itye ka yubbe, tam i kom ginacoya ma ibikwano, vidio ma ibinyuto, ki lapor ma ibitiyo kwede me tito lok ada me Baibul. Pennye kekeni ni, 'Ngo ma bigudo cwiny latin kwan man?' (Car. 16:23) I lobo Albania, dako mo ma onongo tye ka kwano Baibul ki lapainia mo ma nyinge Flora oloko atir ni, "An pe atwero ye pwony me nicer." Flora pe otemo diyo dako-ni wek oye pwony meno cutcut. En otito ni, "Atamo ni myero en kong onge Lubanga ma ociko lok i kom nicer." Cakke ki i nino meno, kare ducu ma gitye ka kwan, Flora obedo ka nwoyo teretere lok i kom mar pa Jehovah, ryekone kacel ki tekone. Lacen, latin kwanne-ni oye pwony me nicer. I kare-ni, en dong tye Lacaden pa Jehovah ma kome mit.
NENGI CALO JO MA GITWERO DOKO LULUB KOR KRICITO
15. Ma lubbe ki Tic pa Lukwena 17:16-18, kit gin ango ma onongo timme i Atene ma ocwero cwiny Paulo, ento pingo en pe oilo cinge woko i komgi?
15 Kwan Tic pa Lukwena 17:16-18. Paulo pe oilo cinge woko i kom jo me Atene, kadi bed bomagi onongo opong ki tim me woro cal jogi ki tim tarwang, dok onongo gimaro ryeko me lobo-ni. Dok en pe ojuko tito kwena botgi kadi bed guyete. Paulo kikome bene odoko Lakricitayo kadi bed yam onongo 'obedo ka yeto Kricito ki keto ayela i kome ki balo nyinge.' (1 Tem. 1:13) Kit macalo Yecu obedo ki gen ni Paulo twero doko lalub kore, Paulo bene obedo ki gen ni jo Atene gitwero doko lulub kor Kricito. Dok gen ma Paulo obedo kwede pe opoto nono.—Tic 9:13-15; 17:34.
16-17. Ngo ma nyuto ni dano ma gia ki i kit kwo mapatpat ducu gitwero doko lulub kor Kricito? Mi labol.
16 I cencwari me acel, jo ma gia ki i kit kwo mapatpat ducu gudoko lulub kor Kricito. I kare ma Paulo ocoyo waragane bot Lukricitayo ma gibedo i boma me Korint i lobo Grik, en owaco ni lumemba mogo me kacokke meno onongo yam gubedo lutim aranyi nyo gitimo tim tarwang malik. I nge meno en omedde ni: "Jo mogo i kinwu bene yam gubedo macalo jo meno. Ento wun dong gityeko lonyowu me bedo jo maleng." (1 Kor. 6:9-11) Ka onongo obed in, tika onongo ibineno jo magi calo jo ma gitwero loko kwogi kun gidoko lulub kor Kricito?
17 I kare-ni, jo mapol gitye atera me loko kwogi wek gidok lulub kor Yecu. Me labolle, i lobo Australia, laminwa Yukina ma tye painia keken oniang ni kit dano ducu gitwero jolo kwena me Baibul. Nino mo acel, i opic me cato odi ki ngom, en oneno nyako mo ma kome opong ki cal ma kigoyo agoya kun orukke ruk muyai. Yukina owaco ni, "Pe onongo amito tito kwena bote kong, ento lacen acako lok kwede. Ci aniang ni en tye ki miti matek i lok me Baibul dok cal mukene ma kigoyo i kome obedo tyeng mogo me Baibul ma tye i buk pa Jabuli!" Nyako-ni ocako kwano Baibul ki bino i cokke. *
18. Pingo omyero pe wangol kop i kom dano?
18 Tika Yecu oneno ni poto dong ocek me akaya pien onongo tamo ni jo mapol gibilubo kore? Pe tye kit meno. Ginacoya onongo otito con ni jo manok keken aye gibiye Yecu. (Jon 12:37, 38) Dok Yecu bene onongo tye ki kero me ngeyo gin ma tye i cwiny dano. (Mat. 9:4) Kadi bed kit meno, en oketo cwinye i kom jo manok ma gibiye lokke, dok otito kwena ki mit kom bot jo ducu. Wan ma pe watwero niang tam ma i cwiny dano omyero dong watute ma rom mene me lweny ki miti me ngolo kop i kom dano nyo wang tic moni! Me ka meno, nen dano ducu calo gitwero doko lulub kor Kricito. Omego Marc, ma tye lamiconari i lobo Burkina Faso, owaco ni: "Dano ma atamo ni gubidongo i yo me cwiny pol kare gigiko kwan woko. Ento jo ma atamo ni pe gubimedde ki kwangi aye dok gidongo. Pi meno, aniang ni ber ka waweko cwiny pa Jehovah aye otelowa."
19. Omyero wanen jo me wang ticwa nining?
19 Tammi mukwongo twero bedo ni pe tye dano mapol i wang ticwu ma gitye calo kal ma dong ocek me akaya. Ento wi myero opo i kom gin ma Yecu owaco bot lupwonnyene. Poto tye ma ocek me akaya. Dano twero lokke ci gidoko lulub kor Kricito. Jehovah neno dano ma i wang ticwa calo jo ma giromo doko lupwonnye pa Kricito dok macalo "lonyo." (Ag. 2:7) Ka waneno dano kit ma Jehovah ki Yecu nenogi kwede, wabitute me niang i kom kwogi ki mitigi. Pe wabinenogi ki cwiny marac, ento wabinenogi calo jo ma gitwero doko omege ki lumegiwa.
WER 57 Tito Kwena Bot Jo Ducu
^ para. 5 Kit ma waneno kwede wang ticwa mono gudo ticwa me tito kwena ki pwony nining? Pwony man binyamo kit ma Yecu ki lakwena Paulo onongo gineno kwede jo ma winyo lokgi ki dok kit ma watwero lubo kwede lanengi kun watamo i kom niye ki miti pa dano dok wanenogi calo jo ma giromo doko lulub kor Kricito.
^ para. 17 Pwony ma kati kare ki kare ma wiye tye ni "Baibul Loko Kwo pa Dano" tye ki labol mapol ma nyuto ni dano twero lokke. Pwony magi gukati i Wi Lubele nio i mwaka 2017. I kare-ni dong, gikati i jw.org®. Nen i te ABOUT US > EXPERIENCES.
^ para. 57 LOK I KOM CAL: I kare ma omego mo gin ki dakone gitye ka tito kwena i ot ki ot, guneno (1) gang ma kigwoko maleng, dok kideyo ki ature; (2) gang ma tye ki lutino matino; (3) gang macilo adada i iye wa ki woko; ki (4) gang pa ngat ma ladini adada. I doggola mene ma ibinongo iye dano ma twero doko lalub kor Kricito?


"Wangeyo poko cwiny me ada ki cwiny me goba."—1 JON 4:6.
WER 73 Miwa Tekcwiny
GIN MA WABINYAMO *
1-2. (a) Catan dong obwolo dano i yo mapatpat ango? (b) Gin ango ma wabinyamo i pwony man?
CATAN "won goba" obwolo dano nicakke wa i kare pa Adam ki Kawa. (Jon 8:44) Gobane mogo tye iye pwony goba i kom to kacel ki kwo i nge to. Pol pa tim ki kwer me tekwaro jenge i kom pwony goba pa Catan i kom to. Macalo adwogine, omegiwa ki lumegiwa mapol myero 'gulweny matek pi niye' ka ngat mo oto ki ganggi nyo i kabedogi.—Juda 3.
2 Ka itye ka nongo dic me nywako i kwer magi, gin ango ma twero konyi me cung matek pi lok ada ma Baibul pwonyo i kom to? (Ep. 6:11) Itwero cuko ki jingo cwiny Lakricitayo lawoti ma tye ka nongo dic me nywako i kwer ma pe yomo cwiny Lubanga nining? Pwony man binyamo tira ma Jehovah ominiwa. Mukwongo, kong wanenu gin ma Baibul waco i kom to.
LOK ADA I KOM KIT MA JO MUTO GITYE KWEDE
3. Ngo mutimme macalo adwogi me goba me acel?
3 Pe obedo miti pa Lubanga ni dano myero guto. Ento wek gumedde ki bedo kwo pi naka, Adam ki Kawa onongo myero guwiny Jehovah, ma ominigi cik ma lubone yot ni: "Yat me ngeyo gin maber ki marac pe icam, pien i nino ma ibicamo iye, en aye ibito iye bene." (Acak. 2:16, 17) Ci Catan otugo peko. En otiyo ki twol me waco bot Kawa ni: "Pe wubito." Ki cwercwiny madit, Kawa oye goba-ni ci ocamo nyig yat meno. Lacen, cware bene ocamo. (Acak. 3:4, 6) I yo ma kit man, bal ki to odonyo i lobo.—Rom. 5:12.
4-5. I yo ma nining ma Catan tye ka medde ki bwolo dano?
4 Adam ki Kawa guto, kit ma Lubanga onongo owaco ni bitimme kwede. Ento Catan pe ojuko waco lok goba i kom to. Lacen en ocako waco goba mukene. Goba acel i kin goba mapol magi aye pwony ni ka kom dano oto, tye gin mo ma pud dok medde ki kwo calo cwiny. Goba meno ma dong iye opokke mapatpat-ti obwolo dano mapol ata nio wa i karewa-ni.—1 Tem. 4:1.
5 Pingo goba magi bwolo jo mapol tutwal? Catan ngeyo kit ma dano winyo kwede i kom to, dok en tiyo ki ngec man me tuko ki wigi. Kit macalo kicweyowa me kwo pi naka, wan ducu pe wamito to. (Latit. 3:11) Waneno to calo lamonewa.—1 Kor. 15:26.
6-7. (a) Catan tika dong ogengo dano ducu ki ngeyo lok ada i kom to? Tit kong. (b) I yo ango ma lok ada me Baibul gonyowa ki i lworo jo muto?
6 Kadi bed ni Catan dong oyelle matek, ento en pe otwero gengo dano ki ngeyo lok ada i kom to. Ki lok ada, tye jo mapol ma dong gingeyo dok gitito gin ma Baibul pwonyo madok i kom kit ma jo muto gitye kwede ki gen ma tye pi jo muto. (Latit. 9:5, 10; Tic 24:15) Lok ada magi kweyo cwinywa, dok konyowa pe me bedo ki lworo nyo akalakala i kom gin ma timme ka dano oto. Me labolle, wan pe walworo jo muto, dok pe walworo ni gin mo marac bitimme i kom jowa me amara ma guto. Wangeyo ni pe gitye kwo dok pe gitwero yelo ngat mo. Bedo calo gunino nino matut. (Jon 11:11-14) Wangeyo bene ni jo muto pe gingeyo cawa. Dong i kare me cer, kadi wa jo ma guto pi mwaki miya mapol gubiwinyo calo gimiyo mere wanggi manok ci guyabo cutcut.
7 Labongo akalakala mo, iye ni lok ada i kom jo muto niang iye yot. Pud dong pat adada ki goba pa Catan ma nyweno wi dano! Medo i kom rwenyo dano, goba magi bene balo nying Lacwecwa. Me konyowa wek waniang peko ma goba pa Catan okelo, wabinyamo lapeny magi: I yo ma nining ma goba pa Catan obalo nying Jehovah? I yo ma nining ma goba magi cayo niye i kom ginkok pa Kricito? Goba magi omedo arem ki deno can bot dano nining?
GOBA PA CATAN OKELO ADWOGI MARACO MAPOL
8. Kit ma kinyuto kwede i Jeremia 19:5, i yo ango ma goba pa Catan i kom jo muto balo kwede nying Jehovah?
8 Goba pa Catan i kom jo muto balo nying Jehovah. Goba magi tye iye pwony goba ni jo muto kiwangogi i mac me kapiny. Pwony ma kit man balo nying Lubanga! I yo ma nining? Pwony man weko dano tamo ni Lubanga ma lamar tye ki kit maraco calo Catan. (1 Jon 4:8) Meno miyo iwinyo nining? Ma pire tek loyo, pwony meno weko Jehovah winyo ningo? Nge ni en dag tim me uno dano i yo mo keken.—Kwan Jeremia 19:5.
9 Goba pa Catan i kom to cayo niye i kom ginkok pa Kricito. (Mat. 20:28) Goba pa Catan mukene aye ni dano tye ki cwiny nyo tipo mo ma pe to. Ka man lok ada, ci dano ducu gikwo pi naka, dok onongo pe bimitte ni Kricito oto piwa wek wanong kwo ma pe tum. Wi opo bene ni to pa Kricito obedo lanyut me mar ma pud dong dit loyo ma kinyuto ki wan dano. (Kwan Jon 3:16; 15:13.) Tam kong kit ma Jehovah gin ki Wode giwinyo kwede i kom pwony ma cayo mic ma pire tek meno!
10. I yo ango ma goba pa Catan i kom to omedo cwercwiny ki peko i kom dano?
10 Goba pa Catan medo cwercwiny ki peko i kom dano. Lunywal ma gitye ka kumo pi to pa latingi pol kare kiwacigi ni Lubanga okwanyo latingi me bedo malaika i polo. Tika goba pa Catan-ni kweyo cwinygi nyo medo aremgi ameda? Pwony goba i kom mac me kapiny dong kitiyo kwede me cwako tim mogo maraco, ma i kine tye iye wango jo ma gukwero pwony pa kanica i kom yat. Spanish Inquisition obedo kot pa Katoli ma kicako i lobo Spain yam con, dok obedo ka uno ki keto can malit i kom jo ma niyegi pat ki me Dini pa Katoli. Lungolkop mogo me kot man onongo giwango jo ma gikwero pwony pa Katoli i kom yat, wek gungut i kom balgi ma peya guto pien gitamo ni man weko gibwot ki i mac me kapiny i nge to. I lobe mapol, dano gitamo ni omyero giwor kwarigi ma guto, giminigi deyo nyo giyeny gum ki botgi. Jo mukene gitimo jami calo guro/yabo lyel me yomo cwiny kwarigi ma guto wek pe guyelgi. Ki cwercwiny, niye ma ojenge i kom goba pa Catan pe kelo kwe cwiny me ada. Me ka meno, kelo par ki lworo mukato kare woko.
KIT MA WATWERO CUNG MATEK PI LOK ADA ME BAIBUL
11. I yo ango ma wadi ki lurem ma pe gitye ki cwiny marac gitwero diyowa me nywako i tim ma Baibul pe cwako?
11 Mar pi Lubanga ki Lokke jingowa me bedo luwiny bot Jehovah kadi bed wadiwa nyo luremwa gitye ka keto dic i komwa me nywako i kwer ma pe rwatte ki cik me Baibul. Gimito ni lewic omakwa ka pe waribbe kwedgi, kun giwaco ni pe wamaro nyo waworo lato-ni. Nyo giromo wacci timwa-ni biweko lato-ni yelo jo makwo i yo mo. Watwero cung matek pi lok ada me Baibul nining? Kong wanenu kit me keto cik ma igi lac me Baibul mogo i tic.
