"[Wac botgi ni] myero guti tic mabeco, . . . wek gumak kwo ma en aye kwo kikome."—1 TEM. 6:18, 19.
WER: 125, 40
1, 2. (a) Mot macalo mene ma itye ka kurone i Paradic i lobo kany? (Nen cal ma tye i pot karatac man.) (b) Gin ango ma bikeliwa yomcwiny madit loyo i lobo manyen-ni?
"KWO MA EN AYE KWO KIKOME." Lok meno poyo wiwa i kom gen me kwo ma pe tum i paradic i lobo kany. Ki lok ada, lakwena Paulo oporo "kwo ma pe tum" ki "kwo ma en aye kwo kikome." (Kwan 1 Temceo 6:12, 19.) Watye ka kuro kwo i paradic pi naka pien bikeliwa yengo kacel ki yomcwiny. Tek tutwal me yeni odiko ducu wabicoo ma nongo komwa yot dok cwinywa yom. (Ic. 35:5, 6) Tam kong kit ma bibedo ber kwede me ribbe ki jowa me amara kacel ki luremwa, ma bene i kingi tye jo ma kicerogi! (Jon 5:28, 29; Tic 24:15) Medo i kom meno, wabidongo ngecwa i kom cayan, wer, goyo pulan me ot, nyo jami mukene.
2 Kadi bed ni watye ka kuro jami magi mabeco-ni i lobo manyen, ento woro Jehovah aye bibedo mot ma pire tek adada. Pud dong bikeliwa yomcwiny madit ya pien dano gibiworo nying Jehovah dok gibijolo twero me locce! (Mat. 6:9, 10) Wabibedo ki yomcwiny me neno kit ma lobo bipong ki dano ma gipe ki roc kit ma Jehovah oyubo kwede con. Dok bene tam kong kit ma bibedo yot kwede me nyikke cok bot Jehovah ka nongo kiwoto ki kwanyo roc ki i komwa motmot!—Jab. 73:28; Yak. 4:8.
3. Gin ango ma myero wayubbe pire kombeddi-ni?
3 Mot magi ducu gitwero bedo mewa pien Yecu owaco ni "ki bot Lubanga jami ducu twerre." (Mat. 19:25, 26) Ento ka wamito ni wabed i lobo meno manyen-ni kun wakwo bene wa i nge Loc me Mwaka Alip Acel pa Kricito, ci myero watute i kareni me 'mako' kwo ma pe tum. Omyero wakur agikki me lobo man dok bene watim jami ma mitte kombeddi-ni wek oyubwa me kwo i lobo manyen. Wan watwero timo man nining kit macalo pud wakwo i lobo man marac-ci?
KIT MA MYERO WAYUBBE ME KWO I LOBO MANYEN
4. Mi labol ma nyuto kit ma waromo yubbe kwede kombeddi me kwo i lobo manyen?
4 Wan watwero yubbe nining kombeddi me kwo i lobo manyen ma Lubanga bikelone-ni? Ket kong ni watye ka yubbe me dak i lobo mukene. Watwero yubbe pi kwo i lobo meno nining? Waromo cako pwony leb ma dano giloko i lobo meno. Pwonyo tekwaro pa jo ma gikwo kunnu twero konyowa. Watwero cako temo camo jami ma gicamo. Makato meno bene, waromo cako kwo calo dong watye i lobo meno. Meno aye kit ma wabikwo kwede ka ce wadak kunnu. I yo acel-li, watwero yubbe me kwo i lobo manyen kombeddi-ni ka nongo watute me kwo calo iwacci dong watye kunnu. Kong dong wanenu yo mogo ma waromo yubbe kwede.
5, 6. Keto i tic tira ma dul pa Jehovah miniwa bikonyowa nining me kwo i lobo manyen?
5 I lobo manyen-ni, dano gibicwako loc pa Lubanga i twok lobo ducu. Man pud dong pat adada ki loc me lobo man ma tye i te loc Catan-ni, ka ma dano gimito ni gilone kengi! Adwogi marac ango ma obino pien jo mogo gimito ni gilone kengi dok gitim jami ma igi mito? Kwero winyo tira ma Lubanga miyo okelo deno can kacel ki cwercwiny. (Jer. 10:23) Kwo pud dong bibedo yot ya i lobo manyen pien dano weng gibijolo loc pa Jehovah!
6 I lobo manyen ma tye ka bino-ni, cwinywa bibedo yom adada me lubo tira pa Jehovah ka nongo watiyo matek me yubo lobo wek obed mamwonya ki dong pwonyo jo ma kicerogi. Ento ket kong ni meno onongo kiminiwa tic mo ma timone pe yomo cwinywa kono? Tika wabitute ki kerowa ducu me timo tic meno kun wabedo ki yomcwiny? Pol pa wan wabiwacci watimo! Mitte ni omyero walub tira ma dul pa Jehovah miniwa i kareni. Ka watye ka timo meno, ci nongo watye ka yubbe pi kwo ma pe tum i te loc pa Jehovah.
7, 8. (a) Pingo omyero wadong cwiny me note? (b) Alokaloka ango mutimme i kom Lukricitayo mogo? (c) Gin ango ma bitimme i lobo manyen?
7 Wek wayubbe me kwo i lobo manyen-ni, omyero wapwony kit me bedo ki yomcwiny ki dok note ki luwotwa kadi bed ni walubo tira ma dul pa Jehovah miniwa i kareni. Ka wanote ki jo ma gitelowa i kareni, ci wabinongo yengo ki yomcwiny i tic manyen ma ki miniwa, ma man bikonyowa me nyuto cwiny acel-li i lobo manyen. (Kwan 1 Jo Tecalonika 5:12.) I Lobo ma Kiciko Pire-ni, kipoko lobo me bedo ginaleya bot Luicrael kun kibolo kwir. (Wel 26:52-56; Yoc. 14:1, 2) Tye kono ni, i kareni, pe wangeyo lobo ma kibipokone bot ngat acel acel i paradic. Ento, note bikeliwa yengo kacel ki yomcwiny madit ka nongo watimo miti pa Jehovah ka mo keken ma wabikwo iye i kare meno.
8 Pud dong tye twon mot madit ya me kwo i lobo manyen i te loc me Ker-ri. Pi tyen lok man, cwinywa yom me note kacel ki dul pa Jehovah i kareni ki dok me timo tic mo keken ma ki miniwa. Tye kono ni, ka kare woto ki kato, kit me kwowa bene lokke. Me labolle, lubetel mogo ma gitye i lobo Amerika kicwalogi i tic me tito kwena dok bene kombeddi-ni gitye ka nongo mot kacel ki yomcwiny madit. Jo mukene ma onongo gitiyo macalo luneno me adwol gicwalogi me tic macalo painia keken pienni gutii woko nyo pi peko mogo. Ka waye tic ma ki miniwa, walega Lubanga ni okonywa ki dok watute me tiyo ticce, ci wabibedo ki yomcwiny kacel ki mot mapol i kare man me agikki-ni. (Kwan Carolok 10:22.) Ento genwa me kwo i anyim kono? Watwero yero me kwo i kabedo ma wamaro i lobo manyen ento kiromo wacci myero wacit i kabedo mukene. Ka mo keken ma wabitic iye ki dong tic ma wabitimo, waromo bedo ki pwoc madit kacel ki yomcwiny.—Nek. 8:10.
9, 10. (a) I kabedo macalo mene ma myero wadi iye cwinywa ka watye i lobo manyen? (b) Watwero nyutone nining ni wadiyo cwinywa?
9 I lobo manyen, bimitte ni i kine mukene myero wadi cwinywa. Me labolle, waromo winyone ni jo mogo cwinygi yom pienni kicero wadigi kacel ki luremgi. Ento, wan nongo myero kong wakur wang ma kicero jowa me amara. Ka meno otimme, tika wabidiyo cwinywa kun wabedo ki yomcwiny pien jo mukene kicerogi wadigi ki luremgi? (Rom. 12:15) Ka wapwonye me diyo cwinywa wek cikke pa Jehovah ocobbe i kareni, man bikonyowa me diyo cwinywa i kare meno.—Latit. 7:8.
10 Watwero bene yubbe me kwo i lobo manyen-ni ka wadiyo cwinywa ma lubbe ki niango manyen madok i kom lok me ada. Tika wacwalo cawa malac me kwano niango manyen kun wadiyo cwinywa ka kitimo alokaloka motmot i niangowa me Baibul? Ka tye kumeno, ci bibedo yot botwa me diyo cwinywa i lobo manyen-ni ka nongo Jehovah pwonyowa me niang gin ma myero watim.—Car. 4:18; Jon 16:12.
11. Pingo omyero wapwonye me timo kica bot luwotwa i kareni, dok man bikonyowa nining i lobo manyen?
11 Yo mukene ma waromo yubbe kwede me kwo i lobo manyen-ni aye ka watimo kica bot luwotwa. I kare me Loc me Mwaka Alip Acel pa Kricito, bitero kare pi jo ma kitgi atir kacel ki jo kitgi pe atir me weko kitgi macon. (Tic 24:15) Tika wabitero luwotwa i yo me mar i kare meno? Ka wapwonye me timo kica ki dok wabedo ki wat maber ki luwotwa i kareni, man bimiyo bedo yot botwa me timone i lobo manyen.—Kwan Jo Kolocai 3:12-14.
12. Pingo omyero wayubbe i kareni me kwo i lobo manyen?
12 Pe te lokke ni ka wakwo i lobo manyen-ni ci wabinongo gin mo keken ma wamito ki dok i cawa mo keken. Ma ka meno, bimitte ni myero wanyut pwoc dok cwinywa obed yom i kwo mo keken ma watye iye ka nongo wanongo adwogi maber pien wamine i te loc pa Jehovah. Meno te lokke ni myero waket i tic kit mogo ma Jehovah mito ni wadong i kareni. Ka wapwonye me kwo kit ma myero wakwo kwede i kare meno, man nyuto ni watye ka dongo kit ma wabibedo kwede pi kwowa lung. Watye ka dongo niyewa me kwo i 'lobo ma bibino.' (Ibru 2:5; 11:1) Meno nyuto ni watye ka kuro ki miti madit kwo ma atir ma bibedo tye i lobo. Ki lok ada, watye ka yubbe me kwo pi naka i lobo manyen pa Lubanga.
KET CWINYI I TIC PI JEHOVAH
13. Gin ango ma wabiketo bedo mukwongo i lobo manyen?
13 Nen dok yo mukene ma watwero yubbe kwede pi kwo kikome ma bibedo i anyim. Kadi bed ni meno kiciko ni wabibedo ki cam muromo ki jami mukene ma wamitogi i lobo manyen, ento yomcwiny madit bibino pi bedo ki cam me cwiny. (Mat. 5:3) Tic pi Jehovah bibedo gin ma pire tek loyo i lobo manyen, dok wabinyuto ni watye ka nongo mitte. (Jab. 37:4) Ento ka waketo Jehovah bedo mukwongo i kwowa i kareni, man nyuto ni watye ka yubbe pi kwo kikome ma tye i anyim.—Kwan Matayo 6:19-21.
14. Jo matino giromo keto yub macalo mene i tic pi Jehovah?
14 Wan watwero medo yomcwinywa i tic pi Jehovah nining? Yo acel aye ka waketo yub me cwiny. Ka pud itidi, tam matut me tic ki kwoni itiyo tic pi Jehovah. Pingo pe ikwed lok ma kicoyo i bukkewa ma lubbe ki yo mapat pat me tic pi kare malac? Iromo yero acel ci iketo bedo iyub ma megi. * Itwero lok ki ngat mo ma dong obedo i tic pi kare malac pi mwaki mapol. Ka itiyo ki kwoni me tic pi Jehovah, ci nongo itye ka yubbe me medde ki ticci pi Lubanga i lobo manyen-ni, ka ma pwonye kacel ki ngec ma itye kwede bikonyi adada.
15. Yub ango ma lutit kwena ducu me Ker-ri giromo ketone i yo me cwiny?
15 Macalo lutit kwena me Ker-ri, yub ango ma watye kwede i yo me cwiny? Waromo keto macalo yub me dongo dirowa i ticwa me pwony. Nyo waromo yelle me medo niangowa i kom cik ma igi lac me Baibul ki kit me ketogi i tic. Tika watwero yubo kit ma wakwano kwede, miyo pwony ki dong lagam i cokke wek obed mucwiny. Wageno ni iromo bene tamo i kom jami mukene ma myero itim. Pen lok tye ni: Keto yub me cwiny biweko ibedo ki mit kom i tic pi Jehovah, dok man bikonyi me yubbe me kwo i lobo manyen.
YO ME KWO MA PUD DONG BER LOYO!
16. Pingo tic pi Jehovah obedo yo me kwo ma pud dong ber loyo?
16 Ka watiyo ki cawawa me yubbe pi kwo i lobo manyen pa Lubanga, tika man nyuto ni nongo watye ka keng kwo maber i kareni? Pe wacel! Tic pi Jehovah ber loyo gin mo keken pien keliwa yomcwiny. Pe watiyo pire pienni ngat mo odiyowa tektek nyo me bwot ki i twon can madit atika-ni. Kicweyowa ni myero wati pire dok meno keliwa yomcwiny madit adada. Ka Jehovah marowa dok miniwa tira i kom kit ma myero wakwo kwede man nongo ber makato gin mo keken. (Kwan Jabuli 63:1-3.) Ki lok ada, pe mitte ni myero wakur wa i lobo manyen ci wek wanong mot mapol ma bino i yo me cwiny pienni watiyo pi Jehovah ki cwiny ducu—watwero bene nongo mot magi i kareni! Ada, jo mogo i kinwa dong gubedo ka nongo mot magi pi mwaki mapol, dok bene wangeyo ni pe tye yo mo me kwo ma romo kelo yomcwiny madit kuman.—Jab. 1:1-3; Ic. 58:13, 14.
17. Mato yamo ki timo jami ma wamito pigi bibedo tek lakwene i Paradic?
17 I Paradic, wabitic ki cawawa me timo jami mogo ma wamito ki dong i mato yamo. Iromo penye ni, pingo Jehovah ocweyowa ki cwiny me timo jami ma wamito ki dok me nongo yomcwiny mupore ka onongo en pe mito ni wacob miti magi? (Latit. 2:24) I yo magi kacel ki mukene, Jehovah kare ducu "[bi]imiyo gin makwo ducu giyeng." (Jab. 145:16) Wamito ni wamat yamo dok bene wanong yweyo, ento jami magi ducu wanongo mitte ka ce waketo watwa ki Jehovah bedo mukwongo. Meno aye bene gin ma bitimme i Paradic. Pud dong bedo me ryeko ka pe waweko mitiwa bedo gin ma pire tek ento waketo pi Ker-ri bedo mukwongo ki dok watamo i kom mot ma jo pa Jehovah gitye ka nongone kombeddi-ni.—Mat. 6:33.
18. Watwero nyutone nining ni watye ka yubbe pi kwo ma pe tum i Paradic?
18 I Paradic ma tye ka bino-ni, wabibedo ki yomcwiny madit ma naka yam peya wabedo kwede. Wanyut wunu ni wamito bedo i lobo manyen-ni kun wayubbe kombeddi-ni. Wadong wunu kit mabeco ma Jehovah mito ki dok wanong yomcwiny i tic ma ki miniwa me tito kwena me Ker-ri ki mit kom. Wanong wunu yomcwiny kun waketo woro Jehovah bedo mukwongo i kwowa. Pi meno, wabed ki niye matek i kom Jehovah wek wakwo calo iwacci dong watye i lobo manyen.
^ para. 14 Nen buk me Young People Ask—Answers That Work, Vol. 2, pot 311-318.


Nwoyo Cik 21
Tyeko kop i kom nek ma pe ŋene
1"Ka ce ginoŋo dano mo gineko i lobo ma Rwot Lubaŋawu bimiyowu me bedo mewu, kun kome obuto i tim ata, ci pe giŋeyo ŋat ma oneke, 2ci ludoŋowu ki luŋolkopwu gibibino kunnu, gibiporo bor piny nio wa i gaŋi ma orumo kom dano ma gineko-ni. 3Ludoŋo ma i gaŋi ma cok ki kom dano ma gineko-ni gibikelo roya ma peya otiyo tic mo, ma peya oywayo kweri dyaŋ. 4Gibitero roya wa i nota kulu mo ma piine mol kare ducu, i kabedo mo ka ma yam peya gipuro, ma pe gicoyo iye kodi. Gibituro ŋut roya woko ki i nota kunnu; 5ci ajwagi ma gin likwayo pa Levi gibinyiko cok, pien yam Rwot Lubaŋawu oyerogi pi tic bote ki me lamo gum i nyiŋ Rwot, gin bene myero gutyek lok ducu me pido ki me bwami. 6Ludoŋo me gaŋ meno ma cok ki ka ma ginoŋo iye kom dano ma gineko-ni gibilwoko ciŋgi malo i wi kom roya ma gituro ŋute i ŋota-ni, 7ci gilamo doggi kun giwacci, 'Ciŋwa pe ooyo remo pa dano man, waŋwa bene pe oneno ka gineke. 8Ai Rwot, tim kica ki jo Icrael ma gin aye joni ma yam ikokogi-ni, pe iket alii me remo pa dano man ma pe ki bal-li i dye lwakki Icrael, ento itimgi kica pi bal me to man.' 9Wubilwoko alii me remo ma pe ki bal woko ki i kinwu kit meno, ka ce wutiyo gin ma nen atir i waŋ Rwot.
Mon ma gimakogi i lweny
10"Ka wucito ka lweny i kom lumerokwu, ce Rwot Lubaŋawu omiyogi i ciŋwu ci wuyakogi wutero obedo dano alimawu, 11gwok nyo ibineno dako mo mamwonya i kin jo ma iyakoni ci cwinyi mare matek kun imito ni ikwany odok dakoni. 12Ka tye kumeno ci ibitere paco wa i odi. En koŋ bilyelo wiye ki ŋolo Lwete, 13ci lunyo boŋone woko ma imake kwede me bedo opii, ruko mukene; ci bibedo i odi kun koko wonne ki minnne dwe acel kulu, ka lacen itwero bedo kwede macalo cware, ci en doŋ bibedo dakoni. 14Ka inen cwinyi pe mare twatwal ci ibiweko en cito gire mot ka ma en bimito; ento pe ibicato woko giwilo ki lim, pe ibitime macalo aŋeca, pien noŋo ityeko lanye woko.
Lim aleya pa latin kayo
15"Ka laco mo tye ki mon aryo, acel dako ma gimaro ki acel ma pe gimaro, ci gin mon aryo ducu ginywalo litino ka latin kayo obedo wod pa dako ma en pe maro-ni, 16i kare ma laco-ni poko lim me aleya ki awobene, pe omi bot latin kayo pa dako ma gimaroni dullim muporo dit pa latin kayo ma ka miyo bot latin kayone kikome ma wod pa dako ma en pe maro-ni. 17Ento en bituco ni latin kayo en aye pa dako ma pe gimaro-ni, ci bimiye lim ma dodo dul aryo ma i kom jamine ducu ma en tye kwede; en acakki kero kome, dit me bedo latin kayo aye mere gire.
Awobi ma lajemo
18"Ka dano mo tye ki wode ma ŋute nwaŋ dok lajemo, ma pe winyo dog wonne ki minne, kadi bed gijuye matek, pe winyogi, 19ci wonne ki minne gibimake gitere wa i dog gaŋ bot Ludoŋo me gaŋ meno ma en bedo iye-ni. 20Ci gibiwaco bot ludoŋo ma i gaŋgi-nu ni, 'Latin awobiwa man ŋute nwaŋ dok lajemo, pe winyo dogwa, en lacarcar dok lamero koŋo matek.' 21Ci dano ducu me gaŋ meno gibicele woko ki got nio ka oto. Kit meno miyo wubijwero gin marac woko ki i kinwu; jo Icrael ducu gibiwinyo ci miyo gilworo.
Cik mogo mapatpat
22"Ka dano mo otimo bal ma romme noŋo can me to ci gineke woko, ma giŋabe malo i wi yat, 23-ci pe gibiweko kome bedo i wi yat dyewor. Wubiyiko kome i nino meno kikome, pien dano ma giŋabo i wi yat bedo dano ma Lubaŋa ceno; pe wubinyobo lobo ma Rwot Lubaŋawu bimiyowu me aleyawu.


