Mwaka ki mwaka, Lukricitayo mapol ma ticgi okwe woko gibedo tye i kwer me Nipo. Gucako pyem ngwec me kwo ento gukwe woko pi tyen lok mapat pat, ma mogo kinyamogi i brocuwa me Return to Jehovah. (Ibru 12:1) Kadi bed kumeno, jo magi pud pigi tek bot Jehovah, ma owilogi ki remo pa Wode. (Tic 20:28; 1Pet 1:18, 19) Watwero konyogi nining me dwogo cen i kacokke?
Luelda giyenyo dok gikonyo Lukricitayo ma ticgi okwe woko, kit macalo lakwat yenyo romo ma olak woko ki i dwol. (Luka 15:4-7) Man nyuto mar ma Jehovah tye kwede pigi. (Jer 23:3, 4) Wan ducu waromo cuko cwiny jo ma ticgi okwe woko, pien man pe obedo tic pa luelda keken. Yellewa me nyuto cwiny me kica yomo cwiny Jehovah dok twero kelo adwogi maber atika. (Car 19:17; Tic 20:35) Pi man, tam kong i kom anga ma itwero cuko cwinye, ci itim meno labongo galle!
NEN VIDIO MA WIYE TYE NI CUK CWINY JO MA TICGI OKWE WOKO, I NGEYE WUNYAM LAPENY MAGI:
Ngo ma Abbey otimo i kare ma en orwatte ki Lacaden ma en pe ngeyo?
Pingo omyero kong walok ki luelda ka wamito konyo ngat mo ma ticce okwe woko?
Abbey oyubbe nining me dok cen ka limo Laura pi tyen me aryone?
Abbey odiyo cwinye dok onyuto mar nining i kare ma tye ka tute me cuko cwiny Laura?
Pwony ango ma wanongo ki i carolok pa Yecu i Luka 15:8-10?
Mot ango ma obino i nge ribo cing ka konyo Laura?


Ti ki Matayo 22:36-39, ci ico namba i nget tyen lok magi me wot i cokke pa Lukricitayo, kun icako ki i kom tyen lok ma pire tek loyo:
Me nongo cuko cwiny
Me cuko cwiny omegiwa
Me woro Jehovah kun bene wanyuto marwa pire
Pingo myero wayelle matek me cito i cokke kadi bed waol ma watamo ni pe wabinongo adwogi maber mo ki iye?
I yo ango mukene ma watwero nyuto kwede ni wan luwiny i kom cik aryo madito loyo?


I nge kare mo, Belcajar odoko kabaka me Babilon. I dyewor mo acel, en olwongo luditone me awora ma welgi romo alip acel pi karama madit. Ociko luticce ni gukel kikopo jabu ma Nebukadnejar ocoko ki i ot pa Jehovah. Belcajar ki welene gutiyo kwede me mato kongo vino kun gipako lubangegi. Cutcut, cing dano mo onen ci ocako coyo coc i kor ot ma i gang kal pa kabaka.
Lworo ociro Belcajar woko. En olwongo lutyet ma mege ci ocikke botgi ni: 'Ngat mo ma twero kwano coc man ce gonya te lokke, bibedo laloc me adek i ker me Babilon.' Gutemo, ento pe gutwero kwano ki gonyo tyen lok me coc magi. Daker odonyo i ot ci otito bot kabaka ni: 'Tye laco mo ma nyinge Daniel ma onongo yam gonyo lek ki jami matego bot Nebukadnejar. En twero tito tyen lok magi boti.'
Daniel obino i nyim kabaka. Belcajar owaco bote ni: 'Ka ce itwero kwano coc man dok igonyo te lokke bene, abimiyo boti nyor me jabu dok ibibedo laloc me adek i ker me Babilon.' Daniel owaco ni: 'An pe amito motti, ento abigonyo te lokke gire. Woru Nebukadnejar onongo lawaka tutwal, mumiyo Jehovah odwoko rwomme piny. Ingeyo jami ducu mutimme i kome, ento pud pe inyuto woro pi Jehovah kun imato kongo vino ki i kikopo jabu ma kikwanyo ki i ot pa Jehovah. Pi meno, Lubanga ocoyo coc magi ni: Mene, Mene, Tekel, ki Parcin. Tyen lokke tye ni jo Media ki jo Percia gibituro Babilon woko, ci pe ibimedde ki bedo kabaka.'
Boma me Babilon onongo tek ma nen calo pe kitwero turone. Cel matek kacel ki kulu matut onongo orumo boma man woko. Ento i dyewor meno kikome, jo Medi ki jo Percia gubino ka lweny i kom Babilon. Kabaka Ciro me Percia owiro wi pii me kulu man ci pii odwon woko ma oweko lumonye gungolo kulu ki tyengi wa i dogcel me boma. I kare ma guo kunnu, gunongo dog cel tye twolo! Lumony gudonyo, guturo boma man woko, dok guneko kabaka. Ka dong Ciro odoko kabaka me Babilon.
I nge mwaka acel, Ciro omiyo lok angeya ni: 'Jehovah ocika ni ager otte ma tye i Jerucalem odoco. Ngat mo keken i kin jone ma mito miyo kony twero cito gire.' Pi meno, pol pa Lujudaya gudok cen i pacogi i nge mwaka 70 nicakke ma kituro kwede Jerucalem, kit ma Jehovah onongo ocikke kwede kikome. Ciro bene odwoko kikopo ki atabo me jabu ki ryal ma onongo Nebukadnejar okwanyo ki i ot pa Lubanga. Itwero neno kit ma Jehovah otiyo kwede ki Ciro me konyo Jone?
"Babilon madit dong opoto gire woko! Dong odoko kabedo pa jogi."—Niyabo 18:2


1, 2. Lapeny ango ma myero ipenye kwede, dok pingo pire tek?
I KWANNI me Baibul, dong ipwonyo ni dano mapol ma giwaco ni giworo Lubanga kara gipwonyo nyo gitimo jami ma Lubanga dag. (2 Jo Korint 6:17) Man oweko Jehovah cikowa me a woko ki i dini goba, ma kilwongo ni "Babilon Madit." (Niyabo 18:2, 4) Ngo ma ibitimone? Ngat acel acel myero omok tamme, dok omyero wapenye kekenwa ni, 'An mono amito woro Lubanga i yo ma en mito, nyo amito medde ki yo ma abedo ka woro en kwede con?'
2 Ka dong ia woko nyo ingolo nyingi woko ki i dini goba, meno ber. Ento ki i cwinyi, romo bedo ni tye tim nyo kwer mogo me dini goba ma in pud imaro. Kong dong wanyamu tim ki kit kwer magi dok waniang pingo pire tek adada ni wanengi kit ma Jehovah nenogi kwede.
WORO CAL APAYA KI ABILA PA KWARO
3. (a) Pingo jo mukene ginongo ni tek me juko tic ki cal apaya i worogi? (b) Ngo ma Baibul waco i kom tic ki cal apaya me woro Lubanga?
3 Jo mukene dong gutiyo ki cal apaya nyo abila pa kwaro i pacigi me woro Lubanga pi mwaki mapol. Ka meno gin ma otimme i komi, iromo tamo ni woro Lubanga labongo jami magi obedo gin me ur mada. Ento wi opo ni Jehovah pwonyowa kit ma myero wawore kwede. Dok Baibul tito botwa ka maleng ni Jehovah pe mito ni wati ki cal apaya me woro en.
4. (a) Pingo omyero pe wawor kwariwa ma dong guto woko? (b) Pingo Jehovah owaco bot jone ni pe gutem lok ki jo muto?
4 Jo mukene gitiyo ki cawa kacel ki kero madwong i yellegi me kweyo cwiny kwarigi ma guto. Giromo bene woro kwarigi ma guto. Ento dong wapwonyo ni jo muto pe gitwero konyowa nyo wanowa. Pe gitye kwo ka mukene. Tye ni, temo kubbe kwedgi obedo gin marac pien kwena mo ma kitamo ni oa ki bot watwa ma oto nongo i adane oa ki bot jogi. Meno aye gin mumiyo Jehovah ociko jo Icrael ni pe gutem lok ki jo muto nyo gudony i tim jok jok mo keken.
5. Ngo ma twero konyi me juko woro abila pa kwaro nyo tic ki cal apaya pi woro Lubanga?
5 Ngo ma twero konyi me juko woro abila pa kwaro nyo tic ki cal apaya pi woro Lubanga? Myero ikwan Baibul ci itam matut i kom kit ma Jehovah neno kwede jami magi. Jehovah neno jami magi calo "gin me kwer" nyo gin malik. (Nwoyo Cik 27:15) Leg bot Jehovah nino ducu wek okonyi me neno jami kit ma en neno kwede ki me woro en i yo ma en cwako. (Icaya 55:9) Itwero bedo ki gen ni Jehovah bimini teko ma mitte me kwero gin mo keken ma kubbe ki woro me goba.
TIKA OMYERO WAKWER KARAMA?
6. Pingo kiyero nino dwe 25 me Decemba ni obedo nino me nywalo Yecu?
6 Karama tye i kin kwer ma dong kikwero loyo i twok lobo-ni ducu, dok pol pa dano gitamo ni obedo kwero nino me nywalo Yecu. Ento i ada, Karama kubbe ki woro me goba. Buk mo acel tito ni lukampiri me Roma onongo gikwero nino nywal pa ceng i Decemba 25. Ludito me kanica i kare meno onongo gimito ni lukampiri gudok Lukricitayo. Dong kadi bed pe kinywalo Yecu i nino dwe 25 me Decemba, gin guyero me kwero nino nywalle pa Yecu i nino meno. (Luka 2:8-12) Lupwonye pa Yecu onongo pe gikwero Karama. Buk acel me kwedo lok tito ni pi mwaka 200 i nge nywalo Yecu, "pe tye ngat mo ma onongo ngeyo nino nywalle, dok jo manok keken aye onongo giparo nino ma kinywale iye." Kwero Karama ocakke cokcok mwaki 300 i nge kwo pa Yecu i lobo.
7. Pingo Lukricitayo me ada pe gikwero Karama?
7 Dano mapol gingeyo ni lwit kwer me Karama ki jami mogo ma kitimo iye calo, cam ki mat matek kacel ki miyo mic oa ki i tim pa lukamfiri. Me labolle, i lobo Ulaya ki kabedo mogo i Amerika, tye kare mo ma kong kijuko kwero Karama woko pien kiniang ni lwite tye i tim pa lukamfiri. Ngat mo keken ma okwero Karama onongo kimiye pwod. Ento i nge kare manok dano dok gucako kwero Karama. Pingo Lukricitayo me ada pe gikwero Karama? Pe gikwero pien ni gimito yomo cwiny Lubanga i jami ducu ma gitimo.
TIKA OMYERO WAKWER NINO ME NYWAL?
8, 9. Pingo Lukricitayo me kare macon onongo pe gikwero nino me nywal?
8 Kwer mukene ma pire ngene mada obedo kwero nino me nywal. Lukricitayo mono myero gukwer nino me nywal? Nino me nywal ma kitito pigi i Baibul, jo ma gukwero gubedo jo ma pe giworo Jehovah. (Acakki 40:20; Marako 6:21) Kwer me nywal onongo i adane obedo kwer me woro jogi. Meno aye gin mumiyo Lukricitayo me kare macon "onongo gineno kwero nino me nywal calo kwer pa lukamfiri."
9 Luroma ki Lugrik mapol me kare macon onongo gitamo ni gin mo ma obedo cwiny bedo tye i kare me nywal pa dano acel acel ka medde ki gwoko ngat meno i kare me kwone ducu. Lukamfiri me kare meno onongo gikwero nino me nywal pien gitamo ni man weko lubangegi gwoko ngat ma kinywalo i nino meno.
10. Pingo Lukricitayo me kareni myero pe gukwer nino me nywal?
10 Tika itamo ni Jehovah cwako kwer mogo ma kubbe ki dini goba? (Icaya 65:11, 12) En pe cwako. Meno aye tyen lok mumiyo pe wakwero nino me nywal nyo nino madito mogo ma kubbe ki dini goba.
KA MA NINO MADONGO OCAKKE IYE MONO PIRE TEK?
11. Jo mogo gikwero nino madito pi tyen lok ango? Ngo ma omyero waket iye cwinywa loyo?
11 Jo mukene gingeyo ni Karama ki nino madongo mukene-ni gucakke ki i tim pa lukamfiri, ento pud gimedde ki kwerone. Gitamo ni nino madito miyogi kare maber me bedo ki jo me odigi. Meno mono kit ma in iwinyo kwede? Miti me bedo kacel ki jo me odi pe rac. Jehovah aye ocako te yub me ot, dok en mito ni wabed ki wat maber ki lupacowa. (Jo Epeco 3:14, 15) Ento, myero waketu cwinywa i kom bedo ki wat maber ki Jehovah ma ka yomo cwiny wadiwa ki nywako i kwer mogo me nino madito pa dini goba. Pi tyen lok man lakwena Paulo owacci: "Wutem pwonyo gin ma yomo cwiny Rwot."
12. Ngo ma miyo Jehovah pe cwako kwer moni?
12 Jo mapol gitamo ni ka ma lwit nino madongo ocakke ki iye pire pe tek ento Jehovah pe tamo kit meno. En pe cwako kwer ma a ki i dini goba, nyo ma keto deyo i kom dano nyo lobo moni. Me labolle, jo Ejipt onongo gitye ki kwer mapol pi lubangegi me goba. I kare ma jo Icrael guweko lobo Ejipt, gin guporo kwer acel pa jo Ejipt ci gulwongo ni "nino madit bot [Jehovah]." Ento Jehovah opwodogi pi kwero kwer meno. (Nia 32:2-10) Kit macalo lanebi Icaya owaco kwede, pe myero 'wagud gin mo ma kome ki keni.'
NYUT KICA I KIT MA ITERO KWEDE JO MUKENE
13. Lapeny ango ma itwero bedo kwede ka imoko tammi pe me kwero nino madongo?
13 Ka imoko tammi pe me kwero nino madongo, itwero bedo ki lapeny mapol. Me labolle: Ngo ma myero atit ki lutic luwota ka gupenya pingo pe akwero Karama kacel kwedgi? Ngo ma myero atim ka ngat mo omiya mic me Karama? Ngo ma myero atim ka cwara nyo dakona mito ni akwer nino man kacel kwede? Ngo ma atwero timone me konyo lutinona wek pe guwiny ni gitye ka keng kwero nino madongo nyo nino nywalgi?
14, 15. Ngo ma iromo timone ka ce ngat mo omoti ki mot me nino madito nyo omini mic?
14 Pire tek ni wati ki ryeko me ngeyo gin me awaca ki me atima bot ngat acel acel. Me labolle, ka dano omoti ki mot me nino madito, pe myero ipor odinga. Itwero waco mere ni, "Apwoyo." Ento ka ngat meno mito ngeyo lok mukene, iromo tito bote pingo in pe ikwero nino meno. Kare ducu, lok ki dano i yo me ki kica dok ki woro. Baibul wacci: "Lok ma wuloko myero obed lok mamit ma kado oromo maber, wek omi wunge kit ma myero wudok kwede i peny pa ngat acel acel." (Jo Kolocai 4:6) Gwok nyo iromo tito ni imaro kwo kacel ki dano dok imaro bene miyo mic ento iyero pe me timo jami meno i nino madito.
15 Ngo ma omyero itim ka ngati mo omini mic? Baibul pe oryeyo cik mapol me aluba i lok man, ento waco ni omyero wawek cwiny ma ngoliwa kop-pi obed maleng. (1 Temceo 1:18, 19) Oromo bedo ni ngat ma tye ka miyo mic-ci pe ngeyo ni in pe inywako i kwer mogo me nino madito. Onyo, en oromo wacci "Angeyo ni in pe ikwero nino madit man, ento pud amito miyo mic man boti." Iromo moko tammi me jolo mic meno nyo kwerone woko. Ento, pe iwek tam ma imoko oyel cwiny ma ngoli kop. Pe wamito ni watim gin mo ma twero balo watwa ki Jehovah.
IN KI JO ME OT-TI
16. Ngo ma myero itim ka jo me otti mito ni inywak kwedgi i kwero nino madito?
16 Ngo ma myero itim ka jo me ot-ti gimito kwero nino madito? Pe omyero ilar lok kwedgi. Wi opo ni, gitye ki twero me yero gin ma gimito timone. Bed lakica dok iwor tam ma gumoko, kit ma in bene imito ni guwor tam ma imoko. (Kwan Matayo 7:12.) Ento ka jo me otti mito ni ibed kacel kwedgi i nino madit man, ngo ma myero itim? Ma peya imoko ngo ma myero itim, leg bot Jehovah wek okonyi me moko tam matir. Tam kong matut i lok man, ka dok ikwed lok iye. Wi myero opo ni imito yomo cwiny Jehovah kare ducu.
17. Ngo ma itwero timone me konyo lutinoni wek pe guwiny marac ka gineno jo mukene gitye ka kwero nino madongo?
17 Ngo ma itwero timone me konyo lutinoni ka gineno jo mukene gitye ka kwero nino madongo? Kare ki kare, itwero yubo yub mo mupore pigi. Itwero bene miyogi mic i cawa mo keken. Dok mic acel madit ma itwero miyone ki lutinoni aye obedo cwalo kare kwedgi ki dong nyuto mar botgi.
LUB WORO ME ADA
18. Pingo omyero wabed tye i cokke pa Lukricitayo?
18 Ka wamito yomo cwiny Jehovah, omyero wakwer dini goba kacel ki yub me tekwaro ki nino madito ma kubbe kwede. Ento bene omyero walub woro me ada keken. I yo ango? Yo acel aye me bedo tye i cokke pa Lukricitayo kare ki kare. (Kwan Jo Ibru 10:24, 25.) Yub me cokke obedo but worowa ma pire tek adada. (Jabuli 22:22; 122:1) Waromo cuko cwinywa kekenwa ka wacokke kacel.
19. Pingo pire tek me tito bot jo mukene lok ada ma ipwonyo ki i Baibul?
19 Lubo woro me ada bene kwako tito lok ma ipwonyo ki i Baibul bot jo mukene. Dano mapol gitye ki tur cwiny pi jami maraco ma tye ka timme i lobo-ni. (Ejekiel 9:4) Twero bedo ni ingeyo jo mogo ma giwinyo kumeno. Tit botgi pi gen ma mwonya ma tye i anyim. Ka ibedo tye i cokke pa Lukricitayo dok itito bot jo mukene lok ada ma ipwonyo ki i Baibul, ci pe dong ibibedo ki miti me lubo dini goba ki kwerre. Itwero bedo labongo akalakala ni Jehovah bigoyo laane i tuteni me wore i yo matir.


