Jeremia 7
Wuyub kitwu ki gin ducu ma wutimo
1Lok pa Rwot obino bot Jeremia ma wacci, 2"Cuŋ i doggola me ot pa Rwot, ci itit lok man kunnu, kun iwacci, Wuwiny lok pa Rwot, wun jo ducu ma wudonyo ki i doggola magi kun wucito ka woro Rwot. 3Rwot me mony, ma Lubaŋa pa Icrael, owaco kuman ni, Wuyub kitwu kacel ki tim mewu ducu, ci abiweko wubedo i kabedo man. 4Pe wubed ka geno lwak lok magi me bwola-gu, ni, 'Man ot pa Rwot, ot pa Rwot, ot pa Rwot.'
5"Pien ka ce wuyubo kitwu ki timwu ducu adada, ka ce wuŋolo kop ma atir i kinwu kekenwu, 6ka ce pe wuuno labedo mo, litino kic nyo mon to, dok bene pe wuneko dano ma pe ki bal i kabedo man, ma pe wuworo lubaŋa mukene ma miyo wupoto i can, 7ci abimiyo wubedo i kabedo man, i lobo ma yam amiyo bot kwarowu i kare macon me bedo megi matwal-li.
8"Nen, wuketo genwu i lok me bwola ma pe konyo-gu. 9Pud wukwalo kwo, pud wuneko dano, wutimo abor, wukwoŋo kwoŋ gobagoba, pud wuwaŋo odok eceta bot Baal, dok bene wuworo lubaŋa mogo ma yam pe onoŋo koŋ wuŋeyo. 10Wubedo ka timo gin ma iya dagi, dok bene wubino wucuŋ kwede i nyima i ot man, ma gilwoŋo ki nyiŋa, kun wuwacci, 'Doŋ gilarowa woko!' Ento pud dok wumedde ki timo gin magi me kwer i koma! 11-Wutamo ni oda ma gilwoŋo ki nyiŋa-ni odoko boro pa luyak ki botwu? Nen, an kikoma aye doŋ atyeko nenone, man Rwot ma owaco. 12-Kombeddi doŋ wucit i Cilo i kabedona macon, ka ma yam aketo nyiŋa obedo iye mukwoŋo, wek wunen gin ma atiyo iye pi gin maraco ma jona Icrael gutimo. 13Wun doŋ wutimo gin magi ducu ma akwanogi-ni, Kadi bed abedo ka wacciwu lok teretere, ento wun wukwero winyone woko, dok bene i kare ma alwoŋowu, wun pe wugamo doga, man Rwot ma owaco. 14Pi meno abitimo gin ma atimo i Cilo i kom oda ma gilwoŋo ki nyina ma wuketo iye genwu-ni. Abitiyo gin ma rom kit meno i kabedo man ma yam amiyo botwu ki bot kwarowu, kit macalo nene atiyo i Cilo. 15Abiryemowu woko ducu ki i nyima, kit macalo aryemo kwede lutuwu ma likwayo pa Epraim.
16"Doŋ in Jeremia, pe myero ileg pi lwak man, pe itiŋ dwani ka koko nyo ka lega pigi; pe ibak dogi bota pigi bene, pien pe abiwinyo lokki kadi ki acel. 17Pe ineno gin ma gitye ka tiyone i gaŋi me Juda ducu ki i dye yo me Jerucalem? 18-Litino gicoko yen, wegigi gimoko mac, ki mon ginywaŋo moko me tedo mugati pi daker me polo; dok bene gionyo gityer amata-gu bot lwak lubaŋa, pi ŋeto cwinya wek kiniga omaka. 19Man an aye ma gitye ka ŋeto cwinya-ni? Man Rwot ma owaco. Pe gitye ka kelo can i komgi kengi, ma miyo lewic makogi? 20Mumiyo Rwot Lubaŋa owaco kuman ni, nen, abitoyo kinigana ki akemona woko i kom kabedo man, i kom dano ki i kom lee, i kom yadi ma i tim-gu ki ginapita ducu mucek i poto; macce biwaŋ adada ma pe gitwero nekone."
21Rwot me mony ma en Lubaŋa me Icrael owaco kuman ni, "Wurib gitum awaŋawu i kom gitum mukene-gu, dok wucam riŋone. 22Pien i kare ma akwanyo kwarowu akelogi woko ki i lobo Ejipt, pe acikogi pi lok i kom gitum awaŋa ki gitum mukene-gu. 23Ento acikogi ni myero guwiny lokka, wek abed Lubaŋagi, dok wek gin gubed jona. Dok acikogi me lubo kit ma acikogi me bedo kwede, wek gubed ma jami ducu woto maber botgi. 24Ento gin pe gulubo cikka, dok bene pe guciko itgi ka winyo lokka, ento gubedo ka lubo tamgi kengi ki nwaŋ cwinygi ma opoŋ ki gin marac, ci gujer gudok woko cen ki ŋegi ma pe gumedde guwoto anyim. 25Cakke i kare ma kwarowu gua kwede woko ki i lobo Ejipt o kwede wa ka onyoo, abedo ka cwalo botgi luticca ma gin lunebi teretere, nino ki nino; 26ento gin pe guwinyo lokka, pe guciko itgi bene me winyone, ento gujiŋo ŋutgi odoko tek. Gutimo gin marac adad a ma okato gin ma yam kwarogi otimo-gu woko.
27"Kit meno, Jeremia, ibiloko lok magi ducu botgi, ento gin pe gibiwinyo lokki. Ibilwoŋogi bene, ento pe gibigamo dogi. 28Ci ibiwaco botgi ni, 'Man aye rok ma pe nene jone gulubo lok pa Rwot Lubaŋagi, pe bene guye lok me pwony; lok ada doŋ otyeko rwenyo woko liweŋ, pe doŋ giloko pire matwal.
29Wulyel yer wiwu ci wubol yerre woko;
wucak wo ki koko i kabedo ma odoŋ nono ma i wi godi,
pien Rwot doŋ otyeko kwero dok obwoto
jo me yalwak man ma akemo omake i komgi-ni.'
30"Jo Juda doŋ gutimo gin marac i nyima. Guketo cal jogigi ma en gin me kwer ki tuŋ bota-ni i ot ma gilwoŋo ki nyiŋa, me balone woko. Man Rwot ma owaco. 31-Guyubo waŋ jok i nota pa wod pa Kinom ma gilwoŋo ni Topet, ka ma gitwero waŋo iye awobegi ki anyiragi ki mac. Pe yam acikogi ni gutim kit meno, dok bene pe abedo ka tamo lok macalo meno wacel. 32Pi meno, nen, kare tye ka bino ma pe dok gibilwoŋo ni Topet, nyo nota pa wod pa Kinom. Gibilwoŋo ni nota me Nek: pien gibiyiko dano i Topet, pien kabedo mo pe tye ka mukene kadi ki acel. 33Doŋ kom jo magi ma guto-ni bidoko cam pa winyo ki pa lee me tim; ŋat mo pe ma biryemogi woko. 34-Lobo bidoko tim aroo, doŋ i gaŋi me Juda ki i dye gudo me Jerucalem abijuko woo me yomcwiny ma dano gitye kwede, kadi wa dwan lanyom ki dwan nyako ger bene.


2 Tekwaro 23:20
20En dok okwanyo ludito mony, ki rwodi, ki lulo wi lwak, kacel ki lwak ducu, ci gucako kela ka baka woko ki i ot pa Rwot kun gidorre giwok ki i doggola ma malo nio kwede wa i ot pa kabaka, Ci guketo kabaka obedo piny i wi komker pa luker.


Jo Roma 11:24
24Pien in Larok irom ki jaŋ yat jeituni me tim ma gitoŋo woko, gicomo i kom jeituni maberre, ma yam onoŋo pe olot i kom yat jeituni ma gipito apita. Pe bedo yot twatwal bot Lubaŋa me dwoko jaŋ yat mukene ca i kom yat kikome ma yam giturogi ki iye-ni?


Carolok 21
1Rwot aye ma loyo cwiny kabaka,
macalo kulu ma mol, en loko piine mol cito ka ma en mito.
2Dano neno ni gin ducu ma etimo tye atir ki tuŋ bote,
ento Rwot aye neno cwinye ka leŋ.
3Tiyo gin ma atir, ki ŋolo kop atir,
yomo cwiny Rwot makato gitum.
4Waŋ me lyerre, ki cwiny me wakke, magi ducu bal;
ento gin tye macalo tara ki bot jo maraco.
5Ŋat ma yubo yubbe ma noŋo koŋ oketo i tam,
bilimo jami madwoŋ ata;
ento ŋat ma tiyo jami oyotoyot bibedo lacan.
6Lonyo ma inoŋo ki loko lok goba duny woko macalo lupu,
dok tye calo owic ma tero dano i to.
7Jo maraco bito pi tim bwamigi,
pien gukwero tiyo gin ma atir.
8Jo ma lubalo giwoto i yo mugom, gitiyo gin ma pe atir;
ento jo mabeco ma gipe ki bal mo gitiyo gin ma atir.
9Bedo i ot mukene teŋe ber
kato bedo i ot kacel ki dako ma lapyem.
10Dano marac bedo ki miti i cwinye pi timo gin marac,
ma noŋo pe tye ki kica i kom lawote wacel.
11Ka ce gimiyo pwod ki ŋat ma laŋala,
ci ŋat ma kwiya piny bene cako doko ryek;
dano ma laryeko mako pwony ma gipwonye kwede,
ci medo ŋecce doko dwoŋ.
12Dano ma kite atir neno odi pa jo maraco ki gin ma gitimo;
jo maraco gityekogi woko matwal.
13Ŋat ma diŋo ite woko ka winyo koko pa lucan,
en bene ka bikok pi kony, ŋat mo pe biwinyo kokone wacel.
14Mot ma gimiyo liŋ i muŋ kweyo cwiny dano ma tye ki kiniga;
ki lim ma gimiyo i muŋ me wilo dano kwanyo akemo madit woko.
15Ka ŋolo kop woto kakare, jo ma kitgi atir bedo ki yomcwiny madwoŋ,
ento lutim maraco aye gibedo ki kumo.
16Dano ma ŋak woko weko yo me niaŋ maber bito,
giyiko woko nywako kabedo ki jo muto.
17Ŋat ma maro yomcwiny madwoŋ bibedo lacan;
ki ŋat ma maro mato koŋo vino ki camo cam ma obedo moo moo pe bilony.
18Ŋat marac bedo gin kok pi ŋat ma cwinye leŋ,
ki dano ma oŋayo waŋ Rwot bedo gin kok pi dano ma cwinye atir.
19Bedo i tim aroo ber,
kato bedo kacel ki dako ma lapyem ma lakel ayela.
20Dano maryek bedo ki jami mabeco ki lonyo i pacone,
ento dano mamiŋ tyeko limme woko ducu oyotoyot.
21Ŋat ma bedo ki Leŋcwiny dok ki kica,
bibedo ki kwo pi kare malac; ci jo mapol bene gibiwore.
22Dano maryek twero mayo gaŋ pa jo ma gin oteka woko,
dok muko cel gogogi ma gigeno-ni reto woko piny lirum.
23Ŋat ma gwokke i kom lok ducu ma en loko,
pe twero bedo ki ayela mo.
24"Laŋala" meno aye nyiŋ dano ma lawakke dok ma lyerre,
ma gin ma en tiyo ducu bedo tim me anywaranywar ki wakke marac.
25Miti ma lawackom tye kwede twero neke bene,
pien en dag tiyo tic pi noŋo gin ma emito.
26Dano marac bedo ka paro jami pa jo mukene dyeceŋ ki dyewor benebene,
ento dano ma kite atir miyo jamine me konyo jo mukene ma pe kano mo doŋ bote.
27Gitum ma dano marac otyero en gin me kwer bot Rwot;
racce bedo rom mene ka ce en tyerogitum bot Rwot ma noŋo tye ki tam marac i cwinye?
28Caden ma lagoba bito;
ento dano ma winyo lok ma giwacce, lokke bedo nakanaka.
29Dano marac poro bedo ŋat macir,
ento dano ma cwinye atir bedo ka tamo motmot gin ma myero etim i lobo.
30Ryeko, niaŋ ki tam ma gimiyo me konyo dano,
magi ducu pe konyo dano ma pyem ki Rwot.
31Gitwero coko aguragura kacel ma doŋ giyubogi pi kuro nino me lweny,
ento loyo lweny twerone tye bot Rwot.