12. Kwer mene ma kwako jo muto ma pe rwatte ki ginacoya?
12 Mok tammi me 'pokke woko' ki i kwer ki tim me tekwaro ma pe rwatte ki Baibul. (2 Kor. 6:17) I lobo mo acel ma tye i nam me Caribbean, jo mapol giye ni ka ngat moni oto, "tipone" romo dong kenyu kun woto ki uno jo ma yam gitere marac. Buk mo acel owaco ni "tipo-ni" twero bene "kelo ayelayela i kabedo meno." Kwer ma tye i kabedo mapol i Afrika aye ni kiweko mac bedo ka lyel i gang lyel dyewor benebene. Pi tyen lok ango? Jo mogo gitamo ni tim man gengo bino pa cen maraco! Wan macalo jo pa Jehovah, pe waye nyo wanywako i kwer nyo tim me kwiya piny ma cwako goba pa Catan!—1 Kor. 10:21, 22.
13. Ka itye ki gung cwiny i kom kwer moni, ngo ma omyero itim ma lubbe ki Yakobo 1:5?
13 Ka itye ki gung cwiny i kom kwer moni, leg bot Jehovah kun ipenye ni omini ryeko. (Kwan Yakobo 1:5.) Dok i nge meno kwed lok i bukkewa. Ka mitte, peny tam ki bot luelda me kacokkewu. Pe gibititi gin me atima, ento gitwero konyi me nongo cik ma igi lac me Baibul, calo mogo ma kinyamo i pwony man. Ka itimo jami magi, nongo itye ka pwonyo 'ryekoni' dok ryeko man bikonyi me "poko gin maber ki gin marac."—Ibru 5:14.
14. Watwero gwokke nining wek pe waket ariya i nyim jo mukene?
14 "Gin ducu ma wutiyo, wutim ducu pi miyo deyo bot Lubanga. Pe wubal cwiny [ngat mo]." (1 Kor. 10:31, 32) Ka watye ka moko tamwa me nywako i kwer moni nyo pe, omyero bene watam i kom kit ma tamwa bigudo kwede cwiny ma ngolo kop pa jo mukene, tutwalle Lukricitayo luwotwa. Pe wamito ni waket ariya i nyim ngat mo keken! (Mar. 9:42) Dok bene, pe wamito balo cwiny jo ma pe gitye Lucaden pa Jehovah. Mar biweko waloko kwedgi ki mwolo, i yo ma kelo deyo bot Jehovah. Pe omyero wadaa ki dano nyo waca kwergi. Wi myero opo ni, mar tye ki teko! Ka wanyuto mar kun bene wamwol dok wawor, ci watwero konyo me loko cwiny jo ma dagwa.
15-16. (a) Pingo tye me ryeko me weko jo mukene ngeyo ka cungoni? Mi labol. (b) Lok pa Paulo ma kicoyo i Jo Roma 1:16 gudowa nining?
15 Wek dano me kabedowu gunge ni ibedo Lacaden pa Jehovah. (Ic. 43:10) Ka ngat mo me pacowu oto, wadini ki jiraniwu igi twero wang i komi ka pe inywako i kwer mogo. Twero bedo yot me gengo peko man ka onongo itittigi con pi niyeni. Francisco, ma bedo i lobo Mozambique, ocoyo ni: "I kare ma an wan ki dakona, Carolina wapwonyo ada, wawaco bot wadiwa ni dong pe wabiworo jo muto. Kiketowa i atematema matek i kare ma lamin Carolina oto. Gin ma kitimo i tekwarowa aye ni kilwoko lyel i kwer mo. Ka dong wat macok loyo pa lato-ni myero obut ka ma kionyo iye pii ma kilwoko ki lyel pi dyewor adek. Gitamo ni man yomo cwiny tipo pa lato. Jo gang pa Carolina onongo gimito ni en aye obut ka ma kionyo iye pii man."
16 Francisco gin ki dakone gudok i lok man nining? Francisco otito ni: "Kit macalo wan wamaro Jehovah dok wamito yomo cwinye, wakwero nywako i kwer meno. Jo gang pa Carolina cwinygi owang matek adada. Gukok i komwa ni wan pe wamiyo woro bot jo muto dok guwaco ni wadiwa pe dong gibimiyowa kony nyo limowa. Kit ma onongo watyeko tittigi pi niyewa con, pe dong wanywako lok mo kwedgi ma igi tye ka wang. Wadiwa mukene dok gucako cwakowa, kun giwacci wan onongo dong watyeko tito ka cungowa con. I nge kare mo, wadi pa Carolina cwinygi opye, dok wabedo ki kare me yubo wat. Ki lok ada, mukene gibino wa i pacowa me penyo pi bukkewa ma jenge i Baibul." Dong pe omyero wawek lewic omakwa me cung matek pi lok ada madok i kom to.—Kwan Jo Roma 1:16.
MI KONY DOK IKWE CWINY JO MA KUMO
17. Ngo ma twero konyowa me bedo larem me ada bot Lakricitayo lawotwa ma tye ka kumo?
17 Ka Lakricitayo lawotwa orwenyo danone me amara, omyero watemme matek me bedo 'larem me ada, omego ma kinywalo me nywako peko ki omegine.' (Car. 17:17) Watwero bedo 'larem me ada' nining, tutwalle ka omego nyo lamego moni tye ka nongo dic me nywako i kwer ma pe rwatte ki cik me Baibul? Wanenu kong cik ma igi lac aryo me Baibul ma twero konyowa me kweyo cwiny jo ma kumo.
18. Pingo Yecu okok ki pig wange, dok ngo ma waromo pwonyo ki i lanene?
18 "Wukok bene kacel ki jo ma kok." (Rom. 12:15) Waromo nongo tek me ngeyo gin ma myero wawac bot ngat ma orwenyo danone me amara. I kine mukene pig wangwa romo gudo cwinygi loyo lokwa. I kare ma larem Yecu ma nyinge Lajaro oto, Maliam, Marita, ki jo mukene gukoko omingi ki laremgi matek. Ma Yecu oo nino angwen i nge to pa Lajaro, en bene "okok ki pig wange," kadi bed en ongeyo ni ebicero Lajaro woko. (Jon 11:17, 33-35) Koko pa Yecu ki pig wange onyuto kit ma Jehovah owinyo kwede i kom to pa Lajaro. Pig wang Yecu bene omoko marre pi jo gang pa Lajaro, dok labongo akalakala mo, man okweyo cwiny Maliam ki Marita. I yo acel-lu, ka omegiwa ki lumegiwa gineno ni wamaro dok waparo pigi, man weko gingeyo ni pe gitye kengi ento gitye ki lurem ma marogi.
19. Ka watye ka kweyo cwiny Lakricitayo lawotwa mo ma tye ka kumo, i yo ma nining ma watwero tic ki Latitlok 3:7?
19 "Kare me ling alinga, ki kare me lok." (Latit. 3:7) Yo acel me kweyo cwiny Lakricitayo lawoti ma kumo aye me winyo lokke. Mi kare ki omeru me tito gin ma tye i cwinye, dok pe iwek i owang ka en tye ka loko "lok atata." (Yubu 6:2, 3) Romo bedo ni en ool matek pi lyeto ma tye ka nongone ki bot wadine ma pe gitye Lucaden pa Jehovah. Pi meno leg kwede. Leg 'Lawiny lega' wek omiye teko ki tam ma atir. (Jab. 65:2) Ka twere, kwan Baibul kacel kwede. Nyo wuromo kwano pwony mo ma rwatte ki i bukkewa, calo gin mutimme i kwo pa ngat mo, ma romo cuko cwinye.
20. Gin ango ma wabinyamo i pwony ma lubo man?
20 Pud dong watye ki mot madit me ngeyo lok ada i kom jo muto ki anyim mamwonya ma tye ka kuro jo ma gitye i lyel! (Jon 5:28, 29) Dong, i lokwa ki ticwa, omyero wacung matek pi lok ada me Baibul dok wanywak ki jo mukene i cawa mo keken ma opore. Pwony ma lubo man bilok i kom yo mukene ma Catan tiyo kwede me gwoko dano i colpiny—tim tyet. Wabineno pingo omyero wagwokke ki tim nyo galowang ma kubbe ki owic me tim jokjok.
WER 24 Wubin i Wi Got pa Jehovah
^ par. 5 Catan ki jogine gubwolo dano ki lok goba mapol i kom kit ma jo muto gitye kwede. Goba magi giweko dano donyo i kwer mogo ma pe rwatte ki ginacoya. Pwony man bikonyi me gwoko genneni bot Jehovah ka jo mukene giketo lyeto i komi me nywako i kwer magi.
^ par. 55 LOK I KOM CAL: Lucaden aryo gitye ka kweyo cwiny watgi ma orwenyo danone me amara i to.
^ par. 57 LOK I KOM CAL: I nge kwedo lok i kom kwer mogo ma kitimo i ka lyel, Lacaden man tye ka tito niyene bot wadine ki mwolo.
^ par. 59 LOK I KOM CAL: Luelda me kacokke gitye ka kweyo cwiny Lacaden mo ma orwenyo danone me amara i to.


Ker me Aciria oturo ker me kaka apar me Icrael woko. I nge meno, Cenakerib, kabaka me Aciria, onongo mito turo ker me kaka aryo me Juda. En ocako mayo boma ducu me Juda ki acel acel. Ento boma ma en onongo mito mayo loyo aye Jerucalem. Gin ma Cenakerib pe ongeyo aye ni Jehovah tye ka gwoko Jerucalem.
Kejekia, kabaka me Juda, oculo Cenakerib cente madwong adada wek pe otur Jerucalem. Kadi bed Cenakerib ogamo cente-ni, en pud dok ocwalo monnye me lweny i kom Jerucalem. Dano ma i Jerucalem gubedo ki lworo matek pien guwinyo ni jo Aciria dong gubino cok. Ento Kejekia owaco botgi ni: 'Pe wulwor. Jo Aciria gire gitek, ento Jehovah bimiyo wabedo tek loyogi.'
Cenakerib ocwalo lakwenane, Larabcake, i Jerucalem me yeto lwak ma kunnu. Larabcake ocung cok ki dog cel me boma ci oredo ni: 'Jehovah pe twero konyowu matwal. Pe wuwek Kejekia obwolwu. Pe tye lubanga mo ma twero larowu ki i cingwa.'
Kejekia olego Jehovah ni otitte gin ma myero etim. Jehovah ogamo ni: 'Pe ibed ki lworo pi lok ma Larabcake owaco. Cenakerib pe bimayo Jerucalem.' I nge meno, Cenakerib dok ocwalo waraga mogo bot Kejekia. Lok ma i waraga man owaco ni: 'Mine i cinga. Jehovah pe twero lari.' Kejekia olego ni: 'Ai, Jehovah, larwa ki i cinge, wek jo ducu gunge ni in keni aye Lubanga me ada.' Jehovah owaco bote ni: 'Kabaka me Aciria pe bidonyo i Jerucalem. Abigwoko boma-na.'
Cenakerib obedo ki gen ni Jerucalem bibedo mere. Ento i dyewor acel, Jehovah ocwalo malaika ka ma lumony gugony iye i nge cel me Jerucalem. Malaika-ni oneko mony 185,000! Oteka lweny pa Kabaka Cenakerib ducu guto woko. Ki lewic en odok cen wa i gange. Jehovah ogwoko Kejekia ki Jerucalem, kit ma en onongo ocikke kwede. Ket kong ni in onongo ibedo i Jerucalem, tika onongo ibigeno Jehovah?
'Lamalaika pa Jehovah cung kun gwoko jo ma gilworo Jehovah, dok larogi bene woko ki i can.'—Jabuli 34:7


I lobo Ciria, onongo tye latin nyako mo ma Laicrael ma bedo ka mabor ki pacogi. Lumony me Ciria gukwanye woko ki bot jo ganggi, dong en odoko latic pa dako pa ladit wi mony ma nyinge Naaman. Latin anyaka-ni onongo woro Jehovah, kadi bed dano ma i ngete ducu pe giworo Jehovah.
Naaman onongo tye ki two mo marac ma kilwongo ni dobo, dok bedo ki arem kare ducu. Latin anyaka-ni onongo mito konyo Naaman. En owaco bot dako pa Naaman ni: 'Angeyo ngat mo ma twero cango two pa cwari. I lobo Icrael, tye lanebi pa Jehovah ma nyinge Elica. En twero cango two dobo pa cwari.'
Dako pa Naaman otito bot Naaman gin ma latin anyaka-ni owaco. Naaman onongo tye atera me temo gin mo keken ma weko ecang, pi meno en ocito wa i ot pa Elica i lobo Icrael. Naaman onongo tamo ni Elica bijole calo welo ma pire tek. Ento me ka lok bote wang ki wang, Elica ooro laticce ni omot Naaman dok omi bote kwena man ni: 'Citi ilwokke i Kulu Jordan tyen abiro. I nge meno komi biroc dok kakare.'
Cwiny Naaman otur woko. En owaco ni: 'Onongo atamo ni lanebi-ni bicango twona ki lwongo nying Lubangane kun wito cinge i wiya tungi ki tungi. Me ka meno, en owaco ni acit alwokke i kulu mo i Icrael. Watye ki kulu mabeco loyo i Ciria. Pingo pe acit alwokke kunnu?' Kiniga omako Naaman matek, ci oa woko ki i ot pa Elica.
Lutic pa Naaman gukonye me loko tamme. Guwaco bote ni: 'Pe itye atera me timo gin mo keken wek komi ocang woko? Gin ma lanebi-ni owaco ni itim obedo gin ma yot. Pingo pe itim atima?' Naaman owinyo lokgi. En ocito i Kulu Jordan ci olutte i pii tyen abiro. I nge tyen me abirone, Naaman okatti woko ki i pii ma kome ocang woko maber. En obedo ki pwoc madit, dok odok cen ka pwoyo Elica. Naaman owaco ni: 'An dong angeyo ni Jehovah keken aye Lubanga me ada.' In itamo ni latin anyaka me Icrael-li owinyo nining i kare ma Naaman odok cen ma ocang woko?
"Wer ma litino lukere ki litino ma pud dot giwero me paki ber atika."—Matayo 21:16


'Bedo ber ki me yomcwiny ka kibedo kacel ki mer!'—JABULI 133:1
WER: 149, 99
1, 2. Yub ango ma binotowa kacel i yo ma kite dok pat i mwaka-ni, ki dok pingo? (Nen cal ma tye i pot karatac man.)
I NINO dwe 31, Marci 2018, dano milion mapol ki twok lobo-ni gibicito i gure mo ma bedo kicel mwaka ki mwaka. I nge poto ceng, Lucaden pa Jehovah ki jo mukene mapol gibigure kacel me po pi ginkok pa Yecu piwa. Mwaka ki mwaka, Nipo me to pa Kricito noto dano i yo me aura loyo kit yub mo keken.