NGEC MA ORUMO LOK MAN: Dano ma tye ki tipo marac gilwongo ni tye ki Cen (Dano ma cen tye ikome). Ma bene nongo a pokapaoka tye i kin en ki dano ma wiye obale,two lili ki mukene mapol ata. Cen marac pe mako dano ma tye ki niye i kom Yecu dok nene nongo en olimo Nywale manyen me Baticimo inyinge, pien Cwiny Maleng dong odonyo i Cwinye. Ma lubbeki kit ma Luka ocoyo kwede latin awobi ma gitito pire i wang dul man En tye latin acel keken ki bot Lunyodone. (Luka 9:38)
1. Kong i por pi kit kwo pa Won latin man kit ma kwo kwede jwijwi nicakke ma en ongeyo ni wode dong tye ki cen marac (17-18,20-22). (Po bene me neno winye pa Won latin, kacel ki mine ki lotion mukene, jirani, Lubanga, Kit lworo ango ma en obedo tye kwede pi kwo me anyim pa jo ma iode? Kit gin ango ma onongo en myero otim oweki wode onong nicang?).
Por kong kwo pa awobi matye ki cenni kacel ki kwo pa rok wade mukeneni ducu (17-18,20-22)
2.Ngo ma onongo kare mukene obedo tek bot Won latin kit ma giporo pire iwang ceng 14-18?
3. Angagi ma Yecu onongo tye ka lok botgi-ni, yalwak ma niyegigoroni an abibedo kwedwu wa awene (19)?
Pi gin ango ma omiyo bedo tek bot Yecu me neno kit yalwak ma niyegi nok i kare macalo man (19)?
In itamoni Yecu onongotwero lwongo yalwak ma i karewa eni nining?
4.Pi gin ango ma omiyo won latin awobini okok pi kome bene, pi kony.Timwa kica konywa (22)?
5. Iceng 23 Yecu tye ka lok pi niye ma goro pa won latin meno: Pi gin ango ma omiyo en otimo kit meno?
In itamo nining ka ngat mo openyi pi niyeni matek, makun nongo in itye ki can, ma nongo tam bene dong odiyo in woko?
6. Ngo ma won latin man oye, ki ngo ma omiyo en pud kalo akala ma kun kok ni kony niyena ma goronii ceng (24)?
Ngo ma dong in iye iye ki ngo mukene ma pud miyo in i kalo akala ikare ma itye ka koko pi kwayo kony ki bot Yecu ma lube ki ayelayela ma obino i kom danoni mo acel ma imare?
7. Koko pa won latin man ada nyuto ni en dong tye ki niye ma twero laro en nyo pe (24)? Mi tyel lok mapol.
Awene ma in itamo ni won latin awobi man dong odoko layeyo i kom Yecu? (Wunywak tyen lok mapol)
8. Pi gin ango ma omiyo Yecu okonyo luot man, akadi obedini Wego nyo wode gitye ki niye ma kalo akala (25)?
Pi niye pa anga ma omiyo tangu man otimme?
Niye ma nining ma mitte ma owek Yecu okony ki danoni mo acel ma tye ka nongo can?
9. Otime ma won latin otamoni wode dong oto woko ikare ma onongo en buto piny ingom calo kwone dong pe (26). Pi gin ango ma omiyo en ociro kit kare macalo menu ma Yecu pud pe okonye?(Ngo ma onongo won latinni pe romo ngeyone ka obedi-ni Yecu ki kome ma okonye ikare ma en okelo latinne bot lukwena ni?)
Pi gin ango ma ikare mukene Yecu ye ni omyero wanong can, ka ingeye en bino ka konyo-wa?
10. "Yecu omako cinge oile kwede malo ci en ocung ki tyene"(27) ket i coc nying ngat ma itye ka kalo akala pire. Ceng 27 tye ka waco gin angoboti ka itye ka kwanone kit menu? PENY ME LOK ME KWENA MABER: Akadi obed dano ma kitgi raco ki cwiny marac giuno Yecu. En pud tye ki niye i kom teko ki mar pa Wonne ma tye i polo ma niyene pe kalo akala. Pi niyene ma ocungu kwede atir, wan bene watwero nongo kony ki bote, kadi obed ni wan jo ma kalo-akala.
***


GIN ME ATIMA: Wek dano guniang lokki maber dok igud cwinygi kun iloko dwani, iloko mot, nyo oyotoyot.
KIT ME TIMONE:
Lok dwani. Med dwani me nyuto lok ma pire tek ki me cuko cwiny jo ma tye ka winyo lokki. Tim man bene ka itye ka kwano wang Ginacoya ma tye ki lok me ngolo kop. Dwok dwani piny me dongo miti pa dano me winyo lokki ma lubo-ni nyo me nyuto lworo. Ka ce rwatte, med dwani me nyuto yomcwiny nyo me nyuto dit pa gin moni nyo bor piny. Dwok dwani piny me nyuto cwercwiny nyo par.
Lok mot nyo oyotoyot. Lok oyotoyot me nyuto yomcwiny madit. Lok mot ka itye ka tito gin mo ma pire tek.


NGEC MA ORUMO LOK MAN: Iker me loc pa jo Roma. Giguro dano ikom yatariyamenu onongo gitimo bot latim marac ma kato ducu. Wan watwero tamo ni joariyo man gin lubal dok gibedolunek dano pi lok kom yako lim.Meciya (nyo Kricito)onongo obedo nying Kabaka pa Lujudaya ma onongo gitye ka kuro encakke wa ki ikare ma i Cik macon.
1.Dano twero bedo ki Yomcwiny ka en goyo dano mukene ki odo onyo ki lebbe?
Pi gin ango ma omiyo danowa ma ikare ni guminne itimo gin marac ki dok bene cwinygi bene bedo yom ka giyako dano mukene?
2. Tam kit tyen lok mapol ma omiyo co ariyo man gicako megi timo tic maracni-cakewa ikare me tinogi?
Anga ma onongo twero juko jo ariyo man owek gibwot kit tic marac ma gibedo ka timone ma onongo pud pe gidoko marac tutwal?
In itwero loko kwoni ka iniang ni gin ma itye ka timone ni tye ka wano komi ki jo mukene?
3. Luyak ariyo ni gineno kwo pa Yecu ma onongo gitye malo cok kwede makato jo mukenegu ducu. Lokke ki ticce mene ma omiyo gibedo ki ur-tutwal. (34-38)?
Pi gin ango ma omiyo Yecu pe mitoni elweny inyim Wonne ma tye i polo ikom jo ma gitye ka uno en (34)?
Itwero lega pi lamoneni, marac, ma kato ducu-ni Lubanga tim kica bote, pien en pe ngeyo kome kit marac ma en tye ka tima kwede (34)?
4. Nong ki i wang dul:ngo ma lwak, luloc, ki lumwony pa jo Roma, ki layak acel onongo giwoo kwede pire i kom Yecu (34b-39)?
Pi ngo ma omiyo danoni ducu gingalo Yecu pire (35-39)?
Pi gin ango ma omiyo lurem Yecu pe gubino ka konye?
Ngo ma onongo itwero waco-ne ki timone ka obed ni in aye ma icungu ite Yatariya?
5. Ngo ma oweko layak acel omoko tame ni Yecu en Kabaka ki dok ni-en tye ki kerre [pire kene (37-38,42)?
Por kit Yecu ma tye ikom Yatariya ki Kabaka mukene me lobo man. Kit apoka poka ango madit ma tye i kin gi?
Ngo ma omiyo layak acel omoko tame-ni Yecu pe tye dok Kabaka keken ci en Lubanga (40-41)?
6. Lutim marac mapol pe giye ni gitimo bal. Ngo ma omiyo layak acel oye ni ngolo kop me to ikomgi tye ma oporo kit ticgi pien gipwodogi pi bal ma gutimo (41)?
Pi gin ango ma omiyo layak acel pe oye i kom balle akadi obed en tye i kit kare macalo meno?
Anga ki i kin luyak ariyo man, ma in iniang maber ikome: Ngat acel ma oye pi balle nyo ngat acel ma pe oye balle ni?
7.Ceng 42 tye iye lega macek tutwal: "Po pira" pi gin ango ma omiyo pire tye tek bot wan dano me po pi dano ma wamaro ikare ma ka en tye ka nongo can?
Pi gin ango ma omiyo layakacelpe openyoatir ni wek giye bote ni edony i ker pa Yecu?
8. Ngo ma layak otamo ikare ma en owinyo lagam ma Yecu ogamo bote (43)?
Pi gin ango ma omiyo Yecu oye bot layak me donyo i paradic nyo ipolo?
Awene ma in itamo-ni laco ma labali ocako ye i kom Yecu? Nyut wang ceng meno.
9. Po kong i kom cawa me agikki ma latim bali oye kwede Yecu. En mono onongo cwinyeyom nyo pe cwinye yom ikom wang cawa meno ducu?
Gwok nyo min laconi, Dakone, nyo latin pa layak man ocung ite Yatariya. Kit lapor ango ma laco man obi weko bot luode?
Kit caden ango ma laco man obwoto bot Yalwak ma bino, ki jo ma kwano lok man ki i Baibul? PENY ME LOK ME KWENA MABER: Dogcel me Paradic onongo tye ma oyabbe bot luyak, ci ento Yecu ki kome aye omyero kong odony ki i dokcel me ka piny, ma ka ka pa luyaki. In itamo ni ilego lega ma rom ki ma layaki olegoni? "Yecu po pira" ka itimo kumeno, en miyo boti lagam aceli, Nino mo acel i bibedo kweda i Paradic. (Itwero gamo ne ki icwinyi).
(Bot dano ducu omyero gigam) Ngo ma pire tek ma i pwonyo ki i nywako wang dul ma i Baibul man?
***


YECU ORWATTE KI LAKWENA MA KALO AKALA. Jon 20:19-29
NGEC MA ORUMO LOK MAN: Tomaci onongo en ngat acel i kin lukwena pa Yecu apar wiye ariyo ni. En neno calo tye ki omegine ma gi-gwaro gin dok rudi, pien tyen lok me nyinge Ni ''Rudi".
1. Dano makwo twere bedo ki yomcwiny i lobo kany ma Kun en pe ye Ni gibi cerre woko ki ilyel inino me agiki?
Kit lanen me kwo maber mene ma tye i kwo pa Tomaci? Kite marace kono tye nining?
Pi gin ango ma in itamo Ni Yecu oyero lakit laco macalo man me bedo lakwena ne?
2. Kit tam ango ma lukewna gubedo ka tamo-ne i kom Yecu i odiko ki idye ceng me ceng cabit me Nino ma Yecu ocer kewde ni? (Pacaka)
Pi gin ango ma omiyo lukwena pe gibedo ki niye i kom cer pa Yecu?
Tam kit yo ma pat-pat ma gwok ca omiyo Tomaci obedo pe onyo en ocito ka mo i otyeno me Nino ma Yecu ocer kwede omiyo en kome obedo pe i kin lupwonye apar Ni (24)?
Pi gin ango ma omiyo Yecu ma ocer ki ilyel omoto lupwonyene ma kun waco botgi ni (''Kuc obed kwed wu" (21, 26)?
3. Lok me cer pa Yecu Lunebi ma con dong gutito Pire akadi wa Yecu ki kome bene. Kombedi lurem Tomaci apar mabeco giwaco bote ni Yecu ocer ki ilyel ma en bene onyutte kene botwa. Pi gin ango ma omiyo Tomaci pe oye ilok kom cer pa Yecu, ma dong en bene owinyo ka lukwena mukene ma onongo en obwotogi gidong, giwaco bote caden ma pol man (25a)?
Ka obed ni in ibed i ka pa Tomaci, in onongo itamo ni iromo ye ilok me cer pa Yecu? Mii tammi mapol.
4. In itamo nining kit ma Tomaci obedo ka lwodo lok kwede ki i cwinye i cabit meno ma en bedo i kin lureme ma gibedo ki yomcwiny pi cer pa Yecu?
Ngo ma dong omiyo Tomaci obedo kacel ki luremema pe dong oye wot ka mo ma pat ikare me cabit menu?
Ngo ma onongo twero time bot Tomaci ka obedni en owek lureme nio wa ka ka eni?
Ngo ma twero time botwa ka waweko ribbe kacel ma kun nongo watye ki kalo akala pi lok kom pwony ma nongo pe tye atir i kin Lokricitayo?
5. Pi gin ango ma omiyo Tomaci Mito ni en kong egud kom Yecu ka owek en ebedi ki niye i kom cerne (25b)?
In itamo nining i kare ma Tomaci owinyo lokke kikome ka kati ki idog Yecu (25-27)?
6. Kit gin ma nining ma onyuto botwa atir ni Yecu pe obedo cwiny ata onyo tipo marac (27)?
In itamoni Tomaci ada oketo cinge i wang pwoyo ma tye icing Yecu ki i lak ngete ni?
7. Tomaci obedo dano mukwongo ki i Cik Manyen me lwongo Yecu ni Lubanga, pe ni en Wod pa Lubanga keken (28). Pi gin ango ma omiyo Lukricitayo ma iwi lobo ducu giye ni Yecu en Lubanga?
8. Anga ma Yecu tye ka lok pireni i ceng 29?
Pi gin ango ma omiyo piretye tekni omyero waye i kony ma aa ki bot Lubanga ma pud pe wa ngeyo en?
9. Ma lubbe ki wang dul eni, Yecu tiyo i kom dano nining ma onongo gi-mito ni giye En, ci ento pwodi pe giye?
Kit lagam ma nining ma in igamo bot dano ma Waco boti ni: ''An aye i Yecu ci ento pe aye i cerre"me kom?
Pi gin ango ma omiyo Lokricitayo pe opoti woko, ka obedi ni kom Yecu pe ocer ki ilyel?
10. PENY ME KWENA MABER: Tomaci owaco bot Yecu ni: '' Rwoda ki Lubangana!" In i twero tucu kit niye macalo man tin ni bot Yecu? (In itwero gamo peny man ki i cwinyi).
(Dano ducu omyero gugam peny man) Kit gin ango ma pire tek ma in i pwonyo ki i nywako wang dul man?
***


Yecu otiyo ki carolok i kom kal ki doo me nyuto awene ki dok kit ma en bicoko kwede dano ducu ma gubedo kal, Lukricitayo ma kiwirogi, cakke i mwaka 33 K.M.
"Dano mo . . . ocoyo kodi mabeco i potone"
Laco kodi: Yecu Kricito
Kicoyo kodi mabeco: Lupwonnye pa Yecu kiwirogi ki cwiny maleng
Poto: Dano ma i lobo-ni
"I kare ma dano dong gubuto woko, lakworre obino ci ocoyo doo"
Lakwor: Catan Larac-ci
Dano dong gubuto woko: To pa lukwena
"Kong wuwek doo ki kal ducu gudong kacel"
Kal: Lukricitayo ma kiwirogi
Doo: Jo ma giporo bedo Lukricitayo
'Kong wucok doo woko ducu ci wukaa kal'
Lutic: Lumalaika
Kicoko doo: Jo ma giporo bedo Lukricitayo gibipokogi woko ki bot jo ma kiwirogi
Coko kal i dero: Kicoko Lukricitayo ma kiwirogi i kacokke
I kare ma kac ocakke, ngo ma opoko Lukricitayo me ada ki bot jo ma giporo bedo Lukricitayo?
Adwogi maber ango ma anongo ki i niang carolok man?