1 Luker 13
Lanebi mua ki i Juda ojuko Jeroboam
1Dano pa Lubaŋa mo oa ki i Juda ma Rwot ocwalo ki lokke wa i Betel, ka ma Jeroboam onoŋo ocuŋ iye ka ŋet keno tyer ka waŋo odok eceta. 2-Dano meno ocako lok ki gero kun tito lok pa Lubaŋa i kom ke no tyer. Owacci, "Ai keno tyer, keno tyer, Rwot owaco kuman ni, 'Nen ba, gibinywalo latin laco i ot pa Daudi ma nyiŋe Yocia. Ajwagi me kabedo me woro Lubaŋa ma i wi godi ma gibedo ka waŋo odok eceta i komi en binekogi woko i komi macalo gitum, ki cogo pa dano bene gibiwaŋogi i komi.' " 3Omiyo lanyut i nino meno kun wacci, "Man aye bibedo gin ma nyuto ni Rwot aye oloko lok man: Gibimuko keno tyer-ri woko, ki buru ma i wiye-ni gibionyo woko piny." 4Ka kabaka Jeroboam owinyo lok ma dano pa Lubaŋa owaco kun loko ki gero i kom 338 keno tyer ma i Betel, oryeyo ciŋe ki i ner keno tyer kun wacci, "Wumak dano-nu woko." Ci bade ma oryeyo pi cimo dano-nu otugi tal woko cut, ma dolone wek odwog cen oloye woko. 5Ki keno tyer bene otugi muk woko, ki buru bene otugi ukke woko piny nia ki i wi keno tyer. Kumeno lanyut me lok pa Rwot ma dano pa Lubaŋa otito-ni ocobo kakare. 6Jeroboam owaco bot dano pa Lubaŋa ni, "Leg Rwot Lubaŋani kombeddi, wek odwok cwinye, ka doŋ ileg pira, wek bada odolle odwog i koma kakare." Dano pa Lubaŋa olego Rwot, ci bad kabaka odolle odwogo cen kakare, obedo kit ma con ca.
7Kabaka owaco bot dano pa Lubaŋa ni, "Bin doŋ wacit paco, wek iciywe kunnu, ci abimiyi mot mo me pwoc." 8Ento dano pa Lubaŋa ogamo dog kabaka ni, "Kadi bed imiya nucu jami ma i odi kulu, pe abiye donyo i odi wan kwedi. Dok pe abicamo kwon kadi wa mato pii-gu i kabedo man; 9pien Rwot ocika kit meno kun wacci, 'In pe ibicamo kwon kadi wa mato pii-gu kunnu, dok pe ibidwogo ki yo ma icito kwede kunnu.' " 10Kit meno en okwanyo yo mukene; pe odok cen ki yo ma ocito kwede i Betel-li.
11Onoŋo tye lanebi mo ma oti woko ma bedo i Betel. Awobene gucito gutitte gin ducu ma dano pa Lubaŋa otiyo i Betel i nino meno; ki lok ma oloko bot kabaka bene gutito bot wongi. 12Ci wongi openyogi ni, "En kono okwanyo yo mene?" Awobene gunyutte yo ma dano pa Lubaŋa ma oa i Juda-ni odok kwede cen. 13Ci owaco bot awobene ni; "Wutwena kom me bedo i wi kana," Gutwene kom me bedo i wi kanane, ci en obedo i wiye. 14Ocita i kor dano pa Lubaŋa-nu, onoŋe obedo i te yat kworo. Owaco bote ni, "In aye i dano pa Lubaŋa ma oa i Juda-ni?" Ogamo ni, "An do!" 15Dok owacce ni, "Bin wacit paco kacel kweda ka camo kwon." 16Dano pa Lubaŋa ogamo ni, "Pe myero adok kwedi cen, nyo donyo kwedi i ot, dok pe abicamo kwon kwedi kadi wa mato pii-gu i kabedo man; 17pien lok pa Rwot obino bota ma ocika ni. 'In pe ibicamo kwon kadi wa mato pii-gu kunnu, dok pe ibidwogo ki yo ma icito kwede kunnu.' " 18Lanebi muti ca ogamo doge ni, "An bene lanebi macalo in, dok lamalaika owacca lok pa Rwot kun wacci, 'Cit icidwog ki lanebi ca paco, en obin kacel kwedi wa i odi wek ocam kwon ka omat pii-gu.' " Ento noŋo en obedo ka bwolo dano ca abwola. 19Dano ca odok cen kacel kwede, ci ocamo kwon i ode, ka omato pii-gu, 20kare ma gubedo ka cam wi meja, lok pa Rwot obino bot lanebi muti ca ma omiyo lawote odwogo cen i ode. 21Ocako lok ki gero bot dano pa Lubaŋa ma oa ki i Juda kun wacci, "Rwot owaco kuman ni, 'In pe iworo dog Rwot, pe imako cik ma Rwot Lubaŋani ociki kwede, 22ento iye dwogo wako cen, dok ibedo ka camo kwon bene ki mato pii-gu i kabedo ma awacct m pe myero icam iye kwon kadi wa mato pii-gu. Pi meno pe gibiyiko komi i Lyel pa kwariwu.' " 23Ka doŋ gityeko cam ki mat, won ot otweyo kom me bedo i wi kanane pi lanebi ma en omiyo odwogo cen. 24Ka dano meno ocito, labwor mo orwatte kwede i yo, ci omake oneke woko. Kome obuto i yo kun kana ocun ka ŋete, ki labwor bene ocun ka ŋet kom dano-nu. 25Dano ma gukato ka ŋete guneno kom dano ma obuto i yo, ki labwor ma ocuŋ ka ŋet kom dano-ni. Gubino gutito pire i gaŋ ma lanebi muti bedo iye-ni.
26I kare ma lanebi ma omiyo dano ca odwogo cen-ni owinyo pire, ci owacci, "Meno aye dano pa Lubaŋa ma pe oworo lok pa Rwot-ti; omiyo Rwot omiye i ciŋ labwor ma okaye oneke woko-ni, kit macalo Rwot oloko kwede bote." 27Ci owaco bot awobene ni, "Doŋ wutwe kom i wi kana," ci gutweyo kom i wi kana. 28Ocito onoŋo kom dano-nu gibolo iyo, kun kana ki labwor gucuŋ ka ŋet kome. Labwor bene pe omwodo kome, pe okayo kana bene. 29Lanebi muti-ni otino kom dano pa Lubaŋa-ni, oketo i wi kanane, ci okelo kome i gaŋŋe, wek gukum pire ka guyiko kome. 30Lanebi meno oyiko kom dano pa Lubaŋa i lyeŋe kikome; ci gukumo pire kun giwacci, "Can madit opoto i komi do, omera!" 31Ka doŋ gityeko yiko kome, ci lanebi-nu ociko awo bene ni, "Ka an doŋ ato, ci wuyika i lyel ma giyiko iye kom dano pa Lubaŋa-ni, wuket cogona ka ŋet cogone. 32Pien lok ma en ogerre kwede matek-ki onoŋo lok pa Rwot ma oloko i kom keno tyer ma i Betel, ki i kom odi ducu ma i kabedo me woro Lubaŋa ma gitye i gaŋi ma i Camaria. Lokke ducu bicobbe kakare ada."
33I ne lok man mutimme-ni Jeroboam pe omedo ki weko kite maraco-ni. En dok omedde ki keto ajwagi me tic i kabedo me woro Lubaŋa ma i wi godi ma okwanyogi ki i kin lwak ata, Tekke onoŋo ŋat ma mito keken, ci kwere me bedo ajwaka cut, ci keto i ka woro Lubaŋa ma i wi godi-ni. 34Kit tim man aye odoko bal i kom jo me ot pa Jeroboam, mumiyo ode gikwanyo woko nio ka gityeko woko liweŋ ki i wi lobo man.


Jeremia 22:3
3Rwot owaco kuman ni, Wutim gin ma tye kakare dok ma atir, wular dano ma gibedo ka unogi ki i ciŋ ŋat ma oyako jamigi. Pe wutim gin marac nyo tim aranyi i kom larok mo, i kom litino kic ki mon to, dok bene pe wunek dano mo ma pe ki bal i kabedo man.