1 Tekwaro 21:12
12Imito kec opot pi mwaka adek; nyo lumerokwu oryemwu pi dwe adek, kun ginekowu ki pala lucwan; nyo pala pa Rwot aye opot i loboni ki two gemo pi nino adek kulu, kun lamalaika pa Rwot neko jo ma i lobo Icrael tyeko woko ducu?' In doŋ itam kit lok ma abidok kwede bot ŋat ma ocwala boti-ni."


2 Tekwaro 33:14
14Lacen en ogero cel ma woko me gaŋ kal pa Daudi ki yo tuŋ potoceŋ me Gikon, i nota, ogero oo wa i yo ma wok ki i dog gaŋ ma gilwoŋo ni dog gaŋ me Rec, orumo ki Opel, ogero ma ocudo malo likuŋ; dok bene oketo ludito ma loyo mony i gaŋi ducu ma girumo ki cel gogo ma i Juda.


Lulevi 26
Gum ma bino pi gwoko cik
(Nwo 7.12-24; 28.1-14)
1-"Pe wutim piwu kenwu cal lubaŋa mo, pe wucib cal apaya nyo wir jok mo, pe wucib got mo ma gigoro cal i kome ocuŋ i lobowu pi ryebbe i nyime, pien an a Rwot Lubaŋawu. 2Wubigwoko cabitta dok wubiworo ot mera maleŋ; an a Rwot.
3-"Ka wubilubo cikka kun wugwoko gin ma aciko ducu, wucobo kakare, 4an abimiyowu kot ma cwer i karene, lobo biceko cam, yadi ma i poto binyako nyiggi. 5Kare me dino kalwu bidikke olo wa i kare me pwono otok, pwono olok bene bidikke nio wa i kare me coyo kodi. Wubicamo cam ma romowu, doŋ, ci wubibedo i lobowu ma piny okwe mot. 6Abimiyo kuc bedoi lobo, wubibuto piny, dano ma miyowu lworo bibedo pe. Abikwanyo ŋuu woko ki i lobo, pala lucwan pe biwok ki i lobowu. 7Wubiryemo lumerok mewu, gibito i nyimwu ki palawu. 8Jo abic ki i komwu gibiryemo jo miya kulu, jo miya ki i komwu biryemo jo alip apar; lumerokwu gibito i nyimwu ki palawu. 9Abiparo piwu, abimiyo wunywal, wunya, dok abimoko gicikkena kwedwu. 10Wubicamo cam macon i derowu pi kare malac, wubionyo maconne woko wek kabedo odoŋ pi manyenne. 11Abiyubo kabedona i kinwu, tipo koma pe bikwerowu. 12-Abibedo ka wot i kinwu, abibedo Lubaŋawu, wun bene wubibedo jona. 13An a Rwot Lubaŋawu ma yam akwanyowu ki i lobo Ejipt wek pe wubed opiigi; aturo rii okol ma giriyo i ŋutwu, amiyowu wutirre, wuwot atir.
Can ma bino pi balo cik
(Nwo 28.15-68)
14"Ento ka pe wubiwinya, ka pe wubilubo cik magi ma aketo ducu, 15ka ce wucayo cikka, ka iwu okworo gin ma aŋolo, ma miyo pe wubicobo gin ma aciko ducu, ento wuturo gicikkena, 16ci abitimowu kit man: abimiyo lworo poto i komwu atura, ki aona opiyo, ki aburu ma coro waŋwu kun balo komwu woko. Dok wubicoyo kodiwu noŋo, pien lumerok gibicamo. 17Abiketo waŋa i komwu, merok bigoyowu ki i nyimgi; jo ma gidagwu aye gibiloyowu; dok wubiriŋo ata ma kun ŋat mo pe ma ryemo korwu. 18Ka pe wuwinyo lokka kadi bed atimo kumeno, ci abimedde ki keto can i komwu tyen abiro pi balwu. 19Abituro tek me wakkewu woko, abimiyo polo bedo tek macalo nyonyo, ki lobowu bene bedo tek macalo mola. 20Wubityeko tek komwu nono pien lobowu pe biceko cam, ki yadi bene pe gibinyako nyiggi.
21"Ka wun wukemo an marac, ma pe wuwinyo lokka, ci abimedde ki kelo two mapek i komwu, ma romo lwak balwu tyen abiro. 22Dok abicwalo ŋuu me tim i kinwu, ma bimako litinowu, ma bityeko lim makwo ma i ciŋwu, ci bijwikowu wudoko jo manok, wa yowu birido woko.
23"Ka pe wujukke, wudwogo bota pi kit can meno, kun pud wukemo an marac aye, 24an bene abikemowu marac, ci an ki koma abipwodowu tyen abiro pi balwu. 25Abikelo pala lucwan i komwu me lacul kwor me balo gicikkena, Ka wugurre i gaŋwu, abicwalo two gemo magwa i kinwu, ci gibimiyowu i ciŋ lumerokwu. 26Ka abikwanyo cam ma wukwo kwede woko, ci mon apar gibitedo mugatiwu i keno acel, dok gibipokowu mugati kun gipimowu apima; ka wubicamo; pe biyeŋowu.
27"Ka pe wuwinyo lokka kadi bed atimo kumene, ento pud wukemo an marac, 28ci an bene abikemowu malyet, kun an kikoma aketo can i komwu tyen abiro pi balwu. 29Wubicamo riŋo kom litino awobewu ki riŋo kom anyirawu. 30Abituro waŋ jogiwu ma i wi godi, abitoŋo keno tyerwu me odok eceta, kun abolo komwu ma oto i kom kom muto me cal lubaŋawu, ci tipo koma bikwerowu woko. 31Abijwero gaŋwu woko ducu, abimiyo kabedowu ducu maleŋ doŋ noŋo, pe dok abiŋweyo ginwu ma ŋwece kur me yomo cwiny. 32Abineko lobowu woko, wek lumerokwu ma bibedo iye gubed ki ur pire. 33Abikeyowu i kin lurok, ci abiwoto pala lucwan ki i akura me lubo korwu, miyo lobowu bidoŋ noŋo cut, ki gaŋiwu bene gibidoŋ obur.
34"I kare meno lobo bikwero cabitte pi kare ducu ma noŋo pud giweko ata-ni, kun wun pud wutye i lobo pa lumerokwu. I kare meno lobo biywe, kun noŋo tye ka kwero karene me yweyo mot macalo i ceŋ cabit. 35Pi kare ma pud giweko ata-ni koŋ biywe, ki yweyo ma naka yam en pe onoŋo i cabitwu i kare ma onoŋo wun wubedo iye. 36Jo ma i kinwu ma bidoŋ abicwalo lworo i cwinygi i lobo pa lumerokgi, miyo gibiriŋo dwan pot oboke keken ma yamo yeŋo. Gibiriŋo macalo ŋat ma riŋo pala lucwan, ci gibipoto piny kun ŋat mo pe ma ryemo korgi. 37Gibiyokke kekengi ŋat man i kom lawote, macalo giriŋo lak pala lucwan, kadi bed ŋat mo pe ma ryemo korgi: pe wubibedo ki twero me cun i nyim lumerokwu. 38Wubitum woko ki i kin lurok, lobo pa lumerokwu bicamo komwu woko ducu. 39Jo ma i kinwu ma bidoŋ, komgi bilwal woko i lobo pa lumerokwu pi bal megi; dok pi bal pa kwarogi bene komgi bilwal woko macalo gin.
40"Ento ka gibituco balgi ki bal pa kwarogi pi tim roro ma gutimo i koma, dok pi kemo an marac, 41ma omiyo an bene akemogi marac kun aterogi i lobo pa lumerokgi; ka gibedo jo ma gulirre i cwinygi, pe i komgi keken, ci gidoko mwol ma giculo ka waŋ balgi, 42-ka doŋ abipo pi gicikkena ma acikke ki Yakobo, abipo pi gicikkena ki Icaka ki gicikkena ki Abraim, dok abipo pi lobogi. 43Ento lobo bidoŋ ma gin jona pe iye, bigwoko cabitte ducu ma kun noŋo pud giweko woko ata ma dano pe iye. Ci gibiculo ka waŋ balgi, pien gubedo ka cayo gin ma aciko, dok tipo komgi okwero cikka. 44Ento kadi bed kumeno, ka pud noŋo gitye i lobo pa lumerokgi, pe abicayogi, tipo koma pe bikwerogi ma romo miyo atyekogi woko liweŋ kun aturo gicikkena kwedgi, pien an a Rwot Lubaŋagi. 45Pi gin weko abipo pi gicikkena ma acikke ki kwarogi ma yam akwanyogi woko ki i lobo Ejipt ma rok ducu gineno, wek abed Lubaŋagi; an a Rwot."
46Magi aye cik ki gin ma Rwot oŋolo, ki cik ma en oketo i kin en ki jo Icrael i wi got Cinai ki i dog Moses.


2 Camuel 2
Daudi odoko kabaka me Juda
1Lacen Daudi openyo dog Rwot ni, "An doŋ acit abed i gaŋ mo ma i Juda?" Ci Rwot ogamo ni, "Citi," Daudi dok openyo ni, "Abicito i gaŋ mene?" Rwot owacce ni, "I Kebron." 2-Ci Daudi ocito i Kebron, ki monne aryo bene, Akinoam me Jejreel ki Abigail ma yam dako pa lyel Nabal me Karmel. 3Otero benejone ma yam gitye kwede, kun tero dano acel acel ki jo ma i ode ducu; ci gubedo i gaŋ me Kebron. 4-Ci jo Juda gucito kunnu, guwiro Daudi me bedo kabakagi ma loyo jo me ot pa Juda.
Ka gitito bot Daudi ni, "Jo me Jabec-gilead aye guyiko kom Caulo," 5ci Daudi ocwalo lukwena bot jo me Jabec-gilead, owaco botgi ni, "Rwot omi gumme opot i komwu, pien wunyuto mar madwoŋ i kom laditwu Caulo, pi yiko kome. 6Kombeddi Rwot doŋ onyut botwu mar mere ma pe lokke, ma genne! An bene abitimowu maber pi kit tim man. 7Doŋ wuliŋ komwu, wubed oteka lweny, pien laditwu Caulo doŋ oto woko, ki jo Juda gutyeko wira me bedo kabakagi."
Icbocet odoko kabaka me Icrael
8I kare meno Abneri wod pa Ner, ma lawimony pa Caulo, okwanyo Icbocet wod pa Caulo otero i Makanaim, 9ci okete me bedo kabaka ma loyo lobo Gilead, Acer, Jejreel, Epraim ki Benjamin wa lobo Icrael ducu. 10Icbocet wod pa Caulo onoŋo mwaka me ditte oromo pyeraŋwen ma en cako loyo jo Icrael, ci oloyogi pi mwaka aryo. Ento jo me ot pa Juda gubedo i te ker pa Daudi. 11Kare ma Daudi obedo kwede kabaka kun loyo ot pa Juda i Kebron oromo mwaka abiro ki dwe abice!.
Lweny i kin jo Icrael ki jo Juda
12Abneri wod pa Ner ki lutic pa Icbocet wod pa Caulo gua ki i Makanaim gucito i Gibeon. 13Ki Joab wod pa Jeruya ki lutic pa Daudi gucito gurwatte kwedgi i kut me Gibeon, ci gubedo piny, kun ŋat acel bedo loka kut tuŋcel ki ŋat acel bene bedo loka kut tuŋcel. 14Abneri owaco bot Joab ni, "Wek koŋ litino orobo gua malo, gutuk i nyimwa." Joab ogamo ni, "Wek gua malo do." 15Ci gua gukato loka tuŋcel kun gikwano welgi, jo apar wiye aryo ma tuŋ bot Benjamin ki Icbocet wod pa Caulo, ki lutic pa Daudi bene apar wiye aryo. 16Ci ŋat acel acel ocako mako wi lakworre, ka cobo bute pil ki pala lucwan, ka gin ducu girwomo poto piny lawaŋacel; omiyo kabedo meno gilwoŋo ni Kelkatajurim, ma tye i Gibeon. 17Ci lweny obedo gwa matek i nino meno; lutic pa Daudi guloyo lwak pa Abneri ki jo Icrael woko.
18Awobe pa Jeruya adek ducu onoŋo gitye kunnu, Joab ki Abicai ki Acael. Onoŋo Acael dwir calo til ma i tim. 19En oryemo kor Abneri, kun riŋo ke mo en atir, pe lokke yo tuŋ acuc nyo yo tuŋ acam. 20Ka Abneri olokke oneno yo ŋeye, owacce ni, "Meno in Acael?" Ogamo ni, "Meno an yo." 21Abneri ocike ni, "Lokke idok yo tuŋ acuc nyo yo tuŋ acam, wek imak latin orobo mo ci iyak jamine." Ento Acael pe oye weko kore. 22Abneri dok onwoyo ci ko Acael ni, "Lokke idok ka mukene, pe ibed ka lubo kora, Lok aŋo ma mi yo acobo in areti woko piny-nyi? Ka aneki ci abitiŋo waŋa me neno waŋ omeru Joab niŋniŋ?" 23Ento Acael pe oye weko kore, omiyo Abneri ocobo iye ki dim toŋŋe, ci dim otuc wa i ŋeye pi!. Otugi poto kenyo, ci oto ki kenyo bene, Dano ducu ma guo i kabedo ka ma Acael oto iye-ni, gibino ci gicuŋ mot laliŋ.
24Ento Joab ki Abicai gubedo ka ryemo kor Abneri; guo wa i got Amma i kare ma ceŋ doŋ mito poto, Got meno onoŋo orine yo tuŋ Gia, i yo ma cito i tim me lobo Gibeon. 25Jo pa Benjamin gucokke kacel i kor Abneri, gudoko buca acel, ci gucuŋ i wi got kunnu. 26Abneri ocako lwoŋo Joab kun wacci, "Pala lucwan bibedo ka camo dano nakanaka ce? Pe iŋeyo ni agikkine bibedo rac mukato kare? Ibiryemo korwa pi kare ma rom mene ka wek doŋ ijuk lwak guwek ryemo kor omegigi?" 27Joab ogamo ni, "Macalo Lubaŋa tye makwo-ni, kono pe iwaco dogi, kono lwak guryemo kor omegigi nio kwede wa diki ada." 28Ci Joab okuto tumme, ci lwak gucuŋ woko, pe dok gumedde ki lubo kor jo Icrael, kadi wa lweny bene doŋ ogik woko kumeno.
29Abneri ki jone gucako wot i dyewor meno guwoto dyewor benebene, kun giwok ki i Araba, ka guŋolo kwede kulu Jordan, guwoto nakanaka cakke odiko nio wa dyeceŋ guo kwede i Makanaim. 30Joab oweko lubo kor Abneri, odok woko cen. Ka ocoko lwak ogurogi kacel, ci ginoŋo lutic pa Daudi ma doŋ wangi orwenyo woko giromo apar wiye aŋwen, kacel ki Acael bene. 31Ento lutic pa Daudi onoŋo guneko jo Benjamin ma gin aye lwak pa Abneri ma romo dano miya adek ki pyerabicel. 32Joab ki jone gutiŋo kom Acael, guyiko i lyel pa wonne ma onoŋo tye i Beterekem, Ka gudwogo ki kunnu, guwoto dyewor benebene, nio ka piny oru botgi wa i Kebron.


2 Tekwaro 34:22
22Kit meno Ilkia kacel ki jo ma kabaka ocwalogi gucito bot Kulda ma lanebi ma dako ma cware Calum wod pa Tokat, ma wod pa Kacra, ma lagwok boŋŋi pa kabaka. Dako-nu onoŋo bedo i Jerucalem i dul gaŋ ma gilwoŋo Dul gaŋ me Aryone; ci guloko kwede lok i kom gin mutimme.