Ka itye i gang kwan, tika ibedo ki lworo me nyutte ni in Lacaden pa Jehovah ki bene me miyo caden? Ka tye kumeno, itwero bedo ki "tekcwiny" me timone nining? (1Tec 2:2) Tyen lok ango ma weko itimo meno? I nge neno vidio ma wiye tye ni, Jehovah Bikonyi me Bedo ki Tekcwiny, ci gam lapeny magi:
Labol mene ma tye i Baibul ma okonyo Sophia me bedo ki tekcwiny?
Adwogi maber ango ma Sophia onongo ki i iporo gin ma onongo bitimme?
Pingo myero imi caden bot lutino ma ikwano kwedgi?
Ka dong pe ikwano, pwony ango ma inongo ki i vidio man?


CIK MA IYE LAC: "Wudi cwinywu kekenwu, . . . Kun wutimo kica ki luwotwu i kinwu kekenwu pi balwu. Ka ngat mo i kinwu tye ki lok mo i kom lawote, timo kica pi bal myero obed tye macalo Rwot [Jehovah] bene ceng otimowu kica."
Man te lokke ngo? I Baibul, bal kiporo ki banya ki dok timo kica kiporo ki weko banya. (Luka 11:4) Buk mo acel waco ni i Ginacoya, nyig lok me leb Grik ma kigonyo ni "timo kica" te lokke ni "weko banya kun pe dong ipenyo matwal." Pi meno, ka wamito timo kica pi bal ma ngat moni otimo i komwa, pe dok waweko ngat meno culo wange. Bedo atera me timo kica pe te lokke ni wacwako bal meno nyo wacayo adwogi marac ma okelo i komwa. Ma ka meno, pe wamako ngat meno i cwinywa kadi bed ni watye ki tyen lok matir me 'kok i kome.'
Tika tiyo i kareni? Dano ducu gibalo pien gitye ki roc. (Jo Roma 3:23) Pi meno, pore me bedo ki cwiny me timo kica bot jo mukene, pien i nge kare mo wan bene wamito ni gin gutimmiwa kica. Medo i kom meno, ka watimo kica, wan bene wanongo adwogi maber. Wanongo nining?
Ka wakudo akemo nyo wamako jo mukene i cwinywa kun pe watimo kica, ci wanongo adwogi marac. Kodi cwiny man marac-ci gengowa bedo ki yomcwiny, pe wabedo agonya i kwowa, dok weko cwiny tur cawa weng. Keto bene yotkomwa ka mading. Ripot mo ma kicoyo i Journal of the American College of Cardiology, ma Dr. Yoichi Chida ki Lapwony me Psychology Andrew Steptoe gukati kwede waco ni: "Kwed ma kitimo i kareni nyuto ni akemo ki gero medo ki CHD [coronary heart disease] gikelo adwogi marac."
Ento ki tungcel bene nen kong adwogi maber ma timo kica kelo. Ka watimo kica bot jo mukene, wanote dok kuc bedo i kinwa ma weko wabedo ki wat maber. Ma pire dong tek loyo aye ni wanyuto ni walubo lanen pa Lubanga, ma timo kica bot lubalo ma gungut dok mito ni wan bene watim kica.


Lunyodo ma giworo Lubanga gibedo ki miti me neno ka lutinogi gitiyo pi Jehovah. Lunyodo gitwero konyo lutinogi me timo man ka gipwonyogi ki lok me Baibul nicakke ma pud gitino. (Nwo 6:7; Car 22:6) Tika man mito jalle? Ada, mitte! Ento mot ma ginongo dit kato jami ma gujalo.—3Jon 4.
Lunyodo gitwero nongo pwony ki i lanen pa Yucepu ki Maliam. Gin onongo "yam gicito i Jerucalem mwaka ki mwaka pi nino madit me Kato," kadi bed timo man onongo pe yot dok mito cente. (Luka 2:41) Ki botgi, bedo ki wat maber ki Jehovah onongo pire tek makato gin mo keken. I yo acel-li, lunyodo bene gitwero nyuto bot lutinogi yo matir me aluba ka gitiyo ki kare mo keken ma owec me pwonyogi kun nen i lokgi ki ticgi.—Jab 127:3-5.
NEN VIDIO MA WIYE TYE NI GUTIYO KI KARE MO KEKEN MA OWEC, CI GAM LAPENY MAGI:
Jon ki Sharon Schiller gumedde ki tic pi Jehovah nining kadi bed ni gitye ki lutino?
Pingo lunyodo myero gupwony latin acel acel i yo mapatpat?
Lunyodo gitwero pwonyo lutinogi me cung matek i atematema nining?
Jami tic mene ma dul pa Jehovah ominiwa ma itiyo kwede me konyo lutinoni me dongo i yo me cwiny?


Yecu opwonyo ni: "Wun wugamo nono labongo cul mo, wumi bene nono labongo cul." (Mat 10:8) Walubo tira meno kun pe wacato Baibul nyo bukkewa ma jenge i kom Baibul ma wapoko. (2Kor 2:17) Kadi bed kit meno, bukke magi gitye ki lok ada ma pire tek ma a ki i Lok pa Lubanga. Tic matek ki cente madwong mitte me goyo ki cwalo bukkewa i kacokke ducu ma i wi lobo. Pi meno myero wakwany bukke ma wabitiyo kwede keken.
Ti ki ryeko ka itye ka miyo bukkewa bot jo mukene, kadi bed i kare me miyo caden i dye lwak. (Mat 7:6) Me ka poko mere bukke ata bot ngat mo keken ma kato, temme me lok kwede wek iniang ka en tye ki miti. Itwero gamo olo lapeny mo acel ma tye i bok kany ni eyo? Ka pe itwero niang ka ngat moni tye ki miti, ber ka imiyo bote trak aye. Ngene kene ni ka en openyo pi magajin nyo buk mukene, watwero gire mine.


Jo Icrael mapol dok gudok cen ka woro cal apaya, pi meno Jehovah omiyogi i cing jo Piliciti. Ento onongo tye Luicrael mogo ma gimaro Jehovah. Ngat acel i kingi onongo nyinge Manoa. En ki dakone onongo gipe ki lutino. I nino mo acel Jehovah ooro lamalaikane bot dako pa Manoa. Malaika-ni owaco bote ni: 'Ibinywalo latin laco. En bilaro jo Icrael ki i cing jo Piliciti. En bibedo Ajula pa Lubanga.' In ingeyo jo ma onongo kilwongogi ni Ajula pa Lubanga? Gubedo jo ma gitiyo pi Lubanga i yo mapat. Onongo pe kiye ni Ajula pa Lubanga gungad yer wigi.
I nge kare mo, dako pa Manoa onywalo latin awobi, ci gucako nyinge ni Samson. I kare ma Samson odongo, Jehovah omiye teko madwong adada. En onongo twero neko labwor ki cinge nono. I nino mo acel, Samson oneko jo Piliciti 30 en kene. Jo Piliciti gudage adada ci gubedo ka yenyo yo me neke. I dyewor acel mo ma Samson obuto i Gaja, jo Piliciti gubuto gukure i dog cel me gang meno wek guneke woko i odiko. Ento i cwiny dyewor, Samson oa malo, ocito i dog cel, ci oputo woko. Otingo dog cel man i wi gwokke ci otero wa i wi got ma cok ki Kebron!
Lacen, jo Piliciti gucito bot dako mo ma Samson maro ma nyinge Delila, ci guwaco bote ni: 'Wabiculi lim ryal alip mapol ka inongo ka ma tek kom Samson a ki iye. Wamito make wek watweye i buc.' Delila onongo mito cente meno, pi man en oye. I acakkine, Samson okwero tite gin mumiyo kome tek tutwal. Ento en obedo ka dide matek ki lokke nino ducu wang ma Samson otuco mung me tekone. En owacce ni: 'Yer wiya pud peya kilyelo pien an abedo Ajula pa Jehovah. Ka ce kilyelo yer wiya, ci tek koma birwenyo woko.' Samson otimo bal madit ki tuco mung man, pe kumeno?
Cutcut Delila owaco bot jo Piliciti ni: 'Aniang munge woko!' En omiyo Samson onino i eme, ci olwongo ngat mo olyelo yer wiye woko. Ka dong Delila odange ni: 'Samson, Lupiliciti gubino i komi!' Samson oco ki i wang nino, ento tekone onongo dong orwenyo. Jo Piliciti gumake, gukolo wange woko, ci gutere i buc.
I nino mo acel jo Piliciti alip mapol gucokke i ot me woro lubangagi Dagon, kun gidange ni: 'Lubangawa dong omiyo Samson i cingwa! Kel Samson woko! Wek en otuk tuko mo me galo wangwa.' Guweko en ocung i kin wir ot aryo ci gubedo ka nyware. Samson okok ni: 'Ai Jehovah, alegi ni imiya tek kom doki tyen man acel-li.' Yer wi Samson onongo olot woko doki. En ocoro wir ot ki tekke ducu. Ot omuk opoto piny, oneko jo ducu ma i iye, dok Samson bene oto woko.
"En miyo tek bot jo magoro, dok bene medo tek bot ngat ma tekone odok woko piny."—Icaya 40:29


"Pe atwero nongo ngat mo me anyoma ki i kacokke, dok atye ki lworo ni abiti kena labongo lapal cwinya."
"Tye co mogo i lobo ma gin lukica, lumar, dok giparo pi dano. Pe gidag dinina, dok giketo cwinygi i koma loyo omege mukene."
Jo mogo i kin Lucaden pa Jehovah guwaco lok macalo man i kare ma gitye ka yenyo ngat ma myero ginyomme kwede. Kadi bed kit meno, jo magi ducu gingeyo tira ma Paulo omiyo ma lubbe ki nyomme "i kin jo pa Rwot keken"
GIN MUMIYO JO MOGO GITYE KI AKALAKALA
Jo ma giwaco lok macalo meno giromo tamone ni wel omege ki lumege ma gupore me anyoma pe rom. I lobbe mapol, man aye gin ma tye ka timme. Nen kong labol aryo eni: I lobo Korea, i kom Lucaden 100 ma wigi nono, 57 gubedo lumege ki 43 gubedo omege. Ripot ma a ki i lobo Colombia wacci pacen 66 pa Lucaden gubedo lumege ki 34 gubedo omege.
I lobo mukene kono, ripot tye ni lunyodo ma pe gubedo Lucaden pol kare gipenyo wel lim-akumu ma lamal tutwal, ma weko bedo tek adada pi omege ma centegi nok me nyom. Kodi ariya ma kit magi gitwero weko laminwa mo me cwiny cako bedo ki tam ni nongo omego me anyoma "i kin jo pa Rwot" wange ding adada. Man miyo en twero penye keken ni, "Tika nyuto ryeko me bedo ki tam ni atwero nongo ngat mupore me anyoma ki i kin Lukricitayo luwota?" *
KETO GEN I KOM JEHOVAH PIRE TEK
Ka ce yam ibedo ki kodi tam acel-li, bed ki gen ni Jehovah ngeyo kit ma iwinyo kwede ki i cwinyi. Ki lok ada, en ngeyo miti ma itye kwede me nyomme.
Ento kadi bed kit meno, Jehovah ominiwa tira i Lokke ni myero wanyomme i kin jo pa Rwot keken. Pingo? Pien en ngeyo gin maber pi jone. En pe mito ni wamok tam marac ma weko wakoko ange lacen nyo cwero cwinywa i anyim. I kare ma Luicrael gubedo ka nyomo anyira mukene ma pe giworo Jehovah, Nekemia otito botgi lanen marac pa Solomon. Kadi bed ni "Lubanga omaro Solomon . . . mon ma gin anyira rok mukene gumiyo en opoto i bal." (Nek. 13:23-26) Pi meno, wek luticce gunong adwogi maber, Lubanga cikowa i kare-ni me nyomme i kin jo ma giwore keken. (Jab. 19:7-10; Ic. 48:17, 18) Lukricitayo me ada gitye ki pwoc madit ni Lubanga minigi tira ma nyuto mar dok ma genne. Ka ce wawinyo en macalo Lalocwa, ci nongo waye ni en tye ki twero me wacciwa gin ma myero watim.
Ki lok ada, pe imito 'ribbe kun ibedo kacel' ki ngat mo ma twero miyo ibarre woko ki bot Lubanga. (2 Kor. 6:14) Tira pa Lubanga tiyo kare ducu dok Lukricitayo mapol i kareni gunyuto ryeko kun gilubo gin ma Jehovah waco. Ento jo mukene guyero me timo olungtuke.
NYOMME I KIN JO PA RWOT NYUTO RYEKO
Maggy, * lamego mo ma bedo i lobo Australia, otito gin mutimme i kome i kare ma ocako winye ki ngat mo ma pe woro Jehovah, en owacci: "Akeng cokke tyen mapol ata wek wanong kare me bedo kacel kwede. Adoko goro i yo me cwiny adada." Ratana ma bedo i lobo India odonyo i miti gin ki awobi mo ma gikwano kwede i ot kwan acel, ma bene pud ocako kwano Baibul akwana. Ento, awobi-ni ocako kwano Baibul wek enong yo me ywayo tamme. Ratana oweko woro Jehovah kun lokke i dini mukene wek enyomme oyot.
Labol mukene obedo pa Ndenguè ma bedo i lobo Cameroon. En onyomme ki mwaka 19. Cware ocikke bote ma peya gunyomme ni en bibedo agonya me medde ki bedo Lacaden. Ento cabit aryo i nge nyomgi, jami olokke odoko lawang dyang pien cware ogenge ni pe ocit i cokke. En owacci: "Abedo kic kic kun bene akok. Aniang ni pe dong aloyo kwona kit ma amito. Cawa weng nongo atye ka koko ange."
Pi meno, pe ni dano ducu ma pe giworo Jehovah giger dok pe giniang. Wati ki Wonwa me polo ma lamar-ri tye nining kadi bed ni peya inongo adwogi marac ma bino pi nyomo ngat ma pe wore? Iwinyo nining i nge niang ni pe ilubo tira ma en omiyo me konyi? Ma dong pire tek loyo aye ni, itamo ni Jehovah winyo nining ma lubbe ki tam ma imoko-ni?
Omege ki lumege ma i twok loboni ducu giye lok man ni nyomme "i kin jo pa Rwot keken" obedo cik maber adada pi ber bedowa. Jo ma wigi nono gumoko tamgi me yomo cwiny Jehovah kun ginyero ngat mupore me anyoma ki i kin jo ma woro en keken. Michiko ma bedo i lobo Japan wadine gubedo ka diye ni onyomme ki ngat mo ma pe Lacaden. Medo i kom lweny ki lyeto meno, en oneno ka lureme macok ginyomme i kin jo pa Rwot. En owaco ni: "Abedo ka lok keken ni kit ma Jehovah aye 'Lubanga ma layomcwiny-nyi,' yomcwinywa pe cung i kom nyom nyo bedo ma wiwa nono. Aye bene ni en miniwa jami ma wamito. Pi meno, ka pe waromo nongo ngat mo mupore me anyoma kadi bed cwinywa tye iye, ber ka wabedo ma wiwa nono pi kare meno." (1 Tem. 1:11) Lacen, Michiko onyomo omego mo maber adada, dok bene cwinye yom ni pe erune.
Omege mogo bene gukuro pi kare mo wek ginong ngat mupore me anyoma. Bill ma a ki i lobo Australia obedo ngat acel i kingi. En owaco ni i cawa mukene cwinye obedo ka cwale i kom mon mukene ma pe giworo Jehovah. Ento en ogwokke adada pe me ngiyo nyo naa i kom mon magi. Pingo? En onongo pe mito timo gin mo ma bimiyo 'eribbe kun ebedo kacel ki jo ma pe guye Yecu.' I nge mwaki mogo, en onongo tye ki cwiny me miti i kom lumege mogo, ento gin onongo gipe ki miti i kome. Ento Bill okuro pi mwaki 30 me nongo lamego ma tamme rwatte ki mege. Bill owaco ni: "Pe akoko ange wacel." En otito ni: "Atye ki yomcwiny pien wawoto i ticwa me pwony, wakwano dok waworo Jehovah kacel. Cwinya bene yom me rwatte ki dok bedo kacel ki lurem dakona pien gin ducu giworo Jehovah. Watye ka tic ki cik ma igi lac me Baibul i nyomwa."
KA ITYE KA KURO JEHOVAH
Gin ango ma iromo timone ka nongo iketo genni i kom Jehovah kun ikuro dako nyo laco mupore me anyoma? Gin acel ma myero itam iye aye gin mumiyo peya inyomme. Ka inongo ni tyen lokke tye ni pien itye ka lubo tira me Baibul me nyomme "i kin jo pa Rwot keken," ci wapwoyi pi lubo cik pa Lubanga. Bed labongo akalakala ni meno Jehovah tye ki pwoc madit i komi pi moko tammi me lubo Lokke. (1 Cam. 15:22; Car. 27:11) Iromo medde ki 'yabo cwinyi ducu' bot Lubanga i lega. (Jab. 62:8) Medo i kom meno, medde ki lega bot Jehovah kare ki kare kun bene iwacce kit ma iwinyo kwede kikome ki i cwinyi. Wati ki Lubanga bijing nino ki nino ka nongo i cung matek kadi bed itye ka wok ki i atematema mapol ma bino ki i kacokke nyo ki woko. Bed ki gen ni Ngat Mamalo Twal keto cwinye i kom luticce ma lugen dok piri tek bote adada. En tamo pi piri adada. Ento nge ni meno en pe ocikke me miyo dako nyo laco bot ngat mo keken. Lubanga ngeyo yo maber loyo me cobo miti ma itye kwede ka ce ada imito dako nyo laco.
I kine mukene itwero winyo calo Daudi ma owaco ni: "Ai Rwot [Jehovah], gam doga oyotoyot! Cwinya mito tum woko! Pe ikanne woko ki bota." (Jab. 143:5-7, 10) I kare macalo meno, mi bot Abani me polo kare me nyuto gin ma en bitimo piri. Iromo timo meno ka ce ikwanyo kare me kwano Lokke ki dok lwodo lok i kom gin ma itye ka kwanone. Ibiniang gin ma cikke obedo ki bene ibineno kit ma en okonyo kwede ki jone i kare mukato angec. Ka iwinyo lokke, ci ibibedo ki gen me medde ki lubo cikke.
Ngo mukene ma myero itim wek iti maber ki kare ma nongo wi tye nono? Itwero tic ki kare ma wi pud tye nono me dongo i yo me cwiny, bedo ngat ma cinge yot, nyuto cwiny me lirem, tic matek, lworo Lubanga, ki dong bedo ki nying maber
Ada, nyomme "i kin jo pa Rwot keken" pud dong obedo tam me ryeko ya! Lubo tira meno weko i keto deyo i kom Jehovah dok inongo adwogi mabeco kacel ki yomcwiny. Baibul wacci: "Tye ki gum [yomcwiny] dano ma lworo Rwot [Jehovah], ma bedo ki yomcwiny mada ka lubo cikke . . . Jone gibilony dok gibedo ki lwak jami mapol, dok kite ma atir-ri bene bibedo nakanaka." (Jab. 112:1, 3) Pi meno, mok tammi me lubo cik pa Lubanga me nyomme "i kin jo pa Rwot keken."