Jeremia 36
Baruk okwano buk adola i ot pa Lubaŋa
1-I mwaka me aŋwen me loc pa Yekoyakim wod pa Yocia kabaka me Juda, Rwot owaco bot Jeremia ni, 2"Kwany buk adola ci ico iye lok ducu ma atito boti mukemo Icrael ki Juda, kacel ki rok ducu. Co gin ducu ma atito boti tyen mukwoŋo, i kare ma onoŋo Yocia aye kabaka o kwede wa onyoo. 3Gwok nyo ka jo Juda guwinyo pi can ma onoŋo ayubbe me kelo i komgi, miyo gin ducu gibilokke giweko yogi marac-ci. Ci abiweko balgi ki gin maraco ducu ma yam gutimo."
4Kumeno Jeremia olwoŋo Baruk wod pa Neria, ci okwano bot Baruk gin ducu ma onoŋo Rwot owaco bote, kun Baruk obedo ka coyo woko liweŋ i buk adola. 5Ka doŋ Jeremia ociko Baruk kun wacce ni, "An doŋ gigeŋa woko ni pe adony i ot pa Rwot. 6Ento amito in icit kunnu i kare mo ma noŋo dano tye ka ri kec, ci ikwan lok ma i buk adola-ni woko matek ki dwan maloŋo, wek jo ducu ma gitye i ot pa Rwot guwiny lok ma Rwot onoŋo owaco bota, en lok ma an akwanogi boti icoyo i buk adola-ni, Myero ikwan lok magi bot jo Juda ducu ma gua ki i gaŋigi wek guwiny. 7Gwok nyo gibilego lega me bako doggi bot Rwot, ci gilokke giweko timo gin marac, pi lok ma Rwot doŋ oloko i kom lwak man ki kiniga kacel ki akemo mager." 8Kit meno Baruk okwano lok pa Rwot i ot pa Rwot kit macalo lanebi Jeremia ocike kwede ni myero en oti.
9I dwe me aboŋwen i mwaka me abicce me loc pa Yekoyakim kabaka me Juda, dano gubedo ka ri kec wek Rwot okonygi, Jo ma gubedo ka ri kec onoŋo obedo jo ma gubedo i Jerucalem kacel ki jo ma gua ki i gaŋi ducu me Juda ci gubino kunnu. 10I kare ma dano guciko itgi ka winyo lok, ci Baruk okwano lok ducu ma Jeremia owacce ma en ocoyo i buk adola. Baruk otiyo man i ot pa Rwot i kicika pa Gemaria wod pa Capan ma karan. Kicikane onoŋo tye cok ki dyekal mamalo, i kabedo ma gidonyo kwede i dog gaŋ Manyen me ot pa Rwot.
Gikwano buk adola bot ludito
11Mikaya wod pa Gemaria, wod pa Capan, owinyo ka Baruk kwano lok ma Rwot owaco ki i buk adola. 12Cutcut en oa ocito i gaŋ kal, ci odonyo i kicika pa karan pa kabaka, Onoŋo rwodi ducu gucokke kunnu: Elicama karan, Delaya wod pa Cemaya, Elnatan wod pa Akbor, Gemaria wod pa Capan, Jedekia wod pa Anania ki rwodi ducu. 13Ci Mikaya owaco botgi lok ducu ma en owinyo i kare ma Baruk okwano lok ki i buk adola i nyim lwak-ki. 14Ci rwodi guoro Jekudi wod pa Netania, wod pa Celemia, wod pa Kuci, me waco bot Baruk ni, "Kwany buk adola ma ikwano bot lwak-ki imak i ciŋi ci ibin." Kit meno Baruk wod pa Neria okwanyo buk adola omako i ciŋe ci obino kwede botgi. 15Ci guwaco bote ni, "Bed piny ikwan buk meno." Kit meno Baruk okwano botgi lok meno. 16I kare ma doŋ guwinyo lok magi woko ducu, ŋat acel acel olokke bot lawote ki lworo madwoŋ, ci guwaco bot Baruk ni, "Myero wuwac lok man woko bot kabaka." 17Ka gupenyo Baruk ni, "Tittiwa, lok magi ducu icoyogi niŋniŋ i Jeremia aye ma obedo ka wacone boti ka in icoyo?" 18Baruk odok iye ni, "Jeremia obedo ka waco lok magi ducu bota ki acel acel, ka acoyogi i buk adola ki kalam vino." 19Ci rwodi guwaco bot Baruk ni, "In kacel ki Jeremia myero wucit wukanne woko, pe wuwek ŋat mo oŋe ka ma wutye iye."
Kabaka owaŋo buk adola woko
20Lacen rwodi gucito guketo buk adola i kicika pa Elicama, ma karan, ka doŋ gucito i gaŋ pa kabaka, ci gutito lok woko ducu bot kabaka ki kunnu. 21Cutcut kabaka ooro Jekudi me cito ka gamo buk adola. Jekudi ocito okwanyo ki i kicika pa Elicama ka okwano bot kabaka kacel ki rwodi ducu ma onoŋo gucuŋ ka ŋete. 22I dwe me aboŋwen onoŋo kare me cwir, kabaka bene onoŋo tye i gaŋ kalle ma en bedo iye i cwir, ci onoŋo obedo ka oyo mac. 23I kare ma Jekudi kwano buk adola, ka okwano oo i dul coc me adek nyo me aŋwen, ci kabaka ŋolo woko cutcut ki pala matidi ci bolo woko i mac. Obedo ka timo man nio ka buk adola owaŋ otum woko ducu. 24Ento ŋat mo kadi kabaka nyo luticce ma guwinyo lok magi ducu pe gubedo ki lworo, dok bene pe guyeco boŋŋigi. 25Kadi bed Elnatan, Delaya, kacel ki Gemaria gulego kabaka ni pe owaŋ buk adola-ni woko, kabaka pe oketo cwinye me winyo lokgi wacel. 26Lacen kabaka ociko wode Jeramel, kacel ki Ceraya wod pa Ajriel, ki Celemia wod pa Abdeel ni gumak Baruk karan kacel ki lanebi Jeremia, ento Rwot okanogi woko.
Jeremia dok ocoyo buk adola mukene
27Lacen ma doŋ kabaka otyeko waŋo buk adola ma Jeremia aye owaco lokke bot Baruk ka Baruk ocoyo-ni, Rwot ociko Jeremia 28ni okwany buk adola mukene ka oco iye lok ducu ma onoŋo tye i buk adola mukwoŋo ca ma kabaka Yekoyakim doŋ otyeko wano woko-ni. 29Rwot otitte me waco bot kaba ka Yekoyakim ni; "Doŋ ityeko wano buk adola ca woko, dok bene ipenyo Jeremia ni piŋo en ocoyo ni kabaka me Babilon bibino ada ci tyeko lobo man woko kun neko jo ducu kacel ki lee ma tye iye. 30Pi meno an Rwot, awaco bot in Yekoyakim ka baka me Juda ni, pe tye dano mo ki i kom Likwayu ma bibedo kabaka. Ka ito komi gibibolo woko ka ma Lyeto ceŋ biwaŋo ki dyeceŋ ki ŋico me pee dyewor. 31Abiketo can i komi kacel ki likwayu, ki luticci, pi balwu ducu ma wutye ka timone. Dok in, kadi ki jo Jerucalem nyo jo Juda, pe wubedo ka keto cwinywu me winyo lok ma abedo ka waco botwu teretere, pi meno abekelo can ma onoŋo yam doŋ aciko pire ni aketo i komwu-ni."
32Ci Jeremia dok okwanyo buk adola mukene ci omiyo bot Baruk karan, ci Baruk ocoyo lok woko ducu ki acel acel kit macalo Jeremia obedo ka wacce kwede. Baruk ocoyo lok ducu ma onoŋo tye i buk adola mukwoŋo ma kabaka Yekoyakim owaŋo woko ki mac-ci. Jeremia dok omedo iye lok mapol maromrom ki lok me wiati ca.


Icaya 43
Lubaŋa keken aye ma laro jone
1Kombeddi doŋ Rwot Lubaŋa ma oketo in Yakobo,
ma ocweyo in Icrael, owaco kuman ni,
"Pe ilwor, pien doŋ atyeko koko in woko.
An alwoŋi ki nyiŋi, in i mega.
2Ka ibiwok ki i dye nam matut, abibedo kwedi, abigwoki;
pii ma i kulu bene pe bimwonyi;
kadi ibiwot iwok ki i dye mac, pe ibiwaŋ,
leb mac pe bigudo komi.
3Pien an a Rwot Lubaŋani,
an ŋat Maleŋ pa Icrael ma lari.
Abimiyo Ejipt calo lim mo me koko in,
Etiopia ki Seba bibedo gin ma giwili kwede.
4Pien in ibedo gin me wel mada bota,
piri dit, dok amari adada,
meno aye gin mumiyo amiyo dano me koko in,
dok amiyo rok mapatpat pi laro kwoni.
5Pe ilwor, an atye kwedi,
abikwanyo likwayi woko ki yo tuŋ wokceŋ akelogi kany,
dok abicoko joni woko ki yo tuŋ potoceŋ adwokogi kany bene.
6Abiwaco bot jo ma tye yo tuŋ acam ni, 'Doŋ wuweke,'
dok abiwaco bot jo ma tye yo tuŋ acuc ni, 'Pe doŋ wumedde ki make;'
wek awobena kacel ki anyirana gudwog woko doŋ ki ka mabor,
wek gua gudwog cen ki i lobo ducu.
7Gin jona, gilwoŋogi ki nyiŋa, an ma aketogi
dok acweyogi wek guket deyo i koma."
Jo Icrael gubedo caden pa Rwot
8Lubaŋa owaco kuman ni,
"Wukel lwakka i kabedo me ŋolo kop.
Waŋgi tye, ento pe gineno piny; itgi tye, ento pe giwinyo loko
9Wek rok ducu gucokke kacel,
mi dano ducu gucokke kunnu i ka ŋolo kop.
Aŋa i kingi ma twero tito lok man,
ma twero nyuto botwa gin ma yam doŋ otimme wa con?
Myero gukel cadengi pi tito lok i komgi wek gulo lok,
wek ka doŋ guwinyo lok, gumok kacel ni lokke kakare dok ada."
10"Wun jo Icrael, wun cadenna," Rwot ma owaco,
"wun wubedo luticca ma an aye yam ayero,
wek wuneya dok bene wuye an,
wuniaŋ atir ni an aye Lubaŋa kena.
Cakke yam con lubaŋa mo pe obedo tye,
dok bene pe doŋ mo bibedo tye ma biluba.
11"An kena aye a Rwot,
pe dok tye ŋat mo mukene ma twero larowu.
12An yam atito pire, alarowu dok atuco lokke
Ka maleŋ bot dano, i kare ma onoŋo lubaŋa mo ma welo pud pe i kinwu;
wun bene wubedo cadenna," Rwot ma owaco.
13"An Lubaŋa, pud bene abimedde me bedo Lubaŋa nakanaka;
pe dok tye ŋat mo mukene ma twero larogi ki i ciŋa:
pe tye ŋat mo ma twero geŋa tiyo ticca."
A woko ki i lobo Babilon
14Rwot Lubaŋa pa Icrael ma larowu owaco kuman ni,
"Me larowu, abicwale mony i kom jo Babilon;
gibituro rii me dogcel woko ducu,
woo my yomcwiny pa jo Kaldaya bilokke doko kumo.
15An a Rwot Lubaŋawu Maleŋ,
an aye ma acweyowu wun jo Icrael, dok an kabakawu."
16Rwot yam oyabo yo i dye nam,
en mumiyo yo obedo tye i dye pii ma katone tek adada.
17En opeyo dul mony matek twatwal okelogi ci onekogi woko,
ki lwak gadigadi kacel ki aguragura.
Gin ducu gupoto piny ma pe dok giromo a malo,
odiyogi woko licwic calo mac tara ma gineko.
18En Rwot owaco ku man ni,
"Wiwu myero doŋ owil woko i kom gin ma yam otimme con twatwal,
pe wubed ka tamo gin ma yam doŋ otimme woko con.
19Myero wucik waŋwu wunen gin manyen ma atye ka timone;
kombeddi doŋ tye ka timme.
Wun pe wuneno ce?
Abituco yo baro ki i dye tim,
ki kulu bicako bedo tye i tim aroo kunnu.
20Lee tim ducu gibiwora, too ki udu gibipaka;
pien amiyo pii onen i dye tim ata, ki kulu i tim aroo,
pi miyo pii ki jona ma ayero wek gumati.
21Gin rok ma an aye acweyogi pira kena,
wek guwer wer me paka."
22Rwot owaco ni,
"Ento in yam pe iwora, in Yakobo,
onoŋo doŋ iol kweda woko, in Icrael.
23Onoŋo doŋ pe ikelo romini ityero bota me gitum awaŋa,
onoŋo bene pe doŋ iwora ki gitummi.
Anbene pe abedo ka yeli pi gitum,
pe bene abedo ka olo komi pi odok luban.
24Pe iwilo lum makur ki lim ikelo bota,
dok pe imiya ayeŋ ki moo dwolo me gitumwu ma wubedo ka tyerone bota.
Ento wumiya atiŋo peko me balwu kun wuolo koma ki balwu maraco twatwal-li.
25"Myero wuŋe ni an a en, ajwayo balwu woko;
atimo ku meno pi kit ma an atye kwede,
pe doŋ abipo pi balwu.
26Wupo wiya wek walar lok kacel kwedwu,
wukel lok ma nyuto ni lokwu tye atir wek wulo giwu kop.
27Kwarowu mukwoŋo bene obalo,
lulocwu bene yam gutimo roc mapol i koma.
28Pi meno amiyo kipwola i kom rwodi ma giloyo kabedo maleŋ woko,
amiyo Yakobo odoŋ me aneka,
Icrael doŋ odoko gin ayeta pa dano."