2 Jehovah gin ki Yecu cwinygi bedo yom adada ka gineno dano milion mapol gicito i gure man i but lobo ducu i nino meno. Baibul tittiwa ni tye "lwak dano mapol ata, ma ngat mo pe romo kwano welgi, ma gua ki i rok ducu, ki i kaka ducu, ki dano ducu me wi lobo, ki leb ducu," ma gidange ni: "Laro dano tye bot Lubangawa ma obedo i wi komker, ki bot Latin romo!" (Niyabo 7:9, 10) Tye me yomcwiny adada ni mwaka ki mwaka dano mapol gibedo tye i nipo me nyuto pwoc bot Jehovah ki Yecu pi jami mabeco ma gutimo!
3. Pwony man bigamo lapeny mene?
3 I pwony man ibinongo lagam i kom lapeny angwen magi: (1) Atwero yubbe pi Nipo nining, wek anong adwogi maber? (2) Nipo konyo jo pa Lubanga nining me note kacel? (3) Atwero timo ngo wek note obed i kin jo pa Lubanga? (4) Tika Nipo me agikki bibedo tye? Ka tye, ci bibedo awene?
ATWERO YUBBE PI NIPO NINING, WEK ANONG ADWOGI MABER KI IYE?
4. Pingo pire tek ni wabed tye i Nipo?
Jehovah gin ki Yecu gineno tute pa ngat acel acel me bedo tye i Nipo
4 Pingo pire tek ni wabed tye i Nipo? Me acel, bedo tye i cokke obedo but yubwa me woro Jehovah. Watwero bedo ki tekcwiny ni Jehovah gin ki Yecu cwinygi bibedo yom matek ka gineno wan ki acel acel, watute me bedo i yub man ma pire tek loyo i mwaka-ni. Wamito ni Jehovah gin ki Yecu gunen ni watye i Nipo nikwanyo ka pe twere kulu me bedo tye iye. Ka ngo ma watimo nyuto ni cokkewa pire tek, ci man miyo Jehovah tyen lok mukene me gwoko nyingwa i "buk me po" i kom jo ma giwore. Buk man bene kilwongo ni "buk me kwo." Buk man tye ki nying jo ducu ma Jehovah mito miyogi kwo ma pe tum.—Malaki 3:16; Niyabo 20:15.
5. Itwero 'ngine kekeni wek inen ka ce icung matek i niyeni' nining i cabit mogo manok ma peya nino me Nipo oo?
5 I cabit mogo manok ma peya nino me Nipo oo, watwero tero cawa malac i lega ki tam matut i kom kit ma watwa ki Jehovah tek kwede. (Kwan 2 Jo Korint 13:5.) Lakwena Paulo otito ki Lukricitayo ni: "Kong wungine kekenwu, wek wunen ka ce wucung matek i niyewu." Watwero timo meno nining? Watero penye kekenwa ni: 'Tika amoko ni man aye dul ma Jehovah oyero me tiyo ticce? Tika atye ka tute ki tekona ducu me tito kwena ki pwonyo jo mukene ki kwena maber-ri? Tika kwona ki jami ma atimo nyuto ni aye ni watye ka kwo i kare me agikki dok ni agikki me lobo pa Catan-ni cok o? Tika ageno Jehovah gin ki Yecu kit macon, calo i kare ma pud acako tic pigi acaka?' (Matayo 24:14; 2 Temceo 3:1; Jo Ibru 3:14) Tam i kom lagam pi lapeny magi twero konywa me bedo ka 'ngine kenwa' ka ce watye ma wacung matek.
6. (a) Yo mene ma watwero nongo kwede kwo ma pe tum? (b) Laelda mo yubbe pi Nipo nining mwaka ki mwaka, dok in bene itwero lubo lanenne nining?
6 Yo acel ma itwero yubbe kwede pi Nipo aye me kwan ki tam matut i kom pwony mogo ma loko i kom kit ma yub man pire tek kwede. (Kwan Jon 3:16; 17:3.) Yo acel keken ma watwero nongo kwede kwo ma pe tum aye me ngeyo Jehovah, ki bedo ki niye matek i kom Wode, Yecu. Me yubbe pi Nipo watwero yero me kwano pwony ma weko wanyikke cok botgi. Man aye gin ma omego mo ma dong obedo laelda pi kare malac timo. Pi mwaki mapol, en obedo ka coko Wi Lubele ma tye ki pwony ma giloko i kom Nipo ki kit ma Jehovah kacel ki Yecu gunyuto kwede mar botwa. I cabit mogo manok ma peya nino me Nipo oo en kwano pwony magi dok tamo matut pingo yub man pire tek tutwal. I kare mogo en medo pwony mukene i kom ma tye. En bene kwano dok lwodo lok matut i kom wang Baibul ma kiketo me akwana i kare me Nipo. Laelda man owacci ka etimo jami magi ducu, ci epwonyo jami manyen mwaka ki mwaka. Madong pire tek loyo, kwanne meno weko en dongo marre i kom Jehovah gin ki Yecu. In bene ka ikwano kit meno, ci marri pi Jehovah gin ki Yecu bidongo medde ameda. Man bidongo pwocci pi gin ma gutimo piri dok ibinongo adwogi maber ki i Nipo.
NIPO KONYOWA ME NOTE KACEL
7. (a) Gin ango ma Yecu olego pire i dyewor ma kicamo iye Cam me Otyeno pa Rwot pi tyen mukwongo? (b) Ngo ma nyuto ni Jehovah ogamo lega pa Yecu?
7 I dyewor ma kicamo iye Cam me Otyeno pa Rwot pi tyen mukwongo, Yecu olego lega mo ma pire tek. En olego i kom wat macok ma en ki wonne gitye kwede. Yecu bene olego ni lupwonnyene gubed ma gunote kacel calo en ki wonne. (Kwan Jon 17:20, 21.) Ki lok ada Jehovah ogamo lega pa Wode me amara-ni. Pe tye cokke mo mukene ma moko ni Lucaden pa Jehovah gitye ma gunote kacel ma loyo Nipo. I nino meno, jo milion mapol ma gia ki i lobe patpat ma rangi del komgi patpat gicokke kacel i twok lobo ducu me nyuto ni giye ni Jehovah ocwalo Wode. I kabedo mukene, dano pe gungi neno ka dano me rok mapatpat gicokke kacel ka lega, dok bene ka gucokke ci gineno calo pe opore. Ento Jehovah gin ki Yecu pe gineno kit meno. Gineno gurewa kacel i Nipo calo gin mamwonya adada.
8. Kwena mene ma Jehovah omiyo ki Ejekiel?
8 Macalo jo pa Jehovah, notewa pe tye me ur botwa. Jehovah otito con pi note meno i lok ma en owaco bot Ejekiel. En otito bot Ejekiel ni okwany odoo aryo, acel "pi Juda" ki mukene "pi Yucepu" ci orib odoo aryo-ni wek odok odoo acel. (Kwan Ejekiel 37:15-17.) I "Lapeny pa Lukwan Bukkewa" ma okati i Watchtower me Julai 2016 otito ni: "Jehovah otiyo ki lanebine Ejekiel me tito ni jone bidwogo cen i Lobo ma Kiciko Pire ci gibinote odoco calo rok acel. Lok pa lanebi meno onongo tye ka tito bene ni jo ma giworo Jehovah i kare me agikki gibinote kacel."
9. Mwaka ducu ka watye i Nipo, waneno note pa gurup aryo ma kitito i lok pa lanebi Ejekiel nining?
9 I acakki me 1919, Jehovah ocako yub me guru ki noto jo ma kiwirogi kacel. Gin onongo gitye calo odoo "pi Juda." Ci dano mapol ma gitye ki gen me kwo i lobo man matwal gucako ribbe kacel ki jo ma kiwirogi. Jo ma tye ki gen me kwo i lobo man matwal gitye calo odoo "pi Yucepu." Jehovah ocike me ribo kacel odoo aryo magi wek 'gudok odoo acel' i cinge. (Ejekiel 37:19) En oweko jo ma kiwirogi kacel ki "romi mukene" gudoko "lwak acel." (Jon 10:16; Jekaria 8:23) I kare-ni, gurup aryo magi gitye ka tic pi Jehovah ma guribbe kacel. Ki bene gitye ki kabaka acel, Yecu Kricito, ma kilwongo i lok pa lanebi Ejekiel ni "laticca Daudi." (Ejekiel 37:24, 25) Mwaka ducu ka watye i Nipo me to pa Yecu, waneno note pa gurup aryo magi kit ma Ejekiel otito kwede. Ento gin ango ma wan ducu watwero timone wek note obed tye i kinwa?
GIN ANGO MA WAN DUCU WATWERO TIMONE WEK WABED MA WANOTE?
10. Gin ango ma watwero timone wek jo pa Lubanga gubed ma gunote?
10 Gin ango ma watwero timone wek note obed tye i kin jo pa Lubanga? Me acel omyero watute matek me dongo cwiny me mwolo. I kare ma Yecu tye i lobo, en owaco bot lupwonnyene ni myero gubed jo mamwol. (Matayo 23:12) Pol pa dano me lobo man ginene calo pigi tek loyo jo mukene. Ka wamwol, wabiworo omegiwa ma gitye ki mot me tic i kacokke ki dok wawinyo lokgi. Ka watimo meno ci jo me kacokke gibibedo ma gunote kacel. Ma dong pire tek loyo, ka wabedo jo mamwol ci biyomo cwiny Jehovah pien en "pyem ki [nyo dag] jo ma wakke ento miyo kica bot jo mamwol."—1 Petero 5:5.
11. Tam matut i kom mugati ki vino ma kitiyo kwede i Nipo twero notowa nining?
11 Gin ango mukene ma watwero timone wek note obed tye i kin jo pa Lubanga? Tam matut i kom gin ma mugati ki vino gicung pire. Omyero watim meno ma Nipo pudi, tutwalle i otyeno ma Nipo pudi. (1 Jo Korint 11:23-25) Mugati ma tobi pe iye cung pi kom Yecu ma roc pe iye ma en omiyo calo gitum. Vino makwar-ri cung pi remone. Ento myero pe wange pwony magi keken. Omyero wiwa opo ni ginkok pa Yecu tye lanyut me mar pa Jehovah gin ki Yecu. Jehovah omiyo Wode piwa, ki dok bene Yecu oye pire kene me miyo kwone piwa. Ka watamo kit ma gimarowa kwede, man biweko wamarogi bene. Dok mar ma wan ducu watye kwede pi Jehovah bijingo wat i kinwa.
12. I lokke i kom kabaka gin ki luticce, Yecu otitiwa nining ni Jehovah mito ni watim kica ki jo mukene?
12 Yo me adek mene ma watwero bedo ma wanote i kinwa? Ka watimo jo mukene kica ki cwinywa ducu. Ka watimo meno, ci wanyuto ni watye ki pwoc pien Jehovah twero timo botwa kica i kom balwa pi ginkok pa Yecu. Me nyuto kit ma timo kica pire tek kwede, Yecu omiyo lapor mo i kom Kabaka mo ki luticce. Tim ber kong ikwan Matayo 18:23-34 ci ipenye kekeni ni: 'Tika atye ki miti me timo jami ma Yecu opwonyogi? Tika adiyo cwinya dok anyuto niango i kom utmegina? Tika atye atera me timo kica bot jo ma gucwero cwinya?' Ada, tye ni bal mogo rac kato mukene. Macalo adwogi me roc ma watye kwede, twero bedo tek adada me timo kica pi bal mogo. Ento lok ma Yecu owaco-ni pwonyowa ki gin ma Jehovah mito ni watim. (Kwan Matayo 18:35.) Yecu otito ka maleng ni ka pe watimo ki utmegiwa kica ka gungut ki cwinygi ducu, ci Jehovah bene pe bitimowa kica. Meno obedo gin ma myero wan ducu watam iye matek. Me gwoko note mamwonya ma watye kwede, omyero watim bot utmegiwa kica kit ma Yecu opwonyowa kwede.
13. Wanote nining ka wabedo ki kuc ki jo mukene?
13 Ka watimo kica ki jo mukene, ci wabigwoko kuc i kin omegiwa ki lumegiwa. Lakwena Paulo otito ni omyero waket tek wek wabed ki kuc dok wanote i kinwa. (Jo Epeco 4:3) I kare me Nipo, tutwalle i dyewor me Nipo omyero itam matut i kom kit ma itero kwede jo mukene. Penye kekeni ni: 'Tika jo mukene neno ni pe abedo ki kiniga i kom jo ma gubalo bota? Tika jo mukene neno ni atute matek me kelo ki gwoko kuc? Magi gubedo lapeny ma pigi tek ma myero watam iye.
14. Watwero nyutone nining ni 'wadiyo cwinywa i kom luwotwa ki mar'?
14 Yo me angwen mene ma watwero bedo ma wanote i kinwa? Lubo lanen pa Jehovah i nyuto mar. (1 Jon 4:8) Pe myero wawac ni "Atwero bedo ki kuc ki utmegina ento pe mitte ni abed ki wat macok kwedgi." Ka watamo kit meno, ci nongo pe watye ka lubo tira pa Paulo ma owaco ni 'wudi cwinywu i kom luwotwu ki mar." (Jo Epeco 4:2) Paulo pe owacci omyero 'wadi cwinywa i kom luwotwa' keken ento omyero wadi cwinywa 'ki mar.' Apokapoka tye iye. Watye ki dano ma patpat i kacokke, dok Jehovah aye ma onyikogi cok bote. (Jon 6:44) Pi meno en tye ki tyen lok matir me marogi. Ka omegiwa ki lumegiwa gupore me nongo mar pa Lubanga, pingo dok watwero wacone ni pe gupore me nongo marwa? Omyero wamargi kit ma Jehovah mito.—1 Jon 4:20, 21.
NIPO ME AGIKKI BIBEDO AWENE?
15. Wangeyo nining ni Nipo me agikki bibedo tye?
15 I nino mo acel, wabibedo i Nipo me agikki. Wangeyo man nining? Paulo owaco bot Lukricitayo ma kiwirogi ni ka gipo pi to pa Yecu mwaka ki mwaka, nongo 'gitye ka yweko nyo tito pi lok me to pa Rwot, nio ka en bidwogo.' (1 Jo Korint 11:26) Yecu bene oloko i kom 'dwogone' i kare ma en tye ka lok i kom kare me agikki piny. I kare ma en oloko i kom twon can madit atika macok bino-ni en owaci: 'Gin ma nyuto Wod pa dano binen i polo. Ci i kare meno kaka ducu ma i wi lobo bikumo, ci gibineno Wod pa dano ka bino ki i wi pol me polo, ki twero madwong, ki deyo madit. En bioro lumalaika ki tum ma kok malongo, gibicoko jone ma en oyero ki i twok piny angwen ducu, nia ki i agikki polo tungcel nio kwede wa i agikkine mukene.' (Matayo 24:29-31) Yecu 'bicoko jone ma en oyero' i kare ma en bidwogo me tero Lukricitayo ma kiwirogi ma pud gitye i lobo i polo. Man bitimme ma twon can madit atika dong ocake woko ento nongo Armagedon pudi. I lweny meno, Yecu gin ki jo 144,000, gibilweny i kom luker me lobo man ci giloyo lweny meno. (Niyabo 17:12-14) Nipo ma wabibedo iye me agikki ma Yecu pud peya 'odwogo' ka gamo jone ma kiwirogi bibedo Nipo me agikki.