Nekemia 9:28
28Ento i kare ma kuc dok odwogo botgi, gin gucako timo bal dok aye i nyimi, oweko in dok imiyogi i ciŋ lumerokgi, guloyogi. Kadi bed kumeno i kare ma guŋut gulokke gudwogo gukok boti, ci iwinyo kokogi ki i polo pi tyen mapol ci ilarogi pi kicani madwoŋ.


1 Camuel 18
Yonacan ocikke ki Daudi
1Ka doŋ Daudi otyeko lok ki Caulo, ci tipo kom Yonacan omoko i kom Daudi matek, omare macalo tipo kome kene. 2Caulo otero Daudi i nino meno, pe dok oweke odok i gaŋ pa wonne. 3Yonacan dok oketp gicikke ki Daudi, pien onoŋo mare macalo tipo kome kene. 4Olunyo jorre woko ki i kome, omiyo bot Daudi kacel ki jami lwennye, wa pala lucwanne bene ki atum aterone ki del pyere. 5Ka ma Caulo ooro Daudi iye ducu co cito, tiyo maber, mumiyo Caulo okete oloyo jo me mony. Ket man oyomo cwiny lwak ducu, dok oyomo cwiny lutic pa Caulo bene.
Nyeko ocako mako Caulo i kom Daudi
6Ka onoŋo gidwogo i gaŋ paco, i kare ma Daudi dwogo ki ka ma oneko iye Lapiliciti-ni, ci mon gumol woko ki i gaŋi ducu ma i Icrael ma kun giwero, gimyelo pi jolo kabaka Caulo ki ajaa, ki wer me waya pi yomcwiny, ki jami agoya me wer. 7-I tukogi mon giwero kun gileyo aleya ni, "Caulo oneko mere dano alip, ento Daudi oneko alip apar."
8Lok man ocwero cwiny Caulo, kiniga omake matek twatwal. Owacci, "Ma gubedo ka waco ni Daudi oneko alip apar, ki tuŋ bota giwaco ni alip keken, gin aŋo mukene ma en dok twero limo? Man odon camo ker." 9Cakke i kare meno, Caulo neno Daudi agaya.
10Orwone cen marac oturo ki poto i kom Caulo, ci obedo ka po ki lok i ode, kun onoŋo Daudi goyo opuk i kit me nino ducu. Caulo onoŋo tye ki toŋŋe i ciŋe, 11ci obaye ki toŋ, pien obedo ka tamo ni, "Wek acob Daudi, adi woko i kor ot." Ento Daudi oloye tyen aryo.
12Caulo obedo ka lworo Daudi, pien Rwot tye kwede, ento Rwot onoŋo oa woko ki bot Caulo. 13Caulo okwanyo Daudi woko ki i nyime, okete me bedo ladit lalo dano alip; ci obedo ka telo nyim lwak ka gicito i mony. 14Gin ducu ma Daudi tiyo en cobo maber, pien Rwot tye kwede. 15Ka Caulo oneno ni gin ducu ma Daudi tiyo cobo maber twatwal, ci obedo ka lwore. 16Ento Jo Icrael ki jo Juda ducu gumaro Daudi pien obedo ka telo rryimgi ka ma giwoto iye ducu.
Daudi onyomo nya pa Caulo
17Caulo dok owaco bot Daudi ni, "Atye ki nyara madit Merab ene; abimiye boti obed dakoni. Bed oteka lwennya keken, kun ilwenyo matek pi Rwot." Caulo onoŋo tamo ni, "Wek ciŋa pe opot i kome, wek ciŋ jo Piliciti aye opot i kome." 18Daudi owaco ni, "An aŋa, ki kwarina jo mene, ki doggola pa kwaragi gin aŋa-gi i kin jo Icrael, ma miyo abedo cwar nya pa kabaka-ni?" 19Ento i kare ma kono gimi Merab nya pa Caulo bot Daudi, dok gimiyo bot Adriel ma jo Mekola pi bedo dakone.
20Mikal nya pa Caulo dok omaro Daudi, Ka gitito bot Caulo, lokke oyomo iye. 21Caulo onoŋo otamo ni, "Wek amiye bot Daudi, wek obed owic me make, wek ciŋ jo Piliciti aye opot i kome." Mumiyo Caulo dok owaco bot Daudi tyen me aryo ni, "In doŋ ibibedo cwar nyara." 22Caulo oloko ki luticce bene, ocikogi ni, "Wulok ki Daudi i muŋ ni, 'Nen, cwiny kabaka yom i komi, ki luticce ducu gimari; doŋ ibed cwar nya pa kabaka.' " 23Lutic pa kabaka guwacce lok meno ducu. Daudi ogamo ni, "Lok me doko cwar nya pa kabaka nen botwu ni tidi mono, kun an lacan, peya aywek?" 24Lutic pa Caulo gutito bote lok ma Daudi odwoko. 25Dok Caulo owaco lok ni, "Wubiwaco bot Daudi ni, 'Kabaka pe mito lim me nyom. En mito del kom nyim jo Piliciti me co miya acel, wek icul kwor i kom lumerok pa kabaka.' " Onoŋo Caulo otamo ni, jo Piliciti aye myero gunek Daudi. 26Ka luticce gutito lok man bot Daudi, bedo cwar nya pa kabaka oyomo cwinye. Ma peya kare ma gimoko okato, ocito ki lwakke, 27oneko jo Piliciti miya aryo, odwogo ki del kom nyimgi me co, omiyogi bot kabaka kun mo pe orem, wek odok cwar nya pa kabaka. Caulo omiye nyare Mikal me bedo dakone. 28Ento ka Caulo oneno dok oniaŋ maber ni Rwot tye ki Daudi, dok ni jo Icrael ducu gimare, 29lworo omako Caulo i kom Daudi makato yam con, mumiyo Caulo obedo lamerok pa Daudi i kare ducu.
30Rwodi pa jo Piliciti dok gubino ka lweny, ci i kare ducu ma gibino, noŋo Daudi loyogi maber makato lutic pa Caulo mukene ducu, ma omiyo nyiŋe oywek matek.


2 Camuel 19
Joab ojuko Daudi
1Gitito bot Joab ni kabaka tye ka koko ki ka kun o pi Abcalom. 2Kit meno loyo mony me nino-nu olokke odoko me kumo palwak ducu, pien lwak ducu guwinyo i nino meno ni, "Cwiny kabaka tye ka ton pi wode." 3Ci dano gubedo macalo jo ma mony aye oryemogi, pien gikwalle akwala ka gidonyo kwede i gaŋ ki lewic i nino meno. 4Kabaka oumo wane woko, obedo ka koko ki dwan maloŋo ni, "Ai woda Abcalom, ai Abcalom, woda, woda do!" 5Joab odonyo i ot bot kabaka Daudi, owaco bote ni, "In tin i mako luticci ducu ki lewic, ma gin aye tin gularo kwoni, ki kwo pa awobeni ki anyirani, ki kwo pa monni ki mon aŋecani ducu. 6In kara imaro jo ma dag waŋi, idag jo ma gimari. Tin doŋ inyuto woko ka maleŋ ni, ludito wi monnyi ki luticci ducu pe gitye ki kony mo boti. Tin doŋ aniaŋ atir ni, kono nene Abcalom aye obwot makwo, kun wan wato woko ducu, kono tin cwinyi obedo yom maka to. 7Ber ia malo kombeddi, ikat woko wek icilok ki luticci lok mabeco, pien akwoŋo ki nyiŋ Rwot ni, ka pe iye kato woko, ci pe dano mo tin bidoŋ boti i dyewor man; dok man aye bibedo rac boti makato can madoŋo ma ilimo ducu cakke ki ka tinoni nio kwede wa onyoo." 8Kabaka otugi a malo cut, ocito obedo i kabedone i doggaŋ, Ci gitito bot lwak ducu ni, "Nen, kabaka tye obedo i doggaŋ." Ci dano ducu gucako bino i nyim kabaka.
Daudi odwogo i Jerucalem
Onoŋo jo Icrael guriŋo woko ducu, kun dano acel acel odok i gaŋŋe: 9Dano ducu gubedo ka pyein ki i kaka ma i Icrael ducu, kun gipyem ni, "Kabaka aye yam olarowa ki i cin lumerokwa, dok en aye olarowa ki i cin jo Piliciti. I kare-ni en doŋ oriŋo oweko lobowa pi lworo Abcalom. 10Ento Abcalom ma yam wawiro ki moo wek olowa-ni doŋ oto woko i mony. Ci piŋo pe doŋ giloko iye lok mo kombeddi pi dwoko kabaka paco?"
11Ka lok ma jo Icrael ducu gubedo ka waco oo bot kabaka Daudi, ocwalo kwena bot Jadok ki ajwaka Abiatar kun wacci, "Wuwac bot ludoŋo pa jo Juda ni, 'Piŋo wun aye wudoŋ cen ka gidwoko kabaka paco i ode? 12Nen, wun aye utmega, wun aye wucogona ki riŋo koma; ci piŋo wun aye dok wudoŋ cen ka gidwoko kabaka paco?' 13Dok wuwac bot Amaca ni, 'In giri ibedo watta. Lubaŋa myero oket can i koma kumeno ki maka to, ka pe in aye idoko ladit ma loyo monnya ma ka Joab, cakke tin cito kwede anyim.' " 14Kumeno omiyo dano ducu ma i Juda gumoko i kom Daudi ki cwiny acel, ci gucwalo lok bote ni, "Doŋ idwog cen, in kacel ki luticci ducu." 15Mumiyo kabaka ocako dwogo cen oo i kulu Jordan. Ci jo Judagubino i Gilgal ka jolo wiye ki ka dwoko kabaka cen loka kulu Jordan.
16-Cimei wod pa Gera, ma jo Benjamin, dano me Bakurim, en bene orune obino kacel ki jo Juda ka jolo kabaka Daudi, 17kun bino ki jo Benjamin ma romo alip acel. Ki Jiba ma, latic ma loyo ot pa Caulo, ki awo bene apar wiye abic, ki luticce pyeraryo, gin bene gucorre i kulu Jordan ci gutuc i nyim kabaka. 18Gukato ki i waŋ wat pi kelo dano pa kabaka loka kulu, ki pi tiyo gin ducu ma kabaka mito.
Daudi otimo kica bot Cimei
Ka Cimei wod pa Gera obino, ci opoto piny i nyim kabaka i kare ma kabaka doŋ mito ŋolo Jordan. 19Owaco bot kabakani, "Kabaka, pe imak balla i cwinyi, pe ibed ka po i kom gin ma yam atimo i komi marac, laditta kabaka, i kare ma ia kwede i Jerucalem. Pe iket lokke i cwinyi. 20An laticci aŋeyo maber ni atimo bak Pienno, nen an doŋ tin abino, dok an aye akwoŋo bino ki i kin dano me ot pa Yucepu ka joli." 21Abicai wod pa Jefuya ogamo ni, "Pe gibineko Cimei woko pi lok mari, pien yam obedo ka ceno dano ma Rwot owiro?" 22Ento Daudi ogamo ni, "Gin aŋo ma alaro kwedwu, wun awobe pa Jeruya, ma wun bene tin wulokke wudoko lumerokka? Tin dok gibineko dano i kin jo Icrael? Tin aye doŋ aniaŋ atir ni, an kabaka ma loyo jo Icrael." 23Kabaka dok owacci, "In Cimei pe ibito." Ci okwoŋŋe kwoŋ lamok lokke.
24-Mepibocet wod pa Caulo bene obino ka jolo kabaka. Obino ma pe oŋolo Lwet tyene-gu, dok pe okido yer tike, pe ojwero bene wek obed maleŋ, pe olwoko wa boŋŋine cakke ki i kare ma kabaka oriŋo kwede nio i kare me dwogone ki kuc. 25Ka oa ki i Jerucalem obino ka jolo kabaka, kabaka openye ni, "Mepibocet, piŋo yam pe icito kweda?" 26Mepibocet ogamo ni, "Laditta, laticca aye obwola. Onoŋo awaco hote ni, 'Twenakom bedo i wi kanana, wek abed iye, acit kacel ki kabaka.' Pien tyena okwe woko. 27En ocoko lok me goba i koma owaco boti, laditta kabaka. Ento in icalo lamalaika pa Lubaŋa, mumiyo in itim gin ma ineno ni ber. 28Onoŋo yam jo ma i ot pa wora ducu kwogi okemo to keken ki i nyimi, ento in iketa i kin dano ma gicamo i wi mejani. Doŋ kit gin aŋo ma myero dok akok iye boti?" 29Kabaka ogamo ni, "Piŋo ibedo ka titta lok i komi twatwal? An doŋ atyeko ŋolo atir ni, wun ki Jiba wubipoko lobo." 30Mepibocet owacci, "Kabaka, ka kumeno keken, ci wek en oter ducu, macalo in laditta kabaka doŋ idwogo paco ki kuc-ci."
31-I kare-nu Barjilai ma Lagilead bene obino ma oa ki i Rogelim; ci olwoko kabaka oo kwede i dog kulu Jordan, wek enol kwede loka tuŋcel. 32Baŋilai onoŋo doŋ oti woko, mwaka me ditte doŋ romo pyeraboro. En aye yam obedo ka miyo cam bot kaba ka i kare ma kabaka tye i Makanaim, pien onoŋo en lalonyo mada. 33Kabaka owaco bot Baŋilai ni, "Bin wakat kwedi loka ca, abigwoki i Jerucalem." 34Baŋilai owaco bot kabaka ni, "An pud adoŋ ki mwaka adi me bed ona wi lobo, ma miyo dok acito wa i Jerucalemmi? 35I kare man an ditta doŋ romo mwaka pyeraboro. An pud dok atwero poko kin gin ma yomo cwinya nyo ma pe yomo cwinya? Pud dok abilo mit pa cam ma acamo, nyo gin ma amato? An pud dok atwero winyo wer ma co nyo mon giwero? Ci lok aŋo ma miyo amedo peko i komi, laditta kabaka? 36Abinywako yo kwedi manok me lwoki nio ka iŋolo loka kulu Jordan. Dok piŋo icula ki mot macalo meno? 37Doŋ alego ni, wek adok cen i gaŋŋa, acit ato ki kunnu, i ŋet lyel pa wora ki maa. Ento atye kany ki laticci Kimkam; wek en aye ocit oŋol kwedi kulu, ci icitim en kit ma ineno ni ber." 38Kabaka ogamo ni, "Kimkam biwot kweda loka ca, ci abitimo en kit ma ineno ni ber yo tuŋ boti; ki gin ducu ma imito ki tuŋ bota abitiyone piri." 39Ka lwak ducu guŋolo Jordan, ci k ibaka bene oŋolo. Lacen kabaka ocik Baŋilai ki mot me mar, ka olamme gum; ci Baŋilai odok i pacone.
Jo Juda ki jo Icrael gupyem pi kabaka
40Kabaka ocito i Gilgal, ki Kimkam bene onywako wot kwede. Ki lwak ma i Juda ducu ki nucu jo Icrael bene gunywako wot kacel ki kabaka. 41Jo Icrael ducu gubino bot kabaka, guwaco bote ni, "Piŋo utmegiwa ma i Juda gukwalo in kabaka woko akwala, kacel ki jo ma i odi ducu, ci gukelowu loka kulu Jordan in Daudi ki lwakki ducu?" 42Lwak ma i Juda gugamo dog jo Icrael ni, "Pien kabaka aye watwa macok, ci piŋo kiniga makowu i kom lok macalo man, Onoŋo doŋ wacamo ciŋ kabaka bo? Nyo en doŋ otyeko miyowa mot mo bo?" 43Jo Icrael dok gudok iye bot jo Juda ni, "Wan watye ki dul apar i te ker man, ki i te loc pa Daudi wan wadwoŋ wakatowu. Ci piŋo wun aye dok wucayowa? Pe myero nene wan aye wakwoŋ waco pi dwoko kabaka paco?" Ento jo pa Juda lokgi obedo gwa makato lok pa jo Icrael.