Jabuli 35
Lega pi lar ki i ciŋ lumerok
1Ai Rwot, pid ki jo ma gidota; dok ilweny ki jo ma gilwenyo i koma.
2Mak kwot ki gin me geŋo kori, ci ibin ikonya.
3Bed ma iyubbe ki toŋ ki latoŋ me lweny
me rwatte ki jo ma giryemo kora.
Titta ni, "An lalarri."
4Wek lewic omak jo ma gimito neka woko
dok alee myero otwodgi.
Wek gin jo ma gipiro lok marac i koma
gulokke gudok cen ki lewic madwoŋ!
5Wek gubed calo cuŋ kal ma yamo tiŋo woko,
ma kun lamalaika pa Rwot tye ka ryemogi.
6Mi yogi ocid woko dok obed pwot ma cerogi acera,
dok iwek lamalaika pa Rwot oryem korgi.
7Guciko obwo gukano woko pira laboŋo balla mo;
dok bene gukwinyo bur wek apot iye ate woko.
8Wek can opot i komgi atura otyekgi woko;
ki obwo ma gukano-ni bene omakgi,
gupot i bur gutum woko!
9Abibedo ki yomcwiny i Rwot,
abibedo ki yomcwiny pien Rwot olara.
10Abiwaco lok man ki cwinya ducu ni,
"Ai Rwot, aŋa mono ma calo in,
in ma ilaro dano magoro ki i cin jo ma gitek giloye woko?
Ilaro ŋat magoro ki ma piny obwoyo ki i ciŋ jo ma yako jamine woko."
11Caden ma cwinygi rac gikatti ka maleŋ pitito lok i koma,
kun gipenya pi gin ma pe aŋeyo.
12Giculla gin marac pi gin maber;
piny doŋ orem kweda woko.
13Ento an aruko boŋo cola i kare ma onoŋo komgi lit,
dok amine kena i can me ri kec.
Alego ma agoyo kora akulo wiya piny,
14macalo onoŋo akumo pi larema nyo pi omera.
Abedo ka wot atata macalo dano ma koko minne,
kun akulle piny ka kumo.
15I kare ma ayokke gin ducu gubedo
ki yomcwiny,
gucokke kacel i koma; luput ma yam pe aŋeyogi
gucokke i koma ka yeta ma pe gitwero liŋ.
16Gumedde ka ŋala ma noŋo doggi bit i koma,
ma gukayo lakgi wo ko likiŋ.
17Ai Rwot, ibibedo ka nena anena pi kare ma rom mene?
Lara woko ki i gerogi,
lar kwona ki i dog labwor.
18Abimiyi pwoc madit mada i cokke madit;
abipaki ka ma lwak jo mapol gugurre iye,
19-Pe iwek lukworra ma gin lutim marac gubed ki yomcwiny ikoma,
pe iwek jo ma gimiyo wangi lirwitrwit guloya,
gin jo ma daga laboŋo bal mo-ni.
20Pe giloko lok ma kelo kuc,
ento gipiro megi lok maraco i kom jo ma gibedo mot i lobo,
gupoŋ ki lok me bwola keken.
21Giŋamo doggi malac me lok i koma,
kun giwacci, "Aa! Aa! Watyeko neno gin ma itimo!"
22Ai Rwot, doŋ iŋeno, pe myero iliŋ aliŋa do!
Pe ibed bor kweda, ai Rwot!
23Co woko, cukke me ŋolo koppa;
pid pita, in Rwoda ki Lubaŋana!
24In iporre, ai Rwot, pi meno kwany kop woko ki i wiya;
pe iwek lukworra gunoŋ yomcwiny i koma do, Lubaŋanal
25Pe iwek gulok kekengi kun giwacci,
"Aa! Doŋ wanoŋo gin ma cwinywa mito."
Dok pe iwek guwacci,
"Doŋ watyeko mwonye woko."
26Wek lewic omakgi dok gubed ki anyobanyoba lawaŋacel,
gin jo ma gibedo ki yomcwiny pi can ma omaka!
Wek gupoŋ ki lewic ma alee bene otwodgi,
gin jo ma giwakke i koma-ni!
27Wek jo ma cwinygi mito ni alo kop gudaŋŋe pi yomcwiny kun giwaco nakanaka ni,
"Rwot dit, cwinye yom ka neno ni laticce bedo ki kuc!"
28Abitito pi porreni,
dok abipako nyiŋi dyeceŋ jwi.


Ejira 5:14
14Dok bene jami me jabu ki me ryal ma yam gitiyo kwedgi i ot pa Lubaŋa, ma yam Nebukadnejar oyako ki i ot pa Lubaŋa ma yam tye i Jerucalem ci oterogi oketogi i ot pa lubaŋa ma i Babilon, jami magi ducu kabaka Ciro acel-lu aye yam okwanyogi woko ki i ot pa lubaŋa ma tye i Babilon, ka omiyogi bot dano ma nyiŋe Cecbajar, ma yam Ciro oketo obedo laloc;


1 Luker 11:33
33Pien Solomon doŋ otyeko bwota woko, ocako woro gire Acitoret ma jok ma dako ma jo Cidon giworo-ni, ki Kemoc ma jok pa jo Moab, ki Milkom majok pa jo Ammon. En pe doŋ tye ka lubo kora, pe dok tiyo gin ma nen atir i waŋa, pe dok mako cik ma aketo, pe doŋ lubo cikka kit ma yam wonne Daudi olubo-ni.


Icaya 27
Laro jo Icrael ki cokogi kacel
1-I nino maca, Rwot biketo can i kom Leviatan, ma en aye twol ma ŋeyo paŋŋe twatwal me laro kwone; Rwot biketo can i kome ki twon pala lucwanne matek, mabit mada, dok bineko min kulu ma bedo i nam.
2I nino maca, Rwot biwacci,
"Wuwer wer i kom poto olok ma yomocwiny,
3ma an Rwot aye agwoko;
dok aonyo pii iye kare ducu.
Agwoko dyeceŋ ki dyewor,
wek ŋat mo pe obal woko;
4pe atye ki akemo.
Ka kono nene okuto ki ocok tye iye,
kono acito alwenyo kwedgi,
ka awaŋogi woko ducu liweŋ.
5Nyo ka ce gularo bota ni akonygi,
myero gucikke me bedo kweda ki kuc,
myero gucikke me bedo kweda ki kuc."
6I Kare ma bino anyim Yakobo bicomo lwite i ŋom,
Icrael bituru, dok bicako lot, ci nyige bipoŋo lobo ducu.
7Rwot mono yam ojwero Icrael woko lirwatrwat kit ma gijwero ki lukworgi ma gujwerogi ca?
Nyo onekogi woko bene kit macalo en oneko ki jo ma onekogi ca?
8Ai Rwot, yam ipyem kwedgi, ka iryemogi woko,
kun ikutogi ki yamo dogi me nyiko woko cen,
i kare ma yamo me oro tye ka kodo.
9Man bimiyo igonyo Yakobo woko ki i balle,
dok man aye bibedo adwoggi me kwanyo balle:
en biloko godi ducu me keno tyer doko calo gweŋ ma giodo woko mapwot,
kun Acera ma jok ma dako nyo keno tyer me wano odok eceta pe dok tye mo ma ocuŋ.
10Gaŋ me cel gogo doŋ giweko odoŋ obur,
kabedone doŋ giweko odoŋ nono calo tim ata;
roci dyaŋ gicamo lum kunnu,
gibuto ki kunnu kun gijwero pot oboke woko ducu ki i jaŋ yadi.
11I kare ma jaŋ yadi doŋ otwo woko,
ci gicako turone woko;
mon toŋo woko me yen tedo.
Pien gubedo rok ma pe niaŋ,
Lubaŋa ma oketogi pe kica mo bimako i komgi wacel,
Lubaŋa ma ocweyogi pe bitimogi maber.
12I kare maca Rwot bidino kal cakke ki i kulu Euprate o kwede wa i kulu me Ejipt; Rwot bicokowu woko kacel wun jo Icrael. 13Dok bene i nino meno, gibikuto iye tum madit mada, ka doŋ bimiyo jo ma yam onoŋo gurwenyo woko i lobo Aciria, ki mukene ma onoŋo giryemogi gucito i lobo Ejipt, gibidwogo cen ka woro Rwot i wi got maleŋ, i Jerucalem.


1 Camuel 15
Lweny i kom jo Amalek
1-Camuel owaco bot Caulo ni, "Rwot yam ocwala ka wiri ki moo ker me bedo kabaka ma loyo jo Icrael, mumiyo tin ber iwiny lok pa Rwot. 2-Rwot me mony owaco kuman ni, 'Abiketo can i kom jo Amalek pi gin ma yam gutimo i kom jo Icrael, pien yam gulwenyo kwedgi ma gitye iyo, i kare ma gua ki i Ejipt. 3Cit ilweny ki jo Amalek, idyergi i ciŋ Rwot, ijwergi woko liweŋ ki gin ducu ma gitye kwede. Pe kica omaki i komgi, ento inen co wa ki mon, litino wa ki gin ma pud dot, twoni ki romi, kinaga wa ki kana-gu.' "
4Caulo olwoŋo dano ka lweny, ci okwanogi i Telaim. Jo ma giwoto ki tyengi onoŋo giromo alip miya aryo, ki jo pa Juda alip apar. 5Ka Caulo obino i nyim gaŋ pa jo Amalek, ci obuto i nota, okurogi iye. 6Dok Caulo owaco bot jo Keni ni, "Wua, wucit woko ki i kin jo Amalek, wek pe atyekwu woko kacel kwedgi; pien yam kica omakowu i kom jo Icrael ducu i kare ma gua woko ki i Ejipt." Mumiyo jo Keni gua woko ki i kin jo Amalek. 7Caulo oloyo jo Amalek cakke ki i Kavila o kwede wa i Cur ma cok ki lobo Ejipt yo tuŋ wokceŋ. 8Omako Agag kabaka pa jo Amalek otere makwo, ci odyero jo-nu, ojwerogi woko ki pala lucwan. 9Ento Caulo ki lwak kica omakogi i kom Agag, ci guweko en kacel ki romi mogo ma gibeco, ki twoni, ki roci mucwe, ki litino romi-gu, ki jami mukene ma gibeco ducu, pe guye ni myero gijwergi woko liweŋ, Gin ducu ma gicayo, ki gin maracone, gin aye gujwerogi woko.
Lubaŋa okwero Caulo me bedo kabaka
10Ka doŋ lok pa Rwot obino bot Camuel ni, 11"Atyeko ŋut pi miyo Caulo bedo kabaka, pien obarre woko ki ka lubo kora odok woko cen, pe ocobo cikka." Ci kiniga omako Camuel, obedo ka kok bot Rwot dyewor benebene. 12Camuel oa odiko con pi rwatte ki Caulo. Ka gitito bot Camuel ni, Caulo doŋ owoto i Karmel, ocibo gin me po pire kene, ci olokke okato anyim, ocito wa i Gilgal. 13Ka Camuel oo bot Caulo, ci Caulo owaco bote ni, "Gum pa Rwot obed i komi. Atyeko cobo cik pa Rwot." 14Camuel owacci, "Man dok kit koko romi aŋo ma awinyo ki ita-ni, ki koko dyaŋi ma awinyoni?" 15Caulo owacci, "Gikelogi ki bot jo Amalek, pien dano guŋoyo romi ki dyaŋi mabecone me gitum bot Rwot Lubaŋani; ki mudoŋŋe wajwerogi woko ducu liweŋ." 16Ento Camuel owaco bot Caulo ni, "Liŋ! Abititti gin ma Rwot otito bota tin dyewor." Caulo ogamo ni, "Doŋ itit bota do."
17Camuel owacci, "Kadi inen i waŋi kekeni ni itidi, pe in aye iloyo kaka ducu ma i Icrael? Rwot yam owiri ki moo me bedo kabaka pa jo Icrael. 18Rwot ocwali kun waco boti ni, 'Cit icidyerra jo Amalek ma lubalo, ijwergi woko ducu liweŋ.' 19Piŋo yam pe iworo dog Rwot? Piŋo icorre i kom gin ma giyako, ki timo gin ma nen marac i waŋ Rwot?" 20Caulo owaco bot Camuel ni, "Atyeko woro dog Rwot. Acito ka ma gicwala iye, akelo Agag kabaka me Amalek, dok ajwero jo Amalek woko ducu liweŋ. 21Ento dano gukwanyo romi ki twoni ki i kin gin ma giyako, gukwanyo gin mabecone ki i kin jami ma onoŋo gidyero me ajwera woko liweŋ, gutero wek gubed gitum bot Rwot Lubaŋani i Gilgal." 22Camuel ogamo ni,
"Cwiny Rwot bedo yom i gitum awaŋa ki gityer-gu
ma rom ki kit ma cwinye bedo yom kwede ka giworo doge?
Nen, woro dog Rwot ber kato gitum,
winyo cik ber kato dwolo nyogi romi ma giwaŋo me gityer.
23Pien jemo rom ki bal me tyet,
tekwic rom ki bal me woro cal jogi.
Macalo in ikwero winyo lok pa Rwot,
en doŋ okwero in me bedo kabaka."
24Caulo owaco bot Camuel ni, "Apoto i bal, pien akalo wi cik pa Rwot ki wi lokki, pien onoŋo alworo lwak, aworo doggi. 25Doŋ kombeddi alegi ni itima kica i kom balla, ci wadok kwedi wek aciwor Rwot." 26Camuel ogamo dog Caulo ni, "Pe abidok kacel kwedi, pien ityeko kwero lok pa Rwot woko, ki Rwot bene otyeko kwero in me bedo kabaka pa jo Icrael." 27-Ka Camuel olokke me cito woko, Caulo omako dog kanyine, ci oyec woko. 28Camuel owaco bote ni, "Rwot doŋ oyeco ker pa Icrael woko ki boti tin, doŋ otyeko miyone bot lawoti ma en ber makato in. 29Lubaŋa ma en Deyo pa Icrael pe bi loko goba, kadi ŋut bene; en pe dano ma kono oŋut-ti." 30Caulo owacci, "Apoto i bal; ento tin koŋ iket deyo i koma i nyim ludoŋo pa lwakka ki i nyim jo Icrael, wek wadok kwedi, aciwor Rwot Lubaŋani." 31Mumiyo Camuel odok cen olubo kor Caulo, ci Caulo oworo Rwot.
32Camuel dok owacci, "Kella Agag, kabaka pa jo Amalek, bota kany." Agag ocako bi no bote ma tipo kome pe kun wacci, "Lit me to doŋ peke." 33Camuel owacci, "Kit ma yam pala lucwanni omiyo mon gudoŋ laboŋo litinogi-ni, kit meno meni bene bibedo laboŋo latin i kin mon wadi." Ka doŋ Camuel oŋido Agag woko matitino i nyim Rwot i Gilgal.
34Lacen Camuel odok i Rama; Caulo ocito mere i ode i Gibea pa Caulo. 35Camuel pe omedo ki neno Caulo o wa i nino me tone, ento Camuel obedo ka kumo pi Caulo. Ci Rwot oŋut pi keto Caulo me bedo kabaka pa jo Icrael.