16. Pingo imoko tammi me bedo tye i Nipo i mwaka-ni?
16 Mok tammi me bedo tye i Nipo i nino dwe 31 Marci, 2018. Leg bot Jehovah wek okonyi me tiyo jami ducu ma mitte wek wan ducu calo jone wanote kacel. (Kwan Jabuli 133:1.) I nino mo acel, wabicito i Nipo tyen me agikki. Ka wakuro nino meno, wamedde ki nyuto ni note ma wabedo kwede i Nipo mwaka ki mwaka pire tek botwa.


Tika itye ki yub me kwano bukwa me Kwano Ginacoya me Nino Ducu? Ka pe, ci tika itwero keto yub me kwanone nino ducu? Jo mapol gikwano i odiko. Man weko gitwero lwodo lok i kom gin ma gukwano-ni i dyeceng lung. (Yoc 1:8; Jab 119:97) Itwero nongo adwogi maber loyo ki i Ginacoya me nino moni nining? Kwan tyeng mogo muromo ka ngete wek inong ngec matut. Tam i kom gin mo mutimme ma kicoyo i Baibul ma nyuto kit me keto cik ma igi lac ma i tyeng meno i tic. Ci nen kit ma itwero tic ki cik meno i kwoni. Ka itiyo ki lok pa Lubanga me moko tam, ci bitelli dok ibinongo adwogi maber.—Jab 119:105.
Lubetel ma i twok lobo ducu gikwano Ginacoya me Nino Ducu i odiko. Pol kare kimako yub magi dok kiketogi i JW Broadcasting® i te PROGRAMS AND EVENTS. Igiko neno yub |magi awene? Gwok nyo mo i kingi rwatte piri adada. Me labolle, Gin mutimme i kom Lot twero konyi nining me moko tam?


"I ticwa kacel ki Lubanga bene walego ni, kit ma dong wunongo kwede kica pa Lubanga-ni, pe wuwek oballe nono."—2 KOR. 6:1.
WER: 75, 74
1. Kadi bed ni Jehovah aye Ngat Mamalo Twal, en olwongo jo mukene me timo ngo?
JEHOVAH aye Ngat Mamalo Twal, Lacwe jami ducu, Ngat ma ryeko kacel ki teko ducu a ki bote. Yubu oniang lok meno. I kare ma Jehovah openyo Yubu lapeny madok i kom Cwecce, en ogamo ni "Angeyo ni itwero tiyo gin ducu; pe tye lok mo ma iyubo ma pe bicobbe kakare." (Yubu 42:2) Kadi bed ni meno Jehovah twero timo gin mo keken ma en mito timone labongo kony pa ngat mo—nicakke wacon en onyuto cwiny me mar kun lwongo jo mukene me tic kacel kwede me cobo yubbe.
2. Tic ango ma pire tek ma Jehovah omiyo bot Yecu me atima?
2 Lubanga okwongo cweyo Wode acel keken. Jehovah oye me tic kacel ki Wode i cweyo jami ducu. (Jon 1:1-3, 18) Lakwena Paulo ocoyo lok i kom Yecu Kricito ni: "I en Lubanga ocweyo jami ducu, gin ma tye i polo ki gin ma tye i wi lobo, gin ma nen ki gin ma pe nen, kadi wa wegi komker ki wegi dito, ki luloc, ki wegi twer ducu. Jami ducu yam giketo pi twerre dok pire bene." (Kol. 1:15-17) Pi meno, Jehovah oketo deyo i kom Wode ki miye tic me cweyo jami ducu, ki dok tito bot jo mukene tic ma pire tek ma Wode otimo.
3. Tic ango ma Jehovah omiyo bot Adam, ki dok pingo?
3 Jehovah bene olwongo dano me tic kacel kwede. Me labolle, en omiyo ki Adam tic me cako nying lee. (Acak. 2:19, 20) Nen calo Adam pud dong obedo ki yomcwiny adada me neno ginacweya, niang kitgi, ki dok me yero nying mupore pi lee ducu ki acel acel! Jehovah onongo twero cako nying lee en kikome pien en aye ma ocweyogi. Ento, inongo ni ki cwiny me mar, en omiyo tic meno ki Adam. Lubanga bene omiyo tic me yaro wang lobo me Paradic bot Adam wek okat kit ma onongo tye kwede i poto me Eden. (Acak. 1:27, 28) Ki cwercwiny madit, Adam okwero tic kacel ki Lubanga dok man okelo adwogi marac adada bote kacel ki likwayone ducu.—Acak. 3:17-19, 23.
4. Jo mukene gutiyo kacel ki Lubanga nining i cobo yubbe?
4 Lacen, Lubanga olwongo jo mukene me tic kacel kwede i cobo yubbe. Nua ogero yeya ma ogwoko kwone ki pa lupacone ki i Pii Aluka ma ocorre i wi lobo. Moses olaro Luicrael ki i opii i lobo Ejipt. Yocwa otelo rok me Icrael i Lobo ma Kiciko Pire. Solomon ogero ot pa Lubanga i Jerucalem. Maliam onywalo Yecu. Jo magi ducu ma lugen-ni gutiyo kacel ki Jehovah i cobo yubbe.
5. Tic mene ma watwero nywako iye, ki dok tika onongo mitte ni Jehovah owek wati tic meno? (Nen cal ma tye i pot karatac 28.)
5 I kareni, Jehovah lwongowa me tyelo kor Ker pa Meciya ki cwinywa ducu. Tye jami mapol me atima i tic pa Lubanga. Tye mogo ma Lukricitayo mukene pe giromo timone, ento wan ducu watwero nywako i tic me tito kwena maber me Ker pa Lubanga. Ki lok ada, onongo pe mitte ni Jehovah myero ominiwa tic man. En kikome onongo twero lok atir ki dano. Yecu owaco ni meno Jehovah onongo twero tic ki godi me tito pi Ker pa Meciya. (Luka 19:37-40) Kadi bed kumeno, Jehovah pud ye ni wabed "lutic kacel" kwede. (1 Kor. 3:9) Lakwena Paulo ocoyo ni: 'I ticwa kacel ki Lubanga bene walego ni, kit ma dong wunongo kwede kica pa Lubanga-ni, pe wuwek oballe nono.' (2 Kor. 6:1) Tic kacel ki Lubanga obedo twon mot madit dok miniwa yomcwiny adada. Kong dong waneno pingo timo jami magi keliwa yomcwiny madit adada.
TIC KACEL KI LUBANGA WEKO WABEDO KI YOMCWINY
6. Latin Kayo pa Lubanga otito kit ma tic kacel ki Wonne okele yomcwiny nining?
6 Nicakke wacon, lutic pa Jehovah gunongo yomcwiny i tic kacel ki Lubanga. Yecu ma obedo Wod me kayo pa Lubanga opore kene ki ryeko i kare ma owaco ni: '[Jehovah] oketo an ryeko macalo acakki ticce. An onongo atye, abedo ka ngete macalo ladiro tic. Dok cwinye obedo yom kare ducu pi an, an abedo ki yomcwiny madwong mada i nyime.' (Car. 8:22, 30) Yecu otiyo kacel ki Wonne ki yomcwiny, cwinye obedo yom i tic ma en otiyogi ki dok bene me ngeyone ni cwiny Jehovah onongo yom i kome adada. Wan kono?
7. Pingo tic me tito kwena keliwa yomcwiny?
7 Yecu owaco ni meno yomcwiny madit tye i gamo kacel ki i miyo. (Tic 20:35) Wabedo ki yomcwiny i kare ma wanongo ada, dok bene wanongo yomcwiny ka wanywako lok me ada ki jo mukene. Ka wanywako lok me ada ki jo mukene, waneno kit ma jo ma kec nekogi i yo me cwiny gibedo ki yomcwiny ka nongo giniang dok gidongo pwoc pi Lubanga kacel ki lok ada ma tye i Baibul. Wan bene wabedo ki yomcwiny ka waneno gitimo alokaloka pe i tamgi keken ento bene wa i yo me kwogi. Wangeyo ni meno tic me tito kwena maber obedo tic mo ma pire tek adada. Tic man yabo yo bot jo ma guyubo watgi ki Lubanga me nongo kwo ma pe tum. (2 Kor. 5:20) Tic mene ma pire tek ki dok ma kelo yomcwiny loyo, ma watwero timone mapat ki konyo dano wek gunong kwo ma pe tum?
8. Gin ango ma jo mogo guwaco ma lubbe ki yomcwiny ma bino pi tic kacel ki Jehovah?
8 Kadi bed ni wabedo ki yomcwiny ka dano gujolo kwena ma watito botgi, cwinywa bene bedo yom me ngeyone ni nongo watye ka yomo cwiny Jehovah, dok en tye ki pwoc i kom tutewa me tic pire. (Kwan 1 Jo Korint 15:58.) Marco, ma bedo i lobo Italy owacci: "Atye ki yomcwiny madit me ngeyone ni atye ka timo gin maber loyo pi Jehovah ento pe bot ngat mo ma wiye biwil woko i kom jami ma atimo." I yo acel-li, Franco , ma bene bedo i lobo Italy owaco ni: "Jehovah tiyo ki Baibul kacel ki jami mogo me cwiny me poyo wiwa nino ducu ni emarowa dok jami ducu ma watiyo pire pigi tego, kadi bed ni meno waneno tutewa calo gin ma konye pe. Meno aye gin mumiyo tic kacel ki Lubanga kela yomcwiny dok mina tyen lok me kwo."
TIC KACEL KI LUBANGA NYIKOWA COK BOTE KI BENE BOT JO MUKENE
9. Wat ango ma obedo i kin Jehovah gin ki Yecu, dok pingo?
9 Ka watiyo kacel ki jo ma wamarogi, wat i kinwa dongo dok bene wacako ngeyogi maber. Waniang yub ma gitye kwede ki gin ma gitye ka timo me cobone. Yecu otiyo kacel ki Jehovah pi mwaki bilion mapol ata, dok wat maber ki mar matek omoko i kingi ma gin mo keken pe romo balone. Yecu onyuto wat macok ma tye i kingi kun waco ni: "An ki Won wan acel." (Jon 10:30) Gubedo ki yomcwiny madit adada i tic kacel kun ginote kare ducu.
10. Pingo tito kwena nyikowa cok bot Lubanga ki bene bot jo mukene?
10 I legane, Yecu okwayo Jehovah ni meno ogwok lupwonnyene. Pingo? En olego ni: "Wek gibed acel macalo wan acel." (Jon 17:11) Ka wawoto ki loko yo me kwowa wek orwatte ki cik pa Lubanga kun bene wanywako i tito kwena, man weko waniang kit pa Lubanga. Dok wabipwonyo pingo geno Lubanga ki lubo tirane tye me ryeko. Ka wanyikke cok bot Lubanga en bene nyikke cok botwa. (Kwan Yakobo 4:8.) Wanyikke bene cok ki utmegiwa pien wan ducu warwatte ki atematema dok wabedo ki yomcwiny i yo ma rom ki dok wan ducu mitiwa tye acel. Ki lok ada, watiyo kacel, wabedo ki yomcwiny i yo ma rom, dok waciro atematema ma rom. Octavia, laminwa mo ma bedo i lobo Ulaya owaco ni: "Tic kacel ki Jehovah weko anyiko cok ki jo mukene pien kitung bota lirem pe cung i kom kit ma ngat moni nen kwede ki woko ento cung i kom bedo ki yub ma rom kacel ki lubo tira pa Jehovah." Tika in bene iwinyo kit meno? Tika pe ibedo ki miti me nyikke cok ki jo mukene ka ineno kit ma gitye ka tutte kwede me yomcwiny Jehovah?
11. Pingo wabinyikke cok bot Jehovah kacel ki utmegiwa i lobo manyen?
11 Mar watye kwede pi Lubanga ki bene pi dano mukene twero bedo matek adada, ento bibedo matek loyo i lobo manyen. Tam kong pi tic ma tye i anyim! Wabijolo jo ma kicerogi kun bene wapwonyogi ki cik pa Jehovah. Bimitte ni kilok loboni odok paradic. Man pe bibedo tic mayot, ento pud dong wabibedo ki yomcwiny madit ya me tic kacel ki luwotwa ka wawoto ki roco kwowa wek wabed labongo roc i te Ker pa Meciya! Dano ducu gibimedde ki nyiko cok bot luwotgi kacel ki Lubangagi, ma 'bimiyo gin makwo ducu giyeng.'—Jab. 145:16.
TIC KACEL KI LUBANGA GWOKOWA
12. Tic me tito kwena gwokowa nining?
12 Myero wagwok watwa ki Lubanga. Pien watye i lobo ma Catan Larac-ci aye tye ka lonyone ki dok bene pi roc ma watye kwede, weko twero bedo yot botwa adada me cako lubo tam ki kit me lobo man. Cwiny me lobo man watwero porone ki pii nam ma corre magwar adada kun ywayowa dwokowa tung ka ma pe wamito. Wek pe oterwa tung ka marac, mitte ni omyero watute matek adada. I yo acel-li, myero watute matek wek cwiny me lobo pa Catan-ni pe orwenywa woko. Ka watye ka tito kwena bot jo mukene, myero waket tamwa i kom jami mabeco ento pe i kom jami ma gitwero balo niyewa. (Pil. 4:8) Tito kwena jingo niyewa, dok poyo wiwa i kom cikke pa Lubanga kacel ki tirane me mar. Konyowa bene me cung matek i niye.—Kwan Jo Epeco 6:14-17.
13. Lacaden mo acel ma bedo i lobo Australia winyo nining ma lubbe ki tic me tito kwena?
13 Ka waketo cwinywa ducu i tito kwena ki dok i timo jami mukene me cwiny, man biweko pe wabedo ki cawa me keto tamwa tutwal i kom pekki ma watye kwede, dok meno gwokowa ki jami maraco. Omego mo ma nying Joel ma bedo i lobo Australia, owaco ni: "Tic me tito kwena weko wanga bedo twolo me neno jami ma tye ka timme. Poyo wiya bene i kom atematema ma dano tye ka wok ki iye ki bene adwogi mabeco ma anongo ki i keto cik ma iye lac i tic. Tito kwena konya me bedo ngat ma mwol; mina kare me jenge i kom Jehovah kacel ki i kom utmegina."