Nwoyo Cik 9
Rwot bityeko rok mapatpat ma bedo i Kanaan woko
1"Wuwiny, wun jo Icrael; wubikato loka Jordan tin, wek wucit ka camo lobo pa rok madito ki matego makatowu, ki gaŋi bene madito, ma gigoyo iye cel matek ma o wa i polo, 2rok madit ma giboco, likwayo pa jo Anak, ma wuŋeyogi, ma yam doŋ wuwinyo nyiŋgi kun giwaco ni, 'Aŋa ma twero cuŋ i nyim likwayo pa Anak?' 3Pi meno myero wuŋe lok man tin ni, Ŋat ma tye ka wot i nyimwu macalo mac ma waŋo piny en aye Rwot Lubaŋawu; en aye bityekogi, en aye bitayogi woko ki i nyimwu, miyo wubiryemogi woko, wumiyo gito gitum woko oyot, macalo Rwot owaco botwu-ni.
4"Ka doŋ Rwot Lubaŋawu otyeko ryemogi woko ki i nyimwu, pe wulwod lok ki i cwinywu ni, 'Pi an ma abedo ma kita atir en aye omiyo Rwot okela ka camo lobo-ni'; kun kono pi bal maraco ma rok meno ducu gitimo aye omiyo Rwot biryemogi woko ki i nyimwu. 5Pe wubicito ka camo lobogi pi kitwu ma atir, nyo pi leŋ iwu, ento pi bal maraco ma rok meno ducu gitimo en aye omiyo Rwot Lubaŋawu biryemogi woko ki i nyimwu, dok wek ecob lok ma yam okwoŋo bot kwarowu Abraim ki Icaka ki Yakobo.
Jemo pa jo Icrael i Koreb
(Nia 31.18–32.35)
6"Myero doŋ wuŋe ni, pe pi kitwu ma atir en aye omiyo Rwot Lubaŋawu bimiyowu lobo man maber-ri wek wucam; pien wun jo ma ŋutwu tek. 7Ber wupo, dok bene wiwu pe owil kit ma yam Rwot Lubaŋawu obedo ki akemo i tim. Nia wa i nino ma yam wua iye ki i lobo Ejipt, o kwede wa i kare ma wuo i kabedo-ni, wubedo lujemo i kom Rwot. 8Kadi wa i Koreb wumiyo Rwot obedo ki akemo, ci yam Rwot kiniga omake i komwu twatwal, omiyo onoŋo cok ka tyekowu woko. 9-I kare ma yam aito malo i wi got ka gamo kidi aryo ma apada-ni, kidi me gicikke ma yam Rwot oketo kwed wu, ci abedo i wi got, ari nino pyeraŋwen dyeceŋ ki dyewor kun pe acamo dok pe amato pii bene. 10Ci Rwot omiya kidi aryo ma apada ma Lubaŋa onoŋo ocoyo ki ciŋe, kun ocoyo i komgi lwak lok ducu ma yam Rwot obedo ka loko i wi got ki i dye mac, i nino ma yam lwak ocokke iye ca. 11Ka nino pyeraŋwen ki dyewor pyeraŋwen doŋ okato, Rwot omiya kidi meno aryo ma apada, gin kidi me gicikke. 12Ka dok Rwot owacca ni, 'A malo, icit ilor piny ki kany oyot, pien joni ma yam ikelogi ki i Ejipt gutyeko balle woko, Gulokke, gubarre woko oyot nia ki i yo ma yam acikogi kwede, gutimo gigi cal jabu ma giliyo aliya.'
13"Rwot dok omedde ki lok kun wacca ni, 'Atyeko neno jo man, ci nen, gin jo ma ŋutgi tek. 14Weka gira, weka doŋ atyekgi woko liweŋ; abijwayo nyiŋgi woko ki i te polo, ci abimiyo in idoko rok matek twatwal ki madit makatogi.' 15Ci alokke, alor piny ki i wi got, kun got tye ka waŋ ki mac. Onoŋo amako kidi apada aryo me gicikke ki ciŋa aryo ducu. 16Ka aneno, ci nen, wutyeko timo bal i nyim Rwot Lubaŋawu, Onoŋo wutimo giwu cal wod twon ma giliyo aliya, kun wulokke, wubarre woko oyot ki i yo ma yam Rwot ocikowu kwede-ni. 17Ci ame ko kidi aryo ma apada ca, abologi woko piny ki i ciŋa aryo ducu, atyerogi woko ki i waŋwu. 18Lacen abuto aryeba cwiny i nyim Rwot nino pyeraŋwen dyeceŋ ki dyewor kit ma con ca; pe acamo, pe amato pii bene, pi lwak bal ducu ma wubedo ka timone, kun wutimo gin ma nen marac i waŋ Rwot ma omiyo kiniga omake. 19-Pien onoŋo lworo omaka pi kiniga pa Rwot ki akecane malyet i komwu ma onoŋo cok ka tyekowu woko. Ento Rwot owinya wa i kare meno bene. 20Kiniga yam omako Rwot i kom Aron bene matek, omiyo onoŋo doŋ cok ka neke wo ko; ento i kare ca alego pi Aron bene. 21Dok akwanyo balwu, en aye wod twon ma wutimo-ni, ci awaŋo woko ki mac, aodo, arego woko mapwot, nio ka odoko apwa; ci aonyo apwane i kulu ma mol piny a ki i wi got.
22-"Dok bene yam i Tabera, ki i Maca ki i Kibrot-atava wubedo ka mi yo Rwot bedo ki akemo. 23-Ka yam Rwot ocwalowu nia ki i Kadec-barnea kun waco ni, 'Wucit, wucam lobo ma doŋ amiyowu-ni', ci wujemo woko i kom cik pa Rwot Lubaŋawu; yam pe wugene, pe wuworo doge. 24Wun wubedo lujemo i kom Rwot nia wa i nino ma yam acako ŋeyowu iye-ni.
25"Kit meno abuto aryeba cwiny i nyim Rwot nino pyeraŋwen dyeceŋ ki dyewor, pien onoŋo Rwot owaco ni emito tyekowu woko. 26Ci yam alego bot Rwot ni, 'Ai Rwot Lubaŋa, pe ityek lwakki woko, ma gin aye gipinnyi ma yam ikokogi pi ditti, ma ikwanyogi woko ki i Ejipt pi twero me badi. 27Ber ipo i kom luticci Abraim, Icaka ki Yakobo. Pe ibed ka paro pi tek ŋut pa rok man, nyo pi timgi maraco, nyo pi balgi, 28wek jo me lobo ma yam ikwanyowa ki iye-ni pe gubed ka waco ni,. Pien onoŋo terogi i lobo ma yam ocikke pire botgi doŋ oloyo Rwot woko, dok pien onoŋo yam kara dag wangi, en aye omiyo okwanyogi woko, wek enekgi woko i dye tim. 29Pien gin aye lwakki, gin gipinnyi, ma doŋ ikelogi woko ki tekki madwoŋ ki pi ciŋi ma iryeyo.'


Yocwa 9
Bwola pa jo Gibeon,
1Ka luker ducu ma nene gitye loka Jordan i lobo godi ki i lobo ma i pwor ma orabo ŋet Nam Madit mukemo Lebanon, ki jo Kit, jo Amor, jo Kanaan, jo Periji, jo Kiv ki jo Jebuc guwinyo lok man, 2gucokke kacel pi lweny i kom Yocwa ki jo Icrael.
3Ento ka jo ma gibedo i Gibeon guwinyo gin ma Yocwa otimo i kom Jeriko ki i kom Ai, 4ci gin ki tuŋ botgi gutiyo ki ryeko mamalo mada. Guyubo peke me wot ki kicaa muti me atweya i wi kanagi, ki opiru kono ma guti woko, ma oyec atata ma gidabogi bene, 5ki war tyengi muti ma gidabogi, ki boŋŋi arukagi muti woko; ki pekegi ducu obedo mutwo woko, opuro woko bene. 6Gucito kwede bot Yocwa i gony ma i Gilgal, ci guwaco bot Yocwa ki bot jo Icrael ni, "Wan wabino ma waa ki i lobo mabor; pienno walegi ni icikke kwedwa kombeddi." 7-Ento jo Icrael guwaco bot jo Kiv ni, "Gwok nyo wubedo i kinwa, ci dok watwero cikke kwedwu niŋniŋ?" 8Guwaco bot Yocwa ni, "Wan doŋ luticci." Ci Yocwa openyogi ni, "Wun kono wu jo kwene kaa? Dok bene wua ki kwene mono?" 9Gugamo doge ni, "Wan waa ki i lobo mabor mada, ladit, pi nyiŋ Rwot Lubaŋawu ma wawinyo gitito pire, ki pi gin ducu ma yam otimo i lobo Ejipt, 10-ki pi gin ducu ma en otimo i kom luker aryo pa jo Amor ma yam gitye loka Jordan ca, Cikon kabaka me Kecbon ki Og kabaka me Bacan ma yam bedo i Acitarot. 11Ci ludoŋowa ki jo ducu ma gibedo i lobowa guwaco botwa ni, 'Wumak peke me wot i ciŋwu wek wucirwatte kwedgi, ci wuwac botgi ni, Wan luticwu, wek doŋ wacikke kwedwu.' 12Kwonwa ene; wakwanyo ma onoŋo pud lyet i kare ma wa-a ki pacowa me acama i yo i nino ma wacako bino botwu-ni, ento kombeddi, nen, tye ma doŋ otwo dok opuro woko bene. 13Wa opiru koŋo vino ducu onoŋo pud ginyen i kare ma wapiko koŋo vino i igi-ni; doŋ wunen ba ka guyec woko. Ki ginarukawa ki war mewa doŋ guti woko pi wot man mabor-ri." 14Ludito gugamo pekegi gucamo, ma pe koŋ gupenyo dog Rwot. 15Ci Yocwa oturo ki yubo lok me kuc i kingi, ocikke kwedgi pi wekogi makwo; lutel wi lwak bene gukwoŋo kwoŋ botgi.
16Ka nino okato adek nia ki i kom nino ma gucikke kwedgi, lacen guwinyo ni jo-nu gitye kacel kwedgi kun gibedo i dyegi. 17Jo Icrael gucako wot ci guo i gaŋgi i nino me adekke. Gunoŋo gaŋ magi, Gibeon, Kepira, Beeroth ki Kiriat-jearim. 18Ento jo Icrael pe doŋ gunekogi, pien lutel wi lwak onoŋo doŋ gutyeko kwoŋo botgi i nyiŋ Rwot, Lubaŋa pa Icrael. Ci lwak ducu gucako ŋur i kom lutel wi lwak-ki. 19Ento lutel wi lwak ducu guwaco bot lwak ducu ni, "Watyeko doŋ kwoŋo kwoŋ botgi i nyiŋ Rwot, Lubaŋa pa Icrael, pienno kombeddi pe doŋ watwero gudo komgi. 20Doŋ wabitimogi kit man; wabiwekogi gubed makwo wek pe wakel kiniga pa Lubaŋa i komwa pi kwoŋ ma doŋ wakwoŋo botgi-ni." 21Ci guwaco bot lwak ni, "Wuwek gubed makwo, ento gibibedo lubar yen ki lutwom pii pi lwak ducu."
22Yocwa olwoŋogi ci owaco botgi ni, "Piŋo wubwola kun wuwaco ni, 'Wan watye ka mabor kwedwu,' kun kono wutye i dyewa? 23Pienno kombeddi doŋ gicenowu woko; pi kare ducu wubibedo opii, lubar yen ki lutwom pii i ot pa Lubaŋana." 24Gugamo dog Yocwa ni, "Pien onoŋo doŋ gitito botwa lok me ada, ladit, ni Rwot Lubaŋa yam ociko laticce Moses pi miyowu lobo man ducu, dok ociko ni myero wujwer jo ma gibedo i lobo man woko ki i nyimwu; omiyo walworowu matek twatwal, en aye omiyo watimo man pi laro kwowa. 25Ci doŋ kombeddi in aye doŋ inen giri. Doŋ watye i ciŋi, in doŋ itim gin ma ineno ni ber dok oporre me atima i komwa." 26Otimogi kit man, olarogi ki i ciŋ jo Icrael, pe ginekogi. 27Ento cakke i nino meno Yocwa oketogi me bedo lubar yen ki lutwom pii pi lwak ki pi keno tyer pa Rwot, medde kwede o wa i kare man, i kabedo ma Rwot biyero.


1 Camuel 5
Canduk pa Lubaŋa i lobo pa jo Piliciti
1Ka jo Piliciti guyako canduk pa Lubaŋa, gutiŋo ki i Ebenejer, gutero Acidod. 2Ka dok jo Piliciti gukobo canduk pa Lubaŋa, gutero i ot pa jokgi Dagon, ci gucibo ka ŋet cal Dagon. 3Orwone ka jo Acidod gua malo odiko con, ci nen, cal Dagon tye opoto aryeba cwiny i nyim canduk pa Rwot. Ci gutiŋo cal Dagon, gudwoko kakare. 4Ento orwone doki ka gua odiko con, ci nen, cal Dagon tye opoto aryeba i nyim canduk pa Rwot. Wi cal Dagon ki bade ryoryo oŋun woko, opoto i kom larii doggola; cal Dagon odoŋ ma kome odul. 5Man aye mumiyo ajwagi pa Dagon ki jo ducu ma gidonyo i ot pa Dagon pe dok ginyono larii doggola me ot pa Dagon ma i Acidod wa onyoo.
6Ciŋ Rwot opoto mapek i kom jo Acidod ma omiyogi lworo madwoŋ; dok Rwot omiyogi akwota bur lebba, ki i lobo ma i ŋete ducu. 7Ka jo Acidod guneno kit ma piny tye kwede, guwacci, "Canduk pa Lubaŋa pa jo Icrael pe obed i kinwa, pien ciŋe opoto mapek i komwa, ki i kom Dagon ma lubaŋawani." 8Mumiyo gucwalo kwena, ci gucoko rwodi pa jo Piliciti ducu kacel kun giwacci, "Wabitimo canduk pa Lubaŋa pa jo Icrael niŋniŋ?" Ci gudok iye ni, "Wek canduk pa Lubaŋa pa jo Icrael giter wa i Gat." Ci gutero canduk pa Lubaŋa pa jo Icrael kunnu. 9Ento ka doŋ gitero kunnu, ci ciŋ Rwot opoto i kom gaŋ meno, obaŋo komgi woko. Ci otimo jo Gat malit, omiyo akwota bur Lebba ocorre i kom litino wa ki ludito. 10Dok gucwalo canduk pa Lubaŋa i Ekron. Ka canduk pa Lubaŋa oo i Ekron, ci jo Ekron gukok matek ni, "Gukelo canduk pa Lubaŋa pa jo Icrael kany me nekowa woko wa ki rokwa ducu." 11Ci dok gicwalo lok, gucoko rwodi pa jo Piliciti ducu kacel kun giwacci, "Wucwal canduk pa Lubaŋa pa jo Icrael woko, wek odok gire i kabedone, wek pe obed ka nekowa kacel ki rokwa ducu." Pien onoŋo to me nino ducu doŋ obaŋo kom dano ma i gaŋ-ŋu ducu. Cin Rwot opoto kunnu mapek, 12kun jo ma pe guto gubedo ki akwota bur lebba maraco i komgi. Ci koko me gaŋ meno oo wa malo i polo.


Wer pa Solomon 6:9
9Ento nyako ma amaro en ŋat acel keken
ma nen mwonya mada calo akuri.
En latin nyako acel keken bot minne,
en latin ma kite ber ma minne maro adada.
Anyira ducu ginene ci gilwoŋe ni layomcwiny
lwak mon ker ki mon aŋeca-gu giwero wer me pako en.


Jabuli 62
Lubaŋa keken aye ka larre
1Ageno mera Lubaŋa keken kun abedo aliŋ gira mot;
pien larra a ki bote.
2En kene aye got ki Lalarra,
en cel gogo ma gwoka, pe gibidira cen wacel.
3Wun ducu mono wubiero lweny i kom dano pi kare ma rom mene,
wek wuloye wo ko calo cel ma doŋ cok poto?
4Giyubo lok me kwanye woko ki i rwom me dit wek gidwoke piny.
Ginoŋo yomcwiny i loko lokgoba.
Gulamo gum i kom dano ki lok doggi nono,
ento ki i cwinygi giceno dano acena.
5Ageno mera Lubaŋa keken kun abedo aliŋ gira mot,
pien genna ducu a ki bote.
6En aye got ki Lalarra,
en cel gogo ma gwoka, pe gibiyena wacel.
7Lar kacel ki deyona ducu tye bot Lubaŋa;
en aye gotta matek, dok en aye kalarrena.
8Wun dano, wugen Lubaŋa kare ducu,
wuyab cwinywu woko ducu bote;
Lubaŋa aye kalarrewa.
9Dano ma rwomgi piny gubedo calo yamo me yweyo mamwa,
dok jo ma tye ki rwom ma malo bene obedo gin ma pe genne.
Ka gipimogi i mijan gitiŋŋe malo,
ma gin ducu kacel noŋo giyot makato yamo me yweyo nono.
10Pe wuket genwu i kom tim me bumo dano,
pe wugen tim me yak, pien konnye pe;
kadi bed lonyowu tye ka medde,
pe wuket cwinywu iye.
11Lubaŋa oloko lok makato tyen acel woko ni,
en aye e won twero;
12-dok ni in Rwot aye i won mar ma pe lokke.
In, giri iculo dano acel acel muporo kit ticce.


Icaya 18:2
2ma ioro lukwenani ma cuŋ pi loboni giwok ki i kulu Nail,
kun giwoto ki yeya ma gitiyo ki togo ma kwan i wi pii!
Wudok cen, wun lukwena madwir,
wudok bot rok ma jone gudoŋo maboco dok ma komgi pwot,
bot rok ma jone gilworogi i kabedo ducu,
rok matek, ma jone aye loyo i lweny,
ma kulu mapol opoko lobogi woko i dyere.


Yocwa 5:1
Liro dano i Gilgal
1Ka luker pa jo Amor ducu ma gibedo loka Jordan ma tuŋ potoceŋ, ki luker pa jo Kanaan ducu ma gitye i dog nam, guwinyo ni Rwot otyeko dwono pii me Jordan otwo woko pi jo Icrael nio ka gumol gukato loka tuŋcel, ci cwinygi ocako ŋabbe aŋaba, ki tipo komgi oto woko, pi lworo jo Icrael.


Icaya 64
1Kono ibaro polo woko likwak ilor piny, kono ber!
Kono imiyo godi guyeŋŋe i nyimi,
2kit macalo mac moko kwede i lak yen,
dok bene miyo pii walo,
wek omi lukworri guŋe nyiŋi,
dok rok ducu komgi myero omyel i nyimi!
3Yam itiyo gin mogo ma kelo lworo madwoŋ
ma wan kikomwa pe waromo tamo pire,
yam ilor piny, ci godi guyeŋŋe i nyimi.
4-Cakke yam con ŋat mo gire pe owinyo,
ŋat mo pe ma owinyo ki ite,
ŋat mo bene pe oneno Lubaŋa mapat kono in keken,
Lubaŋa ma tiyo tic pi jo ducu ma tye ka kure.
5In irwatte ki ŋat ma tiyo tic ma atir ki yomcwiny,
irwatte ki jo ma po piri i yoni ducu.
Nen, kiniga ceŋ omaki, pien onoŋo wabalo;
wabedo ka timo bal pi kare malac twatwal.
Tika wan wabilarre ada?
6Wan ducu doŋ wadoko calo ŋat ma kome ki keni,
gin ma atir ducu ma watimo doŋ nen calo boŋo ma onyobbe woko ki gin me kwer.
Wan ducu waner woko calo pot yat,
balwa bene terowa woko calo yamo ma kodo.
7Pe tye dano mo ma lwoŋo nyiŋi, ma cukke ka maki likiŋ;
pien in ikano want woko ki botwa, doŋ ibwotowa i balwa.
8Ento kadi bed kumeno, ai Rwot, in pud i Wonwa;
wan lobo agulu, in aye lacwewa:
wan ducu wabedo gin ma in aye itiyowa ki ciŋi.
9Ai Rwot, pe myero kiniga dok omaki matek,
pe bene ibed ka po i kom balwa nakanaka,
Koŋ inen, dok ipar, wan ducu wabedo joni.
10Gaŋini maleŋ ducu doŋ gudoko tim,
Cion doŋ odoko tim, Jerucalem doŋ odoko obur.
11Otwa maleŋ, maber twatwal-li,
ka ma yam kwarowa gipaki iye-ni,
doŋ gityeko waŋone woko ki mac;
kabedo ducu ma yam yomo cwinywa doŋ odoko obur.
12Ibidiyo cwinyi i kom jami magi, ai Rwot?
Ibiliŋ, kun iunowa matek?