Nia 40
Guro kema ki kwerone
1Rwot owaco bot Moses ni, 2"I nino dwe acel i dwe mukwoŋo, cak guro iye kema, en kema me rwatte. 3Ket iye canduk lok me caden, ci iŋab boŋo kicika me laum kom canduk. 4Ka doŋ iter iye meja, ican iye jami ducu kikore, ka dok ikel okar-mac ci icib laput malo i wiye. 5Dok iket keno tyer me jabu me waŋo odok eceta i nyim canduk lok me caden, ci iŋab boŋo cuka laum doggola me kema. 6Ket keno tyer me gitum awaŋa i nyim doggola me kema, en kema me rwatte; 7iket otako lwok ocuŋ i kin kema me rwatte ki keno tyer, ci iony iye pii. 8Dok iŋab boŋo cuka me dyekal irum woko ducu, ci iŋab boŋo cuka me laum doggaŋ me dyekal. 9Kwany moo wir, iwir ki kema ki lwak jami ducu ma gitye iye, kun ikwero en ki jami ma giketo iye ducu gubed maleŋ. 10Dok bene wir keno tyer me gitum awaŋa ki moo, ki jami ticce ducu; kwer keno tyer, ci bidoko maleŋ makato. 11Wir moo bene i kom otako lwok ki tedi tere ikwergi. 12Ka doŋ ibikelo Aron ki awobene i doggola kema me rwatte, ci ilwok komgi ki pii. 13Ka doŋ iruk Aron ki boŋŋi aruka maleŋ, ci iwire ki moo, ikwere wek oti bo ta tic me ajwaka. 14Ka dok ikel awobene bene, irukgi ki kanyi, 15iwirgi ki moo macalo iwiro wongi-ni, wek guti bota tic me ajwagi: wirogi ki moo bimiyo gibedo ajwagi matwal wa i kare pa likwayogi ducu."
16Moses otimo kit meno kit ma yam Rwot ocike kwede ducu; otimo ducu kit meno. 17I dwe mukwoŋo, i mwaka me aryone, i nino dwe mukwoŋo aye giguro iye kema. 18Moses oguro kema: oryeyo tedi tere; ocibo iye guti, ka orwako iye rii bao, oilo wir malo. 19Ka dok oyaro boŋo opeto i wi kema, oketo laum kema, opeto i wiye, macalo yam Rwot ociko ki Moses. 20Ka dok otero lok me caden oketo i canduk, ka orwako tal i kor canduk, oketo kom me kica i wi canduk; 21ka otero canduk i kema, oŋabo boŋo kicika malo me laumme, ci oumo kom canduk lok me caden woko, macalo Rwot ociko ki Moses. 22Ka dok oketo meja i kema me rwatte, i kema tuŋ acam, ki woko i ŋe boŋo kicika ma oumo canduk-ki 23ka dok ocano mugati i nyim Rwot macalo Rwot ociko ki Moses. 24Ka dok oketo okar-mac i kema me rwatte tuŋ acuc me kema kun okemme ki meja, 25ka ocibo laput malo i nyim Rwot; macalo Rwot ociko ki Moses. 26Ka dok oketo keno tyer me jabu i kema me rwatte i nyim boŋo kicika, 27ci owaŋo odok eceta ma ŋwece kur i wiye; macalo Rwot ociko ki Moses. 28Dok oŋabo boŋo cuka me laum doggola me kema. 29Ka dok oketo keno tyer me gitum awaŋa cok ki doggola kema me rwatte, ka ocako tyero iye gitum awaŋa, ki gityer me moko kwon; macalo Rwot ociko ki Moses. 30Ka dok oketo otako lwok i kin kema me rwatte ki keno tyer, oonyo iye pii me lwok; 31en aye ka ma Moses ki Aron ki awobene gilwoko iye tyengi. 32Ka gicito i kema me rwatte, dok ka ginyiko cok ki keno tyer, ci gilwokke, macalo Rwot ociko ki Moses. 33Oguro dyekal orumo kema ki keno tyer, ci oŋabo boŋo cuka laum doggaŋ me dyekal, Kit meno Moses otyeko tic kakare.
Pol ma oumo wi kema
(Wel 9.15-23)
34-Lacen pol obino, oumo wi kema me rwatte woko, ci deyo pa Rwot opoŋo i kema. 35Moses onoŋo pe twero donyo i kema me rwatte, pien pol oboyo kom kema me rwatte woko, dok deyo pa Rwot opoŋo i kema.
36I kare me wotgi ducu, ka pol owarre woko ki i wi kema, ci jo Icrael gicako wot anyim; 37ento ka pol pe owarre woko, ci pe gimedde ki wotgi anyim, gikuro nio i nino ma owarre woko. 38I kare me wotgi ducu pol pa Rwot umo wi kema dyeceŋ, ki mac bedo iye dyewor, ma kun jo ducu me ot pa Icrael gineno.


Jabuli 16
Lega me gen
1Gwoka, ai Lubaŋa, pien ariŋo alaro boti.
2Awaco bot Rwot ni. "In i rwoda;
gin maber mo ma atye kwede pe, laboŋo in."
3Jo maleŋ ma i lobo gin jo me awora, ma giyomo cwinya mada.
4Jo ma giyero lubaŋa mukene ginyayo cwercwinygi gimedo ameda;
pe abionyo gityergi me remo,
dok bene pe abilwoŋo nyiŋ jogigi ki doga.
5Rwot aye dulla ma gipokka, en kikopo ma abimato;
kwona ducu tye i ciŋi.
6Waŋ apokki me potona opoto i kabedo ma yo mo cwinya;
iyo, doŋ anoŋo ginaleya maber ma romma.
7Apwoyo Rwot ma omiya ryeko;
cwinya bene pwonya kadi ki i dyewor,
8-Kare ducu aŋeyo ni Rwot tye kweda:
pe gibidira woko cen, pien en tye yo tuŋ ciŋa ma lacuc.
9Pi meno omiyo abedo ki yomcwiny madwoŋ,
nino ducu abedo maber ki kuc;
10-pien in pe ibitenya ata i lobo pa jo muto,
pe ibiweko danoni ma geni donyo i bur lyel.
11In doŋ ibinyutta yo ma tera i kwo;
bedoni kweda miyo abedo ki yomcwiny madwoŋ mada,
i tuŋ ciŋi lacuc tye iye gin ma yomo cwiny dano nakanaka.