14. Pingo diyo cwinywa i tic me tito kwena nyuto ni meno watye ki cwak pa Lubanga?
14 Tic me tito kwena bene weko wangeyo ni meno watye ki cwak pa Lubanga. Me labolle: Ket kong ni meno kimini tic me poko mugati bot dano ma i kabedo-ni. Pe kibiculi pi tic man nyo dwoko cente ma itiyo kwede. Ma dong raco loyo, pe biteri kare malac me niang ni meno dano gipe ki miti i kom mugati man ki dok jo mogo gibidagi pi poko mugati man. Ibitero kare ma rom mene itiyo tic man? Cwiny marac ma dano gitye kwede bituro cwinyi dok pe biweko i tiyo tic man pi kare malac. Ento, inongo ni meno jo mapol i kinwa dong gutero mwaki mapol i tito kwena maber labongo cul mo kadi bed ni meno giciro yet ki cac pa jo ma gipe ki pwoc i kom kwena ma watito-ni. Meno tika pe nyuto atir ni watye ki cwak pa Lubanga?
TIC KACEL KI LUBANGA NYUTO MARWA PIRE KI DONG PI LUWOTWA
15. Tic me tito kwena kubbe ki yub ma Lubanga tye kwede pi dano nining?
15 Tam kong i kom kit ma tic me tito kwena rwatte kwede ki yub me mar ma Jehovah tye kwede pi dano. Yubbe pi dano tye ni gubed i lobo kany matwal labongo to; kadi bed ni meno Adam otimo bal ento Jehovah pe oloko tamme. (Ic. 55:11) Ma ka meno, en oketo yub pi dano wek kilargi woko ki i bal kacel ki to. Ma lubbe ki yub meno, Yecu obino i lobo ka odyero kwone ma pe ki roc pi jo ma gin luwiny. Ento wek gubed luwiny, onongo mitte ni meno guniang gin ma Lubanga mito ki botgi. Pi meno, Yecu bene opwonyo dano ki cik pa Lubanga, ki dok en bene ociko lupwonnyene me timo kit meno. Ka wakonyo jo mukene me dongo watgi ki Lubanga nongo watye ka nywako i tic me laro dano ki i bal kacel ki to.
16. Ticwa me tito kwena rwatte ki cik aryo madito ma Lubanga omiyo nining?
16 Ka wakonyo dano wek gunong kwo ma pe tum man nyuto ni watye ki mar pi luwotwa ki dong pi Jehovah ma "mito laro jo ducu, dok mito ni jo ducu gunge lok me ada." (1 Tem. 2:4) I kare ma kipenye cik mene madit loyo ki i kin cik ma gimiyo bot rok me Icrael, Yecu odok iye ni: "'Mar Rwot Lubangani ki cwinyi ducu, ki tiponi [kwoni] ducu, ki tammi ducu.' Man aye cik madit dok mukwongo. Ki me aryone ma rom kwede en ene ni, 'Mar lawoti macalo imarre keni.'" (Mat. 22:37-39) Ka wanywako i tic me tito kwena, nongo watye ka nyuto ni meno walubo cik pa Lubanga.—Kwan Tic pa Lukwena 10:42.
17. I winyo nining ma lubbe ki mot ma itye kwede me tito kwena maber-ri?
17 Pud dong watye ki mot madit ya! Jehovah ominiwa tic ma keliwa yomcwiny, ma nyikowa cok bote ki bene bot jo mukene, dok gwokowa i yo me cwiny. Tic man bene miniwa kare me nyuto marwa pi Lubanga ki pi dano. Kit ma dano gikwo kwede pe rom i twok loboni ducu, ento kadi bed ni gitino nyo guti, lulonyo nyo lucan, gitek nyo in gigoro, dano milion mapol gitye ka yenyo yo mapat pat me nywako niyegi ki jo mukene. Itwero ye lok pa laminwa mo ma bedo i lobo France, ma nyinge Chantel. En owaco ni: "Ngat ma tek loyo ducu, Lacwe jami ducu, Lubanga ma layom cwiny owacca ni: 'Cit! I lokki! Lok pira, kun i loko lok ma a ki i cwinyi. Amini tekona, lokka ma en aye Baibul, cwak ma ki i polo, luwoti ma gitye i lobo, pwonnye kare ki kare, ki dok tira ma mitte i karene kikome.' Pud dong obedo mot madit ya me timo gin ma Jehovah mito ki botwa ki dok me tic kacel ki Lubangawa!"


1, 2. (a) Tit kong kit ma wot pa Ruth ki Naomi obedo kwede, kacel ki kumo ma gubedo kwede. (b) Apokapoka ango ma onongo tye i kin Ruth ki Naomi kadi bed guwoto kacel?
RUTH obedo ka wot i nget Naomi i yo mo ma obedo cere cere i twon tim me Moab. Gin onongo gitye gin aryo keken i kabedo mo malac ata. Go kong ni Ruth ocako neno ni tipo pa jami dong tye ka doko bor pi ceng ma olenge i otyeno, ci oneno wang daane me niang ka ce cawa pe dong oromo me yenyo kabedo me buto pi wor meno. En onongo maro Naomi mada dok onongo tye atera me timo gin mo keken ma en twero me gwoke.
2 Mon aryo-ni ducu onongo gitye ki kumu madit. Naomi onongo dong obedo dato pi mwaki mapol, ento onongo tye ka kumu pi peko ma otimme ma cokcok
3. Lagam me lapeny mene ma bikonyowa me lubo lanen me niye pa Ruth?
3 Ngo ma twero miyo dako ma pud tidi kit man loko tamme kit meno? Ruth onongo binongo teko me cako kwo manyen kun gwoko Naomi nining? Ka watye ka nongo lagam me lapeny magi, wabinongo jami mapol me aluba i niye pa Ruth ma jo Moab. Me acel, kong wanenu gin ma omiyo mon aryo magi gucako wot mabor me cito Beterekem.
Jo me Ot ma To Omayo Jogi
4, 5. (a) Pingo jo me ot pa Naomi gucito i Moab? (b) Peko ango ma opoto i kom Naomi i Moab?
4 Ruth odongo i Moab, lobo mo matidi ma tye tung kunyango me Nam me Kado. Kabedo meno polle cere cere ma yadi tye iye acel acel ki nota mogo matut adada. "Lobo Moab" obedo ngom ma pol kare ceko cam, kadi bed kec onongo opoto i Icrael. Meno aye tyen lok ma okelo rwatte pa Ruth ki Malon ki lupacogi.
5 Kec ma opoto i Icrael omiyo cwar Naomi, Elimelek, otamo ni omyero edak gin ki dakone ki awobene ki i ngom kwarogi wek gikwo i Moab calo lurok. Dak man myero obed ni obedo tek i lok me niye pa ngat acel acel, pien dano me Icrael omyero owor Jehovah kare ducu i kabedo ma en ocimo. (Nwo. 16:16, 17) Naomi ogwoko niyene. Ento, obedo ki kumu madit i kare ma cware oto.
6, 7. (a) Pingo Naomi gwok nyo obedo ki par i kare ma awobene onyomo mon Moab? (b) Pingo kit ma Naomi otero kwede mon wode obedo ber mada?
6 Cwiny Naomi myero obed ni ocwer i kare ma awobene gunyomo mon Moab. (Ruth 1:4) En ongeyo ni kwarogi Abraim, oyelle matek me nongo dako ki wode Icaka, ki i kin lutugi ma giworo Jehovah. (Acak. 24:3, 4) Lacen, i Cik pa Moses, kikwero jo Icrael me weko awobegi ki anyiragi me nyomo lurok, pi lworo ni gibiweko jo pa Lubanga gicako woro cal apaya.
7 Kadi bed kit meno, Malon ki Cilon gunyomo mon Moab. Pe wangeyo ka Naomi obedo ki par iye nyo cwinye otur, ento en omedde ki nyuto mar me ada bot mon wode, Ruth ki Orupa. Gwok nyo obedo ki gen ni nino mo gin gibiworo Jehovah calo en. Kadi ningo, Ruth ki Orupa onongo gimaro Naomi. Wat maber man okonyogi i kare ma can opoto. Ma peya mon matino magi gunywal, gin ducu gudoko mon to.
8. Ngo ma myero obed ni oywayo Ruth i kom Jehovah?
8 Tika kit ma Ruth odongo kwede kun lubo dinine okonye me yubbe pi peko man? Tek mada me wacci okonye. Jo Moab onongo giworo lubange mapol, kun lubanga madit loyo wigi ducu obedo Kemoc. (Wel 21:29) Nen calo dini pa jo Moab onongo tye ki tim me aranyi ki nek alany me kare maca, ma tyero lutino bene onongo tye iye. Gin mo keken ma Ruth opwonyo ki bot Malon nyo Naomi i kom Lubanga, Jehovah me Icrael ma lamar dok lakica, omiyo en oneno apokapoka madit. Jehovah loyo locce ki mar pe ki aranyi. (Kwan Nwoyo Cik 6:5.) I nge to pa cware, Ruth myero obed ni odoko cok mada ki Naomi kun winyo gin ma mego-ni waco i kom tic me aura pa Lubanga Jehovah won twer ducu, ki kit ma tero kwede jone ki kica.
9-11. (a) Tam ango ma Naomi, Ruth, ki Orupa gumoko? (b) Ngo ma watwero pwonyone ki i kom peko ma opoto i kom Naomi, Ruth, ki Orupa?
9 Naomi, ki tungcel, onongo tye ki miti me ngeyo lok ma a ki tugi. Nino mo gwok nyo owinyo ki bot lucat wil ni kec ma i lobo Icrael-li dong pe. Jehovah oketo tamme i kom jone. Beterekem onongo dong tye ma rwatte ki tyen lok me nyinge ni "Ot me Mugati." Naomi otamo me dok cen gang.
10 Ngo ma Ruth ki Orupa onongo dong gubitimo? (Ruth 1:7) Watgi onongo tek mada ki Naomi pi peko ma opoto i kom gin ducu. Tutwalle Ruth, onongo nen calo omaro Naomi pi kica ki niyene matek i kom Jehovah. Mon to adek-ki gugwarre kacel me cito i Judaya.
11 Lok i kom Ruth poyo wiwa ni peko poto i kom jo mabeco ki jo maraco ducu. (Latit. 9:2, 11) Man bene nyuto botwa ni ka warwenyo danowa mo, ci bedo me ryeko me nongo kwe cwiny ki bot luwotwa
Mar me Ada ma Ruth Obedo Kwede
12, 13. Pingo Naomi onongo mito ni Ruth ki Orupa gudok bot jo tugi me ka cito kwede, dok mon matino magi gudok iye nining i acakki?
12 Ka mon to magi guwoto dong pi mairo mabor, par mo madit ocako bino i wi Naomi. En ocako tam i kom mon aryo ma i ngete ki mar ma gunyuto i kome ki i kom awobene. Tam ocako nurre ni pe myero emed peko i kom joni. Ka guweko ngom kwarogi ci gubino kwede, ngo ma en etwero timone pigi i Beterekem?
13 Motmot, Naomi oloko doge woko botgi ni: "Wudok cen, ngat acel acel odok gire i ot pa minne. Rwot [Jehovah] otimwu maber, kit ma wun wutimo jona ma wangi orwenyo woko ki bota, kacel ki an bene." En bene onyuto gen ni Jehovah biculogi ki miyo botgi co manyen ki kwo manyen. "Onoto lemgi me cikogi." Lokke medde ni, "ci gucako kok matek." Dong onongo pe tek me niang tyen lok ma omiyo Ruth ki Orupa gubedo ki wat matek ki mego man ma obedo lakica dok paro pi dano-ni. Gin ducu gubedo ka ridone ni: "Pe kumeno; wan wabidok kwedi wa bot jowu."
14, 15. (a) Orupa odok cen i ngo? (b) Naomi otemo diyo Ruth ni owek lubo kore nining?
14 Naomi pe oye mere mayot. En otito botgi ni pe tye gin mo ma en etwero timone pi joni i Icrael, kit ma cware dong pe me konye, awobene ma joni myero gunyom bene pe, dok gen mo dong pe. En otito ni kero ma en epe kwede me gwokogi aye dong obedo gin me cwer cwiny madit bote. Lok pa Naomi-ni odonyo i cwiny Orupa mada. En onongo tye ki jo me pacone i Moab, mine, ki ganggi ma onongo tye ka kure. Onongo nen kamaleng bot Orupa ni obedo tam me ryeko me dong i Moab bot jo ganggi. Pi meno, ki cwercwiny madit, Orupa onoto lem Naomi me cike ci olokke ocito gire.
15 Ento ki tung bot Ruth kono? Lok ma Naomi owaco-ni bene onongo gudo kome marom aroma. Ento, ginacoya tito botwa ni: "Ruth ocerre i kore matwal." Gwok nyo Naomi onongo dong ocako medde ki wot i yo ci olokke oneno ka Ruth lubo kore. Naomi orido ni: "Nen, nyeki otyeko dok cen bot lutugi ki bot lubangane; dok cen i kor nyeki." (Ruth 1:15) Lok man ma Naomi owaco bot Ruth onyuto lok mo ma pire tek bot jo ma kwano. Orupa onongo dong odok cen bot lutugi ki bot "lubangane" i Moab. En onongo oyeng ki bedo lawor Kemoc ki lubange me goba. Ruth bene mono owinyo kumeno?
16-18. (a) Ruth onyuto mar me ada nining? (b) Ngo ma watwero pwonyone ki bot Ruth i kom mar me ada? (Nen bene cal ma tye i pot karatac 36-37.)
16 I kare ma gitye ka lok gin ki Naomi, Ruth onongo dong otyeko moko tamme matek liking ma pe lokke. Cwinye onongo opong ki mar pi Naomi kacel ki Lubanga ma Naomi woro. Dong Ruth oloko ni: "Pe ibed ka lega ni aweki, nyo ni adok cen awek lubo kori; pien ka ma in icito iye, an bene abicito iye; ka ma ibuto iye, an bene abibuto iye; jo tuwu gibibedo jo tuwa bene, dok Lubangani bibedo Lubangana. Ka ma ibito iye, an bene abito iye, gibiyika kunnu. Myero Rwot [Jehovah] oket can i koma kit meno ki makato bene, ka to kikome aye bipoko an kwedi."
17 Lok ma Ruth owaco bot Naomi-ni obedo lok madit mada
18 Pi meno gumedde ki wot, gin aryo-ni dong, i yo mabor me cito Beterekem. I byek acel, wotte oromo bedo ni otero cabit acel. Labongo akalakala, ngat acel acel i kingi onongo kwe cwiny mo olo ki bot lawote kadi bed gitye i peko.
19. Itamo ni watwero lubo lanen pa Ruth me nyuto mar me ada bot jo me otwa, bot luremwa, ki i kacokke nining?
19 Kumu tye ma oromo dano mapol i lobo-ni. Baibul wacci, "piny bibedo marac" i karewa-ni, mumiyo warwatte ki kit peko mapat pat kacel ki kumu-gu. (2 Tem. 3:1) Kit ma Ruth onyuto-ni pire tek i kare-ni kato kare mo keken. Mar me ada
Ruth ki Naomi i Beterekem
20-22. (a) Kwo pa Naomi i Moab otere nining? (b) Naomi obedo ki tam marac ango pi pekone? (Nen bene Yakobo 1:13.)