Luŋolkop 3
Rok ma gudoŋ pi temo jo Icrael
1Magi aye rok ma Rwot oweko gudoŋ i lobo me temo kwede cwiny jo Icrael, makato ducu dano ma i Icrael ducu ma peya gulwenyo lweny mo i Kanaan. 2Owekogi pi lok man keken wek yalwak ma i Icrael ducu gunyebbe ki lweny, wek en opwonygi ki lweny, makato ducu jo ma yam pe guŋiyo kwede. 3Magi aye rok ma Rwot oweko gudoŋ: rwodi pa jo Piliciti abic, jo Kanaan ducu, jo Cidon ki jo Kiv ma yam gibedo i godi me Lebanon, cakke ki i got Baal-kermon o kwede wa i yo ma donyo i Kamat. 4Gin aye gubedo me temo cwiny Luicrael pi ŋeyo ka gibilubo cik pa Rwot ducu ma yam en ociko bot kwarogi ki i dog Moses. 5Kit meno jo Icrael gubedo i dye jo Kanaan, jo Kit, jo Amor, jo Periji, jo Kiv ki jo Jebuc. 6Gucako nyomo anyiragi, gin bene gumiyo anyiragi bot awobegi, gunyomo; ci gucako woro lwak lubaŋagi.
Otiniel olaro jo Icrael ki i elo Kucan-ricataim
7Jo Icrael gutimo gin ma nen marac i waŋ Rwot, kun wigi owil woko i kom Rwot Lubaŋagi, guworo jogi Baal mapatpat ki Aciterot-gu. 8Pienno omiyo kiniga omako Rwot i kom jo Icrael, ci omiyogi woko i cin Kucan-ricataim kabaka me Mecopotamia. Jo Icrael gutiyo bot Kucan-ricataim mwaka aboro. 9Ento ka jo Icrael gukok bot Rwot, en omiyogi dano ma olarogi, en Otiniel wod pa Kenaj, ma omin Kaleb matidine. 10Cwiny pa Rwot obino i kome, ci obedo ka ŋolo kop i Icrael. Ka ocito ka lweny, Rwot omiyo Kucan-ricataim kabaka me Mecopotamia i ciŋe, obwoyo Kucan-ricataim woko. 11Kit meno omiyo lobo oywe pi mwaka pyeraŋwen, ci lacen Otiniel wod pa Kenaj oto.
Ekud olaro jo Icrael ki i do jo Moab
12Jo Icrael dok gutimo gin ma nen marac i waŋ Rwot, ci Rwot omiyo tek bot Eglon kabaka me Moab me lweny i kom jo Icrael, pien onoŋo gutimo gin ma nen marac i waŋ Rwot. 13Eglon ocoko jo Ammon ki jo Amalek, ocito kwedgi, oloyo jo Icrael, omayo gaŋ Otit woko. 14Jo Icrael gutiyo bot Eglon kabaka me Moab pi mwaka apar wiye aboro kulu.
15Ento ka jo Icrael gukok bot Rwot, en omiyogi dano ma olarogi, en Ekud wod pa Gera ma jo Benjamin, dano ma lacam. Jo Icrael gumiyo en aye otero mucorogi bot Eglon kabaka me Moab. 16Ekud oteto pala lucwanne ma lake bit ryoryo ma borre oromo futi acel ki nucu, ci orwako i te boŋone, otweyo i kom eme tuŋ lacuc, 17ocito otero mucoro bot Eglon. Eglon onoŋo obedo dano ma ocwe mada. 18Ka Ekud otyeko miyo mot me mucoro bot kabaka, ocwalo dano ma gutiŋo mot meno gucito woko. 19Ento en kikome, ka oo i godi ma gipayo apaya ma cok ki Gilgal, olokke odok cen, owacci, "Atye ki lok mo me muŋ ma gicwala kwede boti, kabaka." Kabaka ociko ni, "Wuliŋ koŋ!" Ci lwak luticce ducu ma gucuŋ i nyime gukato woko. 20Ka Ekud obino bote, onoŋo en obedo kene i kicikane maŋic ma malo i wi ot. Ekud owacci, "Atye ki kwena ma oa ki bot Lubaŋa ma akelo boti," ci kabaka oa malo ki i wi komme. 21Ekud oroyo ciŋe ma lacam, omako pala lucwan, owoto ki i eme ma tuŋ lacuc, ocobo ki i kabaka. 22Lak pala odonyo wa ki lokke, ci moo iye opuyo lak pala woko. Pe owoto pala lucwan woko ki i i kabaka, dok wee iye okatti woko. 23Ekud okato woko ki ka ma gidonyo kwede i ot-ti, ci oloro doggola me kicika me wi ot ka ma kabaka tye iye-ni, otweyo woko.
24Ka en doŋ ocito woko, ci lutic gubino. Ka guneno ni doggola me kicika ma i wi ot doŋ gitweyo woko, ci gubedo ka tamo ni, "Laditwa tye ka konnye i ot matidi ma i kicika manic-ci." 25Gubedo ka kurone nio ka doggi otwo woko; ento ka en pud ori kun pe oyabo doggola me kicika me wi ot, gukwanyo layab, guyabo kwede, ci nen, rwotgi obuto i dye ot ma doŋ oto.
26Ma pud gigalle, Ekud olwi oriŋo woko, okato wa i ŋe godi ma gipayo apaya ca, oriŋo olaro Ceira. 27Ka doŋ oo kunnu, okuto tum i lobo godi me Epraim; ci jo Icrael gucito kwede gua ki i lobo godi, kun en telo wigi. 28Owaco botgi ni, "Wulub kora, pien Rwot doŋ omiyo lumerokwu, jo Moab, i ciŋwu." Gucito kwede, gumako waŋ wat me Jordan me geŋo jo Moab: pe guye dano acel mo oŋolo kulu. 29I kare meno guneko jo Moab ma mito romo alip apar, ma gin ducu twoni co matego; acel mo pe obwot. 30Kit meno gutayo jo Moab woko i nino meno, Gubedo i te loc pa jo Icrael ci lobo oywe pi mwaka pyeraboro.
Camgar olaro jo Icrael ki i ciŋ jo Piliciti
31Ŋat mulubo kore en Camgar wod pa Anat ma oneko jo Piliciti miya abicel ki dim lalek dyaŋ; en bene olaro jo Icrael.


2 Luker 11
Atalia omayo ker tektek
(2 Tek 22.10–23.21)
1Ka Atalia min Akajia oneno wode oto woko, ci en ocako jwero ot ker woko ducu. 2Ento Yekoceba, nya pa kabaka Joram, ma lamiŋ Akajia, otino Yoaci wod pa Akajia okwalo woko ki i kin awobe pa kabaka ma gibenekogi-ni, ci okano en ki lapidine i kicika mo me buto. En okane woko kit meno, omiyo Atalia pe onoŋo kome ci latin obwot, pe gineko. 3Ci en obedo ki Yoaci mwaka abicel, kun kano i ot pa Rwot, i kare ma Atalia tye ka loyo lobo.
4Ento i mwaka me abirone Yekoyada ocwalo kwena ci gikelo ludito ma lulo buca mony pa jo mi ya ma pa jo Kari ki pa lukur-piny, ci en oterogi i ot pa Rwot, oketo gicikke kwedgi, omiyogi gukwoŋo kwoŋ ki i ot pa Rwot, ka onyuto botgi wod pa kabaka. 5En ocikogi ni, "Man aye gin ma wubitiyo: dul acel me adekke ma i komwu, jo ma gia i dog ticgi i nino me cabit, ma gikuro ot pa kabaka, gibikuro gaŋ kai, 6kun dul acel me adekke mukene gikuro doggola me Cur, ki acel me adek gikuro doggola ma i ŋe lukur-piny. 7Dulwu aryo ma gibino i dog ticgi i nino me cabit pi kuro ot pa Rwot, 8gibirumo kabaka dyere, kun dano acel acel tye ki jami lwennye i ciŋe. Ka dano mo obino ka temo baro kin tyenwu, gibineko woko. Wubibedo ki kabaka ka ma en bicito iye ducu."
9Ludito mony gutiyo gin ducu kit ma ajwaka Yekoyada ocikogi kwede; ladit mony acel acel okelo jone ma onoŋo gubea woko ki i dog ticgi i nino me cabit, ki jo ma nene gibino i dog tic i nino me cabit. Gin ducu gucito bot ajwaka Yekoyada. 10Ajwaka ocako miyo bot ludito me mony lwak toŋi ki kwodi ma onoŋo yam pa kabaka Daudi, ma onoŋo tye i ot pa Rwot. 11Lukur-piny gucuŋ kun dano acel acel omako jami lwennye i ciŋe, cakke wa i agikki ot yo tuŋ acuc ki nio kwede wa i agikki ot yo tuŋ acam, kun girumo keno tyer ki ot bene. 12Ka doŋ ocako kelo wod pa kabaka, oketo lalukana i wiye, ka orwako ogul makwar i ŋut ciŋe, ka gituco atir ni en doŋ kabaka, ci giwire ki moo; ci dano gudaŋŋe kun gidoŋo ciŋgi kun giwacci, "Kabaka obed kwo nakanaka!"
13Ka Atalia owinyo woo pa lukurpiny ki pa lwak, ci ocito bot lwak wa i ot pa Rwot. 14-Ka oŋiyo piny, ci oneno kabaka ocun ka ŋet wir, kit ma kabaka cun kwede, kun ludito me mony ki lukut-tum gurumo kabaka, ki lwak ducu gubedo ka wo ki tum kun cwinygi yom. Atalia ocako yeco boŋone, kun kok ni, "Roro yai! Roro!" 15Ajwaka Yekoyada ociko ludito ma giloyo wi mony ni, "Wukel dako-nu woko ki i kin tyen; wunek wa jo ma gilubo kore ducu." Pien ajwaka onoŋo tamo ni, "Pe myero gineke ki i ot pa Rwot." 16Gucako keto ciŋgi i kom Atalia, ci guwok kwede ki i doggola ma aguragura donyo kwede, guo wa i ot pa kabaka, ci guneke kenyo.
17Yekoyada ocako keto gicikke i kin Rwot ki kabaka ki lwak, wek gubed lwak pa Rwot; ka dok oketo gicikke i kin kabaka ki lwak. 18Lwak ducu gucako mol gucito i ot pa Baal ci gumuko gureto woko piny; guturo keno tyerre ducu ki calle guŋido woko matitino, Ci guneko Matan ma ajwaka pa Baal ki i nyim keno tyer. Lacen ajwaka ocako keto jo ma gigwoko ot pa Rwot. 19Ci otero ludito ma lulo buca mony pa jo miya, ki jo Kari, ki lukur-piny ki lwak ma i lobo ducu, gucako kelo kabaka woko nia ki i ot pa Rwot kun gidorre giwok ki i doggola pa lukurpiny nio kwede wa i ot pa kabaka. Kabaka ocako bedo piny i wi komker pa luker. 20Kit meno lwak ma i lobo ducu cwinygi obedo yom; gaŋ ocako kwe mot ki i ŋe to pa Atalia ma gineko ki pala lucwan i ot pa kabaka.
Loc pa Yekoac me Juda
(2 Tek 24.1-27)
21Yekoac ocamo ker ma mwaka me ditte abiro.


Wel 25
Jo Icrael guworo jok Baal me Peor
1I kare ma jo Icrael gubedo i Citim, gucako timo abor i kom anyira Moab. 2Anyira Moab gubedo ka lwoŋo jo Icrael ka ma gitumo iye gitum bot jogigi, ci jo Icrael gucamo riŋo ma gityero dok guryebbe i nyim jogigi. 3Kit meno jo Icrael guribbe kengi ki jok Baal me Peor, cikiniga omako Rwot i komgi. 4Rwot owaco bot Moses ni, "Kwany ludito ducu ma i kin lwak, idegi i wi yat malo i dyeceŋ i nyim Rwot, wek kiniga pa Rwot mager-ri oa woko i kom jo Icrael." 5Mumiyo Moses owaco ki luŋolkop pa jo Icrael ni, "ŋat acel acel ma i kinwu onek jo me kakane ma guribbe kekengi ki jok Baal me Peor."
6Dano mo i kin jo Icrael obino ki nya jo Midian otero i gaŋgi, kun Moses ki lwak jo Icrael ducu gineno, kun onoŋo gitye ka koko i nyim doggola kema me rwatte. 7Ka Finekaci wod pa Eleajar ma wod pa ajwaka Aron oneno, en oa malo, oweko lwak, omako toŋ, 8ocito olubo kor Laicrael wa i kicika ma i tyelo, ci ocobo gin aryo ducu, Laicrael ki dako-nu, ocobo igi pii. Kit meno omiyo two gemo oa woko ki i kom jo Icrael. 9Ento onoŋo jo ma two gemo onekogi guromo alip pyeraryo wiye aŋwen.
10Ci Rwot owaco bot Moses ni, 11"Finekaci wod pa Eleajar ma wod pa ajwakana Aron otyeko doŋ dwoko akecana cen ki i kom jo Icrael, pien nyeko ma omaka omako wa en bene ki i kingi, omiyo nene pe atyeko jo Icrael woko pi nyekona. 12Pi meno in iwac bote ni, atyeko miyo bote gicikkena me kuc. 13En kacel ki Likwaye ma bilube gibibedo i tic me bedo ajwakana matwal pi gicikke man ma aketo kwedgi, pien nene nyeko omake pi Lubaŋane, ci otimo gin lakwany bal ki i kom Jo Icrael."
14Nyiŋ Laicrael ma gineko kacel ki nya jo Midian obedo Jimri wod pa Calu, ma ladit wi kaka i ot pa kwarogi i kin jo pa Cimeon. 15Nyiŋ dako ma nya jo Midian ma gineko-ni Kojibi nya pa Jur ma yam ladit wi kaka i ot pa kwarogi i kin jo Midian.
16Ci Rwot owaco bot Moses ni, 17"Cit doŋ magwa i kom jo Midian, ilweny i komgi; 18pien gin gupoto i komwu magwa pi bwolowu kun gimiyo wupoto i bal i lok pa jok me Peor, ki i lok pa Kojibi nya pa rwot ma i kin jo Midian ma lamingi i kare ma two gemo opoto pi lok pa jok me Peor."


Icaya 53
1-Rwot, aŋa ma yam oye lok ma wan watito?
Dok aŋa ma Rwot onyuto tekone bote?
2Pien odoŋo i nyime calo ginapita ma pud tye ka doŋo adoŋa,
ma pud lwite donyo adonya i ŋom mutwo.
En pe tye ki kom mo maber nyo deyo
ma kono omi wacik waŋwa i kome,
gin mo ma ywayo tam padano onoŋo pe bote kadi ki acel,
dok gin mo ma twero miyo wabedo ki tam i kome bene pe.
3Dano gicaye gikwere woko-gu,
obedo ki cwercwiny madwoŋ ki arem madit ma okato kare.
En bedo calo ŋat ma dano guumo waŋgi woko i kome,
dano gicaye, ma pe waparo pire wacel.
4-Adada, en ociro can piwa,
otiŋo aremwa ducu i kome;
gigoye dok gitime marac atika,
mumiyo wabedo ka tamo ni Lubaŋa aye ma oketo can man i kome.
5-Yam gicobe pi balwa,
giketo ret i kome pi timwa marac;
can ma giketo i kome-ni okelo kuc botwa,
pi goc ma gigoye kwede omiyo wacaŋ,
6-Wan ducu onoŋo yam waŋak warwenyo woko calo romi,
ŋat acel acel onoŋo okwanyo yone kene,
ento Rwot doŋ otiŋo balwa ducu oketo i kome.
ento en pe oŋamo doge me loko lok mo;
calo latin romo ma gitero ka nekone,
dok calo romo ma oliŋ i nyim lunyar yerre,
kit meno en pe oŋamo doge me loko.
8Giune, giŋolo kop i kome, ka gikwanye woko;
aŋa kono ma oparo pi gin ma otimme i kome,
ni gikwanye woko ki i lobo pa jo makwo,
gigoye pi bal pa jo me rokwa?
9-Gikwinyo lyelle kacel ki lyel pa lutim maraco,
dok kacel ki lulonyo i kare me tone,
kadi bed onoŋo en pe otimo bwami mo,
dok pe oloko lok goba ki doge.
10Ento Rwot aye yam omito ni giket can i kome;
omiyo obedo ki twon arem madit.
I kare ma en bimine kene me bedo gitum pi bal,
en bineno likwaye, ci bimedo nino me kwone bene.
En bicobo gin ma Rwot doŋ mito yubo;
11bineno doŋ gin maber ma oa ki
i cwercwiny ma yam owok ki iye; meno bikweyo cwinye.
Laticca ma kite atir,
bimiyo gikwano jo mapol ni kitgi atir;
en bitiŋo balgi ducu i kome.
12-Meno bimiyo amiyo bote kabedo me woro i kin jo madito,
en bene binywako jami ma giyako
i lweny kacel ki jo matego.
Pien en doŋ omine kene me to woko,
mumiyo gikwane kacel ki lubalo;
ento en otiŋo bal pa dano mapol,
dok obako doge olego pi lubalo adada.