DIYO cwiny pire tek i kare-ni loyo kare mo keken pien kwo tye ka doko tek i kare man me "agikki piny." (2 Temceo 3:1-5) Pol pa jo ma gurumowa pe gidiyo cwinygi. Giparo pigi kengi, gimaro daa, dok bene pe gijukke kengi. Pi meno mitte ni wapennye kekenwa ni: 'An mono tika dong adoko calo jo ma gurumo ka ngeta ma pe gidiyo cwinygi-ni? Tyen lokke ngo me bedo ngat ma diyo cwinye? Ngo ma atwero timone wek diyo cwiny obed kit me kwona?'
DIYO CWINY OBEDO GIN ANGO?
"Diyo cwiny" kit ma kitiyo kwede i Baibul tyen lokke ngo? Tyen lokke pe obedo kanyo peko keken. Ngat ma diyo cwinye nongo ciro can ki gen ni jami biyubbe. Pe tamo pi mitine keken, ento bene paro pi kit ma jo mukene giwinyo kwede, kadi wa jo ma gucwero cwinye nyo giune. En bedo ki gen ni kadi bed watgi pe tye maber ento biyubbe. Pe tye me ur ni Baibul tittiwa ni diyo cwiny bino calo adwogi me mar. * (nen lok ma tye i tere piny.) (1 Jo Korint 13:4) Diyo cwiny obedo but "nyig ma nyak pi cwiny maleng." (Jo Galatia 5:22, 23) Dong ngo ma watwero timone wek wabed jo ma gidiyo cwinygi?
KIT ME DONGO DIYO CWINY
Wek wadong kit me diyo cwiny, omyero waleg pi kony pa cwiny maleng, ma Jehovah miyo bot jo ma gigene. (Luka 11:13) Cwiny maleng tye ki teko madwong, ento pud mitte ni wakwo ma lubbe ki legawa. (Jabuli 86:10, 11) Man tyen lokke ni omyero watute matek me diyo cwinywa nino ducu dok wawek odok kitwa. Ento i kare mukene timone romo bedo tek. Ngo ma twero konyowa?
Omyero wakwan lok i kom Yecu dok walub lanene maber loyo. I kare ma lakwena Paulo oloko i kom 'kit pa dano manyen,' ma i kine tye iye diyo cwiny, en ocuko cwinywa ni: "Wuwek kuc pa Kricito ma yam olwongowu i kom acel aye olo cwinywu." (Jo Kolocai 3:10, 12, 15) Me timo meno, omyero walub lanen pa Yecu dok wabed ki gen ni Lubanga biyubo jami i kare ma mitte kikome. Ka wamedde ki bedo ki gen meno, ci wabimedde bene ki diyo cwinywa, labongo paro pi gin ma tye ka timme i kabedo murumowa.—Jon 14:27; 16:33.
Wan ducu wamito ni lobo manyen obin cutcut. Ento ka watamo i kom kit ma Jehovah odiyo kwede cwinye i komwa, wapwonnye me diyo cwinywa bene. Baibul jingo cwinywa ni "[Jehovah] pe galle agala ki cobo cikkene kit macalo jo mogo gitamo kwede, ento en pud tye ka diyo cwinye i komwu, pien en pe mito ni ngat mo orweny woko matwal, ento mito ni jo ducu guo i ningut." (2 Petero 3:9) Ka watamo i kom kit ma Jehovah diyo kwede cwinye i komwa, ci wan bene wabidiyo cwinywa i kom jo mukene. (Jo Roma 2:4) Kare mene ma diyo cwiny mitte iye tutwal?
KARE MOGO MA DIYO CWINY MITTE TUTWAL
Nino ducu wakato ki i jami ma temo diyo cwinywa. Me labolle, omyero wadi cwinywa wek pe wangol dog jo mukene tutwalle ka watye ki gin mo ma pire tek ma wamito waco botgi. (Yakobo 1:19) Mitte bene ni wadi cwinywa ka ngat mo ocwero iwa. Me ka keco oyotoyot, bedo ber ka wiwa opo i kom kit ma Jehovah gin ki Yecu gidok kwede i kom gorowa. Gin pe giketo cwinygi i kom bal matino tino ma watimo. Ento giketo cwinygi i kom kit mabeco ma watye kwede dok gidiyo cwinygi i komwa wek ominiwa kare me yubo ka ma wabalo iye.—1 Temceo 1:16; 1 Petero 3:12.
Diyo cwiny bene mitte ka ngat mo owacciwa ni waloko nyo watimo gin mo marac. Pol kare cutcut, wakeco dok wabedo ki miti me gengo ngewa woko. Ento Lok pa Lubanga wacciwa ni omyero wadok i yo mapat ka kimiyowa tira. Waco ni: "Dano ma diyo cwinye ber kato ngat ma lawakke. Pe myero iwek kiniga omaki oyotoyot; jo ma luming aye kano kiniga i cwinygi." (Latitlok 7:8, 9) Dong kadi bed kikok i komwa gobagoba, pud omyero wadi cwinywa dok watam matut ma peya wadok iye. Meno aye gin ma Yecu otimo i kare ma jo mogo gukok i kome gobagoba.—Matayo 11:19.
Lunyodo bene omyero gudi cwinygi i kom lutinogi tutwalle ka mitte ni gukonygi me loko tamgi nyo me weko miti maraco. Nen kong labol pa Mattias ma tiyo i Betel mo i lobo Ulaya. I kare ma Mattias onongo tye mwaka apar ki wiye, lutino kwan luwote onongo ginyware pi niyene. I acakkine lunyodone pe gungeyo ngo ma tye ka timme. Ento lacen lunyodone guneno ni Mattias ocako bedo ki akalakala i kom niyene. Gillis, ma won Mattias, owaco ni onongo mitte adada ni en kacel ki dakone gudi cwinygi i kare meno. Mattias onongo penyo lapeny calo: "Lubanga mono en anga? Ka Baibul pe obedo lok pa Lubanga kono? Wangeyo nining ni Lubanga mito ni watim kit man nyo kuman?" En bene onongo penyo wonne ni: "Pingo omyero kinena calo ngat marac ka pe alubo niyeni?"
Gillis otito ni: "I kare mukene awobiwa-ni onongo penyo lapeny kun nongo tye ki akemo, pe i koma nyo i kom mine, ento i kom lok me ada, pien en onongo winyo ni lubo ada balo kucce." Gillis okonyo wode nining? "Onongo wabedo piny wan ki woda ci waloko pi cawa malac." Pol kare Gillis onongo winyo lok pa Mattias laling kun penye lapeny mogo me temo niang tamme ki kit ma en winyo kwede. I kine mukene Gillis onongo tito gin moni bot wode ci wacce ni kong otam iye pi kare mo ma peya guloko iye doki. I kare mukene, en Gillis bene onongo waco ni wode omyero omine kare me tam i kom lokgi-ni. Pi lok ma gubedo ka loko kare ki kare-ni, Mattias ocako niang tyen lok me ginkok ki dok ni Jehovah marowa dok tye ki twero me loyowa. Wonne owaco ni: "Otero kare, dok obedo tek adada, ento motmot, mar pi Jehovah odongo i cwinye. An kacel ki min oda cwinywa yom ni diyo cwinywa me konyo latinwa i kare ma en tye mwaka apar ki wiye okelo adwogi maber dok ogudo cwinye."
I kare ma Gillis gin ki min ode onongo gitye ka konyo latingi, gubedo ki gen ni Jehovah bikonyogi. Gillis owaco ni: "Pol kare onongo awaco ki Mattias ni marwa pire omiyo an ki mine walego matek adada ni Jehovah okonye me niang lok ada ma wapwonye kwede." Lunyodo man cwinygi yom ni gudiyo cwinygi dok pe guilo cinggi woko!
Diyo cwiny bene mitte ka watye ka gwoko dano me otwa nyo laremwa ma tye ki two ma ri pi kare malac. Tam kong i kom labol pa Ellen * (nen lok ma tye i tere piny), ma bene bedo i lobo Ulaya.
Mwaki ma romo aboro angec, two akweya kom ogoyo cwar Ellen kiryo ma obalo adamme woko. Macalo adwogine, cware dong pe twero winyo yomcwiny nyo cwercwiny mo. Man obedo twon peko madit adada bot Ellen. En owaco ni: "Man mito diyo cwiny kacel ki lega matek adada." Dok en omedo ni: "Wang ginacoya ma amaro loyo dok ma kweyo cwinya aye Jo Pilipi 4:13, ma waco ni: 'Atwero jami ducu liweng pi teko ma en miya. *'" Ki teko kacel ki kony pa Jehovah, Ellen tye ka kanyo peko meno kun diyo cwinye.—Jabuli 62:5, 6.
LUB LANEN PA JEHOVAH ME DIYO CWINY
Ngene kene ni lanen maber loyo me diyo cwiny obedo Jehovah. (2 Petero 3:15) Ki i Baibul, wakwano labol mapol me diyo cwiny pa Jehovah. (Nekemia 9:30; Icaya 30:18) Tika wi po kit ma Jehovah odok iye i kare ma Abraim obedo ka penye lapeny mapol i kom Tamme me jwero Codom woko? Jehovah pe ongolo lok pa Abraim. En odiyo cwinye kun winyo lapeny ki par pa Abraim ducu. Ci lacen, Jehovah onyuto ni ewinyo par pa Abraim dok ocuko cwinye ni pe Ebijwero Codom kadi bed ni dano apar keken ma kitgi atir ginonge iye. (Acakki 18:22-33) Jehovah kare ducu diyo cwinye ka tye ka winyo lok dok kiniga pe make oyot!
Diyo cwiny obedo kit pa dano manyen ma Lukricitayo ducu omyero gubed kwede. Ka watute matek me bedo jo ma gidiyo cwinygi, ci wabimiyo deyo bot Wonwa, Jehovah ma paro piwa dok diyo cwinye, dok wabibedo i kin "jo ma pi niyegi, ki pi diyo cwinygi, gitye ka nongo gin ma yam Lubanga ociko pire."—Jo Ibru 6:10-12.


Latitlok 10
Gin ma miŋo kelo
1Lwaŋo muto miyo moo wir makur kwok doko maŋwe;
miŋo matidi bene balo ryeko kacel ki deyo woko kit meno.
2Dano ma laryeko paro ki i cwinye me tiyo gin ma tye atir,
ento ŋat ma lamiŋ paro ki i cwinye me timo gin marac.
3Kadi bed inen lamiŋ tye ka wot iyo, noŋo tye ma wiye odiŋ,
dok miyo en waco bot dano ducu ni en lamiŋ.
4Ka ce inen kiniga omako laloc magwa i komi,
pe iwek kabedoni pien gitwero timo kica pi bal madito ka onoŋo ibedo giri mot laliŋ.
5Tye gin marac ma aneno i lobo obedo calo bal ma oa ki bot laloc: 6jo mamiŋ aye gimiyo gibedo i kabedo me dito, kun lulonyo gibedo i kabedo ma piny adada. 7Aneno opii aye gitye ka ŋwec ki aguragura, kun rwodi giwoto awota ki tyengi calo gin opii.
8-Ŋat ma okwinyo bur bipoto i bur ma en okwinyo;
ki ŋat ma muko kicika me ot bene twol bikayo,
9Ŋat ma mukogot, got biŋolo;
ki ŋat ma baro yen, yen biketo ret ikome.
10Ka ce latoŋ lake olu, ka pe ipako lake, myero iti ki tekoni makato;
ento ryeko ber konyo dano weko ticce woto maber.
11Ka ce twol okayo dano ma peya won yat okweyo,
latim yatyat doŋ pe bedo ki kony mo.
12Lok ma dano maryek loko miyo dano gipwoye,
ento ŋat ma lamiŋ loko gin ma kelo can i kome kekene.
13Acakki me lokke opoŋ ki miŋo keken,
lokke me agikki bene loko calo ŋat ma tye ki apoya marac.
14Lamiŋ medo lok nyayo doko dwoŋ, kadi bed dano mo pe ŋeyo gin ma bibedo i anyim;
aŋa kono ma twero tito bote gin ma bitimme lacen i anyim ma noŋo en doŋ eto woko?
15Lamiŋ aye kome nyonne woko ki tic ma en tiyo,
miyo pe ŋeyo yo ma cito i gaŋ.
16Wubineno can wun jo me lobo, ma kabakawu obedo calo latin matidi,
ki rwodiwu bene gicamo karama wa odiko!
17Wutye ki yomcwiny wun jo me lobo ma kabakawu odoŋo i gaŋ kal,
kun rwodiwu bene gicamo cam i kare ma mitte,
wek gilim teko, ento pe pi mero!
18Ka won ot obedo dano ma lacarcar ci wi ode ryebbe woko,
dok pi wackome miyo wi ot cwer ka kot ocwer.
19Cam miyo dano bedo ki nyero,
ki kono vino kelo yomcwiny bot jo ma gimato,
lim aye ma miyo jami ducu twero tiŋe.
20Pe ilok lok marac i kom kabaka i tammi,
dok bene pe ilok lok marac i kom lulonyo ka itye i ot butoni;
miyo winyo me polo tino lok ma iwaco-ni tero woko,
nyo kit gin mo ma bwome tye twero tuco lok meno woko ka maleŋ.