I kare man me agikki ma kwo tek-ki, peko ma tye calo okuto diyo lutic pa Lubanga ducu. (2Tem 3:1) Watwero jenge i kom Jehovah nining wek walweny ki pekki magi? Nen vidio ma wiye tye ni "Lutowang Wanggi Biyabbe" wek inen gin ma Talita Alnashi gin ki lunyodone gutimo, ci igam lapeny magi:
Gin ango ma tye macalo 'okuto i kom' Talita?
Cikke me Baibul mene ma okonyo Talita ki Lunyodone me bedo ki neno matir?
Talita gin ki lunyodone gunyuto nining ni gijenge i kom Jehovah cutcut ma kiyange?
Lunyodo pa Talita gutiyo ki jami ma dul pa Jehovah miyo nining wek gikony Talita me dongo marre i kom Jehovah?
Talita onyuto nining ni etye ka dongo i yo me cwiny kadi bed tye ki 'okuto i kome'?
Lanen pa Talita ocuko cwinyi nining?


TIKA BAIBUL PUD KONYO I KARE-NI?
Ki ngec mapol ma onya i lobo man ma opong ki tet manyen i kare-ni, tika Baibul otii tutwal ma konye dong pe? Baibul waco ni:
"Ginacoya ducu ma yam gicoyo, gicoyo pi teko pa cwiny pa Lubanga. Konyo me pwony."—2 Temceo 3:16.
Magajin man me Wi Lubele nyamo lok ma Baibul waco ni ngec ma tye i iye twero konyowa i kwowa me nino ducu.


Pekki ma bino i kwowa tye mapol mapatpat. Pe watwero lok i kom kit can ducu ki acel acel, ento kong wanenu labol angwen ma dong waloko i komgi i pwony mukato-ni. Nen kong kit ma dano ma gitye ka wok ki i pekki mapatpat gunongo kwede kwe cwiny ki bot Lubanga.
KA WAPE KI TIC
Seth * owacci, "An ki dakona warwenyo ticwa i kare marom. Pi mwaka aryo wabedo ka kwo ki kony ma a ki bot wadiwa kacel ki tic lejaleja mogo. Macalo adwogine, dakona Priscilla cwinye otur adada, dok onongo awinyo calo konya pe."
"Waciro peko man nining? Kare ki kare wi Priscilla obedo ka po i kom lok pa Yecu ma i Matayo 6:34. En owacci pe omyero wabed ki par mapol pi nino ma lubo, pien nino acel acel tye ki par me nino meno. Dok legane ma onongo lego ki cwinye ducu-ni omine teko me medde anyim. Kitung bota, Jabuli 55:22 okweyo cwinya. Calo laco Jabuli, atito pekona ducu bot Jehovah, ci en aye okonya. Kadi bed ni kombeddi dong atye ki tic, wakwo kwo ma lapiny kit ma Yecu owaco i Matayo 6:20-22. Ma pire tek loyo, wan ducu wanyikke cok bot Lubanga dok wajingo wat i kinwa keken macalo luot."
Jonathan owacci, "Onongo atye ki lworo pi gin ma bitimme i anyim i kare ma biacarawa otur. Pi peko me can lim, tic ma watiyo pi mwaki 20 kulu oran woko ata. An ki dakona wacako daa pi lok kom cente. Onongo pe watwero deno jami ki kad me wil, pien walworo ni kampuni ma omiyo-ni pe obiye."
"Ento lok pa Lubanga ki cwiny maleng okonyowa me moko tam matir. Apwonye me ye tic mo keken ma anongo me atima, dok wajuko wilo jami ma pigi pe tek. Macalo Lucaden pa Jehovah, wanongo bene kony ki bot luye luwotwa. Gin gucuko cwinywa dok gumiyo kony i kare ma jami onongo dong tye magwar adada."
KA NYOM OKET WOKO
Raquel otito ni, "I kare ma cwara oa oweka woko, cwinya ocwer mada dok kiniga omaka matek. Par onongo onura woko. Ento anyiko cok bot Lubanga, ci en okweyo cwinya. Kuc pa Lubanga okweyo cwinya ka alokke bote i lega nino ki nino. Onongo bedo calo en ocango cwinya ma otur-ni woko."
"Pi kony ma anongo ki i Baibul, akwanyo keccwiny ki kiniga ma onongo atye kwede woko. Alubo lok pa lakwena Paulo ma tye i Jo Roma 12:21 ma waco ni: 'Pe wuwek gin marac olowu, ento wun aye myero wulo gin marac ki timo gin maber.'"
"Larema mo acel macok okonya me neno tyen lok me medde ki kwo. Onyuta Latitlok 3:6 dok owacca ki dwan me kica ni tye kare ma myero 'wajal iye jami calo gin murweny.' En omiya tam magwar, ento meno aye gin ma onongo amito kikome. Kombeddi dong atye ki yub manyen ma amito cobone i kwona."
Elizabeth owacci, "Ka nyomwu oket woko, ci mitte ni inong kony ki bot jo mukene. Abedo ki larema mo ma amaro adada ma onongo miya kony nino ducu. Onongo wakok kacel, kweyo cwinya, dok omiyo awinyo ni kara kimara ma ka winyo calo kidega. Angeyo labongo akalakala mo ni Jehovah otiyo kwede me cango bur ma i cwinya."
KA TWO TYE NYO WATII WOKO
Luis, ngat ma kiloko i kome i acakki-ni, tye ki two me aduno marac adada, dok oloyo to tyen aryo kulu. Dong mitte ni kikete i macin me yamo pi cawa 16 nino ducu. En owacci, "Alego bot Jehovah kare ducu. Dok i nge lega bot Lubanga, cwiny maleng miya teko. Lega mina kero me medde ki kwo pien ageno Lubanga dok angeyo ni en paro pira."
Petra dako ma tye mwaka 80 ki wiye owacci, "Amito timo jami mapol, ento pe atwero. Lit adada me neno ka kerona tye ka dok piny. Awinyo aol dok myero akwo ki yat cawa ducu. Pol kare atamo i kom Yecu ma openyo Wonne ni okwany pekone woko ka onongo twere. Ento Jehovah omiyo Yecu kero, dok en bene miya teko. Lega obedo gin ma konya nino ki nino. Awinyo maber i nge lok ki Lubanga."—Matayo 26:39.
Julian, lamego ma dong olwenyo ki two ma kilwongo ni multiple sclerosis pi cokcok mwaka 30 bene winyo kit meno. En owaco ni, "I kare-ni, kwona ducu dong jenge i kom lela pa lugoro. Ento kwona pud pire tek pien atiyo kwede me konyo jo mukene. Miyo mot twero kweyo cwinywa, dok Jehovah miniwa kero i kare ma mitte. Calo lakwena Paulo, dong atwero wacone ni: 'Atwero jami ducu liweng pi Kricito ma miya teko.'"—Jo Pilipi 4:13.
KA IRWENYO NGAT MO I TO
Antonio otito ni, "Babana oto i can me gudo, dok onongo kong pe atwero ye ni ada. Onongo nen calo balle mo pe—en onongo tye mere ka wot i teng gudo. Ento onongo pe tye gin mo ma atwero timone. En owille woko pi nino abic ka dong lacen oto. Atemme pe me kok i nyim mamana, ento ka atye kene akok matek. Abedo ka penye kekena ni, 'Pingo? Pingo?'
"I kare me can meno, abedo ka kwayo Jehovah kare ki kare ni okonya me bedo ma cwinya opye mot, ki dok ni omiya kuc. Motmot cwinya ocako kwe. Wiya opo i kom ngo ma Baibul waco ni 'jami ma timme atura' twero gudo wan ducu. Kit ma Lubanga pe loko lok goba-ni, atye ki gen ni abineno babana doki i kare me nicer."—Latitlok 9:11; Jon 11:25; Tito 1:2.
Robert, ngat ma kiloko i kome i pwony mukwongo-ni tye ki tam acel-lu. En waco ni: "An kacel ki dakona wanongo kuc ma kiloko pire i Jo Pilipi 4:6, 7. Man otimme pien walego bot Jehovah. Kuc man okonyowa me lok bot lumi ngec pi genwa i kom nicer. Kadi bed ni latinwa oto i can me dege, pud wiwa po i kom kare me yomcwiny ma wanywako kacel. Watemme me keto tamwa i kom jami meno."
"I kare ma Lucaden luwotwa guwacciwa ni ginenowa i telebijon ka lok ma cwinywa opye mot i kom niyewa, wawaccigi ni labongo akalakala mo meno ocobbe pi lega mapol ma gilego piwa. Ageno ki cwinya ducu ni Jehovah obedo ka cuko cwinywa kun tiyo ki kwena mapol me kwe cwiny ma dano gubedo ka cwalone botwa."
Kit ma waneno i labol magi, Lubanga twero kweyo cwiny dano ma gitye ka wok ki i pekki kacel ki ariya mapatpat. In kono? Ka itye ka wok ki i peko mo keken, bed ki gen ni itwero nongo kwe cwiny. * Pingo pe ileg bot Jehovah pi kony? En aye "Lubanga ma kweyo cwiny dano ducu."—2 Jo Korint 1:3.


Yecu oto wek wan wabed kwo. Jon 3:16
Ma nino adek dong okato i nge to pa Yecu, mon mogo gucito ka limo lyelle ci gunongo iye tye nono. Jehovah onongo ocero Yecu woko ki i to.
Lacen Yecu onyutte bot lureme nyo lukwenane.
Adada, Jehovah ocero Yecu macalo cwec me cwiny matek dok ma pe twero to. Lupwonnye pa Yecu gunene i kare ma en cito malo i polo.
Lubanga ocero Yecu dok oketo en me doko Kabaka me Ker pa Lubanga. Daniel 7:13, 14
Yecu omiyo kwone macalo ginkok me koko wan dano. (Matayo 20:28) Lubanga omiyo watwero kwo nakanaka, pi ginkok meno.
Jehovah ocimo Yecu macalo Kabaka me loyo lobo. En biloc kacel ki jo 144,000 ma gin lugen ma kicerogi ki i lobo me kwo i polo. Yecu kacel ki dano 144,000 magi gitye gamente matir ma tye i polo—en aye Ker pa Lubanga.—Niyabo 14:1-3.
Ker pa Lubanga biloko lobo doko paradic. Lweny, turo cik, can, ki can cam bibedo pe. Dano bibedo ki yomcwiny me ada.—Jabuli 145:16.