Luŋolkop 9
Loc pa Abimelek
1I kare meno Abimelek wod pa Jerubaal ocito i Cekem bot jo pa neyone ci otito botgi, ki bot jo ma i doggola pa minne ducu ni, 2"Wuwac lok wek jo ma i gaŋ me Cekem ducu guwiny ni, 'Mene maber ki botwu? Myero awobe pa Jerubaal ma giromo pyerabiro ducu gubed lulowu, nyo myero ŋat acel aye olowu?' Ento wupo ni, an a cogowu, dok a riŋo komwu." 3Jo paneyone guloko lok meno ducu pire, kun gimiyo jo Cekem ducu guwinyo; ci cwinygi olokke ka lubo kor Abimelek, pien guwacci, "En aye ominwa." 4Gimiyo bote lim ryal pyerabiro ma gikwanyo ki i ot pa Baalberit. En aye Abimelek obedo ka culo kwede jo ma kitgi atata ma lubwami ma guribbe i kome. 5Ocito i gaŋ pa wonne i Opra, oneko omegine awobe pa Jerubaal, jo pyerabiro, ki i kom pata got mo acel. Ento Yocam wode matidine aye odoŋ, pien onoŋo okanne woko. 6Lacen jo Cekem ducu gubino gucokke kacel, kacel ki jo Bet-millo ducu, ci gucito guketo Abimelek me bedo kabaka i ŋet kworo ma i Cekem ma wir jok ocuŋ i ŋete-ni.
7Ka gitito lokke bot Yocam, en ocito ocuŋ malo i wi got Gerijim, odaŋŋe matek kun waco botgi ni. "Koŋ wuwiny lokka, wun jo Cekem, wek Lubaŋa bene owiny dogwu. 8I nino mo acel lwak yadi gucito ka wiro moo ker i kom kabakagi. Guwaco bot yat jeituni ni, 'In aye ilowa.' 9Ento yat jeituni ogamo doggi ni, 'Abiweko moona mabup-pi ma gimiyo kwede deyo bot lubaŋa ki bot dano, acit alyerre i wi yadi bo?' 10Yadi dok guwaco bot oduro ni, 'In aye ibin ilowa.' 11Ento oduro ogamo doggi ni, 'Abiweko nyiga mamit-ti ki mabeco-ni, acit alyerre i wi yadi bo?' 12Ka yadi guwaco bot olok ni, 'In aye ibin ilowa.' 13Ento olok ogamo doggi ni, 'Abiweko kono vinona ma yomo cwiny lubaŋa ki dano-ni, acit alyerre i wi yadi bo'? 14Ka dok yadi ducu guwaco bot abelwinyo ni, 'In aye ibin ilowa.' 15Ci abelwinyo owaco bot yadi ni, 'Ka wutye ka wira ki moo me bedo kabakawu ki cwiny me ada, ci doŋ wubin, wunoŋ ka-larre i te tipona; ento ka pe kumeno, ci wek mac oa ki bot abelwinyo owaŋ yadi cedar me Lebanon woko.'
16"Doŋ apenyowu ba. I kare ma wuketo Abimelek me bedo kabaka, yam wutiyo ki cwiny me ada, kun iwu leŋ? Yam wutimo Jerubaal maber mono, kacel ki jo me ode, ma rwatte ki ticce macon ca? 17Pien ada, wora olwenyo piwu kun odyero kome, olarowu ki iciŋ jo Midian, 18ci tin wutwarre ka lweny i kom ot pa wora, wuneko awobene woko ma giromo pyerabiro ki i kom, pata got acel-lu, dok wuketo Abimelek ma wod pa aŋecane me bedo kabaka ma loyo Cekem pi bedo watwu. 19Pi meno, ka wutiyo ki Jerubaal ki jo me ode ki cwiny me ada tin kun iwu leŋ, ci wubed ki yomcwiny i kom Abimelek, en bene cwinye obed yom i komwu. 20Ento ka pe kumeno, wek mac obin oa ki bot jo Cekem ki Bet-millo, owaŋ Abimelek woko." 21Ka Yocam oriŋo gire woko, olaro kome, ci ocito wa i Beer, pi lworo ominne Abimelek.
22Abimelek oloyo jo Icrael pi mwaka adek. 23Lacen Lubaŋa ocwalo cwiny marac i kin Abimelek ki jo Cekem, ci jo Cekem gucako tim me robo dog i kom Abimelek. 24Kit meno tim bwami ma yam gitimo i kom awobe pa Jerubaal ma romo pyerabiro ca opoto i kom Abimelek ma omingi-ni ma yam onekogi, wek alii me remogi obed i kome ki i kom jo Cekem ma yam gumiye tekcwiny me neko omegine. 25Jo Cekem guketo dano gubuto ka kure i yo i wi godi. Jo-nu gubedo ka yako jo ducu ma guwokgukato ki i ŋetgi i yo kunnu; ci Abimelek owinyo Jokke.
26I kare meno Gaal wod pa Ebed odako kacel ki lutugi, gubino i Cekem, ci jo Cekem gugene. 27Gucito i poto, gupwono nyig olokgi, gunyono, gubiyo pige, guyubo nino madit, gudonyo kwede i ot pa lubaŋagi, gucamo, gumato kun giyeto Abimelek. 28Gaal wod pa Ebed owacci, "Abimelek kono aŋa? Wan jo Cekem wan aŋa-gi? Lok aŋo kono ma miyo waworo en? Wod pa Jerubaal ki Jebul laticce yam pe guworo jo pa Kamor ma won Cekem? Piŋo myero wabed ka woro en? 29Kono jo kany tye i te locca, kono akwanyo Abimelek woko. Kono awaco bot Abimelek ni, 'Med monnyi ci ikatti woko!' "
30Ka Jebul ma lalo gaŋ meno owinyo lok pa Gaal wod pa Ebed, ci kiniga omake cut. 31Ocwalo kwena bot Abimelek i Aruma kun waco bote ni, "Nen, Gaal wod pa Ebed ki lutugi gubino i Cekem, gitye ka rubo gaŋ woko pi lweny i komi. 32Pi meno wua woko, in kacel ki jo ma tye boti, ibut ikurgi i poto. 33Odiko ka ceŋ pud tuc atuca-ni, a woko con, ipot i kom gaŋ, Ka en ki jo ma tye bote gubino ka lweny i komi, ci in doŋ itimgi ka komgi owec."
34Abimelek ki jo ma gitye kwede ducu gua i dyewor, gucito gubuto pi lweny i kom Cekem kun noŋo opoko buca monnye i dul aŋwen. 35Gaal wod pa Ebed okato woko, ocuŋ ka ma gidonyo kwede i dog gaŋ; ci Abimelek ki dano ma gitye bote gua ki ka ma gubuto iye ka kurogi-ni. 36Ka Gaal oneno jo-nu, owaco bot Jebul ni, "Nen dano ca ma gibino gilor piny ki i wi godi!" Ento Jebul owaco ni, "In ibeneno meri tipo godi macalo dano-ni." 37Gaal dok owacci, "Nen, dano gitye ka lor piny ki i dye lobo malo ca, kun buca acel bino a ki i yo tuŋ te Kworo Waŋ Ayweya ca." 38Jebul dok owaco bote ni, "Dogi dok tye kwene tin, in ma yam iwacci, 'Abimelek kono aŋa, wek wawore?' Meno pe gin jo ma in icayogini? Koŋ ikat woko kombeddi, icilweny kwedgi." 39Ci Gaal ocito kun telo wi, mony pa jo Cekem, ocako lweny i kom Abimelek. 40Abimelek ocako ryeme, ci oriŋo olaro kome. Jo mapol gupoto ma ret omakogi, o wa i dog gaŋ. 41Abimelek odok obedo Aruma; ci Jebul oryemo Gaal ki lutugi woko, pe dok gubedo i Cekem.
42Orwone dano dok gucito i potogi, ci gitito pire bot Abimelek. 43Ocito ki jone, opokogi i buca adek, ci gubuto gukuro yo poto. Oneno dano gibino gia ki i gaŋ, ci oa opoto i komgi, onekogi woko. 44Abimelek ki dul dano ma gitye bote gucorre anyim, gucuŋ i dog gaŋ ka ma gidonyo ki iye-ni, kun buca aryo mukene-ni gicorre i kom jo ducu ma gitye I poto, ginekogi woko. 45Abimelek olwenyo i kom gaŋ meno dyeceŋ benebene, omako woko, oneko jo ma gitye iye, omuko odi woko liweŋ, opworo kado i ŋom.
46Ka jo ducu ma gibedo Migdalcekem guwinyo lokke, ci gudonyo i kicika ma gigolo piny ma i ot pa jokgi El-berit. 47Ci gitito bot Abimelek ni, jo ducu me Migdal-cekem gucokke kacel. 48Abimelek ocito i wi got Jalmon, en kacel ki jo ducu ma gitye bote, ci Abimelek omako latoŋ i ciŋe, ocito otoŋo kwede riddo yen, otino i wi gwoke ci owaco bot jo ma gitye kwede ni, "Kit ma wuneno atimo-ni, wun bene wutim oyot kumene." 49Kit meno dano acel acel otoŋo riddo yen, olubo ki kor Abimelek, Guketo i wi kabedo matek ma gigolo piny-nyi, gucwinyo mac i kom jo-nu, mumiyo dano ducu ma gubedo i Migdal-cekem guto woko, ma mito romo ka alip acel, co wa ki mon.
50Abimelek dok ocito Tebej, oguro woko, omako. 51Yam tye ot matek ma ocudo malo i dye gaŋ meno, ci lwak dano ma i gaŋ ducu guriŋo gularo iye, co ducu wa ki mon, ci gucego wigi woko iye, gucito malo wa i dan ot ma ocudo malo-ni. 52Ento Abimelek ocito i ot ma ocudo malo-ni, ocako lweny i kome, ci onyiko cok ki doggolane wek eciwan woko ki mac. 53-Ci dako mo obayo lakidi rego madit, ocelo wi Abimelek, otyero, obaro cogo wiye woko. 54Oyotoyot olwoŋo awobi ma tiŋo jami lwennye, owaco bote ni, "Wot pala lucwanni, ineka woko, wek dano pe guwacci, 'Dako mamwa-ni aye oneke.' " Awobi-nu ocobo kome pil, oneke woko. 55Ka jo Icrael guneno ni Abimelek oto woko, ci guket, kun dano acel acel dok i gaŋŋe. 56Kit meno Lubaŋa oculo waŋ bal ma Abimelek otimo i kom wonne pi neko omegine pyerabiro. 57Dok Lubaŋa odwoko tim pa jo Cekem maracce ducu i wigi, omiyo lok pa Yocam wod pa Jerubaal ma ocenogi kwede ocobbe i komgi kakare.


Ejekiel 45:1
Dul lobo ma gipoko gimiyo bot Rwot
1"Ka ce wupoko lobo kun wumiyo dul ki kaka acel acel, ci dul acel myero giket cen pat obed gin maleŋ pa Rwot, Bor pa dul lobo man myero obed mairo apar ki lacce mairo aboro. Doŋ dul lobo meno woko ducu bibedo kabedo maleŋ.


Wel 14
Jo Icrael gujemo i kom Rwot
1Lwak ducu gucako daŋŋe matek, ci dano gukok ki pig wangi dyewor benebene. 2Jo Icrael ducu gubedo ka ŋur i kom Moses ki Aron, ci lwakgi ducu guwaco botgi ni, "Kono nene wato giwa ki i Ejipt, kono ber! Nyo kono nene wato ki i tim kany! 3Piŋo Rwot okelowa i lobo man wek ginekwa woko ki pala lucwan? Monwa ki litinowa gibiyakogi woko bene; kono nene pe obedo ber ka wadok giwa cen i Ejipt?"
4Ci gucako lok kekengi ni, "Wek wayeru laditwa mo, wek wadoku cen i Ejipt." 5Moses ki Aron gupoto piny aryeba ic i nyim lwak jo Icrael ma gucokke ducu. 6Ci Yocwa wod pa Nun ki Kaleb wod pa Jepune ma yam gitye i kin jo ma guroto lobo-nu guyeco boŋŋigi kekengi pien cwinygi ocwer. 7Guwa, bot lwak jo Icrael ducu ni, "Lobo ma yam wawoto wabaro iye, waroto, wanoŋo ni lobone ber makato ducu. 8Ka i Rwot obedo yom i komwa, en biterowa i lobo-nu, ci miyo i ciŋwa, en aye lobo ma mol cak ki moo kic. 9-Ento pe wujem i kom Rwot; dok pe wulwor wegi lobo-nu, pien gin kwon me acamawa mere. Gin mo ma geŋo ŋegi doŋ pe, dok Rwot tye tuŋ botwa; pe wulworgi." 10Ento lwak ducu guwacci, gicelgi acela ki got.
Ka dok deyo pa Rwot onen i kema me rwatte i nyim jo Icrael ducu. 11Ci Rwot owaco bot Moses ni, "Jo man gibicaya pi kare ma rom mene? Gibikwero ye an pi kare ma rom mene, kadi bed atiyo lwak lanyut ducu ma rom man i kingi? 12Abipwodogi ki two gemo, abitwonogi lobo ma nene myero obed me aleyagi, dok abimiyo in idoko rok madit mada ki matek makatogi."
13-Ento Moses owaco bot Rwot ni, "Jo Ejipt dok gibiwinyo pire bene, pien in aye yam itiŋo jo man ki tekki ikwanyogi woko ki i kingi, 14dok gibitito bot jo ma gibedo i lobo man, Doŋ gityeko winyo ni in Rwot it ye i dye jo man, dok ni in Rwot aye gibedo ka neni waŋ ki waŋ, ki pol meri obedo ka cuŋ ka wigi, dok ibedo ka wot i nyimgi i wir pol dyeceŋ ki i wir mac dyewor. 15Ka ineko jo man woko lawaŋe acel, ci lurok ma giwinyo ywekani gibiwacci, 16'Onoŋo tero jo man i lobo ma yam okwoŋo pire ni ebimiyo botgi-ni doŋ oloyo Rwot woko, en mumiyo onekogi woko i dye tim-mi.' 17Kombeddi alegi ni, wek tek pa Rwot obed madit kit macalo yam iciko kun iwacci, 18-'Rwot kiniga pe mako oyot, mar mere ma pe lokke dwoŋ; en weko bal ki tim aranyi pa dano, ento pe kwanyo kop i kom lubalo. En keto can i kom likwayo ki i kom Likwayo pa likwayogi pi bal pa kwarogi nio i yalwak me adek ki me aŋwen.' 19Alegi ni itim kica ki joni man pi rocgi, macalo in marri ma pe lokke dwoŋ twatwal-li, kit ma ibedo ka weko balgi cakke wa ki i Ejipt nio koni."
Can ma Lubaŋa oketo i kom jo Icrael
(Nwo 1.34-40)
20Rwot ogamo ni, "Doŋ atimo kica botgi kit macalo iwaco-ni. 21-Ento ada, macalo atye kwo-ni, dok macalo deyo pa Rwot bipoŋo lobo ducu-ni, akwoŋo ni, 22i kom jo ma guneno deyona ki lwak lanyut ma yam atiyo i Ejipt ki i tim, ento ma gubedo ka omo iya ma doŋ odoko tyen apar kulu, ma pe guwinyo doga bene, pe tye ŋat mo i kingi 23ma bineno lobo ma yam akwoŋo pire bot kwarogi ni abimiyogini; pe tye ŋat mo i kin jo ma gicaya ma bineno. 24-Ento laticca Kaleb abitero i lobo ma yam ocito iye-ni, ci Likwaye bicamo, pien en tye ki cwiny mapat, dok en tye ka lubo gin ma amito ducu kakare atir. 25Jo Amalek ki jo Kanaan gibedo i nota ducu; pi meno wun diki wulokke wucak wot wudok tun tim i yo ma kemo Nam Makwar."
26Rwot dok owaco bot Moses ki bot Aron ni, 27"Lwak man marac-ci gibiweko ŋuro i koma awene? Doŋ atyeko winyo lwak ŋuro ma jo Icrael gitye ka ŋuro kwede i koma. 28Wac botgi ni an Rwot awacci, 'Macalo atye makwo-ni, gin ma doŋ wuwaco ma awinyo ki ita abitiyo botwu. 29-Komwu muto biradde piny i dye tim man. I kin jo ma gikwanogi-ni, ma yam gikwano welgi cakke ki i kom jo ma ditogi romo mwaka pyeraryo dok kwede malo, ma gubedo ka ŋur i koma-ni, 30pe acel mo bio i lobo ma yam akwoŋo pire ni abimiyogi bedo iye; kono Kaleb wod pa Jepune ki Yocwa wod pa Nun keken aye gibio. 31Ento litinowu ma wuwacci gibiyakogi wokoni, gin aye abiterogi kunnu, gin aye gibiŋeyo lobo ma wun wucayo-ru. 32Wun aye komwu muto biradde piny i dye tim man. 33-Litinowu gibibedo lukwat i tim mwaka pyeraŋwen kun gineno can pi tarwaŋwu atata, nio ka kom danowu ma oto me agikkine obuto i dye tim. 34Wubineno can pi balwu mwaka pyeraŋwen, muporo wel nino ma yam wuroto ki lobo-ni, nino pyeraŋwen, mwaka acel pi nino acel acel, ci wubiŋeyo ni iya oarre woko i komwu.' 35An a Rwot ma doŋ aloko; ada abitiyo man i kom lwak man marac-ci ducu ma guribbe me pyem kweda; gibitum woko i dye tim kany, gibito megi kunnu."
36Jo ma yam Moses ocwalo ka roto lobo-ni, ma yam gudwogo ci gumiyo lwak ducu guŋur i kom Rwot pi lok marac ma gutito i kom lobo-nu, 37jo-nu guto woko ki two gemo i nyim Rwot. 38Ento Yocwa wod pa Nun ki Kaleb wod pa Jepune aye gudoŋ ma gikwo ki i kin lwak dano ma gucito ka roto lobo-ni.
Jo Icrael giloyogi i Korma
(Nwo 1.41-46)
39Moses otito lok meno ducu bot jo Icrael, ci dano gukok matek. 40Ci gua malo odiko con, gucito guito malo wa i lacol me lobo godi, kun giwaco ni, "Nen, wan doŋ watye kany co do, doŋ wabicito wa i kabedo ma Rwot ociko pire; pien doŋ wabalo." 41Ento Moses owaco botgi ni, "Piŋo wun koni wuturo cik ma Rwot oketo? Pien meno pe bitwerre wacel. 42Pe wucit kunnu, wek pe lumerokwu guradwu woko piny, pien Rwot pe tye i kinwu. 43Jo Amalek ki jo Kanaan gitye i nyimwu kunnu, pala lucwangi bityekowu woko; pien wun wukwero lubo kor Rwot, miyo Rwot pe bibedo kwedwu." 44Ento gin guette ni gimito ito malo wa i lacol lobo godi ca, kadi bed canduk me gicikke pa Rwot, ki Moses bene, pe gua woko ki i gony. 45Ci jo Amalek ki jo Kanaan ma gibedo i lobo godi kunnu gulor piny, guloyogi, ci guryemogi nio wa i Korma.