20 Lokone aloka ki dog ni ngat moni tye ki mar me ada pe rom ki ketone i tic. Ruth obedo ki kare me nyuto mar me ada pe bot Naomi keken ento wa bot Lubanga ma en oyero me worone, Jehovah.
21 Mon aryo-ni motmot guo i Beterekem, caro mo ma tye mairo abicel tung kupiny me Jerucalem. Naomi ki jo me pacogi, onongo nen calo gingene mada i taun matidi meno, pien lok me dwogo pa Naomi onongo oromo piny i kabedo meno woko. Mon ma kunu onongo gibiro wanggi i kome ci giwacci, "Man en aye Naomi?" Ngene kene ni, bedone i Moab omiyo en olokke mada; cal wange ki kit ma en tye kwede onongo nyuto peko ki arem cwiny me bedo ki kwo matek pi mwaki mapol.
22 Naomi otito bot mon luwote ki jiranine me mwaki mukato angec, kit ma kwo otere marac kwede. En bene otamo ni omyero kilok nyinge Naomi, ma tere tye ni "Ber bedona," wek obed Mara, ma tere tye ni "Kec cwiny." Lapeko Naomi, otamo marac calo Yubu ma okwo con, ni Lubanga Jehovah aye okelo peko-ni i kome.
23. Ngo ma Ruth ocako tam i kome, ki yub maber ango ma Cik pa Moses oketo pi lupeko? (Nen bene lok ma tye piny.)
23 I kare ma mon aryo-ni gucako kwo i Beterekem, Ruth ocako tamo i kom kit me gwoko en kacel ki Naomi i yo maber loyo. En oniang ni Cik ma Jehovah omiyo ki jone me Icrael tye ki yub maber pi lupeko. Onongo kiye ki gin me cito i poto i kare me kayo cam pi beko cam mudong ki i kor lukac kacel ki mukene ma tye i tenge ki twok poto. *
24, 25. Ngo ma Ruth otimo i kare ma kiye bote me kac i poto pa Boaj, dok tic me beko larita onongo bedo nining?
24 Onongo obedo kare me kayo bel cayiri, nen calo i dwe me April me kalenda me karewa-ni, Ruth ocito i poto me neno nga ma biye en me kac ma lubbe ki cik me beko cam. En ocito i poto pa laco ma nyinge Boaj, won ngom ma obedo lalonyo dok obedo wat pa Elimelek, cwar Naomi. Kadi bed Cik onongo mine twero me beko cam, en pe ocure ki wiye, kong openyo twero me kac ki bot laco ma onongo tye ka neno wi lukac i poto pa Boaj. En oye, ci Ruth ocako beko bel cut.
25 Kong igo cal pa Ruth ma tye ka lubo kor lukac. Ka gitye ka kayo bel cayiri ki palagi ma lake olu, en nongo okulle ka coko larita ma opoto ki i cinggi nyo ma guweko i ngegi, ka tweyogi kacel, kun tingogi terogi i wi laro ka ma en dinogi iye lacen. Ticce onongo woto mot, olo dano, dok doko tek ka cok o i dye ceng cawa me kwo gwok nyo cam. Ento, Ruth onongo medde ameda, cung keken ka dunyo kwok ki i wange ki camo cam mo manok me dyeceng.
26, 27. Boaj onongo obedo dano ma nining, dok en otero Ruth nining?
26 Oromo bedo ni Ruth onongo pe tye ki gen ni ngat mo biketo tamme i kome, ento kiketo. Boaj onene ci openyo laco ma loyo wi lutic ni en obedo anga. Boaj ma obedo dano ma onongo tye ki niye matek mada onongo moto luticce
27 Boaj olwonge ni "nyara" kun miyo tam ki Ruth me medde ki bino i potone ka beko cam ki dok me bedo cok ki mon matino me pacone wek lutic ma co pe guyelle. En onongo neno ni Ruth obedo ki ginacama i dyeceng. (Kwan Ruth 2:8, 9, 14.) Ma dong loyo ducu, en onongo pwoye kun cuko cwinye. I yo ma nining?
28, 29. (a) Nying ango ma Ruth onongo tye kwede? (b) In kono itwero bedo calo Ruth, ki ringo bot Jehovah nining?
28 I kare ma Ruth openyo Boaj gin ango maber ma en larok ata-gu etimo ma oweko kitye ka tere maber kumeno, en ogamo ni ewinyo jami ducu ma Ruth otimo i kom daane, Naomi. Nen calo Naomi opako Ruth bot mon me Beterekem, ci lokke oo wa bot Boaj. En bene ongeyo ni Ruth olokke odoko ngat ma woro Lubanga Jehovah, pien en owacci: "Rwot [Jehovah] myero oculli gin ma dong itiyo maber-ri! Rwot ma en Lubanga pa Icrael ka ma iringo ilaro i te bwome-ni, omiyi mot muromo maber!"
29 Lok meno myero obed ni ocuko cwiny Ruth mada! Ki lok ada, en onongo omoko tamme me ringo laro te bwom Lubanga Jehovah, calo latin winyo ma tye cok i nget mine i ot winyo. En opwoyo Boaj pi lok kwede i yo ma dwoko cwinye kumeno. En omedde ki tic ceng ni twic.
30, 31. Ngo ma watwero pwonyone ki bot Ruth i kom tic, bedo ki pwoc, ki mar me ada?
30 Niye pa Ruth ma oketo i tic tye macalo lanen maber adada bot wan ducu i kare-ni ma wayelle ki peko me can cente. En pe otamo ni jo mukene omyero gutim jami pire pien en ebedo dako to, man omiyo en obedo ki pwoc pi jami ducu ma kimiyo bote. En pe obedo ki lewic i tic matek pi cawa malac pi gwoko dano ma en maro, kadi bed ticce obedo tic ma dano onongo gicayo. En oye dok otiyo ki tam me ryeko ma kimiye me tic ki jo ma kitgi beco ma pe gibiyele. Ma dong pire tek loyo, wiye pe owil i kom ka ma gwokke kikome a ki iye, ma obedo Wonne ma lagwok dano, Lubanga Jehovah.
31 Ka wanyuto mar me ada kit ma Ruth onyuto-ni kun walubo lanen ma en oweko-ni ki mwolo, ki tic matek, dok ki pwoc madit, ci wabinongo ni niyewa bene bibedo lanen maber bot jo mukene. Ento, i yo ango ma Jehovah opito kwede Ruth gin ki Naomi? Wabinyamo lok meno i dul ma lubo man.
^ para. 17 Pire tek me ngeyone ni Ruth pe otiyo ki nying dog tic keken ni "Lubanga," kit ma lurok mapol guromo tic kwede; en bene otiyo ki nying Lubanga kikome, Jehovah. The Interpreter's Bible wacci: "Lacocci ocoyo ni larok-ki obedo lalub kor Lubanga me ada."
^ para. 23 Cik-ki onongo obedo cik maber adada, ma nen calo loyo cik mo keken ma Ruth ngeyo ki i ganggi. I kare macon i lobo ma tung kunu, mon to onongo kiterogi marac adada. Coc mo macon wacci: "I nge to pa cware, dako to onongo jenge i kom awobene pi nongo kony; ka pe kwede, ci kare mukene omyero ocate calo opii, odony i tim me malaya, nyo oto woko."


MAN PUD DONG OBEDO GEN MAMWONYA YA! Lacwecwa ocikke me miniwa kwo ma pe tum i lobo kany. Pol pa dano ginongo ye i lok meno tek adada. Jo mogo giwacci, 'Dano weng myero guto, meno aye kit ma jami woto kwede, kwo ki to.' Jo mukene giye ni kwo me labed naka twere ento pe i lobo kany. Giwaco ni ngat moni nongo kwo me labed naka ka en oto ci ocito i polo. In kono, itamo ningo?
Ma pud peya imoko tammi, pingo pe kong inen lagam ma Baibul miyo i kom lapeny adek magi: Pingo kit ma kicweyo kwede dano nyuto ni onongo myero gubed kwo pi naka? Yub pa Lubanga pi dano ki pi lobo-ni onongo tye nining i kare ma en ocweyo dano? To ocako bino i kom dano nining?
KICWEYO DANO I YO MA DOK PAT
Ka ingiyo cwec pa Lubanga ducu ma i lobo kany, inongo ni dano aye ma kicweyo i yo ma dok pat. Nining? Baibul nyuto ni dano keken aye kicweyogi i 'cal' pa Lubanga. (Acakki 1:26, 27) Meno tyen lokke ngo? Meno tere ni Lubanga ocweyowa ki kit mabeco ma en bene tye kwede, calo mar ki ngolo kop atir.
Medo i kom meno, Lubanga omiyo bot dano kero me tam ki moko tam, yero gin maber ki marac, dok ki miti me ngeyo ki bedo larem Lubanga. Meno aye gin ma oweko wanongo mit pa wer nyo lwod, neno ginacweya nyo cal ma ladiro ogoyo, dok wabedo ki ur i kom dit pa jami ma i dan polo. Ma dong pire tek loyo, watwero dongo wat macok ki Lacwecwa. Jami ma kit man weko dano bedo pat adada ki cwec mukene-ni ducu.
Tam kong i kom lok man: Tika onongo Lubanga bicweyowa ki kero me pwonyo jami manyen ma yomo cwinywa ci weko wakwo pi mwaki manok keken? Ada pa lok man tye ni, Lubanga ocweyowa ki kero magi wek wanong mit pa kwo i lobo kany pi naka.
YUB PA LUBANGA MUKWONGO
Jo mukene gitamo ni Lubanga pe ocweyo dano me kwo i lobo kany pi naka. Giwaco ni Lubanga ocweyo lobo me bedo calo ka temo jo, wek enen jo ma gupore me kwo pi naka i polo kacel kwede. Ka onongo tam meno tye atir, ci man weko Lubanga aye ma nongo tye ka kelo peko ki deno can ducu ma tye i lobo kany, pe kumeno? Lakodi tam meno pe rwatte ki kit pa Lubanga. Baibul loko i kom Lubanga ni: "En ngolo kop atir i yone ducu. Lubanga ma lagen ma pe ngolo kop alenga; kite atir ma pe tye ki bal mo."—Nwoyo Cik 32:4.
Baibul nyuto ka maleng yub pa Lubanga pi lobo-ni i lok man: "Polo obedo jami pa Rwot [Jehovah] kene, ento omiyo lobo bot dano, ni gubed iye." (Jabuli 115:16) Ki lok ada, Lubanga ocweyo lobo maleng adada ni obed paco pa wan dano matwal, dok ominiwa jami ducu ma wamito wek wanong mit pa bedo kwo pi naka.—Acakki 2:8, 9.
"Polo obedo jami pa Rwot [Jehovah] kene, ento omiyo lobo bot dano, ni gubed iye."—Jabuli 115:16
Baibul bene loko atir i kom yub pa Lubanga pi dano. En omiyo tic bot laco ki dako mukwongo ni myero 'gupong lobo, gulo bene; dok gulo wa rec ma i nam, ki winyo me polo, ki gin ducu makwo ma giwoto i wi lobo.' (Acakki 1:28) Man obedo twon mot ki tic madit me loko lobo ducu wek odok paradic! Adada, Adam gin ki Kawa kicweyogi me kwo pi naka i lobo kany kacel ki likwayogi, ento pe i polo.
PINGO WATO?
Pingo i kare-ni wato? Baibul tittiwa ni cwec me cwiny acel mo ma Lubanga ocweyo otemme me balo yub pa Lubanga i poto me Eden. Lacen kicako lwonge ni Catan Larac-ci. En otimo man nining?
Catan obwolo lunyodowa mukwongo, Adam gin ki Kawa me jemo i kom Lubanga. I kare ma Catan owaco ni Lubanga otwonogi gin mo maber—ma meno aye twero me moko gin maber ki marac—man oweko lunyodowa gucayo Lubanga ci guye tam pa Catan. Adwogine obedo nining? Guto kit ma Lubanga onongo ocikogi kwede. Gurwenyo mot me kwo pi naka i Paradic i lobo kany.—Acakki 2:17; 3:1-6; 5:5.
Jemo pa Adam gin ki Kawa okelo adwogi marac adada wa i kare-ni. Lok pa Lubanga waco ni: "Bal yam obino i lobo kun wok ki i dano acel [Adam], ka dong to obino pi bal, kit meno bene to onya oromo kin dano ducu." (Jo Roma 5:12) Wato pien walako bal ki to ki bot lunyodowa mukwongo, ento pe ni to onongo obedo 'yub' pa Lubanga.
ITWERO KWO PI NAKA I LOBO KANY
Jemo ma otimme i Eden-ni pe obalo yub pa Lubanga pi dano ki lobo matwal. Mar pa Lubanga ki kite me ngolo kop atir, oweko en oyenyo yo me larowa ki i bal alaka ki to. Lakwena Paulo otito ni: "Mucara me bal en to, ento mot ma Lubanga miyowa nono, en aye kwo ma pe tum i Yecu Kricito Rwotwa." (Jo Roma 6:23) Ki mar, Lubanga omiyo "Wode acel keken [Yecu Kricito], wek dano ducu ma ye en owek to, ento obed ki kwo ma pe tum." (Jon 3:16) I kare ma Yecu ojalo kwone calo ginkok, en okoko jami ducu ma Adam orwenyo. *
Cokcok-ki, cikke pa Lubanga pi dano ki lobo dong bicobbe. Anyim mamwonya man twero bedo megi ka ilubo lok ma Yecu owaco ni: "Wudony ki i doggola mading, pien doggola ma tero dano i to lac, dok yone gipiro maber, dok jo ma donyo ki iye pol. Pien doggola ma tero dano i kwo ding, ki yone bene rac, dok jo ma nongo yo meno ginok." (Matayo 7:13, 14) Anyimmi tye i cingi. Ngo ma dong ibitimo pi anyimmi?


WI LUBELE—ME AKWANA I KACOKKE Marci 2020
Magajin man tye ki pwony me anyama i Mai 4-31, 2020.
Mar pi Jehovah twero tugo cwinyi me nongo batija. Ento ngo ma twero gengi?
Lagammi i kom lapeny ma tye i pwony man bikonyi me moko ka itye atera.
Jack gin ki Marie-Line gutito gin ma otugo cwinygi me donyo i tic pi kare malac ki gin ma okonyogi me jolo alokaloka ma bino i nge nongo tic manyen.
Wanenu kong labol mogo me Ginacoya ma twero konyowa me ngeyo kare mupore me lok ki kare me ling alinga.
Yecu owaco ni mar aye gin ma nyuto Lukricitayo me ada. Mar konyowa nining me bedo jo ma kelo kuc, ma pe gipoko kin dano, dok gijolo wele?
Medo i kom gin ma Baibul waco, ngo mukene ma moko ni jo Icrael yam gubedo opii i Ejipt?
Angagi ma onongo gubedo askari me ot pa Lubanga? Tic ango ma onongo gitimo?