Icaya 7
Lok mukwogo ma Icaya otito bot Akaj
1-I kare pa Akaj wod pa Yocam, wod pa Ujia, kabaka me Juda, Rejin kabaka me Ciria, ki Peka wod pa Remalia, kabaka me Icrael, gin aryo ducu yam gubino i Jerucalem pi lweny i kome, ento pe gutwero loyone. 2I kare ma gitito lokke bot likwayo pa Daudi ni, "Jo Epraim doŋ guribbe woko ki jo Ciria," cwiny Akaj ki pa lwakke omyel twatwal kit macalo yamo yeŋo kwede yat ka tye ka kodo.
3Rwot owaco bot Icaya ni, "Cit irwatte ki Akaj, in kacel ki wodi Cear-yacub. Cit irwatte kwede i agikki me yo pii ma mol a ki i joro ma malo, i yo gudo ma cito i poto pa lalwok-boŋo, 4ci iwacce ni, 'Gwokke, bed mot laboŋo lworo mo, cwinyi bene pe opoti pi kiniga malyet ma omako Rejin ki jo Ciria ki wod pa Remalia, pi ajut aryo ma guwan woko ma yitogi tye Ica dunynyi. 5Pien jo Ciria ki jo Epraim ki wod pa Remalia guporo lok marac ma myero gitim i komi, kun giwacci, 6"Wacitu walwenyu i kom Juda, wami obed ki lworo madwoŋ, wek wamaa woko obed mewa, ci waketu wod pa Tabcel me bedo kabaka iye." 7Meno omiyo Rwot. Lubaŋa owaco kuman ni,
Cobo tamgi biloyogi woko, pe bicobbe ada.
8Pien Damaciko aye gaŋ madit me Ciria,
ki Rejin aye rwot me Damaciko.
(Ma pud peya mwaka pyerabicel wiye abic otum, gibiŋinyo jo Epraim, bimiyo pe dok gimedde me bedo rok.)
9Camaria aye gaŋ madit me Epraim,
ki wod pa Remalia aye rwot me Camaria.
Ka ce pe wubiye,
adada, pe wubicuŋ matek.' "
Lok ma Icaya oloko i kom Immanuel
10Rwot dok owaco ki Akaj ni, 11"Peny pi Lanyut mo ki bot Rwot Lubaŋani; kadi lanyut ma tye piny ka matut i lyel nyo kadi ma tye malo i polo." 12Ento Akaj ogamo kun wacci. "Pe abipenyo Lanyut mo, dok pe abitemo Rwot." 13En dok owaco ni, "Koŋ wuwiny wun likwayo pa Daudi! Yelo dano ma wuolo komgi pe romowu, mumiyo wutye ka olo kom Lubaŋana dok bene-ni? 14-Pi meno, Rwot kikome aye ma bimiyo botwu lanyut. Nen, nyako mo ma peya oŋeyo laco biyac, ci nywalo latin laco, gibicako nyiŋ latin meno ni Immanuel+. 15Latin meno bimato cak lukulu ki moo kic, ka doŋ oŋeyo kwero gin marac ki yero gin maber. 16Pien ma pud peya latin-nu ŋeyo kwero gin marac ki yero gin maber, lobo ma itye iye ki lworo madit i kom lukerre aryo-nu gibiweko doŋ noŋo. 17Rwot bimiyo kare mo bino i komi ki i kom lwakki, ki i kom jo me doggola me ot pa kwaru ma yam peya onen cakke ma jo Epraim gupokke woko ki jo Juda; en bikelo kabaka me Aciria."
18I kare meno, Rwot bilwoŋo lwaŋi ma bedo i acakki kulu me Ejipt, ki kic ma bedo i lobo Aciria ki lwiyo. 19Gin ducu gibibino gio woko lirut i luŋ matut, ki i kin got ma obar, ki i wi okuto-gu ducu, ki i olet ducu.
20I kare meno Rwot bikelo dano mo ki loka kulu Euprate, ma en kabaka me Aciria. En bitimowu malit calo dano ma gilyelo yer wiye ki yer kome woko ducu, bilyelo yer tik woko bene.
21I kare meno dano bigwoko roya ki megi romi aryo, 22doŋ pi cak madwoŋ twatwal ma gibimiyo bot dano-nu, miyo dano meno bimato cak lukulu ki moo kic.
23I kare meno potti ducu ma yam ginoŋo iye tyen olok alip acel, ma poto acel acel gicato i wel me cekel me ryal alip acel bene, bibedo okuto ki ocok keken. 24Dano bicito kunnu ki atum ki atero, pien okuto ki ocok biromo lobo ducu; 25ento lobo ducu ma bedo cerecere ma yam onoŋo gipuro ki kweri, pe dok wubicito iye pi lworo okuto ki ocok. Kabedo meno bidoko ka ma dyaŋi camo iye kengi; dok romi ki dyegi gibibedo ka nyono piny iye atata.


2 Luker 3:25
25Gumako gaŋi woko, ki potti mabeco ducu bene dano acel acel obolo iye got, nio ka godi opoŋo piny woko; guculo wan pii woko ducu gureto yadi mabeco ducu; nio ka godi keken aye odoŋ i Kir-karecet, ci lucel lataŋdiyo gurumo gaŋ meno nio ka guloyo.


Nekemia 13:25
25Akeco i komgi omiyo acenogi woko kun apwodo jo mogo ki i kingi, dok aputo yer wigi woko; amiyo gukwoŋo kwoŋ i nyiŋ Lubaŋa, kun awacci, "Wun pe wubimiyo anyirawu bot awobegi ni gunyom, dok gin bene pe gukwany anyirawu me anyoma pi awobegi kadi wun pe myero wunyomme kwedgi.


Jeremia 36:31
31Abiketo can i komi kacel ki likwayu, ki luticci, pi balwu ducu ma wutye ka timone. Dok in, kadi ki jo Jerucalem nyo jo Juda, pe wubedo ka keto cwinywu me winyo lok ma abedo ka waco botwu teretere, pi meno abekelo can ma onoŋo yam doŋ aciko pire ni aketo i komwu-ni."


2 Tekwaro 7
1-Ka Solomon doŋ otyeko legane, ci mac obino piny ma a ki i polo, owaŋo gitum awaŋa ki gitum mu kene ducu, ci deyo pa Rwot opoŋo i ot pa Lubaŋa woko. 2Ajwagi doŋ pe gitwero donyo i ot pa Rwot, pien deyo pa Rwot opoŋo i ot pa Rwot woko. 3-Ka jo Icrael ducu guneno mac obino piny, ki deyo pa Rwot oboyo kom ot pa Lubaŋa woko, gukulo wigi piny aryeba ic i dyekal ma gipeto iye godi, gumiyo woro ki pwoc bo! Rwot, kun giwacci,
"Pien en ber,
mar mere ma pe lokke bedo nakanaka."
4Ka dok kabaka ki jo Icrael ducu gucako tyero gitum i nyim Rwot. 5Kabaka Solomon otyero gityer ma romo twoni dyaŋi alip pyeraryo wiye aryo, ki romi alip miya acel ki pyeraryo. Kabaka ki jo Icrael ducu gukwero ot pa Lubaŋa kit meno. 6Ajwagi gucuŋ i kabedogi, kacel ki Lulevi ma gumako jami me wer megi me pako Rwot, kit ma yam kabaka Daudi oyubo pi miyo pwoc bot Rwot, ni, pien mar mere ma pe lokke bedo nakanaka. Meno timme i kare ducu ma yam Daudi pako iye Lubaŋa, kun gin gikonye ki jami wergi. Ki jo ma gucuŋ ma gukemogi gin ajwagi ma gikuto tum, kun noŋo jo Icrael ducu gucuŋ mot.
7Solomon dok ocako kwero kabedo ma i cwiny dyekal ma tye i nyim ot pa Rwot-ti. En otyero kunnu gitum awaŋa, ki moo dwolo-gu me gityer lakwecwiny, pien keno tyer me mola ma Solomon otiyo-ni onoŋo tidi twatwal, pe romo keto iye gitum awaŋa kacel ki gityer me moko kwon ki dwolo-gu.
8I kare meno Solomon okwero nino madito pi nino abiro kulu, kacel ki jo Icrael ducu. Onoŋo lwak gucokke madwoŋ, kun gua wa i yo ma donyo i Kamat nio wa i nota ora me Ejipt. 9I nino me aborone gubedo ki cokke madit; pien gubedo ki lega me kwero keno tyer nino abiro kulu, ki nino madito mukene bene nino abiro. 10I kom nino dwe pyeraryo wiye adek i dwe me abiro en aye Solomon ocwalo lwak gudok woko tugi. Lwak gudok i pacogi ki yomcwiny madwoŋ, ma igi okwe pi gin ducu mabeco ma Rwot otimo pi Daudi ki pi Solomon ki pi lwakke jo Icrael.
Rwot onyutte bot Solomon tyen me aryo
(1 Luker 9.1-9)
11Kit meno Solomon otyeko gero ot pa Rwot ki ode en kabaka bene; tic ducu ma yam en oyubo me atiya i ot pa Rwot ki i ode en ocobo maber twatwal. 12Ci Rwot onen bot Solomon i dyewor kun wacce ni, "Atyeko winyo legani, doŋ atyeko yero kabedo man obed mera me bedo ot ka ma gibityero iye gitum bota. 13Ka ce acego polo ma kot doŋ pe cwer, nyo ka ce aciko ni bonyo ocam cam ma i lobo otyek woko, nyo ka ce acwalo two gemo opoto i kom lwakka, 14ka ce lwakka ma gilwoŋogi ki nyiŋa-ni gumwolle woko, ce gulego ma gimito an kikoma, ka guweko kit timgi maraco, ci dok abiwinyogi ki i polo, ci abikwanyo gin ma tye ka balo lo bogi, ka dok abiweko balgi. 15Cakke tin waŋa bibedo twolo, dok abiciko ita ka winyo lega ma gibilego i kabedo man. 16Pien tin an doŋ atyeko yero ot man, dok atyeko lonyone odoko maleŋ, wek nyiŋa obed iye matwal; dok waŋa ki cwinya bikemo kunnu matwal. 17Ki ma tuŋ boti, ka ce ibibedo ki kit kwo i nyima ma yam woru Daudi obedo kwede-ni, ce ka itiyo gin ma aciko ducu, kun igwoko cik ma aketo, ki gin ma doŋ aŋolo, 18-ci an Lubaŋani abimoko komkerri me loyo Icrael matwal, kit ma yam aciko bot woru Daudi kun awacce ni, 'Pe ibibedo laboŋo danoni mo ma biloyo jo Icrael.'
19"Ento ka ce wuŋak woko, ma wubwoto lubo cikka ki mako lok ma aciko ma aketogi i nyimwu, ce wukobo woko ka tiyo bot lubaŋa mogo mukene kun wuworogi, 20ci miyo abiputowu woko ki i lobo ma yam amiyowu-ni; dok abikwanyo waŋa woko, pe dok neno kom ot man ma atyeko lonyo odoko maleŋ pi nyiŋa-ni; miyo nyiŋ Icrael bi doko carolok ki lok aboka i kin rok ducu. 21Jo ducu ma bikato ki ka ŋet ot man madit twatwal-li gibiuro ki jwat kun giwacci; 'Kit lok aŋo mumiyo Rwot otimo lobo-ni ki ot man ki tim macalo man?' 22Ka dok gibiwacci, 'Pien gubwoto Rwot Lubaŋa pa kwarogi ma yam okwanyogi ki, i lobo Ejipt, ci gukobo bot lubaŋa mogo mukene, dok gubedo ka worogi ma kun gitiyo botgi bene; en aye lok mumiyo Rwot omiyo can opoto i komgi magwa-ni.' "


Icaya 9:17
17Meno omiyo Rwot pe obedo ki yomcwiny i kom awobegi, kica bene pe mako i kom litino ma wongi pe,
ki mon ma coggi oto; pien ŋat acel acel i kingi pe woro Lubaŋa,
dok gin ducu gudoko lutim tim maraco,
lok ducu ma giloko obedo lok me miŋo keken.
Man ducu pe okweyo kiniga pa Rwot,
en pud tye ka ryeyo ciŋe aryeya i komgi.