Ma lubbe ki dikconari mo acel, cayan obedo "ngec ma ginongo macalo adwogi me ngiyo ki dok kwedo matut me niang ka gin moni jenge i kom lok ada." Timo jami meno ducu pol kare pe yot dok balo cwinywa. Lucayan pol kare gitute me ngiyo ki dok kwedo gin moni i yo matut pi cabit, dwe, nyo bene pi mwaki mapol. I kine mukene tutegi-ni pe nyako nyige, ento pol kare kelo adwogi maber bot dano. Kong wanenu labol mogo.
Kampuni mo ma tye i lobo Ulaya oribo kacel plastic matego ki lali pii ma rwomme lamal me yubo gin mo me liyo pii macol wek two pe omak dano ka gumato. Jami tic macalo meno pol kare kitiyo kwedgi i can ma poto atura, calo oyengyeng ma otimme i lobo Haiti i 2010.
Malo i pol tye nyonyo mo ma kilwongo ni Global Positioning System (GPS) ma konyi me ngeyo ka ma ibicito iye. Onongo kiyubo tutwalle me konyo lumony, lungwec ki mutoka, ludwo dege, lukwang yeya, ludwar kacel ki jo ma ito godi wek pe gurweny. Watye ki pwoc madit bot lucayan pi yubo GPS ma dong oweko wot ka mo keken yot adada.
Tika itiyo ki cim cing, kompiuta, onyo Intanet? Tika itye ka neno alokaloka i yotkomi nyo twoni dong ocang pi ngec pa ludaktari ma odongo malo-ni? Tika iwoto ki dege? Ka tye kumeno, ci itye ka nongo adwogi maber pien cayan oweko kwo yot. Cayan okelo alokaloka maber i kwoni i yo mapol.
KA MA DIRO ME CAYAN ME KARENI GIK IYE
Me dongo dirogi, lucayan i kareni gikwedo matut me niang lok i kom ginacweya. Lukwed lok kom Nuclear gitye ka medde ki tic matek me niang kit ma atom tiyo kwede, ki jo ma gukwano lok i kom jami ma tye i dan polo gikwedo kit ma lobo ki polo gucakke kwede mwaki bilion mapol mukato angec. Pien gin gungiyo dok gukwedo matut kadi wa lok i kom jami ma pe kiromo niang iye, lucayan mogo gitamo ni ka Lubanga ma kicoyo pire i Baibul-li tye, ci onongo myero ginong kome.
Lucayan kacel ki luryeko mogo gidonyo matut adada. Gitimo gin ma lacoc mo me cayan, ma nyinge Amir D. Aczel lwongo ni "pyem me cayan ma weko dano gitamo ni Lubanga pe." Me labolle, dano mo ma okwano lok me cayan dok ngene i twok lobo lung owaco ni "pien pe tye gin mo ma nyuto ni Lubanga ma ocweyo polo ki lobo-ni tye, man moko atir labongo akalakala ni lubanga ma kit meno peke." Mukene giwaco ni Lubanga me Baibul timo jami i yo me "tango." *
Ento, lapeny ma myero wapenye kwede aye ni: Tika lucayan dong gukwedo jami ducu ma kwako loboni ma weko gibedo labongo akalakala mo keken? Lagamme tye macek ni pe. Cayan okelo alokaloka ma pigi tego ento lucayan giye ni tye jami mapol ma pe kingeyogi nyo mukene ma dano pe bingeyogi matwal. Steven Weinberg, lacayan mo ma oloyo mot pi ngecce matut i kom ginacweya owaco ni: "Pe wabingeyo jami ducu ki pete tere ducu." Martin Rees ma bedo i lobo Britian dok okwano lok i kom jami ma tye i dan polo i yo matut ocoyo ni: "Tye jami mogo ma dano pe gibiniang iye matwal." Ki lok ada, tye jami mogo ma gicweyogi acweya, cakke ki matidine calo nyig kom oo kwede i wa jami mogo madongo, pud tye ma omako wi lucayan adada ma pe giniang lok komgi. Nen kong labol magi:
Jo ma gikwano lok i kom jami makwo pe gingeyo jami ma timme i nyig kom dano. Kit ma nyig kom tiyo kwede ki teko, kit ma giyubo kwede ki moc cam [protiens], ki dok kit ma gipokke kwede pud gitye i kin lapeny ma lucayan peya gunongo lagamgi.
Teko ma ywayo jami dwoko piny guduwa cawa ducu nino ki nino. Ento inongo ni man obedo gin ma okalo ngec pa lucayan woko. Pe gingeyo kit ma teko ma ywayo jami dwoko piny ywayo kwede ki dano dwoko piny ka opye malo nyo kit ma gwoko kwede ki dwe ka tye ka lwore lobo.
Lukwed lok i kom jami ma tye i dan polo gibyeko ni meno tye jami makato pacen 95 pa jami ma gitye i polo ki lobo ma lapim piny ma lucayan gitiyo kwede pe romo nenogi ki niang lok komgi. Gupoko jami magi i dul aryo dark matter ki dark energy. Pe gingeyo kit ma jami magi gitye kwede.
Tye jami mogo ma lucayan pe gingeyo dok man wekogi ki ur madit adada. Pingo man pire tek? Lacayan mo muywek adada ocoyo ni: "Kwiya piny aye ma oumo ngecwa woko. Ki tung bota, kwo ma jenge i kom cayan weko abedo ki ur pien dano gijenge i kom kwedgi labongo penyo tam pa jo mukene."
Pi meno, ka ce ipenye kekeni ka gwok nyo cayan obileyo ka wang Baibul dok weko dano pe gibedo ki niye i kom Lubanga, ci tam kong i kom lok man: Ka lucayan ma giryek dok gitye ki jami tic matego adada-ni pud ngecgi nok i kom ginacweya, ci tika pore me wacone ni pe tye gin mo ma ongayo wang lucayan ka odok i lok me kwedo jami? Me ketone macek, kidolo te lok mo ma kicoyo i Encyclopedia Britannica ma lubbe ki kit ma kwedo lok i kom jami ma tye i dan polo ocakke ki dok odongo kwede ni: "I nge kwano lok i kom jami ma tye i dan polo pi mwaki 4,000 kulu, lok i kom polo ki lobo odoko gin ma niang iye yot i kareni ka iporo ki kare pa jo Babilon."
Lucaden pa Jehovah giworo tam pa ngat acel acel ma lubbe ki lok man. Watute me lubo tira man me Baibul ma waco ni: "Wuwek jo ducu gunge mwolo ma wutye kwede." (Jo Pilipi 4:5) Ki cwiny man, wakwayi me ngiyo kit ma cayan rwatte kwede ki lok me Baibul.


I kare ma Solomon odoko kabaka me Icrael, Jehovah openye ni: 'Gin ango ma imito ni amini?' Solomon ogamo ni: 'An pud atidi, dok pe angeyo kit me loyo dano. Ber imiya cwiny me ryeko me loyo lwakki.' Jehovah owacci: 'Pien ipenyo ni amini cwiny me ryeko, abimiyo ibedo ngat ma ryek loyo ki i lobo. Abimini lonyo madwong adada. Dok ka imedde ki lubo cikka, abimiyo i rii i lobo pi kare malac.'
Solomon ocako gero ot pa Lubanga. En otiyo ki jabu, ryal, bao, ki gweng maber loyo aloya. Co ki mon alip mapol ma gitye ludiro tic gutiyo i kom ot pa Lubanga. I nge mwaka abiro, tic me gedo otum dok onongo gitye atera me dyerone bot Jehovah. Onongo tye ki keno tyer, dok gutyero iye jami mapol. Solomon ogungo piny i nyim keno tyer ci olego ni: 'Ai Jehovah, ot ma agero-ni pe dit dok pe leng ma opore piri, ento tim ber ijol worowa dok igam legawa.' Ngo ma Jehovah otamo i kom ot-ti ki lega pa Solomon? Cutcut ma Solomon otyeko legane, mac obino piny oa ki i polo owango gitum awanga ducu ki i wi keno tyer. Man onyuto ni cwiny Jehovah yom pi ot ma kigero pire-ni. I kare ma jo Icrael guneno man, cwinygi obedo yom matek.
Kabaka Solomon onongo ngene mada pi ryekone i lobo Icrael ki bene wa i bor piny. Dano onongo gibino bot Solomon me nongo kony pi pekkigi. Kadi wa laloc ma dako me Ceba obino ka temo Solomon ki peny mogo matego. I kare ma en owinyo lagam pa Solomon, en owacci: 'Yam pe aye lok ma gitito bota i komi, ento kombeddi ma aneno ki wanga anongo ni ryekoni dwong makato lok ma awinyo. Lubangani, Jehovah, omini mot mapol.' Kwo obedo maber adada pi jo Icrael, dok gubedo ki yomcwiny. Ento jami onongo dong cok lokke.
"Nen, gin madit makato Solomon tye kany."—Matayo 12:42


Lubo cik pa Jehovah kwako mine ki cwinywa ducu me lubo tira pa Lubanga. Watye ki lanen mabeco mapol ma i Baibul, calo pa lacoc me Jabuli, ma olubo cik pa Jehovah dok ojenge i kome.
Nongo yomcwiny me ada jenge i kom lubo cik pa Lubanga
Yocwa onyuto gen matek i kom tela pa Jehovah. En onongo ngeyo ni wek ebed ki yomcwiny ki kwo maber, omyero egen Jehovah ki cwinye ducu
Lok pa Lubanga miyowa tekcwiny me lweny ki atematema ma warwatte kwedgi i kwo
Jeremia onyuto tekcwiny dok ojenge i kom Jehovah kadi bed kwo tek. En obedo ki rwom me kwo ma lapiny dok otute matek me cobo tic ma kimiye
Ngec matir i kom Lok pa Lubanga miniwa tekcwiny me tito kwena
Paulo pe obedo ki lworo me nywako lok pa Lubanga ki dano mo keken. En onongo tye ki gen matek ni Jehovah bikonye i kare ma en otito kwena ki tekcwiny bot Gubuna Pelici
I kabedo mene ma atwero nyuto tekcwiny ka atye ka miyo caden bot jo mukene?
Cukul
Gang Tic
Jo me ot
Ki mukene


Nicakke wacon i tekwaro pa dano, dano ma gia ki i kabedo mapatpat gitero Baibul calo buk ma tye ki ada ma genne. I kare-ni, dano milion mapol gilubo pwony me Baibul. Ento jo mukene gikwero Baibul kun giwaco ni lokke dong karene okato woko nyo ni tye ki lok me ododo ma pe genne. In itamo ningo? Tika itwero nongo lok ada i Baibul?
GIN MUMIYO ITWERO GENO BAIBUL
Tika pore me geno lok ma tye i Baibul? Nen kong labol man: Ka laremi mo pi mwaki mapol wacci lok ada kare ducu, ci ibinene calo ngat ma genne. Baibul tika tye calo larem ma genne, ma waco lok ada kare ducu? Nen kong labol mogo.
Lucoc ma Gigenne
Luco Baibul gubedo jo ma genne adada, dok tyen mapol gutito pi balgi ki gorogi. Me labolle, lanebi Yona ocoyo kit ma en ekwero winyo kwede dog Jehovah. (Yona 1:1-3) Ki lok ada, en ogiko bukke ki tito kit ma Jehovah otirre kwede, ento en pe owiro tam pa dano i kome ki tito kit ma ejolo kwede tira meno. (Yona 4:1, 4, 10, 11) Genne pa luco Baibul ducu nyuto kit ma onongo gimaro kwede lok ada.
Lok Ada ma Tiyo
Tika Baibul kare ducu miyo tam ma tiyo i kom kwo me nino ducu? Ada, miyo. Me labolle, nen kong gin ma Baibul waco i kom kit me gwoko wat maber: "Kit gin ducu ma wumito ni dano gutim botwu, wun bene wutim botgi kit meno." (Matayo 7:12) "Gam me mwolo kweyo kiniga woko, ento lok magwagwa tugo kiniga medo ameda." (Carolok 15:1) Eyo, lok ada me Baibul pud tiyo wa i kare-ni marom ki kare ma kicoyo iye.
Tito Lok Mutimme i Tekwaro Kakare
Jami mapol ma jo ma gigolo piny gunongo moko ni dano ki kabedo ma kiloko i komgi i Baibul onongo gitye ada. Me labolle, nen kong lanyut ma moko timme pa gin acel mo matidi. Baibul waco ni i kare pa Nekemia, jo mogo ma gua ki i lobo ma orumo Turo (jo Poiniki) onongo bene yam gibedo i Jerucalem, "ci gukelo rec ki kwa jami ducu me acata."—Nekemia 13:16.
Tika tye lanyut mo ma cwako lok ma i wang Baibul man? Ada, tye. Jo ma gigolo piny gunongo ni jami ma a ki i lobo Poiniki tye i Icrael, ma man nyuto ni lobe aryo-ni onongo gitimo biacara kacel. Medo i kom meno, i Jerucalem, kigolo cogo rec ma a ki i nam me Mediterranean (Nam Madit). Jo ma gigolo piny gitamo ni lucat wil ma gia ki i dog Nam Madit aye gukelo kodi rec man. I nge ngiyo lanyut magi, lakwan mo omoko ni: "Lok ma tye i Nekemia 13:16 ni jo Turo onongo gicato rec i Jerucalem obedo lok ma watwero ye."
Lokke Rwatte ki Cayan
Baibul tutwalle obedo buk me dini dok ma tito jami mutimme con. Ento ka oloko i kom jami ma kubbe ki cayan, lokke rwatte. Nen kong labol acel.
Cokcok mwaki 3,500 angec, Baibul owaco ni lobo 'pe ongabe i kom gin mo.' (Yubu 26:7) Man onongo pat adada ki ododo me kare meno ma tito ni lobo tye ka kwang i wi pii nyo opuk mo madit aye otingo. Mwaki ma romo 1,100 i nge coyo buk pa Yubu, dano onongo pud giye ni lobo pe twero cung i dye yamo nono, ento ni kingabo i kom gin mo. Pud mwaki miya adek angec keken, i mwaka 1687, aye lacayan ma nyinge Isaac Newton ocoyo lok i kom teko me cipak ma mako jami i dye yamo ci otito ni teko man ma pe nen-ni aye omako lobo i dye yamo. Lok ma pire tek pa lacayan meno omoko gin ma Baibul onongo owaco mwaki makato 3,000 angec!
Lok pa Lunebine Cobbe Kakare
Lok pa lunebi me Baibul tika cobbe kakare? Nen kong labol acel: Lok pa lanebi Icaya i kom turo Babilon.
Lok pa Lanebi: I cencwari me aboro K.M.P., laco Baibul ma nyinge Icaya otito ni Babilon—ma onongo lacen bidoko boma madit loyo i ker me Babilon-ni—kibiturone dok dano pe bibedo iye matwal. (Icaya 13:17-20) Icaya otito wa nying laco ma bituro Babilon—Ciro. En bene otito ni Ciro bitic ki diro ci miyo 'pii dwon woko.' Dok otito bene ni dog cel me boma man kibiweko dong twolo.—Icaya 44:27–45:1.
Kit ma Lok Man Ocobbe Kwede: Mwaki 200 i nge lok pa lanebi Icaya, kabaka mo me lobo Percia obino ka lweny i kom Babilon. Nyinge onongo anga? Ciro. Pien donyo i Babilon onongo tek adada, Ciro omoko tamme me tic ki Kulu Euprate, ma onongo mol kato ki i dye boma meno. Lumonye gukwinyo wang otul ka ma pii a ki iye ci man owiro wi pii odwoko ka mukene. Man odwono pii me kulu ma oweko lumony pa Ciro guwoto awota i pii ma tute o i emgi keken me o i kom cel me boma. Ki ur madit, jo Babilon onongo guweko dog cel ma opimme ki kulu odong twolo! Lumony pa Ciro gudonyo i Babilon ki i dog cel ma odong twolo-ni ci guturo boma man.
Ento, gin acel onongo pud odong: Tika dano pe dong gubedo i Babilon matwal? Pi cencwari mapol, dano gumedde ki bedo iye. Ento i kare-ni, obur me Babilon—ma tye cok ki boma me Baghdad, i lobo Iraq—nyuto cobbe pa lok pa lanebi man. Ada, Baibul genne ka oloko i kom jami ma bitimme i anyim.