Dul kom yat jeituni mapat pat-ti cung pi gin ango?
Yat: cobbe pa yub pa Lubanga ma lubbe ki gicikke ma en omoko ki Abraim
Kor yat: Yecu, ma en aye obedo ngat ma pire tek loyo i kin likwayo pa Abraim
Jang yat: jo 144,000, ma bene gitye i kin likwayo pa Abraim
Jange mogo ma "gituro woko": Lujudaya ma gukwero Yecu
Jang yat ma "gicomo": Lukricitayo ma kiwirogi ma gia ki i rok mapat pat
Ngo ma apwonyo i kom Jehovah ki i kit ma en ocobo kwede yubbe ma lubbe ki likwayo pa Abraim?


Wan wabedo dini ma tye i twok lobo ducu dok pe waribbe ki dini mukene. Kadi bed ni gang kalwa madit tye i lobo Amerika, pol pa Lucaden pa Jehovah gibedo i lobbe mapol mapat pat. Ki lok ada, welwa kato milion aboro kulu dok wapwonyo dano ki Baibul i lobbe makato 230. Watimo man ma lubbe ki lok ma Yecu owaco ni: "Lok man me kwena maber me ker pa Lubanga gibitito i wi lobo ducu."—Matayo 24:14.
Ka mo keken ma wakwo iye, wan walubo cik me kabedo meno. Kadi bed kumeno, pe waluto wiwa i lok me wibye. Watimo man pien walubo lok ma Yecu owaco ni Lukricitayo 'pe jo me lobo.' Pi meno, wan pe waluto wiwa i lok me wibye nyo wadonyo i lweny mo keken. (Jon 15:19; 17:16) I kom lok, i kare me Lweny me II me Wi Lobo, Lucaden pa Jehovah mapol kitweyogi i buc, kiunogi ki dong marac loyo kinekogi pienni gukwero cwako tung ka mo keken. Dano mo ma otiyo macalo bicop i lobo Germany i kare mukato angec ocoyo ni: "Giromo waco labongo lewic ni gin keken aye gukwero timo jami ma turo cik pa Lubanga i kare ma Nazi Germany (1933-45) tye ka loc."
"[Lucaden pa Jehovah] gikwo ma lubbe ki cik me Baibul. Watwero tic ki kodi jo magi ma gigenne-ni kadi wa i opic mogo madongo me wibye—ento pe gubiye dog tic macalo meno. . . . Gilubo cik pa gamente ento giye ni Ker pa Lubanga keken aye bicobo peko ducu ma dano gitye ka denone."—Nová Svoboda gajeti me lobo Czech Republic.
Kadi bed kumeno, wan pe wakanne akana. Yecu olego bot Lubanga pi lulub kore ni: 'Pe alego ni myero ikwanygi woko ki i lobo.' (Jon 17:15) Pi meno, iromo nenowa ka watye ka tic, wilo jami, nyo wacito i cukul.


Kong wanenu lok i kom awobi mo ma olaro kwo pa nerone. Nero awobi meno obedo lakwena Paulo. Pe wangeyo nying awobi man, ento wangeyo ni en otimo gin ma nyuto tekcwiny. Imito ngeyo ngo ma en otimo?—
Paulo onongo tye mabuc i Jerucalem. Onongo kimake pien en obedo ka tito kwena i kom Yecu. Jo mogo maraco onongo gidag Paulo ci guyubo yo me neke. Guwacci: 'Wapeny kapten me mony wek lumonye gukel Paulo i kot. Wan wabikanne i nget gudi, ci ka Paulo tye ka kato, wabineke woko!'
Okeyo Paulo owinyo pi yub me neko Paulo. Ngo ma en otimo? Ocito i buc ka ma Paulo tye iye ci otito pi yub man bote. Cutcut lakwena Paulo ocwale bot kapten me mony wek otit bote pi yub marac man. Itamo ni obedo yot pi okeyo Paulo me tito lok man bot kapten me mony?— Pe obedo yot, pien kapten me mony obedo ngat ma pire tek adada. Ento okeyo Paulo cwinye obedo tek ci oloko bot ladit man.
Cutcut kapten me mony ongeyo gin ma myero etim. En oyero lulweny ma romo 500 pi gwoko Paulo! En ocwalo lulweny magi me tero Paulo i Cecaria i dyewor meno. Tika kilaro kwo pa Paulo?— Ee, pien jo maraco magi onongo pe gitwero lweny i kome! Yubgi marac-ci pe ocobbe.
Ngo ma itwero pwonyo ki i lok man?— In bene iromo bedo dano ma cwinye tek calo okeyo Paulo-ni. Myero wabed ki tekcwiny ka watye ka lok i kom Jehovah bot jo mukene. Tika ibibedo ngat ma cwinye tek kun imedde ki lok i kom Jehovah?— Ka itimo kit meno, ci itwero laro kwo pa dano.


YECU okok i kare ma lareme Lajaro oto. In mono itamo ni Jehovah owinyo malit i kare ma Yecu tye ka deno can paka wa i tone?— Baibul waco ni Lubanga 'cwinye cwer' dok bene twero winyo 'arem' pi jami ma timme.
Tika itwero goyo kit arem ma Jehovah obedo kwede i kare ma en tye ka neno Wode me amara ka to?— Yecu onongo tye ki gen ni wi Lubanga pe biwil i kome. Man omiyo lokke me agikki ma peya en oto obedo ni: "Aba, amiyo [kwona] i cingi!"
Yecu obedo ki gen ni kibicere woko dok kome pe bidong "i Kadec," nyo i lyel. I nge cer pa Yecu, lakwena Petero okwanyo coc ma i Baibul ma oloko i kom Yecu, kun waco ni: "Mom oweke ata i Kadec, anaka kome dang pe otop." (Tic pa Lukwena 2:31, Baibul me leb Lango; Jabuli 16:10) Ada, kom Yecu pe onongo kare me balle i bur lyel nyo me top kun doko ngwe.
I kare ma Yecu tye i lobo, en owaco bot lupwonnyene ni ebito ento pe ebiri i lyel. En otito botgi ni 'kibineke, ento myero gicere woko i nino me adekke.' (Luka 9:22) Dong lupwonnyene onongo myero pe gubed ki ur i kare ma Yecu ocer. Ento tika gubedo ki ur?— Kong wanen.
Lapwony Madit-ti oto i kom yat i kine ka cawa abongwen me dye ceng i Ceng Abic. Yucepu, lalonyo mo ma tye lamemba me Lukiko, obedo lapwonnye pa Yecu i mung. I kare ma en oniang ni Yecu oto, en ocito bot Pilato laloc ma obedo Laroma. Openyo me kwanyo kom Yecu piny ki i kom yat wek ecit eyik woko. En okwanyo kom Yecu otero i boro ma tye i potone ma gikwinyo me yiko dano.
I nge keto kome i boro lyel, guloro kidi madit gucibo i dog lyel. Pi meno dog lyel-li giloro woko. I nino me adek-ke, ma obedo Ceng Cabit. Ceng onongo peya otuc, dok piny onongo pud tye macol. Co mogo gubedo kunnu ka kuro lyel. Lalamdog madit aye onongo ocwalogi ka gwoko lyel-li. Tika ingeyo pingo?—
Lulamdog bene onongo guwinyo ni Yecu owacci kibicere woko. Dong me gengo lupwonnyene wek pe gukwal kome ci guwac ni kicero Yecu, lulamdog guketo lukur piny kunnu. Cutcut piny ocako yenge. I col piny, dero omeny matar. Meno kara obedo lamalaika pa Jehovah! Lworo omako lumony matek ma pe gitwero wa ngwec. Lamalaika-ni ocito oloro kidi woko ki i dog lyel. I lyel odong nono!
Otimme kit ma lakwena Petero owaco kwede lacen ni: "Man en Yecu ma Lubanga ocero woko." (Tic pa Lukwena 2:32) Lubanga ocero Yecu ki kom marom ki ma en obedo kwede con ma peya obino i lobo-ni. Kicere ki kom me cwiny calo pa lumalaika. (1 Petero 3:18) Pi meno, wek dano gunen Yecu, en myero kong olokke i kom me lobo man. Tika man aye gin ma en otimo?— Kong wanen.
Ceng onongo tye ka tuc. Lumony onongo dong gucito woko. Maliam Madalena kacel ki mon mukene ma gubedo lupwonnye pa Yecu onongo gitye ka cito ka ma kiyike iye. Onongo gitye ka lok i kingi kekengi ni: 'Anga mono ma bidiro botwa kidi mapek-ki ki i dog lyel?' (Marako 16:3) Ento i kare ma guo ka ma lyel tye iye, dog lyel onongo tye twolo. Dok iye tye nono! Kom lyel pa Yecu onongo peke! Cutcut, Maliam Madalena oringo ocito bot lukwena mukene pa Yecu.
Mon mukene-ni gudong i nget lyel. Gubedo ka tam ni: 'Kom Yecu mono tye kwene?' Cutcut co mogo aryo ma bongigi tye ka ryeny gubino. Meno kara onongo lumalaika! Guloko bot mon magi ni: 'Pingo wuyenyo Yecu kany? Kicere woko. Citu oyotoyot wucitit bot lupwonnyene.' Tika itwero tamo kit ma mon-ni gungweco oyotoyot kwede! Ki i yo, gurwatte ki laco mo. In ingeyo anga ma laco-ni onongo obedo?—
Laco-ni kara onongo obedo Yecu ma olokke i kom ma nen! En bene dok oloko ki mon-ni ni: 'Wucit wutit bot lupwonnyena.' Yomcwiny onongo dong oketo mon magi woko. Gunongo lupwonnye ci guwaco botgi ni: 'Yecu tye makwo! Waneno en!' Maliam onongo dong owaco bot Petero gin ki Jon pi lyel ma odong nono. I cawa meno gin gucito ka rotone, kit ma nen kwede i cal kany-nyi. Gin guneno bongo ma onongo kiboyo ki kom Yecu, ci wigi ocung woko. Gutamo ni Yecu tye makwo ento ki tungcel lokke onongo tye me ur ma ye iye onongo tek.
Lacen i otyeno me Ceng Cabit meno, Yecu onyutte bot lupwonnyene aryo ma gitye ka wot i yo ma cito i paco me Emau. Yecu owoto kacel kwedgi kun boko lok kwedgi, ento gin pe gungeye pien en onongo pe tye ki kom ma en obedo kwede con ca. Ento i cawa ma Yecu olego lega me cam kwedgi aye dong guniang ni en. Lupwonnye gubedo ki yomcwiny madit atika mumiyo gurune me dok cen i Jerucalem kun tye mairo mapol! Nen calo Yecu onyutte bot Petero ni Etye kwo i nge kare man.
Lacen i otyeno me Ceng Cabit meno, lupwonnye mapol gugure kacel i ot. Doggola ducu onongo tye alora. Gupo ni Yecu otuc atura i ot botgi! I cawa meno gin guniang ni Lapwony Madit tye ma kwo dong ada. Go kong yomcwiny ma gubedo kwede!
Pi nino ma romo 40 Yecu obedo ka nyutte bot lupwonnyene ki kom mapat pat me wek gunge ni etye ma kwo. I nge meno en oweko lobo ka odok cen bot Wonne i polo. (Tic pa Lukwena 1:9-11) Labongo galle, lupwonnyene gucako tito bot dano ducu ni Lubanga ocero Yecu woko ki i kin jo muto. Kadi bed lulamdog gupwodgi kun gineko mogo i kingi, gin gumedde ameda ki tito kwena. Onongo gingeyo ni ka gito, wi Lubanga bipo i komgi kit ma wiye opo kwede i kom Wode.
Lupwonnye pa Yecu me kare macon ca onongo pud dong gipat ki jo mapol me kare-ni ya! I but lobo mukene i kare me cer pa Yecu, dano gitamo mere lok i kom apwoyo ki tong gweno ma kilingo komgi me Easter keken. Baibul pe loko gin mo i kom apwoyo ki tong gweno me Easter. Baibul loko i kom tic pi Lubanga aye.
Watwero bedo calo lupwonnye pa Yecu kun watito bot dano ni Lubanga otiyo gin me aura i kare ma en ocero Wode. Pe myero wabed lwor kadi dano giwaco ni gibinekowa woko. Ka wato, wi Lubanga bipo i komwa ci bicerowa woko kit ma otimo bot Yecu.
Cwinywa mono pe yom mada me ngeyo ni wi Lubanga po i kom jo ma tiyo pire dok ni bicerogi ki i kin jo muto?— Ngeyo jami magi myero omi wacak mito ngeyo kit ma watwero yomo kwede cwiny Lubanga. Mono onongo ingeyo ni watwero yomo cwiny Lubanga?— Wek kong walok i kom yomo cwinye i nge pwony man.


"Niye . . . en gin ma niangowa maber ni, jami ma pe gineno komgi gitye."—IBRU 11:1.
WER: 41, 69
1, 2. Lyeto ango ma jo matino gitwero kato ki iye i kare-ni, dok gin ango ma gitwero timone me lweny kwede?
LATIN kwan mo i lobo Britain owaco ki laminwa ma pud tidi ni, "Nen calo iryek adada ma pe itwero bedo ki niye i kom Lubanga." Omego mo i lobo Germany ocoyo ni: "Lupwonyena onongo gineno lok me Baibul madok i kom cwec calo ododo mo ata. Dok pe gitamo kadi bed lutino kwan giye ni kwo ocakke pire kene." Lamego mo i lobo France owaco ni: "Lupwonye ma i cukul ma akwano iye gitye ki ur pien ni lutino kwan mukene pud gitye ki niye i kom Baibul."
2 Macalo ngat matidi ma tiyo pi Jehovah nyo ngat ma tye ka pwonyo lok i Kome, tika itye i lyeto me ye pwony mogo ma onya i kin piny, me labolle, pwony ni kwo ocakke pire kene, ma ka bedo ki niye i kom Lacwec? Ka tye kit meno, tye jami ma itwero timogi me jingo niyeni wek obed matek. Yo me acel aye me tic ki kero ma Lubanga omini me lwodo lok dok man "bigwoki." Bigwoki ki i kom tam pa luryeko mogo ma twero turo niyeni.—Kwan Carolok 2:10-12.
3. Gin ango ma wabinyamo i pwony man?
3 Niye me ada cung i kom ngec matir i kom Lubanga. (1 Tem. 2:4) Pi meno, ka itye ka kwano Baibul ki bukkewa ma gijenge i Baibul, pe ikwan wiye wiye. Ti ki keroni me lwodo lok wek 'iniang' i kom gin ma itye ka kwano maber. (Mat. 13:23) Kong dong wanen kit ma timo meno bijingo kwede niyeni i kom Lubanga macalo Lacwec ki bene i kom Baibul—pien "gin ma niangowa maber" i kom lok man gipol adada.—Ibru 11:1.