Yubu 26
Yubu otito pi twero pa Lubaŋa
1Yubu dok ogamo ni,
2"Kit ma ikonyo kwede dano ma pe tye ki twero!
Kit ma ilaro kwede bad dano ma pe tye ki tek!
3Kit ma ikonyo kwede ŋat ma pe ki ryeko ki tam,
kun itito bote lok me ŋec maber mapol!
4Aŋa ma okonyi ki waco lok meno?
Cwiny ma it ye ka lok kwede-ni ilimo ki bot aŋa?
5"Tipo pa jo muto ma gitye piny komgi myel,
pii ki gin ma bedo iye bene gitye ki lworo.
6Lyel tye nono i nyim Lubaŋa,
lobo pa jo muto pe tye ki gi-umo wiye.
7Lubaŋa oyaro but piny tuŋ acam i dye yamo noŋo,
pe oŋabo lobo i kom gin mo.
8En tweyo pii malo i pol mere mucido licuc,
pol pe tyer woko pi pek pa pii.
9En umo waŋ dwe, yaro polle i wiye.
10En oluŋo lawala i wi pii
i waŋ co ma poko leŋo ki mutu.
11Wir ma otiŋo pol giyeŋŋe, gibedo ka uro ka en ojukogi.
12Nam oliŋ pi twerone,
ogoyo min kulu Rakab pi ryekone.
13Yamone omiyo polo owarre onen maleŋ;
en aye ocobo twol ma tye ka mol riŋo woko.
14Nen, man pud doge, pe kom ticce kikome,
wawinyo macalo lok ma gikwilo akwila ma winyone tek,
ento aŋa ma niaŋ i kom twerone
ka mor calo mor kot?"


Jeremia 24
Aduku mupoŋ ki oyig oduro
1-Rwot onyutta aduku aryo mupoŋ ki nyig oduro ma giketo i nyim ot pa Lubaŋa, Man otimme lacen i ne kare ma Nebukadnejar kabaka me Babilon otero kwede Yekonia wod pa Yekoyakim kabaka me Juda me bedo opii, kun okwanyo ki i Jerucalem kacel ki lutel me Juda, ludito tic mapatpat kacel ki lutet ducu oterogi i Babilon. 2Aduku acel onoŋo opoŋ ki nyig oduro mabeco, ma gukwoŋo cekke; ento aduku mukene-ni opoŋ mere ki nyig oduro maraco keken, girac adada ma dano pe twero camone. 3Cutcut Rwot owacca ni, "Jeremia, ineno aŋo?" Ci adok iye ni, "Aneno oduro, oduro mabecone-ni gibeco adada, ki oduro maracone-ni giraco twatwal, ma pe gitwero camone."
4Rwot dok owaco bota ni: 5"An Rwot Lubaŋa pa Icrael, atamo ni jo ma acwalo woko i lobo pa jo Kaldaya-ni gubedo calo nyig oduro mabeco-gu, an abitic kwedgi kun kica maka i komgi. 6Abibedo ka gwokogi maber ci akelogi adwokogi cen i lobo man. Abigerogi calo ot ci gicuŋ matek, ma pe abimukogi aretogi woko piny; abipitogi calo ginapita, ento pe abiputogi woko. 7Abimiyo gibedo ki miti i cwinygi me ŋeyo ni an aye a Rwot. Lacen doŋ gibibedo jona, ki an bene abibedo Lubaŋagi, pien doŋ gibilokke gidwogo bota woko ki cwinygi ducu.
8"Ento Rwot owaco kuman ni, Jedekia kabaka me Juda, kacel ki rwodine, ki jo Jerucalem ma gudoŋ gubedo i lobo man, ki jo mukene ma gucito gubedo i lobo Ejipt, an Rwot abitic kwedgi kit macalo atiyo ki nyig oduro maraco twatwal ma pe gitwero camogi-ni. 9Abikelo can marac kit meno aketo i komgi ma bimiyo rok ducu gibedo ki lworo. Dano bicayogi, gibidoko lok aboka, kun dano giloko lok aŋec i komgi dok gi bitic ki nyiŋgi macalo lok lacen dano i kabedo ducu ma abiryemogi gicito iye. 10Abimiyo gilwenyo i komgi ki pala lucwan, abimiyo kec nekogi ki two gemo bene poto i komgi, nio ka guto gutum woko ducu ki i lobo ma yam amiyo botgi ki bot kwarcgi-ni."


Nwoyo Cik 3
Jo Icrael guloyo Og kabaka me Bacan
(Wel 21.31-35)
1"Ka dok walokke, wacito malo i yo ma dok i Bacan; ci Og kabaka me Bacan ocorre obino i komwa, en ki lwakke ducu, ka lweny i Edrei. 2Ento Rwot owacca ni, 'Pe ilwore; pien atyeko miyo en ki lwakke ducu kacel ki lobone i ciŋi; ibitimo en macalo yam itimo i kom Cikon kabaka pa jo Amor, ma yam bedo i Kecbon.' 3Kit meno Rwot Lubaŋawa omiyo Og kabaka me Bacan i ciŋwa bene, ki lwakke ducu; ci waloye, wanekogi nio ka danone mo pe odoŋ. 4I kare meno wamako gaŋine madito ducu; pe tye gaŋ mo ma pe wamayo ki botgi, gaŋi pyerabicel kulu, i lobo me Argob ducu ma i te ker pa Og i Bacan. 5Lwak gaŋi man ducu onoŋo gigoyogi ki cel matek mutiŋŋe malo likuŋ, ma gitye ki doggaŋgi ma gicego ki rii, ma pe gikwano iye lwak gaŋi matitino mapol ma pe gicelogi ki cel. 6Wajwerogi woko liweŋ, macalo yam watimo i kom Cikon kabaka me Kecbon; wajwero gaŋi ducu, co wa ki mon ki litino. 7Ento lim makwo ducu ki jami ma wayako ki i gaŋi watero odoko mewa. 8Kit meno i kare ca wakwanyo lobo meno ki i cin luker aryo pa jo Amor ma yam gitye loka Jordan, nia ki i nota me Amon nio wa i kom got Kermon. 9(Jo me Cidon gilwoŋo Kermon ni, Cirion, ento jo Amor gilwoŋo ni Cenir.) 10Yam wamako gaŋi ducu ma i wi cere, kacel ki lobo Gilead ducu ki Bacan, nio kwede wa i Caleka ki Edrei, ma gin aye gaŋi ma i te ker pa Og i lobo Bacan. 11(Pien Og kabaka me Bacan en aye yam odoŋ kene ki i kin jo Repaim ma yam odoŋ, Nen, kitandane yam obedo ki tanda nyonyo; pud tye i Raba pa jo Ammon, Borre romo yadi aŋwen ki nucu ki lacce yadi aryo, ka gipimo ki yadi me nino ducu-ni.)
Reuben, Gad ki nucu kaka pa Manace gunoŋo kabedo i ge Jordan tuŋ wokceŋ
(Wel 32.1-42)
12"I kare meno, i kare ma wacamo lobo ma kenyo, amiyo lobo bot jo pa Reuben ki jo pa Gad, kun waŋe cakke ki i Aroer, ma i dog nota me Amon, kacel ki nucu lobo godi me Gilead ki gaŋi madito ducu ma tye iye. 13Lobo Gilead mudoŋŋe, ki lobo Bacan ducu, en aye lobo Argob ducu, ma yam obedo i te ker pa Og, yam amiyo bot nucu kaka pa jo Manace. (Lobo Bacan meno ducu gilwoŋo ni lobo pa jo Repaim. 14Jair, ma jo Manace, yam otero lobo ducu me Argob, en aye Bacan, nio wa i waŋ apokki me lobo pa jo Gecur ki pa jo Maaka, ci ocako nyiŋ gaŋine ki nyiŋe kene ni Kavot-jair, macalo pud tye wa onyoo.) 15Ci amiyo lobo Gilead bot Makir; 16'ki bot jo pa Reuben ki jo pa Gad amiyo lobo ma a ki i Gilead cito kwede wa i nota me Amon, kun waŋ lobone obedo cwiny kulu, nio kwede wa i kulu Jabok, ma en aye waŋ lobo pa jo Ammon. 17Amiyogi Araba bene, ma Jordan aye waŋ apokkine, nia wa i nam me Kineret nio kwede i nam me Araba, en aye nam me Kado ma tye i pwor got me Piciga, ma tuŋ wokceŋ.
18-"Dok yam acikowu i kare meno kun awacci, 'Rwot Lubaŋawu doŋ otyeko miyowu lobo man wucam obed mewu, Oteka lwenywu ducu myero gukat loka ca i nyim omegiwu jo Icrael kun noŋo guruko jami lwenygi; 19ento monwu ki litinowu matino ki limwu makwo, (pien aŋeyo ni wutye ki lim madwoŋ), gin gibidoŋ i gaŋi madito ma doŋ amiyo botwu-ni, 20nio ka Rwot doŋ omiyo omegiwu ka yweyo, kit ma omiyowu ka yweyo-ni, ma doŋ gin bene gucamo lobogi ma Rwot Lubaŋawu bimiyogi loka Jordan. Lacen wubidwogo, kun ŋat acel acel dwogo i dul lobone ma doŋ amiyowu-ni.' 21I kare meno bene yam aciko Yocwa ni, 'In doŋ ityeko neno ki waŋi gin ducu ma Rwot Lubaŋawu otiyo i kom luker meno aryo-nu; Rwot dok bitimo kit meno i kom ker ducu ma wubio iye ka wukato loka ca. 22Pe wulworgi, pien Rwot Lubaŋawu aye tye ka lwenyo piwu.'
Lubaŋa pe oye ni Moses oo i lobo Kanaan
23-"Yam abako doga bot Rwot i kare meno kun awaco ni, 24'Ai Rwot Lubaŋawa, in pud icako acaka me nyuto bota, an laticci, kit dit meri ki twero me badi, Lubaŋa mo pe i polo nyo i wi lobo ma twero tiyo kit tic matek twatwal macalo in itimo! 25Wek koŋ acit anen lobo maber ca ma loka Jordan, lobo godi maber-ri, ki Lebanon bene.' 26Ento yam kiniga omako Rwot i koma piwu, pe omedo ki winya. Rwot owacca ni, 'Wek meno doŋ rommi; pe dok inwo loko lok meno bota. 27Cit iit malo i wi got Piciga, ci itiŋ waŋi malo inen yo tuŋ potoceŋ, ki tuŋ acam ki tuŋ acuc ki tuŋ wokceŋ, inen ducu ki waŋi, pien pe ibiŋolo Jordan man. 28Ento in icik Yocwa, icuk cwinye, imiye tek; pien en aye bikato loka ca kun telo wi lwak man, ci bimiyogi camo lobo ma ibineno-ni.' 29Mumiyo wamedde ka bedo i nota mukemo Bet-peor.


Icaya 4
1I nino meno mon abiro gibipoto i kom laco acel kun gimake woko Iikin ma giwacce ni, "Wan giwa wabicamo camwa dok bene wabiyenyo ginarukawa kikomwa, ento in myero itrm ber ilwonwa ki nyiŋi; kwany lewic woko ki i wiwa."
Deyo pa Jerucalem i kare me anyim
2I nino meno ginapita ma Rwot omiyo olot odoŋo bibedo maber kun bene noŋo tye ki deyone; gin mucek i lobo bimiyo jo Icrael mubwot gibiwakke kun bene noŋo gitye ki deyo. 3Jo mudoŋ i Cion ki jo ma pud bedo! Jerucalem gibilwoŋo ni jo maleŋ, jo ducu ma doŋ gicoyo nyiŋgi ni myero gubed kwo i Jerucalem, 4i kare ma noŋo Rwot doŋ olwoko cilo ki i kom mon me Cion woko, kun bene doŋ noŋo otyeko lonyo remo woko i dye Jerucalem pi cwiny me ŋolo kop atir ki cwiny me waŋo gin marac woko. 5-Rwot doŋ biketo pol dyeceŋ, ki yito ki mac ma caro piny Lyel dyewor, i kabedo ducu ma tye i wi got me Cion, ki i wi dano ducu ma gucokke iye; pien gin mo ma gitiyo macalo kema biumo wi deyone ducu. 6Gin meno bibedo me geŋo lyeto dyeceŋ, ki me geŋo yamo ki kot.


Niyabo 7:9
Lwak dano ma gua ki i rok ducu
9Lacen aneno lwak dano mapol ata, ma ŋat mo pe romo kwano welgi, ma gua ki i rok ducu, ki i kaka ducu, ki dano ducu me wi lobo, ki leb ducu, ci gucuŋ i nyim komker ki i nyim Latin romo, ma gurukke ki jor matar, kun gumako jaŋ otit i ciŋgi.


2 Camuel 17
Kucai obalo tam me ryeko pa Akitopel
1Akitopel dok owaco bot Abcalom ni, "Wek ayer dano alip apar wiye aryo, wek an kikoma acak wot me lubo kor Daudi tin, i dyewor. 2Abio bote ma noŋo pud ool woko, ma tamme bene goro; wek atugi baŋo kome woko, ci jo ma gitye bote ducu gibiriŋo woko. Abineko en kabaka keken, 3ci abidwoko lwak ducu boti, macalo nyako ger ma bino paco bot cware, Tye dano acel keken ma imito neko, ci lwak ducu gibibedo ki kuc." 4Tam meno me ryeko oyomo cwiny Abcalom ki ludoŋo pa jo Icrael ducu.
5Abcalom dok owacci, "Wulwomja Kucai La-arki bene, wek wawinyu bene gin ma en biwaco." 6Ka gilwoŋo Kucai, obino bot Abcalom, ci Abcalom owacce ni, "Akitopel owaco kuman kuman, wabitic ki kit tamme-ni? Ka pe, ci in iwaci." 7Kucai owaco bot Abcalom ni, "Tam ma Akitopel okeloni pe ber." 8Kucai dok omedde ki lokke ni, "In iŋeyo maber ni, woru ki jone ducu gin lulweny matego, gin gitwoni ma lugero magwa, macalo ŋuu ma ger pi litinone ka gimako i tim. Dok pud amedo ni, woru oyita lweny, en pe twero buto ki lwak kacel i dyewor. 9Nen ba, kadi wa kombeddi en tye mukanne woko i bur kaikene, nyo i kabedo mo kunnu. Ka ce owinnye ni jo mogo ginekogi woko ki i lweny mukwoŋo-ni, ka dano mo owinyo biwacci, gibedo ka neko dano ma gubedo ka lubo kor Abcalom. 10Ci kadi bed dano mo yam oteka lweny, ma cwinye nwaŋ macalo cwiny labwor, cwiny me lworo bimiyo kome to woko lirut; pien jo Icrael ducu giŋeyo ni woru oyi ta lweny, ki jone ma gitye bote ducu gin oteka lweny. 11Ento an amiyo tamma kit man ni, wek jo Icrael ducu gucokke boti, cakke ki i Dan nio wa i Beer-ceba, wek gubed mapol ma rom ki kweyo ma i dog nam, in kikomi bene icit kwedgi ka lweny. 12Kit meno miyo wabipoto i kome ki i kabedo mo ma kome binoŋŋe iye, ci wabicorre i kome macalo toyo ma poto luk i ŋom: ci en kikome ki jo ducu ma gitye kwede ŋatti mo acel i kingi pe bibwot. 13Ka ce oriŋo woko odonyo i gaŋ mo, ci jo Icrael ducu gibikelo tol girumo ki gaŋ meno, gicako ywayo gicoro woko wa i nota; kadi wa kidi laliŋliŋ mo pe gibinoŋo mudoŋ kunnu." 14Ci Abcalom ki lwak ducu ma i Icrael gugamo ni, "Tam ma Kucai La-arki omiyo-ni aye ber makato pa Akitopel." Pien onoŋo Rwot yam doŋ oketo ni, gibibalo te tam pa Akitopel woko kadi bed ber twatwal, ka wek Rwot oket can mapek i kom Abcalom.
Gimiyo ŋec bot Daudi ci obwot woko
15Lacen Kucai dok otito lok bot ajwaka Jadok ki Abiatar ni, "Akitopel onoŋo omiyo tam me ryeko bot Abcalom ki Ludoŋo pa jo Icrael kuman; ki an bene dok amiyo tamma kuman. 16Kombeddi doŋ wucwal kwena oyotoyot bot Daudi wutitte ni, tin pe dok obut i waŋ wat ma i tim, ento oa woko oyoto okat wa loka ca, wek pe mony omak kabaka ki jo ma en tye kwedgi onekgi woko ducu." 17I kare meno onoŋo Yonacan ki Akimaj gubedo ka kuro lok i En-rogel. Kunnu aŋeca mo wirre iye jwijwi ka tero lok botgi, ka gikwano lokke gitero gitito bot Daudi; ento gigwokke ma komgi pe nen ka gidonyo i gaŋ. 18Ento latin awobi mo waŋe ocob i komgi ci onenogi, ocito otito pigi bot Abcalom. Gin aryo ducu gurune gucito i paco pa dano mo ma i Bakurim ma onoŋo tye ki waŋ itte i dyekalle, ci gudonyo gulutte iye. 19Dakone otiŋo laum dog waŋ it opeto oumo ki wiye, ka okelo kai omoyo i wiye; pe tye dano mo ma ŋeyo. 20Ka lutic pa Abcalom gubino ci gudonyo i gaŋ meno bot dako, ci gupenye ni, "Akimaj ki Yonacan gitye kwene?" Dako-nu owaco botgi ni, "Doŋ gityeko kato nota ora ma pii tye iye-ni woko." Ka gubedo ka yenyo korgi ci pe gumedo ki noŋogi, lacen gudok woko cen i Jerucalem.
21Ka jo-nu doŋ gucito, ci Akimaj ki Yonacan gukato woko ki i waŋ it, gucito gutito lok ducu bot kabaka Daudi, Guwaco bote ni, "A woko ki kany oyot wek iŋol kulu ikat loka ca; pien Akitopel aye omiyo tamme kit man kun mi yo tamme i komi." 22Daudi otugi a malo cut, kacel ki lwak ducu ma gitye kwede, ci guŋolo loka kulu Jordan, Kwarpiny pe tye dano acel mo ma odoŋ ma pe oŋolo loka kulu Jordan.
23Ka Akitopel oneno ni tamme me ryeko-ni pe giye lubone, otweyo kom bedo i wi kanane, oito i wiye oriŋo kwede i gaŋŋe. Ka oyubo ode ducu maber, ci ocito odene woko, ci oto woko cut, giyiko i lyel pa wonne.
Daudi obedo i Makanaim
24Daudi ocito i Makanaim. Ci Abcalom oŋolo loka kulu Jordan kacel ki jo Icrael ducu. 25I kare meno onoŋo Abcalom oketo Amaca aye dok obedo ladit ma lawimony ma ka Joab. Amaca aye wod pa laco mo ma nyiŋe Itra ma La-icmael, ma onyomo Abigal nya pa Nakac, ma lamin Jeruya ma min Joab. 26Jo Icrael kacel ki Abcalom gugony i lobo Gilead.
27Ka Daudi obino i Makanaim, ci Cobi wod pa Nakac ma gaŋgi Raba, gaŋ pa jo Ammon, ki Makir wod pa Amiel ma gaŋgi Lo-debar, ki Baŋilai ma jo Gilead ma gaŋgi Rogelim, 28gukelo ki tanda buto mapol, ki becengu, agulu-gu, ŋano bel cayiri, moko kwon, bel ma gicelo, muraŋa ki nor-gu, 29moo kic, cak lukulu, romi, cak mutwo ma giyubo ki cak dyaŋ, ci gumiyo bot Daudi ki lwak ke wek gucam, pien gutamo ni kec obedo ka neko lwak, omiyo komgi oloc woko, orwo ii bene onekogi i tim.