YECU ORWATTE KI LACO MO MA ONONGO PE KI GEN ME KWO PI TWONE. Marko 2:1-12
NGEC MA ORUMO LOK MAN: odi onongo gicweyo wiye ma opile marom i kare pa Yecu gini, ma bene giyubo ki Matang-gula. Onongo tye yoo ma gidonyo kwede wa iwi ot malo. Dano kare ducu bedo ma kome goro ka dong Mwaka me dit-te oo idyere nyo nongo dong ool, pien remo nongo dong pe woto maber ki i wiye. Dano ma kome okwe pe twero aa dok pe twero wot pire kene onyo lok bene. Yecu lwongokome kene ni En Ewod pa Dano.
1. In itamo ni dano bedo ki yom cwiny ka ineno en buto abuta piny i kabuto, ma nongo pe twero aa malo, nyo woto?
Kit kony ango ma laco eni mito pi ber bedone me nino ducu?
Tam Kong pi kwo pa dano eni me nino ducu anga ma onongo kono gwoko laco man?
2. Lojudaya ducu onongo dong giyee i kom Lubanga ikare cani. Gin ango ma laco man obedo ka tamo ne i kom Lubanga ki ikom niye ingeye ikare ma dong kome okwe wokoni?
3. Wan watwero neno ki i wang ceng 5 ni laco man otyeko timo bal i tam-ne. Kit bal ango ma dano acel acel timo kadi ka en pe twero wot onyo lok?
Tamni tye nining: Arem ki two twero lokowa me berre nyo me racce ka ki ikit pa dano?
4. Gin ango ma omiyo tingo laco ma kome okwe ki Muton obedo tek me kato kwede ki i dye Boma/ Gang?
Pi gin ango ma omiyo jo mukene ma onongo gitye i Ot pe gukati woko wek giter laco man ma lacanni wek gicibe wa i nyim Yecu?
Pingo pe co angwen ma lurem laconi gilokke me dok cen ikare ma giniang ni pe twere me donyo i ot ki i dog ot?
5. Kit wat ango ma onongo tye i kin co angwen man ki laco ma kome okweni? Tam kit yoo mapatpat ma romo time (3).
Kit gwokke ma nining ma onongo mitte ikare ma gitye ka tero laco ma kome okwe ni malo iwi Ot? (Nen ngec ma orumo lok i kit ma Ot tye kwede i acakki)
Kit Jami tic ango ma onongo mitte me muko wii Ot? Co angwen man kono ginongo kit Jami tic man ki kwene?
Kit tam ango ma in itamo ni otime i kare ma jo ma gitye i te ot piny giwinyo kit ma gitye ka muko kwede wii Ot?
6. Co angwen man gukelo laremgi bot Yecu ni owek Yecu ocange. Pi gin ango ma omiyo Yecu Kong ocako ki timo kica pi bale me acel (5)?
Pi gin ango ma omiyo Yecu otiyo ticekit man: Mukwongo otimo kica pi bal ka dong ocango twone?
Man kono tyen lokke ningo bot laco ma kome okwe ni, me acel gitime kica i kom bal ducu ma en obalo ikare ma okato angec?
7. Kong itam ni ka obedni inino mo icito bot Yecu owek En ocob pekoni mo madit ma obwoyo komi woko. Ngo Ka kono en ogamo botini: ''Woda nyo ni Nyara balli dong giweko woko"! Itwero bedo ki julu/ akemo /nyo ki yomcwiny?
Ka giwaco boti ni iyer, mene ma in i kwanyo: Tam maber nyo lagam me ayela yelani maditi?
Kit bedo pa laco ma kome okweni olokke nining ikom twone ikare ma dong en oniang ni en ecito i polo i agikkine?
8. I ceng 5 Yecu pe tye ka lok pi niye pa laco ma kome okweni ci ento pa lureme. Ongere kene ni laco man onongo pe tye ki niyee mo ma en pwodi pe orwatte ki Yesu. Nyut wang ceng mo ma itamo-ni en ocako ye i Yecu?
Pi gin ango ma omiyo Lupwony cik pe giye-ni Yecu twero timo kica i kombal pa dano (7-8)?
9. Gam peny ma Yecu openyo ki iceng 9.
Gin mo tye ma obedo tek bot Yecu me cango laco man? Gin mo tye ma obedo tek bot Yecu me weko bal pa laco man?
Gin ango ma onongo in iromo tamone i kom Yecu, ka obed ni in inen ki wangi ngo ma giloko ki i ceng 10-12? PENY ME KWENA MABER: Ka ineno ni cwinyi tye ka ngolo kop i komi pi gin mo marac ma in itimo marac, winy ngo ma Yecu tye ka Wacone boti:" Woda/ Nyara balli dong giweko woko". Ma ka cobo gicikke man ma pire tekki Yecu Otto ikom Yatariya. Tyen lok me gicikke man tye ningo ki tung boti tin-ni? (Itwero gamo peny man ki i cwinyi)
(Bot dano ducu omyero gugam): Ngo ma pire tek tutwal ma in ipwonyo ki wang dul mawanywako eni?
***


Gin ango ma tye pi dano i anyim?
Dano gibimedde ki dongo diro me cayan. Ento, tika dano pigi kengi gitwero weko dano me lobo man gicako paro pi luwotgi? Pe. I kareni, dano mapol i loboni gitye ki cwiny me woro me jami kacel ki me paro pigi kengi. Ma ka meno, Lubanga tye ki yub maber pi dano i anyim.—Kwan 2 Petero 3:13.
Lok pa Lubanga waco ni i kare me anyim dano gibibedo ki mar i kingi. Dano gibikwo ki kuc dok pe tye ngat mo ma bikelo ayelayela i komgi.—Kwan Mika 4:3, 4.
Kibijwayo cwiny me paro piwa kenwa nining?
Lubanga con ocweyo Adam labongo cwiny me paro pire kene. Ento pien en oyero pe me winyo dog Lubanga, dano mukwongo orwenyo kwone ma pe ki roc-ci. Walako cwiny me paro piwa kenwa ki bote. Ento, Lubanga bitic ki Yecu me kwanyo roc woko ki i kom dano.—Kwan Jo Roma 7:21, 24, 25.
Ma lubbe ki miti pa Lubanga, Yecu oto wek emi kwone macalo gityer ki dok ekwany adwogi marac ma kwero winyo dog Lubanga okelo. (Jo Roma 5:19) Pi meno, Yecu omiyo twere bot dano me bedo ki anyim mamwonya pien nongo kibiweko gibedo agonya ki i cwiny me timo jami maraco.—Kwan Jabuli 37:9-11.


Kadi bed ni Lukricitayo dong pe gilubo Cik pa Moses, ento cikke aryo madito loyo—me maro Lubanga ki luwotwa—pud obedo te guti me gin ma Jehovah mito ki botwa. (Mat 22:37-39) Mar meno pe obedo gin ma kinywalowa kwede. Myero wati matek me dongone. I yo ma nining? Yo acel ma pire tek aye kwano Baibul nino ducu. Ka watamo i kom kit mapatpat pa Lubanga, ma tye i Ginacoya, ci waneno 'ber pa Jehovah.' (Jab 27:4) Macalo adwogine, marwa pire bidongo dok tamwa lokke bedo calo mege. Man tugo cwinywa me lubo cik pa Lubanga, ma i kine tye iye cik me nyuto mar pi jo mukene. (Jon 13:34, 35; 1Jon 5:3) Nen kong tam adek ma kimiyo kany i kom kit me nongo mit pa kwano Baibul:
Go calle i wi, kun ineno, ibilo, ingweyo dok iwinyo jami ma kunnu. Go ni itye kunnu. Ngo ma onongo ibineno, ibiwinyo, dok ibingweyo? Jo ma itye ka kwano lok i komgi-ni onongo gubiwinyo nining?
Ti ki yo mapat pat. Magi aye yo mogo: Kwan ki dwan malongo, nyo lub ki i Baibul-li kun iwoto ki winyo dwan ma kimako. Kwan lok i kom dano nyo pwony mo me Baibul me kaka kwano cura ki cura. Me labolle, ti ki Lamed Ngec A7 nyo B12 i Baibul me New World Translation of the Holy Scriptures me kwano lok i kom Yecu. Ka itye ka kwano ginacoya me nino ducu, kwan cura ma kikwanyo ginacoya meno ki iye. Kwan bukke me Baibul kore ki kore ma lubbe ki kare ma kicoyogi iye.
Kwan ki miti me niang. Kwano kadi wa cura acel keken me Baibul nino ducu kun iniang dok ilwodo lokke ber loyo kwano cura mapol mere me wek ityek Baibul. Tam i kom ngo ma onongo tye ka timme. Nen kabedo ki kare mutimme iye. Ti ki mep kacel ki ginacoya ma kiketo i dye pot karatac acel acel. Kwed lok acel mo olo ma pe iniang maber. Ka twere, wek cawa ma itiyo kwede me lwodo lok obed ma rom ki cawa me kwanni.


I kare ma lurot-piny gucito i boma me Jeriko, gin gubedo i gang pa dako mo ma nyinge Rakab. Kabaka me Jeriko oniang ni lurot-piny gitye kunnu ci ooro lumony me cito i gang pa Rakab. Rakab okano lurot piny aryo-nu i wi ode ci ocwalo lumony magi gucito woko i yo mapat. En owaco bot lurot piny-nyi ni: 'Abikonyowu pien angeyo ni Jehovah tye ka lweny piwu dok wubiloyo lobo-ni. Wukwonge bota ni wubilaro jo me pacowa.'
Lurot piny-nyi guwaco bot Rakab ni: 'Wacikke boti ni pe tye dano mo me paconi ma binongo awano.' Guwacce ni: 'Twe tol makwar i wang diricani, ci in ki jo me pacowu ducu wubibwot.'
Rakab okonyo lurot piny-nyi me lor piny ki i wang ot kun gitiyo ki tol. Gin gucito gukanne i kin godi pi nino adek ka dong gudok cen bot Yocwa. I ngeye, jo Icrael gungolo Kulu Jordan ci guyubbe me leyo lobo meno. Jeriko aye obedo boma ma gukwongo turone. Jehovah owaco botgi ni myero gudore kun gilworo boma man kicel nino ducu pi nino abicel. I nino me abirone, gulworo boma man tyen abiro. Ka dong lulamdog gukuto tumgi, ci lumony gudange matek ki kerogi ducu. Cel me Jeriko omuk opoto woko piny! Ento ot pa Rakab, ma onongo tye i kor cel-li pe opoto. Rakab ki jo me ode gubwot pien ni en ogeno Jehovah.
"Kit meno bene, Rakab . . . pe yam gikwane ni kite atir pi ticce, i kare ma yam en ojolo lukwena ka ocwalogi gucito woko i yo mukene?"—Yakobo 2:25


PANAYIOTA odongo i cula nam mo ma tye i Mediterranean. Macalo anyaka me mwaka apar ki wiye, en onongo maro lok me wibye adada. Lacen en otiyo calo karan me pati mo acel i caro ma en bedo iye. En bene owoto i ot ki ot wek ejog cente pi patine. Ento, ka kare woto ki kato, cwiny Panayiota otur adada. Cwiny me wadi or ki lurem, miti me nongo lonyo, dipo wic, ki dong nyeko onongo orwako lwite adada i patine kadi bed gubedo ka lwonge i kingi ni gin acel.
Daniel ma bedo i lobo Ireland odongo i gang ma jone ludini adada. Ki cwercwiny madit, en wiye po i kom padi mogo ma gitimo jami maraco calo mero, goyo cente ki dok bene gikwalo cente ki i ka kano lim pa kanica kun kitungcel gitito lok pa Lubanga bote ni ebiwang i mac me kapiny ka etimo bal.
Jeffery ticce onongo tye me yenyo cuk ki cato jami pa kampuni mogo ma gitingo jami ki yeya madongo ma gia ki i lobo Biritic ki Amerika. Tyen mapol, wiye po i kom tim me camucana ma luwil kacel ki lutic me kampuni mapat pat gitimo ka nongo gitye ka winye pi kontrak ki ludito pa gamente. Mitigi ducu onongo opong ki goba me timo gin mo keken wek ginong kontrak.
Ki cwercwiny madit, magi pe gubedo jami ma gitimme kicel kicel. Goba onya adada i kareni dok gudo kabedo ducu me kwo pa dano—wibye, dini, ki dong cat. Man rwatte adada pien lok man ni 'goba-ni' a ki i nyig lok me leb Grik ma nyuto lalok nyo latuk goga ma kano kite woko. Lacen, kicako tic ki nyig lok man i kom ngat mo keken ma yubbe tye me bwolo jo mukene nyo cobo mitine kekene.
Goba twero cwero cwiny jo ma kibwologi ma weko gibedo ki akemo, keccwiny, dok bene gimako lok i cwinygi. Pi cwercwiny, jo ma kibwologi-ni gitwero penye ni: "Goba! Tika bigik?" Tye me yomcwiny ni meno Lok pa Lubanga miniwa gen ni goba bigik.
KIT MA LUBANGA GIN KI WODE GINENO KWEDE GOBA
Ma lubbe ki Baibul, goba pe ocakke ki bot dano ento ki bot cwec mo me cwiny. I kare ma kicweyo dano, Catan Larac-ci otiyo ki twol me kano kite kun timme calo mito konyo Kawa, dako mukwongo wek ebwolle. (Acakki 3:1-5) Nicakke i kare meno, dano mapol gulokke gudoko calo Catan kun gitimo jami ma myero pe gutim dok gucako bwolo luwotgi me cobo mitigi.
I kare ma Luicrael gupoto i owic me woro me goba, Lubanga kare ducu obedo ka cikogi i kom adwogi marac ma bibino. Lubanga Jehovah otito bot lanebi Icaya ni: "Rok man kara ginyiko cok kweda ki doggi nono, giketo deyo i koma bene ki doggi nono, cwingi pe tye i koma wacel." (Icaya 29:13) Lubanga oweko rok mukene gujwero Jerucalem kacel ki ot pa Lubanga i kare ma Luicrael pe gungut—jo ma gukwongo jwerone aye Lubabilon i 607 K.M.P. ki dok lacen mony me Roma i 70 K.M. Ki lok ada, Lubanga pe biweko goba medde pi naka.
Kitungcel, Lubanga gin ki Wode Yecu gimaro jo ma lugen dok giloko lok ada. Me labolle, i kare ma Yecu ocako ticce me pwony, laco mo ma nyige Natanael obino bote. I kare ma Yecu onene, en owaco ni: "Nen Laicrael me ada, ma pe tye ki goba mo i cwinye!" (Jon 1:47) Natanael ma bene nyinge mukene Bartolomayo-ni odoko ngat acel i kin lukwena 12 pa Yecu.—Luka 6:13-16.
Yecu obedo kacel ki lupwonyene dok en opwonyogi ki tam pa Lubanga. Lupwonnyene onongo myero pe gubed lugoba. Yecu bene ociko matek adada lupwonye dini me kare ca ma gubedo lugoba ma lubbe ki jami ma gitimo. Nen kong jami mogo ma gin gutimo.
Gimito ni kinengi ni kitgi "atir." Yecu owaco ki luwiny en ni: "Wugwokke, pe wunyut kitwu ma atir i nyim dano ni wek gunenwu . . . macalo lugoba mogo gitimo." En bene otito botgi ni ka gimiyo mot me kica, ci myero gutim "i mung." Omyero guleg i mung ma jo mukene pe nenogi. Meno biweko worogi bedo me ada dok Wonne bipwoyone.—Matayo 6:1-6.
Gineno bal oyotoyot adada. Yecu owaco ni: "In lagoba, kong ikwong kwanyo dul yat ma tye i wangi-ni woko, ci miyo dong ineno piny maber me kwanyo cung kal ma tye i wang omeru ca." (Matayo 7:5) Ka ngat moni bedo ka lok i kom bal pa lawote kun nongo mege dit kato, man weko en mine me bedo ngat ma en pe obedo. Ki lok ada, "dano ducu gibalo, pe gio i kom deyo pa Lubanga."—Jo Roma 3:23.
Gikano cwiny mogo maraco i cwinygi. I nino mo acel, jo ma gicwako Luparicayo kacel ki lulub kor Kerode gubino bot Yecu me penye lapeny mo ma kwako culo mucoro. Guloko bot Yecu i yo me bita kun giwaco ni: "Lapwony, wan wangeyo ni in dano me ada, ipwonyo yo pa Lubanga ki ada." Gin onongo gimito mako lok i dog Yecu i kare ma gupenye ni: "Cikwa ye ni gicul mucoro bot Cecar nyo pe?" Yecu odoko iye ni: "Wun wubwola pingo, wun lugoba?" Yecu owaco atir botgi kun bene lwongogi ni lugoba pien onongo pe gimito lagamme ento gimito ni 'gimak lok ma a i doge.'—Matayo 22:15-22.
Lukricitayo me ada ginyuto "mar ma dano bedo kwede ka cwinye leng dok kite ber ma pe ki bal mo i kome, dok ma niyene goba pe iye."—1 TEMCEO 1:5
I kare ma kacokke pa Lukricitayo ocakke i Pentekote 33 K.M., dano gucako bedo lugen kun bene giloko lok ada. Lukricitayo me ada gutute matek me jwayo woko cwiny ma weko gidoko lugoba. Me labolle, Petero ma bene obedo ngat acel i kin lukwena 12 ni ocuko cwiny Lukricitayo luwote me 'lubo lok ada, wek gubed ki mar ma goba pe iye macalo utmego.' (1 Petero 1:22) Lakwena Paulo bene ocuko cwiny luwote me bedo ki cwiny me "mar ma dano bedo kwede ka cwinye leng dok kite ber ma pe ki bal mo i kome, dok ma niyene goba pe iye."—1 Temceo 1:5.
LOK PA LUBANGA TYE KI TEKO
Kit ma kicoyo i Baibul, pwony pa Yecu kacel ki lukwena pud konyowa adada i kareni kit ma okonyo kwede i cencwari me acel. Ma lubbe ki lok man, lakwena Paulo owaco ni: "Lok pa Lubanga obedo gin makwo, dok tiyo matek, bit bene kato pala lucwan ma lebe bit ryoryo woko. Lok meno tuco iwa pil, tuc tungcel ka ma tipo ki cwiny gurwatte iye, nyo ka ma wang mwot orwatte iye ki moo ma i cogo, kun poko par ki tam mabecone ki maracone ma tye i dano." (Jo Ibru 4:12) Ngeyo lok ada me Baibul ki dok tute me ketone i tic okonyo dano mapol me weko goba ki dok me bedo lugen kun gibedo jo ma cwinygi atir. Tam kong i kom jo adek ma waloko i komgi i acakki me pwony man.
Panayiota ocako neno alokaloka i kwone i kare ma oye cako bino i cokke i Ot me Ker pa Lucaden pa Jehovah. En pe oneno ngat mo ma mito ni kinene dok kitere calo iwacci kite atir tutwal. En owaco ni: "Aneno ka dano ginyuto mar me ada kikome pi luwotgi, gin ma pe aneno pi mwaki magi ducu ma alungo wiya i lok me wibye-ni."
Panayiota ocako kwano Baibul ci odongo i yo me cwiny ka lacen onongo batija. Meno obedo mwaki 30 mukato angec. En owaco ni: "Angeyo tyen lok me kwo, pe i kare ma onongo atye ka wot i ot ki ot i tute me cobo miti pa pati, ento i kare ma acako tito kwena me Ker pa Lubanga, ma en aye yo acel keken ma watwero bedo ki lobo ma atir."
Daniel oketo tek adada me dongo i yo me cwiny ka lacen onongo mot me tic i kacokke. I nge mwaki mogo, en otimo bal mo ma oweko cwiny ma ngolle koppi obedo ka pidde adada. En owaco ni: "Pien wiya pud po ni aneno tim me goba pi mwaki mapol i kanica, man oweko ajalo motta me tic. Onongo pe atwero ye ni Lukricitayo luwota gutam ni an aber ento kun nongo kara atye ka timo jami ma pe opore."
Ki yomcwiny madit, i kare ma kimiyo tira bot Daniel, en owinyo ni meno dong etye agonya me medde ki mot me ticce i kacokke kun nongo cwinye dong pe pide. Kodi cwiny man nonge bot jo ma gitiyo pi Lubanga labongo goba mo i cwinygi. Gin gipwonye me "kwanyo dul yat" ki i wanggi ma peya gumine me "kwanyo cung kal" ki i wang omegigi.
Jeffery, ma onongo dong obedo ka timo biacara pi kare malac-ci owaco ni: "Ka ngecca me Baibul woto ki dongo, aniang ni meno pe myero abed lacat ma doge lim, ma kipwonyo me waco gin mo keken me mako kontrak. Carolok 11:1 ogudo cwiny ma ngola kop adada, tyeng man wacciwa ni 'Rwot [Jehovah] dag jo ma gipimo jami ki mijan ma pe pimo kakare.'" Ki lok ada, ka iporo ki lujog mucoro ma gupenyo Yecu-ni, Jeffery opwonye pe me kano kite i kin Lukricitayo luwote ki bene bot dano mukene.
Lucaden pa Jehovah milion mapol i twok lobo lung gitye ka tute me keto gin ma gupwonyo ki i Baibul i tic. Gitye ka tute me 'ruko kit pa dano manyen ma giketo i cal pa Lubanga kikome i ada me kit ma atir ki maleng.' (Jo Epeco 4:24) Wacuko cwinyi me ngeyo angagi ma gubedo Lucaden pa Jehovah, gin ma gipwonyo, ki dong kit ma giromo konyi kwede me pwonyo lok madok i kom lobo manyen ma Lubanga ocikke pire-ni. I lobo meno, "kit ma atir bedo iye" dok lugoba ducu pe gibibedo iye.—2 Petero 3:13.