KIT ME JINGO NIYENI
4. Pingo ye i kom Lubanga ki kit ma kwo ocakke kwede ducu cung i kom niye mo, dok watwero niang iye nining?
4 Tika dong dano guwacci ni giye ni kwo ocakke pire kene pien ni cayan cwako ento ki tungcel, ye i kom Lubanga cung i kom niye? Jo mapol gicwako lok man. Ento ber bene me keto tamwa i kom lok man: Kadi bed ni ngat moni ye i kom Lubanga nyo ye ni kwo ocakke pire kene, nongo ducu pud cung i kom niye mo olo to. Man twere nining? Pe tye ngat mo ma oneno Lubanga nyo oneno ka kitye ka cweyo gin mo keken. (Jon 1:18) Pe tye dano mo—kadi bed obedo lacayan nyo pe—ma oneno ka gin moni lokke doko gin mukene. Me labolle, pe tye ngat mo ma oneno ka lagwe lokke doko lee mo mukene. (Yubu 38:1, 4) Pi meno, wan ducu myero watam matek i kom jami ma moko pwony moni ki dok wati ki kerowa me lwodo lok wek wamok tam matir. Madok i kom cwec, lakwena Paulo owaco ni: "Cakke i kare ma giketo lobo, kit pa Lubanga ma onongo pe nen dong onen, kun gingeye i jami ducu ma en otiyo, en aye tekone ma pe gik, ki dit ma en Lubanga tye kwede. Mumiyo dano dong pe gitye ki lok mo ma myero gupid pi gengo ngegi."—Rom. 1:20.
5. Jami ango ma watye kwede macalo jo pa Lubanga ma gitwero konyowa me tic ki kerowa me niang i kom gin moni?
5 Ka kiwacci 'niang' gin moni nongo ki tye ka lok i kom ngeyo gin ma pe twero nen i wangwa oyotoyot nyo ka maleng. (Ibru 11:3) Pi meno, jo ma giniang gitiyo ki wigi, pe wanggi kacel ki itgi keken. Dul pa Jehovah ominiwa jami mabeco mapol me kwedo lok ma gitwero konyowa. Magi gitwero konyowa "me neno" Lacwecwa ki wang me niye. (Ibru 11:27) Jami magi kwako vidio me The Wonders of Creation Reveal God's Glory, brocuwa me Was Life Created?, The Origin of Life —Five Questions Worth Asking, ki dong buk me Is There a Creator Who Cares About You? Wanongo bene cam me cwiny ki i magajinwa. Magajinwa me Awake! pol kare nongo tye ki lapeny ma kipenyo ki lucayan kacel ki jo mogo pingo dong giye i kom Lubanga. Pwony ma kati kare ki kare i ma kilwongo ni "Was It Designed?" nyuto cwec mogo mamwonya ma wanenogi i lobo-ni. Lucayan pol kare gitute me poro kit ma kicweyo kwede ki jami magi mamwonya-ni.
6. Adwogi maber ango ma itwero nongo ki i tic ki jami pwony ma kiminiwa, ki dok adwogi maber ango ma dong inongo ki iye?
6 Awobi mo me mwaka 19 i lobo Ulaya oloko i kom brocuwa aryo ma waloko i komgi malo-ni kun waco ni: "Pud dong gukonya ya, akwano brocuwa magi tyen mapol adada." Lamego mo i France ocoyo ni: "Brocuwa me 'Was It Designed?' oyomo cwinya adada! Kinyuto ni ludiro tic gitwero poro kit ma kicweyo kwede gin moni ento pe gitwero yubone kit ma kicweyo kwede gin meno kikome." Lunyodo pa latin mo me mwaka 15 i lobo South Africa guwacci: "Gin me acel ma nyarwa kwano en aye 'lapeny ma kipenyo' ma kicoyo i Awake!" In kono? Tika iketo cwinyi i pwony magi? Gibikonyo me jingo niyeni wek obed matek calo yat ma lwite odonyo piny matut. Dok man twero weko icung matek i kom yamo me pwony goba.—Jer. 17:5-8.
NIYENI I KOM BAIBUL
7. Pingo Lubanga mito ni iti ki ryekoni?
7 Tika rac me penyo lapeny ma pigi tek madok i kom Baibul? Pe wacel! Jehovah mito ni iti ki keroni me 'niang' me moko lok me ada piri keni. En pe ye ni iye jami ducu latowang. Pi meno, ti ki ryekoni me nongo ngec matir. Ngec meno bikonyi me dongo niye me ada. (Kwan 1 Jo Tecalonika 5:21; 1 Temceo 2:4.) Yo acel ma itwero nongo kwede ki ngec meno en aye me bedo ki yub me kwan ma itimo kare ki kare.
8, 9. (a) Kit kodi yub me kwan ango ma ngat moni twero nongo mitte? (b) Jo mukene gunongo adwogi maber ki i lwodo lok i kom gin ma gukwano nining?
8 Jo mogo guyero me keto macalo yubgi me kwano lok pa lunebi nyo tekwaro me Baibul, rekod pa jo ma gigolo piny ki dong lok pa lucayan ka gitye ada. Lok pa lanebi mo acel ma mako wiwa tye i Acakki 3:15. Tyeng meno loko i kom pwony mo ma pire tek me Baibul, ma nyuto kit ma Ker-ri biilo kwede malo twero me loc pa Lubanga ki lonyo nyinge. Tyeng meno, bene tito kun tiyo ki carolok kit ma Jehovah bijwayo kwede ki peko ma ocakke i poto me Eden. Itwero kwedo lok mapol madok i kom Acakki 3:15 nining? Yo acel ma itwero timo kwede ki man aye me niang kare mene ma lok meno bicobbe iye. Ci irye wang ginacoya ma ginyuto kit ma Lubanga obedo ka nyuto kwede motmot yub kacel ki jo ma lok meno mako komgi ki dong gin ma nyuto ni lok pa lanebi meno ocobbe kakare. Ka ineno kit ma ginacoya rwatte kwede, ci ibimoko ni lok me Baibul kara girwatte dok jo ma gucoyo "cwiny maleng aye mumiyo" gucoyo.—2 Pet. 1:21.
9 Omego mo i lobo Germany ocoyo ni: "Lok i kom Ker-ri kitito kore ki kore i Baibul. Meno tye ada, kadi ni co 40 aye gucoyo Baibul. Dok gin ducu gukwo i kare mapat dok bene onongo pe gingene." Pwony ma kicoyo i Wi Lubele me Decemba 1, ma loko i kom Nino me Kato ogudo cwiny laminwa mo ma a ki lobo Australia adada. Kwer meno rwatte ki gin ma kicoyo i Acakki 3:15 ki bene bino pa Meciya. En ocoyo ni: "Meno oyabo wanga me neno ber pa Jehovah." En omedde ni: "Wek ngat moni oket yub pi Luicrael ki dok bene me cobbe wa i kom Yecu pud dong oyomo cwinya adada. Man oweko acako lwodo lok i kom kit ma cam ma kicamo i nino me Kato pire tek kwede!" Pingo lamego-ni owinyo kit man? En otamo matut i kom gin ma en okwano dok 'oniang iye.' Man okonyo me jingo niyene ki dok me nyikke cok bot Jehovah.—Mat. 13:23.
10. Genne pa jo ma gucoyo Baibul jingo niye i kom lok ma gucoyo nining?
10 Gin mukene ma twero jingo niye en aye neno tekcwiny ki genne pa jo ma gucoyo Baibul. Lucoc mapol gicoyo lok mabeco keken dok gimiyo deyo i kom lutela macon ki kergi. Ento lunebi pa Jehovah guloko lok ada kare ducu. Gucoyo bene bal ma jogi gutimo, wa pa lulocgi. (2 Tekwaro 16:9, 10; 24:18-22) Dok gutito balgi ki pa lutic mukene pa Lubanga ka maleng. (2 Cam. 12:1-14; Mar. 14:50) Omego mo ma pud tidi i lobo Britain owaco ni: "Kodi jo ma gitito lok ada kit meno nongogi tek, man medo genwa i kom Baibul ni ada oa ki bot Jehovah."
11. Jo matino gitwero dongo pwoc madit pi cik ma igi lac me Baibul nining?
11 Dano mapol giye ni Lubanga aye ma ocoyo Baibul pien tirane tiyo adada. (Kwan Jabuli 19:7-11.) Laminwa mo i lobo Japan ocoyo ni: "Ka jo me gangwa guketo pwony me Baibul i tic, onongo wabedo ki yomcwiny adada. Wabedo ki kuc, wanote ki dok wamarre i kinwa." Cik ma igi lac me Baibul gwokowa ki i nywako i pwony me goba ki kwer ma weko dano mapol bedo opii. (Jab. 115:3-8) Tika tam pa luryeko ni Lubanga pe-ni gudo dano? Kodi pwony man ni kwo ocakke pire kene-ni weko ginaketa bedo calo lubanga, dok nongo kimine teko ma Jehovah keken aye opore me nongone. Jo ma giwaco ni Lubanga pe giweko dano tamo ni anyimwa jenge i cingwa. Pe giminiwa gen mo keken pi anyim maber.—Jab. 146:3, 4.
NYWAKO LOK KI JO MUKENE
12, 13. Itwero nyamo lok madok i cwec nyo Baibul ki lutino kwan luwoti, lupwonye nyo jo mukene i yo mupore nining?
12 Itwero nywako lok madok i kom cwec ki Baibul nining i yo mupore ki jo mukene? Me acel, pe itam ni meno ingeyo gin ma jo mukene giye iye. Jo mogo giwacci giye ni kwo ocakke pire kene, ento bene giye ni Lubanga tye. Gitamo ni Lubanga aye oweko kwo ocakke pire kene. Jo mukene giwacci giye ni kwo ocakke pire kene pien gipwonyo i cukul, kun giwaco ni ka pe lok ada kono onongo pe kipwonyo. Dok jo mogo guweko bedo ki niye i kom Lubanga pien cwinygi otur i kom dini. Pi meno, ka inyamo kit ma kwo ocakke kwede ki ngat mo, ber kong me penye. Nge gin ma ngat meno ye iye. Ka iloko i yo mupore kun iciko iti me winyo lokke, en bene biketo cwinye i lokki.—Tito 3:2.
13 Ka ngat mo tye ka lok marac i kom niyeni i kom ginacweya, itwero wiro lokke ki diro wek en omi tamme. Itwero penye wek en kong otit kit ma kwo onongo twero cakke kwede labongo Lacwec. Wek kwo me acel-li omedde, myero obedo ki kero me nywalo mukene nyo nyayo mukene ma cal kwede. Lapwony mo ma okwano but cayan ma kilwongo ni chemistry owaco ni i kin jami ma mitte wek ginacweya moni onywal tye iye (1) pok ngeye ma bedo calo del kom me gwokone, (2) kero me nongo ki tic ki teko, (3) ngec ma nyuto kit ma gin moni bibedo kwede ki dong (4) kero me poko nyo nyayo ngec meno. En dok omedde ni: "Dano pol kare gibedo ki ur madit i kom kit ma nyig kom tye kwede."
14. Gin ango ma itwero timone ka inongo ni pe iyubbe me nyamo lok i kom kit ma kwo ocakke kwede nyo i kom cwec?
14 Ka inongo ni pe iyubbe me nyamo lok i kom kit ma kwo ocakke kwede nyo i kom cwec, itwero lubo kit ma Paulo oloko kwede. En ocoyo ni: "Ot mo keken dano aye ma gero, ento ngat ma gero jami ducu en aye Lubanga." (Ibru 3:4) Kit me nyamo lok i yo meno tiyo adada dok gudo cwiny dano! Ada, kit ma kicweyo kwede ki ginaketa ki diro ma lamal nyuto ni won ngec mo onongo tye i ngeye. Itwero bene tic ki bukkewa mo ma oporre. Lamego mo acel otiyo ki brocuwa aryo ma waloko i komgi malo-ni ki laco mo ma owaco ni pe eye ni Lubanga tye ento eye ni kwo ocakke pire kene. Lacen, laco-ni owaco ni: "Dong aye ni Lubanga kara tye." Man oweko en ocako kwano Baibul ci onongo batija.
15, 16. Itwero timo alokaloka i kit ma inyamo kwede ki lok me Baibul nining, ki dok mitini myero obed me timo ango?
15 Itwero tic ki yo acel-li ka inongo ngat mo ma tye ki akalakala i kom Baibul. Nge kong ngo ma en ye iye ki pwony mene ma yomo cwinye. (Car. 18:13) Ka mitine tye i kom jami madok i kom cayan, en twero bedo ki yomcwiny ka iwacce ni Baibul cwako gin ma cayan waco. Jo mukene gitwero bedo ki yomcwiny ka inyutigi ni lok pa lunebi kacel ki tekwaro ma kicoyo i Baibul tye ada. Nyo itwero nyuto cik ma igi lac me Baibul ma twero konyogi ka guketo i tic, calo ma nonge i pwony ma Yecu omiyo i Wi Got.
16 Wi opo ni, mitini myero obedo me gudo cwinygi ma ka laro lok. Pi meno, bed ngat ma winyo lok maber. Peny lapeny mupore ma gudo cwinygi, dok lok i yo ma nyuto woro ki kica, tutwalle ka itye ka lok ki jo madongo kati. Gibiketo cwinygi i lokki ka itimo kit meno. Gibineno bene kit ma iketo kwede ki cwinyi i kom niyeni. Meno obedo gin ma bulu mapol pe gitye ka timone. Pi meno, ber bene me ngeyo ni pe obedo ticci me gamo lapeny pa jo ma pe giniang nyo ma gimito cayo niyeni.—Car. 26:4.
WEK ADA OBED YO ME KWONI
17, 18. (a) Gin ango ma twero konyi wek ilok ada odok yo me kwoni? (b) Lapeny ango ma wabinyamone i pwony ma lubo man?
17 Niye matek pe cung i kom pwony ma pigi tego ma nonge i Baibul keken. Pi meno, kwed lok pa Lubanga i yo matut calo iyenyo lonyo ma kikano. (Car. 2:3-6) Ti ki jami me kwedo lok mukene ma ginonge i leb ma megi, calo Watchtower Library ma tye i DVD, Watchtower ONLINE LIBRARY, ki bene ti ki Watch Tower Publications Index nyo Research Guide for Jehovah's Witnesses. Medo i kom meno, wek obed macalo yubbi me kwano lok ducu ma i Baibul. Itwero timo man i kine ka dwe 12. Tye jami manok keken ma jingo niyewa makato kwano Lok pa Lubanga. Laneno mo ma woto awota onongo tye ka tam i kom kare ma pud etidi, ci owaco ni: "Gin acel ma oweko aye ni Baibul obedo Lok pa Lubanga aye me kwanone ducu. Acako niang ododo me Baibul ma onongo apwonyo i kare ma pud atidi. Man oweko atimo alokaloka madit i yo me cwiny."
18 Lunyodo—wutye ki tic matek me konyo lutinowu wek gudong i yo me cwiny. Itwero konyogi me bedo ki niye matek nining? Pwony ma lubbe man binyamone.