Nwoyo Cik 7
Jo Icrael gin rok maleŋ bot Rwot
(Nia 34.11-16)
1-"Rwot Lubaŋawu tye ka terowu i lobo ma wubidonyo iye ka camone me bedo mewu, dok en biryemo rok mapol woko ki i nyimwu, jo Kit, jo Girgac, jo Amor, jo Kanaan, jo Periji, jo Kiv ki jo Jebuc, gin rok ducu abiro ma gidito dok gitego makatowu. 2Ka Rwot Lubaŋawu omiyogi i ciŋwu ci wuloyogi, ci myero wudyergi i ciŋ Rwot, wujwergi woko liweŋ, Pe wuket gicikke mo kwedgi, pe wutimgi kica. 3Pe wunyomme kwedgi kun wumiyo anyirawu bot awobegi nyo wunyomo anyiragi ki awobewu. 4Pien gibiloko cwinyawobewu woko, pe dok gibilubo kora, ento gibiworo lubaŋa mogo mukene; ci miyo kiniga mako Rwot i komwu, en bityekowu woko oyot. 5-Ento wubitimogi kit man: wubimuko keno jogigi woko, wubiŋido wir jogi woko, wubitoŋo yadi ma gipito ka ma giworo iye jok ma dako ma gilwoŋo Acera, ki waŋo cal apayagi ki mac.
6-"Pien wun aye wudoko jo maleŋ pi Rwot Lubaŋawu, Rwot Lubaŋawu otyeko yerowu ki i kin rok ducu ma tye i wi lobo wubed jone kikome. 7Gin mumiyo mar pa Rwot Lubaŋawu omoko i komwu ci oyerowu, pe ni wun aye welwu dwoŋ makato rok mukene, pien onoŋo wun yam wunok i kin rok ducu. 8Rwot yam okwanyowu woko ki twero me bade, okokowu ki i ot me opii ki i ciŋ Parao kabaka me Ejipt pien en marowu, dok tye ka cobo kwoŋ ma yam en okwoŋo bot kwarowu. 9-Myero doŋ wuŋe ni, Rwot Lubaŋawu en Lubaŋa kikome, Lubaŋa ma genne, ma gwoko gicik kene, dok gwoko mar mere ma pe lokke bot jo ma gimare ki ma gimako lok ma en ociko ducu, nio wa i yalwak alip kulu. 10Dok co culo kwor i kom jo ma gikwere kikomgi, kun nekogi woko. En pe bijalo dano ma okwere; biculo kwor i kom dano meno kikome. 11Pi meno wugwokke wek wulub lok ma en ociko ki cik ducu ki gin ma en oŋolo ducu ma acikowu kwedetin.
Gum ma bino pi gwoko cik
(Levi 26.3-13; Nwo 28.1-14)
12-"Pien wun wuwinyo cik magi ma giŋolo, kun wugwokogi dok wucobogi, miyo Rwot Lubaŋawu bene bigwoko gicikkene kwedwu, ki mar mere ma pe lokke ma yam en okwoŋo pire bot kwarowu. 13En bimarowu, bimiyowu gum, dok bimiyo wunya mapol; bimiyo gum i kom litino ma wubinywalo ki i kom gin ma bicek i potowu, kalwu ki koŋo vinowu ki moo mewu, kacel ki litino ma dyaŋiwu ki romiwu binywalo, i lobo ma yam en okwoŋo pire bot kwarowu ni ebimiyowu. 14Gibimiyowu gum makato rok ducu; pe binen laco mo nyo dako mo ma bibedo lalur i kinwu nyo i kin limwu makwo. 15Rwot bikwanyo kit two ducu woko ki i kinwu; pe biketo i komwu two mo i kin two maraco me Ejipt ma wun wuŋeyo-ni, ento biketogi i kom jo ducu ma kwerowu. 16Wun bene wubityeko rok ducu ma Rwot Lubaŋawu biketogi i ciŋwu; kica pe omakwu i komgi. Pe wubiworo lubaŋagi, pien bidoko owic botwu.
17"Ka ilwodo lok ki i cwinyi ni, 'Rok magi ducu gin gidito makato an, abicamogi niŋniŋ?' 18pe ibibedo ki lworo mo i komgi, ento ibipo gin ma yam Rwot Lubaŋawu otiyo i kom Parao ki i kom jo Ejipt ducu. 19Ibipo kit ma yam otemo kwede cwinygi ki tic madito kun ineno ki waŋi, kacel ki lanyut ki taŋo mapol, ki twero me bade ki ciŋe ma oryeyo, ma Rwot Lubaŋawu yam okwanyi kwede woko ki kunnu; Rwot Lubaŋawu bitiyo kit meno i kom rok ducu ma ibedo ka lworogi-ni. 20Dok bene Rwot Lubaŋawu bicoro pino jobi i kingi, nio waŋ ma jo ma yam gudoŋ, ki jo ma gikanne woko ki boti doŋ ginekogi woko. 21Pe atiba omaki i komgi, pien Rwot Lubaŋawu tye i kinwu, ma en Lubaŋa madit ma ryaŋo kom dano. 22Rwot Lubaŋawu bijero rok magi woko ki i nyimwu motmot; pe wutwero tyekogi ducu oyotoyot, miyo gi-tim bimedde mapol, ma okato komwu woko. 23Ento Rwot Lubaŋawu bimiyogi i ciŋwu, ci bibaŋogi woko matek twatwal, nio ka wutyekogi woko. 24Dok en bimiyo lukergi i ciŋwu, ci wubimiyo nyiŋgi rwenyo woko piny i te polo. Pe binen dano mo ma bicuŋ ka lweny i komwu, nio ka wutyekogi woko. 25Cal lubaŋagi ma gipayo apaya wubiwaŋogi woko ki mac. Pe wubiparo ryal ki jabu ma gimwono i komgi pe wubikwanyo me bedo mewu, wek pe odok owic me makowu; pien meno aye gin me kwer mada ki bot Rwot Lubaŋawu. 26Pienno pe ibikelo gin me kwer i odi, miyo odi doko gin ma gilamo kome, macalo eno Myero ikwer woko adada, ica pire woko matwal; pien gin ma doŋ gilamo kome me aneka.


Icaya 37
Kabaka openyo tam ki bot Icaya
(2 Luker 19.1-37; 2 Tek 32.20-23)
1Ka kabaka Kejekia owinyo, ci oyeco boŋŋine woko, ocako umme ki boŋo cola, ocito kwede wa i ot pa Rwot. 2Ci ooro Eliakim ma lalo jami ma i ode, kacel ki Cebna ma karan, ki ajwagi pa Lubaŋa ma guteggi ma guumo komgi woko ki boŋo cola, ocwalogi guwoto bot Icaya wod pa Amoj, ma lanebi. 3Guwaco bote ni, "Kejekia owaco kuman ni, 'Tin piny doŋ oloyowa woko, gibiburowa, lewic omakowa mada. Latin doŋ obino i yo nyodo, ci tek me nywalone aye peke. 4Gwok nyo Rwot Lubaŋani doŋ otyeko winyo lok pa Larabcake, ma laditte kabaka me Aciria ocwale kwede ka nywaro Lubaŋa makwo-ni, ci bimiyo Rwot Lubaŋani juko lokke. Pienno, tin legani malo pi jo ma gubwot, ma gudoŋ-ŋi.' "
5Ka lutic pa kabaka Kejekia guo bot Icaya. 6Icaya owaco botgi ni, "Wuwac bot laditwu ni, 'Rwot owaco kuman ni, pe ibed ki lworo mo pi lok ma iwinyoni ma lutic pa kabaka me Aciria gubedo ka yeta kwede. 7Nen, abiketo cwiny mo i iye, ci biwinyo lok mo ma oywek, ci dok woko wa i lobo tugi; ci abimiyo gineko en woko ki pala lucwan ki i lobo tugi kunnu.' "
8Ka Larabcake odok, ci onoŋo kabaka me Aciria tye ka lweny i kom Libna; pien onoŋo owinyo ni kabaka otyeko a woko ki i Lakic. 9Ka ce kabaka owinyo lok i kom Tiraka kabaka me Etiopia, ni otiŋo yo me bino ka lweny i kome, en dok ocwalo lukwena bot Kejekia kun wacci, 10"Wubiwaco bot Kejekia kabaka me Juda kit man ni, 'Pe iwek Lubaŋani ma igeno-ni obwoli ni pe ebimiyo Jerucalem i ciŋ kabaka me Aciria. 11Nen, doŋ ityeko winyo gin ma kabaka me Aciria otimo i kom lobo ducu. Iwinyo kit ma en otyekogi kwede woko, ci in kono ibibwot niŋniŋ? 12Kwarowa yam gujwero gaŋi Gojan, Karan ki Recep, ci guneko jo Eden ma onoŋo yam gibedo i Telacar, ento jogigi mo pe olarogi. 13Luker ma giloyo gaŋi magi gitye kwene? Kabaka me Kamat, ki me Arpad, kabaka me Ceparvaim, ki me Ena kacel ki me Iya, gin ducu kombeddi gitye kwene?' "
14Kejekia ogamo waraga ki i ciŋ lukwena-nu ci okwano. Ka oa ocito i ot pa Rwot, ci oyaro waraga meno woko i nyim Rwot. 15Kejekia olego Rwot ni, 16-"Ai Rwot Lubaŋa me mony, Lubaŋa pa Icrael, ma ibedo i wi komkerri ka wi lukerubi; in keni giri aye ibedo Lubaŋa ma iloyo dul lobo mapatpat ducu ma i wi lobo. In aye ma iketo polo ki lobo. 17Tim ber icik iti iwinywa, ai Rwot, yab waŋi inenwa, dok bene iwiny lok ducu ma Cenakerib ocwalo kun ŋalo kwede Lubaŋa makwo. 18Ada, ai Rwot, waŋeyo ni luker me Aciria guneko rok ducu ma omiyo lobogi doŋ noŋo, 19dok bene guwaŋo lwak jogigi wo ko ki mac; pien onoŋo gin pe Lubaŋa kikome, gin tic me ciŋ dano, yen ki got-gu, mumiyo gityekogi woko. 20Mumiyo kombeddi doŋ, ai Rwot Lubaŋawa, larwa ki i ciŋe, wek ker ma I WI lobo ducu guŋe ni in giri aye ibedo Lubaŋa keni."
Lok ma Icaya owaco bot kabaka
(2 Luker 19.20-37)
21Icaya wod pa Amoj odwoko lok bot kabaka Kejekia kun wacce ni "Rwot Lubaŋa pa Icrael owaco kuman ni, Atyeko winyo legani ma icwalo bota pi Cenakerib kabaka me Aciria. 22Man aye doŋ lok ma Rwot owaco i kome ni,
'Jo Cion gicayi
calo nyako ma obedo ka cayi kun jeri;
jo Jerucalem bene gicayi,
calo nyako ma tye ka yeŋo wiye ki i ŋeyi.'
23"In icayo aŋa, aŋa mono ma iyetoni?
Imoro dwani i kom aŋa,
ma itiŋo waŋi ki wakke-ni?
I kom ŋat Maleŋ me Icrael kulu!
24In aye ma imiyo lukwenani giŋalo Rwot,
dok iwaco ni in iito malo i wi godi
kun itye ki lwak gadigadi lwennyi,
nio wa malo i wi got Lebanon.
Iwakke bene ni itoŋo yadi cedar maboco ki kunnu woko
ki yadi ciprec mabecone mada-ni:
dok iwaco ni, 'Adonyo bene i buŋana ka mabor,
ka ma yadi oculle iye likiŋ.
25Akwinyo waŋ pii, amato pii pa lurok;
anyono lobo Ejipt, atwoyo pii
ma i jaŋ kulu Nail ducu.'
26" 'In peya iwinyo bo ni atyeko yubo wa con kuca?
Gin ma atye ka timo kombeddi
yam ayubo tamma wa i kare macon ca,
ni in myero itur gaŋi ma gicelo ki cel gogo,
ilokgi odok obur ma odurre lipim
27kun jo ma gibedo iye gidoko goro:
cwinygi oballe, lewic omakogi,
gudoko macalo ginapita ma i poto gicalo lum alita,'
gicalo lum ma otwi i wi ot
ma obwarre woko ma pud otwi atwiya.
28'Ento aŋeyo bedoni piny,
ki citoru woko ki donyoni i ot ki jennyeni i koma.'
29Pien ibedo ka jennye i koma ki akemo,
lok me nyatteni bene otyeko donyo i ita,
mumiyo abirwako golina i umi,
abiketo tolla i doggi,
abidwoki cen i yo ka ma yam iwok ki iye."
30Lacen Icaya owaco bot kabaka Kejekia ni, "Man aye gin ma binyuto gin ma bitimme. I mwaka man ki i mwaka ma lubo wubicamo cam ma otwi kene, ento i mwaka me adekke wubicoyo kodi, dok wubikayo kac, wubipito olok, dok bene wubicamo nyige. 31Jo ma, bibwot, ma gibidoŋ i ot pa Juda, gibibedo macalo yat ma oguro lwite odonyo piny i ŋom, dok ma nyako nyige lamalo. 32Pienno jo ma gudoŋ gibikato woko ki i Jerucalem, lwak jo mubwot gibikato woko ki i wi got Cion. Man bitimme pi nyeko ma Rwot me mony tye kwede piwu.
33"Pienno Rwot owaco lok kuman i kom kabaka me Aciria ni, En pe bidonyo I gaŋ man, pe bibayo atero mo iye, pe binyiko cok kwede ki kwot pe bene bitoro cel lobo me rumone: 34En bidok cen ki ŋeye kun lubo yo ma yam en obino kwede, pe bidonyo i gaŋ man, Man lok pa Rwot kikome. 35An abilweny pi gaŋ man me larone pira kena ki pi laticca Daudi."
36I dyewor meno lamalaika pa Rwot ocito, oneko jo Aciria alip miya acel ki pyeraboro wiye abic ki i gonygi. Ka dano gua malo odiko con nen gunoŋo kom jo Aciria muto oradde lirat. 37Cenakerib ka baka me Aciria ocako a ocito, odok wa i gaŋŋe ci obedo i Nineve. 38Ka yam en tye ka miyo woro i ot pa lubaŋane Nicirok, ci awobene, Adramelek ki Carejer guneke woko ki pala lucwan, ci guriŋo woko gularo komgi wa i Ararat. Wode Ecar-kadon aye oleyo ka tyene.


Paulo ki Cira gupako Lubanga ki wer i kare ma gitye i buc. (Tic 16:25) I karewa-ni bene, luworo luwotwa guwero wer me Ker i kare ma gitye i gang buc ma kilwongo ni Sachsenhausen i lobo Germany i te loc pa Nazi ki bene i kare ma onongo gitye i opii i lobo Siberia. Labol magi nyuto kit ma wer tye kwede ki teko me jingo cwiny Lukricitayo ma gitye ka wot ki i atematema.
Cokcok-ki, leb mukene mapol gibinongo buk wer manyen ma wiye tye ni "Sing Out Joyfully" to Jehovah. Ka dong wanongo kopi ma mewa, watwero mako kit me wero wer magi ki wiwa ka wabedo ka werone i kare me woro macalo jo me ot. (Ep 5:19) Lacen, cwiny maleng bikonyowa me po i kom wer magi i kare me atematema. Wer me Ker-ri twero konyowa me keto tamwa i kom genwa. Gitwero cuko cwinywa ka watye ka kato ki i atematema. Kadi bed pe watye ka wot ki i atematema, pud watwero 'wero wer magi ki yomcwiny' pien nongo wawinyo maber. (1Tekwaro 15:16; Jab 33:1-3) Dong, waketu cwinywa me wero wer magi me Ker-ri!
NEN VIDIO MA WIYE TYE NI WER MA OJINGO CWINY LUTIC. I NGEYE WUGAM LAPENY MAGI:
Ngo ma otimme ma oweko Omego Frost ocako wer manyen?
Wer man ojingo cwiny omege ma onongo gitye i gang buc me Sachsenhausen nining?
I yo ma nining ma wer me Ker-ri twero jingo kwede cwinyi i kwoni me nino ducu?
Wer mene me Ker-ri ma imito makone i wi?