KET kong ni latin nyako mo owaco bot minne ni: "Abidwogo paco cutcut teke kiketo lutino ki i cukul." Ento en obedo ka tuko ki lureme ka i ngeye odwogo paco ci owaco ki minne ni: "Lapwonya aye oweko arii i cukul." Tika rwatte me waco lok ma kit meno?—
Nyo gwok latin awobi mo owaco bot wonne ni: "Pe, An pe agweyo odilo i ot." Ento ka en onongo ogweyo kono? Mono rac ka en owaco ni pe gweyo?—
Lapwony madit onyutiwa gin matir ma myero watim. En owaco ni: 'Ento wuwek lokwu ni Eyo obed Eyo, ki Pe obed Pe, pien gin mo makato lok man nongo oa ki bot larac.' (Matayo 5:37) Ngo ma onongo Yecu tye ka wacone?— En onongo tye ka wacci omyero watim gin ma waloko.
Tye lapor mo macek i Baibul ma nyutiwa kit ma pire tek kwede me loko lok ada. Man obedo i kom jo mo aryo ma giwacci gibedo lulub kor Yecu. Kong dong wanen gin mutimme.
Ma peya okato dwe aryo i nge to pa Yecu, lwak dano ma gua ki i kabedo mabor gubino i Jerucalem ka kwero kwer mo ma pire tek pa Lujudaya ma kilwongo ni Pentekote. Lakwena Petero omiyo pwony mo mamit adada i kare ma en otito bot lwak lok i kom Yecu ma Jehovah ocero ki i kin jo muto. Man obedo tyen mukwongo ma jo ma gubino i Jerucalem-mi gupwonyo iye lok i kom Yecu. Mitigi omedde me winyo lok mapol. Pi meno ngo ma gin gutimo?
Gubedo pi kare malac makato kit ma onongo gutamo kwede. Ento i nge kare mo manok, cente pa jo mogo i kingi otum woko mumiyo onongo dong gimito kony me cente pi wilo cam. Lupwonnye pa Yecu ma i Jerucalem onongo gimito konyo wele. Pi meno jo mapol gucato jamigi kun gikelo centene bot lukwena pa Yecu. Ka dong i ngeye lukwena pa Yecu aye gubedo ka miyo centene bot jo ma mito kony.
Anania gin ki dakone Capira ma onongo gitye i kin jo me kacokke me Jerucalem gucato ngomgi. Ngat mo pe owaco botgi ni myero gucat ngom meno. Gin gumoko tam meno pigi kengi. Ento gin gutimo meno pe ni pien gimaro lupwonnye pa Yecu magi manyen-ni. Ki lok ada, Anania gin ki Capira onongo gimito ni dano gutam ni gin kitgi ber loyo kit ma ginen kwede ki woko. Pi meno gumoko tamgi me waco ni gibimiyo centegi ducu me konyo jo mukene. Gin onongo ada gubimiyo bute keken ento guwaco ni gitye ka miyone ducu. Itamo ningo i kom lok meno?—
Anania obino bot lukwena. Omiyo cente-ni botgi. Ento Lubanga onongo gire ngeyo ni en pe ka miyone ducu. Pi meno Lubanga oweko lakwena Petero ongeyo ni Anania pe tye ka loko lok ada.
I ngeye Petero owacci: 'Anania, pingo iweko Catan omiyo in itimo gin man? Ngom man onongo meri. Onongo myero bene pe icat ngom meno. Kadi bed ma dong icato ngom-mi, onongo pud itwero moko tammi i kom gin ma myero itim ki cente meno. Ento pingo itye ka timme ni itye ka miyo cente ducu kun imiyo bute keken? Ka itimo man nongo itye ka loko lok goba, pe botwa keken ento bot Lubanga bene.'
Man pe obedo lok me tuko. Anania onongo tye ka loko lok goba! En onongo pe tye ka timo gin ma en owaco-ni. En onongo tye ka timme atima ni etye ka miyone. Baibul waco botwa gin ma otimme i ngeye. Waco ni: 'Ka Anania owinyo lok pa Petero, en opoto piny ci oto woko cut.' Lubanga aye oweko en oto! I ngeye kitingo kome kitero woko ci kiyike.
Ma romo kine ka cawa adek i ngeye, Capira obino. En pe ongeyo gin ma otimme i kom cware. Ci Petero openye ni: 'Wun aryo ni mono wucato ngomwu i wel cente ma wumiyo botwa-ni?'
Capira ogamo ni: 'Kakare, wacato ngomwa i wel meno kikome.' Ento meno onongo obedo lok goba! Gin onongo gugwoko but cente mukene ma gucato ki ngom-mi. Pi meno Lubanga oweko en bene oto woko.
Pwony ango ma wanongo ki i kom gin mutimme i kom Anania ki Capira?— Man pwonyowa ni Lubanga pe maro lugoba. Kare ducu en mito ni walok lok ada. Ento pol pa dano giwaco ni loko lok goba pe rac. In mono itamo ni lok ma jo-ni oloko-ni tye ada?— Tika ingeyo ni two, arem, ki to gubino i lobo pi loko lok goba?—
Wi myero opo ni Larac-ci oloko lok goba bot dako mukwongo, Kawa. En owaco bote ni en pe obito ka okwero winyo lok pa Lubanga ci ocamo nyig yat ma Lubanga owacci pe myero ocam-mi. Kawa oye lok pa Larac-ci ci ocamo nyig yat meno. En oweko Adam ocamo bene. I kare ma gucamo nyig yat-ti gin gudoko lubalo, ma oweko lutinogi ducu kinywalogi ki bal. Dok pi kit ma lutino pa Adam gitye lubalo-ni, gin ducu gudeno can ci guto woko. Kwo matek ki deno can mono ocakke nining?— Acakkigi ducu obedo loko lok goba.
Man aye gin mumiyo Yecu owaco ni Larac-ci "lagoba doki won goba"! En aye okwongo loko lok goba. Ka ngat mo loko lok goba, nongo en tye ka timo gin ma Larac-ci okwongo timone. Omyero watam i kom lok man ka wawinyo ki i cwinywa ni myero walok lok goba.
Awene mono ma iwinyo ki cwinyi ni myero ilok lok goba?— Meno mono pe timme ka itimo gin mo marac?— Itwero balo gin mo kadi bed cwinyi onongo pe mito. Ka kipenyi pire, mono ibiwacci omeru nyo lameru aye obalo gin meno? Nyo myero itimme calo pe ingeyo kit ma gin meno oballe kwede?—
Ento ka onongo kimini ki i cukul tic me atima ki gang ento itimo bute keken kono? Myero mono iwacci ityeko ducu kadi bed pe ityeko?— Wiwa myero opo i kom Anania gin ki Capira. Gin pe gutito lok ada ducu. Lubanga oneno rac pa tim meno ci oweko gin guto.
Gin mo keken ma watimo pol kare bedo rac adada ka warubo ki loko lok goba dok bene pe myero watemme me tito gin ma nen calo lok ada. Baibul waco ni: 'Lok lok ada.' Dok bene waco ni: "Pe myero wubwolle kekenwu." Jehovah kare ducu loko lok ada dok bene en mito ni watim kumeno.


KA IKATO ki i can ma poto atura, itwero niang kit ma jo mukene ma gubwot giwinyo kwede: wigi cung, pe giye ni gin meno twero timme i komgi, wigi nywene, gibedo ki par, dok gileko lek maraco. Jo mapol ma gibwot giwinyo olo ki turcwiny matek mumiyo pe gibedo ki miti me medde ki kwo.
Ka irwenyo jamini ducu pi can ma poto atura, iromo winyo ni dong pe itwero kanyone. Iromo bene cako winyo calo kwoni konye pe. Ento, Baibul tito ni kwoni konye tye dok ni itye ki tyen lok mucwiny me bedo ki gen pi anyim maber.
NGEYO LOK ADA ME BAIBUL MIYOWA TYEN LOK ME MEDDE KI KWO
Latitlok 7:8 waco ni: "Agikki me jami ber kato acakkine." Ka itye ka yelle ki kwo i nge can ma poto atura, itwero winyo calo gen mo dong pe. Ento ka iwoto ki yubo kwoni motmot, jami biyubbe.
Baibul otito pi kare mo ma "dwan mo me koko pe dok biwinnye . . ., kadi koko mo me can bene pe biwinnye." (Icaya 65:19) Man bicobbe i kare ma kibiloko lobo ducu doko paradic i te loc me Ker pa Lubanga. (Jabuli 37:11, 29) Can ma poto atura dong pe bitimme. Arem mo keken i komwa nyo i cwinywa kibijwayone woko matwal, pien Lubanga Won Twer Ducu ocikke ni: "Pe dong gibipo pi jami macon, pe bene dano mo bitamo pigi."—Icaya 65:17.
Tam kong: Lacwec tye ki yub me 'kelo boti kare me anyim ma itye ki gen pire-ni'—kwo ki kuc labongo ayelayela mo i te loc me ker pa Lubanga. (Jeremia 29:11) Tika ngeyo lok ada man twero konyi me bedo ki tyen lok me kwo? Sally, ma kiloko i kome i pwony mukato-ni owaco ni, "Bedo ka poyo wi i kom jami mamwonya ma Ker pa Lubanga bitimone piwa i anyim twero konyi me jalo jami mutimme angec kun ikanyo pekki ma itye kwede i kare-ni."
Pingo pe ikwany kare me pwonyo jami ma Ker pa Lubanga bitimone pi dano cokcok-ki? Ka itimo kit meno, ci ibibedo ki gen ni kadi bed ikato ki i can, ento kwoni pud pire tek, kun iwoto ki kuro lobo ma can ma poto atura bibedo pe iye. Ento pi kare-ni, Baibul miyowa tira ma twero konyi me ciro pekki ma bino macalo adwogi me can ma poto atura. Nen kong labol mogo.


Tye boma mo macok ki Babel ma kilwongo ni Ur, ka ma dano onongo giworo iye lubange mapol ma ka woro Jehovah. Ento onongo tye laco mo i boma me Ur ma woro Jehovah keken. Nyinge Abraim.
Jehovah owaco bot Abraim ni: 'A woko ki i lobowu ki bot wadiwu, icit i lobo ma abinyutti.' Ci Lubanga ocikke ni: 'Ibidoko rok madit, dok abitimo jami mabeco bot jo mapol i wi lobo ducu pi in.'
Abraim onongo pe ngeyo ka ma Jehovah bicwalle iye, ento en onongo geno Jehovah. Dong Abraim, dakone Cara, wonne Tera, ki Lot latin pa ominne, gudolo yecgi ci gucako wot me cito ka mabor.
Abraim onongo tye ki mwaka 75 i kare ma en ki jo me ode guo i lobo ma Jehovah mito ni gunen. Kilwongo ni lobo me Kanaan. Ki kunnu, Lubanga oloko ki Abraim kun cikke bote ni: 'Abimiyo lobo ma ineno-ni ducu bot lutinoni.' Ento Abraim ki Cara onongo dong guti woko ma pe gunywalo lutino. Dong Jehovah onongo bicobo cikkene nining?
"Pi niye Abraim owinyo dog Lubanga i kare ma olwonge me cito i lobo mo mukene ma onongo yam en mito miye ni obed mere. En oa ki i lobo tugi kun pe ngeyo ka ma ecito iye."—Jo Ibru 11:8


Ngo ma watwero pwonyone ki i kit ma kicobo kwede peko man?
15:1, 2—Nyut mwolo dok idi cwinyi. Ma ka cobo peko man gin kikomgi, Paulo ki Barnaba guyenyo tira ki bot dul pa Jehovah.
15:28, 29—Gen dul pa Lubanga. Kacokke me Antiokia onongo tye ki gen ni Jehovah bicobo lok man kun tiyo ki cwiny maleng ki Yecu Kricito.
16:4, 5—Bed lawiny. Kacokke odongo i kare ma gulubo tira pa lukiko madit.


Wer bot Jehovah
—Wer Manyen
Nong mit pa wer manyen me pako ki woro Lubanga Jehovah. Kwany wer ki lok ma i wer, dok ipwony wero wer ma mwonya magi.
Man wer me Ker me pako Lubanga Jehovah pi Kerre ma Yecu Kricito aye tye lalocce.
Waribbe kacel i kwac man bot Lubanga Jehovah pi tekcwiny me tito pi nyinge.
Pak nying Jehovah dok iwek jo ducu gunge ni en aye Ngat Mamalo Twal.
Koko bot Lubanga Jehovah pi nongo gwok mere ki kony mere wek wakany peko i ngwecwa me kwo.
Nyut mar ma pe lokke pi Jehovah ki yomcwiny ma itye kwede pi ticci ki yo me kwo ma imaro.
Wer me yomcwiny i kom marwa pi dano ki kit ma waketo cwinywa i yenyo kwede romi pa Lubanga.
Wer ma kwako ber pa Jehovah ki ticwa me jolo jo ducu wek gudok lurem Lubanga.
Kwenawa menyo piny, calo mac ma lyel dyewor.
Omyero watit kwena pa Lubanga ma kare pud tye.
Yot tutwal piwa me bedo gang, ento watwero nongo kero me cobone.
Yecu neno mar ki cwak mo keken ma kinyuto pi omegine ma kiwirogi calo kitimo pire.
Jehovah maro jone ma kiwirogi ki cwiny maleng, dok gitye ki miti me timo gin mo keken ma en mito.
Pwo Jehovah pi mic ma pire tek loyo ma dong kimiyo. Miyo gen bot jo ducu.
Gityer pa Yecu, ma obedo mar madit loyo ma kinyuto miniwa tyen lok me pwoyo Jehovah nakanaka.
Wer i kom mitini me tic pi Jehovah i yo mo keken ma en mito.
Watye ka kuro ki miti madit nino ma Jehovah bitero omegi Kricito i polo, wek gulo lweny kacel dok gunywak motte
Ka watye ki lworo pi paro lok me kwo man, Lubanga twero bedo kerowa, genwa, ki tekcwinywa.
In iwinyo nining ka itute matek me yenyo jo ma gimyero?
Wer ma konyowa me ciro can kun watiyo pi Jehovah ki gen.


Po pi To pa Yecu Po pi To pa Yecu Mwaka ki mwaka, Lucaden pa Jehovah gipo pi to pa Yecu i yo ma en ocimo. (Luka 22:19, 20) Walwongi me ribbe kwedwa i yub man ma pire tek-ki. Ibipwonyo kit ma kwo pa Yecu ki tone romo konyi kwede. Tim kica, media player okwero timone. kwany Video Man MED NGECCI KWENA MABER MUA KI BOT LUBANGA! Kwena Maber-ri Obedo Ngo? Nge gin ma kwena mua ki bot Lubanga obedo, pingo mitte pi oyot, dok ngo ma myero itim. CWAL I PRINTA Nywakki NIPO Po pi To pa Yecu Acholi Po pi To pa Yecu https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/502016800/univ/art/502016800_univ_sqr_xl.jpg


"Dano ma dako onywalo nino me kwone nok, opong ki ayelayela. En bino calo ature ci ner woko oyot; en rwenyo calo tipo, pe rii nakanaka."
Nicakke wacon, dano mapol guleko kit maber kwede me bedo ma komi yot calo kom bulu kun gikwo pi naka. Ento cwercwiny madit ma watye kwede aye ni: Wan wato woko. Lok mamalo ma Yubu owaco mwaki alip adek makato angecci pud tye lok adada i kareni.
Miti me kwo pi naka tye matek adada dok dano ducu gitye kwede. Baibul wacciwa ni Lubanga oketo miti me kwo pi naka i cwinywa kacel ki cwiny me ngeyone. (Latitlok 3:11) Pi meno, tika itamo ni pore pi Lubanga ma lamar me keto i cwinywa miti ma pe watwero cobone? Ka lagammi tye ni pe, nongo igamo kakare. Lok pa Lubanga lwongo to ni lakwor ki bene ocikke ni "gibityeko woko."
Ngene kene ni to obedo lakwor. Ngat ma wiye kwiri wing wing pe ye to. Ka gin marac tye ka bino, olo to wawene, wakanne nyo wangweco woko. Ka komwa lit, watute ki kerowa ducu wek wacang woko. Watimo jami ducu ma twere wek wagwokke ki i jami ma weko komwa bedo lit.
Tika tye tyen lok mo mucwiny ma miyo waye ni lakworwa man ma dong ori tutwal-li gibityekone woko? Ada, tyen lok mucwiny tye. Lacwecwa Lubanga Jehovah, pe ocweyo dano ni myero gukwo pi mwaki manok keken ci guto woko. To onongo pe tye i yubbe i kare ma ocweyo dano. En onongo mito ni dano gukwo pi naka i lobo, dok en bicobo gin ma oyubo.
Ci dong, to gibityekone nining? Pi mwaki mapol, dano gutemo yo mapat pat me gengo dano wek pe guto ento tutegi-ni pe onyako nyige. I kareni, dano pud gitye ka yenyo yo me gengone. Lucayan guyubo yadi agwera ki mukene mapat pat me cango two mogo. Gin gungiyo i yo matut gin ma tye i nyig kom (cell) jami makwo. I kareni, dano i kabedo mapol gikwo pi mwaki mapol makato i cencwari acel angec. Ento inongo ni peya kijwayo to. Kit ma Baibul waco kwede, dano ducu 'gibidok i apwa.'
Kwena maber tye ni omyero pe wajenge i kom ryeko pa dano ni gin aye gibityeko peko man ma dong ori tutwal-li. Lubanga Jehovah oketo yub ni myero kilarwa nyo kilarwa ki i to, dok ngat ma pire tek i yub man aye Yecu Kricito.


I nge tito kwena pi mwaka acel ki nucu, Yecu onongo dong tye ki tam ma pire tek ma myero omoki. Angagi ma en onongo biyero me tic macok kwede? Anga ma en onongo bipwonyo me telo kacokke pa Lukricitayo? Me moko tam magi, Yecu onongo mito tira pa Jehovah. Pi meno en ocito kene i wi got, ci olego dyewor benebene. Ka piny oruu, Yecu olwongo lupwonnyene kacel ci oyero lukwena 12 ki i kingi. Mene ma ingeyo nyinggi? Nyinggi Petero, Anderiya, Yakobo, Jon, Pilipo, Bartolomayo, Tomaci, Matayo, Yakobo wod pa Alipayo, Tadayo, Cimon, ki Juda Iskariote.
Lukwena Apar Wiye Aryo-ni onongo giwoto kacel ki Yecu. I nge pwonyogi, en oorogi ka tito kwena kengi. Jehovah omiyogi teko me ryemo cen maraco ki cango lutwo.
Yecu olwongo lukwena Apar Wiye Aryo-ni ni lureme, dok oketo gen i komgi. Luparicayo onongo gineno lukwena magi calo jo mogo ata ma pe gupwonnye. Ento Yecu opwonyogi maber me tiyo ticgi. Gubedo kacel ki Yecu i kare ma pire tek loyo i kwone, calo ma en peya oto ki i nge cerre. Calo Yecu, pol pa Jo Apar Wiye Aryo-ni onongo gia ki i Galilaya. Mogo i kingi onongo gunyomme.
Lukwena pa Yecu gubedo jo ma tye ki roc dok gutimo bal i kare mogo. I kine mukene guloko ata labongo kong tam iye dok gumoko tam maraco. I kare mukene onongo pe gidiyo cwinygi. Gubedo bene ka laro lok i kom anga madit loyo i kingi. Ento gire gubedo jo ma cwinygi ber dok gimaro Jehovah. Gin aye onongo gibibedo lumemba mukwongo me kacokke pa Lukricitayo kun gitiyo tic ma pire tek ka Yecu odok cen i polo.
"Alwongowu [ni] lurema, pien gin ducu ma yam awinyo ki bot Wora dong atyeko nyuttiwu."—Jon 15:15


Mwaka ki mwaka,wagoyo dok wapoko Baibul kacel ki bukke ma jenge i Baibul milion mapol adada. Wagedo dok watiyo ki jang gang kal ki macin me goyo bukke i twok lobo lung. Dano mapol girwatte i kacokke mapat pat i kabedo me woro ma kilwongo ni Odi me Ker ma kiyubogi maber. Anga ma culo pi jami magi ducu?
Mot ma ngat moni miyo kun a ki i cwinye aye teno kor ticwa. (2 Jo Korint 9:7) I 1879, kicoyo i magajin man me aryo ni: "Ngat ma bicung i nge Zion's Watch Tower [kit ma onongo kilwongo kwede magajin man] aye JEHOVAH dok magajin man pe bilego cente ki bot ngat mo keken." Ma naka yam pud kitye ka lubo lok man.
Mot ma kibolo kicwalo atir i jang gang kalwa nyo i canduk me bolo mot ma tye i Odi me Ker mapat pat. Pe wapenyo jo ma gibino ka lega ni gumi acel me apar nyo wapenyogi ni gucul pi bino ka lega nyo pi bukkewa. Pe kiculowa pi cito ka tito kwena, pwony i kacokke, nyo gedo kabedo me woro. Yecu owaco ni: "Wun wugamo nono labongo cul mo, wumi bene nono labongo cul." (Matayo 10:8) Jo ducu ma gitiyo i jang gang kalwa nyo i gang kalwa madit, ma man kwako Lukiko Madit pa Lucaden pa Jehovah pe kiculogi pien gitye i dini ma jone gitiyo tic pi kare malac.
"Ma lubbe ki tic ducu ma Lucaden pa Jehovah gitimo, cente ducu ma kibolo cung i kom mot ma kibolo kun ngat acel acel moko ciling adi ma myero ebol ki dok awene.'"—European Court of Human Rights, 2011
Mot ma gibolo bene kitiyo kwede i kabedo ma peko ma poto atura otimme iye. Lukricitayo me kare macon cwinygi obedo yom me nywako jami ma gitye kwede ki jo ma gitye i peko. (Jo Roma 15:26) Wakonyo bene gedo odi pa jo ma gitye i peko, kabedo me woro, wamiyo cam, bongngi ki dong kony me ot yat.


KWOWA MACALO LUKRICITAYO
GIN MUMIYO PIRE TEK: Yecu opwonyo ni dano bingeyo lupwonnyene pi mar ma gitye kwede i kingi. (Jon 13:34, 35) Me nyuto mar calo pa Kricito, omyero wapar pi jo mukene kun wagwokke ki culo wang gin marac ma kitimo i komwa.—1Kor 13:5.
KIT ME TIMONE:
Ka ngat mo owaco nyo otimo gin mo ma owango cwinyi, ling mot ci item niang gin ma okelo peko ki adwogi ma obibino pi kit ma ibidok kwede iye.—Car 19:11
Wii opo ni wan ducu watye ki roc, dok i kine mukene wawaco nyo watimo gin mo ma lacen wakok ange iye
Pe igalle ki cobo winye manok ma tye i kin in ki ngat mukene
NEN VIDIO MA WIYE TYE NI "WUMARRE I KINWU"—KWER WANYA KI KEC CWINY, I NGEYE GAM LAPENY MAGI:
Larry odok i tam pa omego Alii nining?
Ngo ma okonyo omego Alii pe me culo wang gin marac ki gin marac?
Adwogine obedo nining i kare ma omego Alii odok i lokke ki mwolo?


WI LUBELE April 2015 | Tika Imito ni Kikwan Baibul Kwedi?
Dano milion mapol gitye ka nongo adwogi maber ki i yub me nono me kwano Baibul ma Lucaden pa Jehovah gitye ka timone i twok lobo lung. Nen kong kit ma kwan man romo keli adwogi maber.
COVER SUBJECT
Tika nino mo itamo ni, 'atye ki tic mapol,' nyo 'pe amito rwako nguta i gin ma pe aniang'?
Nong lagam pi lapeny aboro ma kimaro penyogi kare ki kare ma lubbe ki yub man me kwano Baibul ki dano.
Nong diro abiro ki bot luelda ma tutegi me pwonyo omege mukene onyako nyige.
Luelda ginongo adwogi maber ki kit ma Yecu opwonyo kwede jo mukene, ento omege ma kitye ka pwonyogi gilubo lanen pa Elica.
Kubbe ki Jehovah jingo wat mo keken. In itwero keto lok man i tic nining wek wati ki Lubanga odong?
Itwero ciro atematema mogo madongo ma twero bino wek ijing wati ki Lubanga obedo matek.
Gin moni ma kelo arem malit adada twero kelo adwogi maber bot dano ducu nining?
Tika dano gibibedo ma gimaro luwotgi i kare me anyim?


Jami maraco gia ki kwene?
Pol kare dano gimito ni gibed ki kuc i kingi, lugen, ki dok lukica. Ento pingo dok waneno jami calo tim gero, ngolo kop alenga, ki dong tim bwami? Lok angeya opong ki jami maraco onya i kin piny. Mono tye ngat mo ma tye ka miyo dano gitimo jami maraco?
Tika Lubanga ocweyo dano ki cwiny me bedo ka timo jami maraco? Pe, Lubanga Jehovah ocweyo dano i kit calle kikome, ki kero me nyuto mar ma en tye kwede. (Acakki 1:27; Yubu 34:10) Ento Lubanga bene oweko watye agonya me moko tamwa piwa kenwa. I kare ma lunyodowa mukwongo guyero me timo gin marac, gin gukwero lanen maber pa Lubanga ma oweko gudoko luroc. Walako cwiny me timo bal ki botgi.
Tika jami maraco bimedde pi naka?
Lubanga mito ni walweny ki cwiny maraco ma watye kwede. (Carolok 27:11) Pi meno, en pwonyowa me gwokke wek pe watim jami maraco ki dong kit me nongo yomcwiny me ada. Ento i kareni, pe watwero lubo lanen me mar pa Lubanga labongo timo bal.
Kadi bed ni tim maraco pol i kareni, Lubanga pud tye ka wekone pi kare manok wek wanen kit marac kwede. (2 Petero 3:7-9) Cokcok-ki, lobo bipong ki jo ma cwinygi yom ma giwinyo dog Lubanga.


WI LUBELE—ME AKWANA I KACOKKE Oktoba 2016
Magajin man tye ki pwony me anyama cakke i Novemba 28 me o i Decemba 25, 2016.
LIFE STORY
Cuko cwiny ma jo muteggi gimiyo twero konyo ngat moni ci miyo bedo ki yub me cwiny ci bene cobo yubbe. Thomas McLain otito kit ma jo mukene gunyuto kwede lanen maber, ki dok kit ma etute kwede me konyo jo mukene.
Lubanga neno wele nining? Gin ango ma itwero timone me konyo lurok wek gubed agonya i kacokkewu?
Gwoko kwowa i yo me cwiny kacel ki pa jo me otwa myero obed gin ma pire tek bot Lukricitayo ducu. Ento, pe twero bedo yot ka itye ka kwo i lobo mukene.
Apokapoka ango ma tye i kin keto ryeko i tic ki bedo ki ngec kacel ki niango? Ngeyo apokapoka ma tye i kingi twero kelo adwogi maber adada.
Watwero nongo pwony ki i labol pa jo ma gubedo ki niye matek i kare macon ki bene i kare-ni. Itwero gwoko niyeni wek obed matek nining?
Niye obedo gin ango? Ki dok ma pire tek loyo, itwero bedo ki niye nining? WEB:OnSiteAdTitleKet Niyeni i Kom Cikke pa Jehovah
Twero ma rom mene ma Luroma onongo gimiyo bot lutela ma gin Lujudaya ma i Juda i cencwari me acel? Tika onongo tye lok ada ni, i cencwari me acel ngat mo twero coyo doo i poto pa lawote?


Yecu omiyo caden i kom lok ada madok i kom yub pa Lubanga
I LOKKE: En otito lok ada madok i kom Ker pa Lubanga ki mit kom
I TICCE: Kit ma kwone owok kwede ocobo lok pa lunebi pa Lubanga
Macalo lupwonnye pa Yecu, wan bene wamiyo caden i kom lok ada
I LOKWA: Watito lok me kwena maber madok i kom Ker pa Lubanga ma tye i te loc pa Kricito ki mit kom, kadi bed dano gingalowa
I TICWA: Wanyuto ni wacwako loc pa Yecu ki bedo ma pe wacwako tung ka mo keken dok wakwo ma lubbe ki cik pa Lubanga