Ejekiel 17
Carolok i kom olok ki ocur
1Rwot oloko kweda. 2Owacci, "Wod pa dano, wac lok me koc lit, ci ilok carolok bot jo Icrael 3wek guŋe gin ma an Rwot Lubaŋa atye ka wacone. Yam tye ocur mo madit ma tye ki bwome madito, ma oyaro woko malac. Onoŋo yec kome nen mwonya mada ma tye ki raŋi mapol ma kitgi patpat. Otuk ocito i Lebanon ci oturo wi yat cedar me Lebanon woko. 4Oturo cwiny wi lano cedar me agikkine, ci ocito kwede otero wa i lobo pa lucat-wil, ci oketo i gaŋ pa lucat-wil. 5Dok okwanyo jaŋ yat ki obokene ki i lobo Icrael ci opito i lobo maberre ka ma pii dwoŋ iye wek odoŋ. Opito kit macalo gipito kwede yat ma doŋo i dog kulu, 6ci odoko yat olok ma ojany oluk lapiny, Jaŋe ojany okemo yo tuŋ bot ocur, ki lwite obedo ka ma yat ocuŋ iye, Kit meno ocako doko yat olok, ci oketo jaŋe mapol wa pote doŋ ocako lot oluk mada.
7"Ento yam onoŋo tye ocur mo mukene madit ma tye ki bwome madit ki yecce madwoŋ, Nen, lwit yat olok man olot oket ki piny i ŋom okemo yo tuŋ bote, ci oloko jaŋe ma pote oluk bene okemo yo tuŋ bote kun geno ni bimiyo ecwiyo pii muromo makato pii ma en limo i kabedo ka ma onoŋo en doŋo iye-ni. 8Ento onoŋo yam gipito i ŋom maberre ma tye i ŋet pii madwoŋ, wek oket jaŋe muteggi mapol, onyak nyige, wek odok yat olok ma pire tek adada."
9Rwot Lubaŋa openyo kuman ni, "Yat olok man bidoŋo maber ci bedo kwo? Ci ocur mukwoŋo-ni pe biputo woko ki lwite ducu, ci toŋo jaŋe woko, wek pote ma pud lot alota-ni otwo woko? Man pe bimito dano ma kome tek nyo lwak me rok ma gitek me putone woko ki lwite ducu. 10Ada, doŋ gipito, ento tika twero doŋo bedo kwo? Pe bitwo woko liweŋ ka ce yamo ma a yo tuŋ wokceŋ obino okodo matek i kome ci ocoro woko piny? Pe bitwo woko ki i kabedo ka ma onoŋo tye ka doŋo iye-ni?"
Te lok me carolok
11Rwot owaco bota ni, 12-"Peny jo magi ma gin Lujemo-ni ka ce giŋeyo te lok me carolok man. Wac botgi ni kabaka me Babilon obino i Jerucalem ci omako kabaka ki rwodine ci odok kwedgi cen i Babilon. 13Ci okwanyo latin ker acel, oketo gicikke kwede, kun omiye okwoŋo kwoŋ ni ebigwoko cikke meno. Omako jo madito ma nene oterogi woko 14wek ker doŋ okwe woko mot, pe dok oille malo, dok bene me neno ni gigwoko gicikkene wek ker ocuŋ. 15Ento kabaka me Juda ojemo woko ci ocwalo lukwena gucito i Ejipt, ka kelo bote lwak aguragura ki dul mony madit. Tika en biloyo lweny? En twero loyo pi timo gin ma kit meno? En twero turo gicikke ci riŋo bwot woko ma ps koŋ noŋo giketo can i kome?
16"Doŋ adada kit macalo atye kwo-ni," man Rwot Lubaŋa ma owaco, "Kabaka-nu bito i Babilon, pien ocayo kwoŋŋe, dok oturo gicikke ma onoŋo en oketo ki kabaka me Babilon, ma okete me bedo i wi komker. 17Kadi ki Parao ki dul monnye matek-ki ki buca mony madit pe gibitwero konye ki lweny ka jo Babilon gutoro cel lobo gurumo woko pi neko lwak Jo mapol ma gibedo kenyo. 18Doŋ kit macalo en ocayo kwoŋŋe, kun oturo bene gicikke ma onoŋo en oketo, dok otimo gin magi ducu, pi meno en pe bibwot."
19Mumiyo Rwot Lubaŋa owaco kuman ni, "An Lubaŋa makwo, pi meno abiketo can i kome pi kwoŋ ma okwoŋo i nyima ma en ocayo ki gicikkena bene ma en oturo woko-ni. 20Abiciko obwona wek omok iye, ci en bimoko i i owicca, abitere i Babilon ka doŋ acako ŋolo kop i kome ki kunnu pi lok roro ma en obedo ka ketone i koma. 21Lulweny ma giyerogi ayera gibinekogi woko ducu ki pala lucwan, ki jo ma gudoŋ makwo gibiket woko ata. Man bimiyo wuŋeyo ni an Rwot doŋ atyeko loko lok man."
Cikke pa Lubaŋa ma miyo gen
22Rwot Lubaŋa owaco kuman ni, "An kikoma aye ma abikwanyo cwiny yat cedar matocone-ni ki i lano wiye, abituro ki malo kunnu, an kikoma aye abipito, 23abipito i wi got mabor ma tye i Icrael-li; wek ojany iye mapol onyak nyige, ci odok yat madit wek kit kwa lee ducu me tim gubin gubed i tere; ki kit kwa winyo ducu gibigero odigi i tipo jaŋe ducu. 24Doŋ yadi ducu me tim biŋeyo ni an a Rwot aye ma amiyo yat madit ma odoŋo mabor doko yat matidi, ki yat matidi amiyo doko yat madit ma odoŋo mabor, dok bene amiyo yat madyak two woko, ka amiyo yat mutwo pote lot ci luk mada. An Rwot doŋ atyeko loko lok man, dok bene abitiyo gin ma onoŋo doŋ awaco."


Amoc 9:1
Dano mo pe bibwot ki i ciŋ Lubaŋa
1Yam aneno Rwot ocuŋ i ŋet keno tyer, owacci,
"Go lalukana wi wir, wek larii doggo la oyeŋŋe,
turgi woko wek guŋinnye i wi jo-nu ducu.
Jo mudoŋ i komgi abinekogi kipala lucwan,
ŋat acel mo pe biriŋo, ŋat acel mo pe bibwot.


Daniel 9:24
24"Mwaka miya aŋwen ki pyeraboŋwen en aye kare ma giciko ma okemo lutuwu ki gaŋwu maleŋ, pi tyeko bal me kalo wi cik, pi giko bal woko doŋ matwal, ki pi kwanyo bal woko ki i komwu doŋ wulim kit ma atir ma bedo nakanaka, wek ginanyuta kacel ki lok ma yam lanebi oloko ocobbe kakare, dok bene pi wiro kabedo maleŋ makato ducu-ni ki moo.


2 Tekwaro 32:5
5En ocako tic matek cut ci ogero cel matek ma yam orette woko piny-nyi, ka dok oketo lubele i wiye, ki yo tuŋ wokone ogero cel mukene; ci omiyo Millo ma en kabedo ma i gaŋ kal pa Daudi ocuŋ matek, En bene otiyo jami lweny ki kwodi mapol ata.


2 Luker 16:15
15Kabaka Akaj ociko ajwaka Uria kun wacci, "Waŋ gitum awaŋa me odiko i wi keno tyer madit-ti, ki gityer me moko kwon me otyeno, ki gitum awaŋa ma kabaka omiyo, ki gityerre me moko kwon, kacel ki gitum awaŋa pa lwak ducu ma i lobo, ki gityergi me moko kwon, ki gityergi me amata. Ibicoro remo me gitum awaŋa ducu i kome bene, ki remo me gitum mukene ducu. Ento keno tyer me mola-ni bibedo mera, me penyo iye dog Rwot."


Daniel 3:12
12Ento tye Lujudaya magi, Cadrak, Mecak ki Abednego ma iyerogi iketogi me bedo ludito ma loyo lwak dok ma neno lok ducu ma timme i lobo Babilon. Ai kabaka, jo magi adek-ki pe gilubo cikki wacel. Pe giworo lubaŋani, dok bene pe giworo cal lubaŋa me jabu ma itiyo ci ici bo ocuŋ likuŋ-ŋi."


Daniel 2:9
9Ka pe wumiyo aŋeyo lek man, tye mere cik acel keken mumakowu. Wun doŋ wutyeko ye me loko bota lok goba ma nyayo tim me bal keken nio wan ma kare olokke. Pi meno wutitta lek man, ci miyo abiŋeyo ni wun kara wutwero nyutta tyen lok me lekke."


Jeremia 40:7
Gipiro lok me neko Gedalia
7Ludito mogo ki askari pa Lujudaya onoŋo pud gibedo i tim. Guwinyo ni kabaka me Babilon otyeko keto Gedalia wod pa Akikam me bedo laloc me lobo, dok oketo en me loyo jo ducu mudoŋ, co, mon kacel ki litino, ma yam pe giterogi i opii i Babilon, ma gin aye doŋ jo ma lucan adada i lobo meno.


Icaya 30:6
6Man lok ma Lubaŋa oloko i kom lee me Negeb.
I dye lobo ma tye iye ayelayela madit ki can mapek,
ka ma min labwor ki twon labwor gia iye,
kacel ki twol ororo ki ma tuk cito malo,
gutiŋo lwak lonyogi madwoŋ adada i ne lwak kana,
ki lim akanagi i kom aruk pa kinaga,
kun gitero bot rok ma pe twero konyogi.


2 Camuel 4:4
4Yonacan wod pa Caulo yam tye ki wode mo ma tyene okwe woko. I kare ma gikelo lok ki i Jejreel i kom gin mutimme i kom Caulo ki Yonacan, onoŋo en doŋ ditte romo mwaka abic. Ci lapidine otiŋe, oriŋo kwede woko, ci latin opoto woko piny i kare ma co tye ka ŋwec matek-ki, omiyo odoko Laŋolo; nyiŋe Mepibocet.


Icaya 5
Carolok i kom poto olok
1-Wek koŋ awer wer bot ŋat ma amaro-ni,
wer me mar i kom poto olokke.
Ŋat ma amaro-ni onoŋo opuro poto olokke i wi cere
ka ma ceko cam twatwal.
2Oboto poto, ka doŋ oteno,
ocoko gweŋ bene woko ducu ki iye
ka doŋ ocako pito iye olok mabeco ma oyero ayera;
oketo lubele me neno pinyi dyere,
ka dok okwinyo bur tye me jolo pige.
En doŋ ocako bedo ki gen ni binyako nyige mabeco,
ento dok onyako mere nyige calo olok me tim.
3Kombeddi doŋ, wun jo ma bedo i Jerucalem,
ki wun jo me Juda, wutim ber wuŋol kop,
i kin an ki poto olokka.
4Gin aŋo madog ma onoŋo myero atim
i poto olokka ma pe atimo?
I kare ma abedo ki gen ni olok binyako nyige mabeco,
piŋo dok onyako mere nyige calo olok me tim?
5Wuwek koŋ doŋ atit botwu,
gin ma abitimo i kom poto olokka.
Abimuko cel woko ki i ŋete,
wek doŋ oballe woko;
abicoro lobo me celle areto woko piny,
wek lee onyon lobo ma iye woko atata.
6Abibwoto bakke ki doo liyuk,
pe doŋ abiŋolo jaŋe, kadi wa doyo tere,
okuto ki ocok bitwi, ci gidoŋo iye; abiciko pol ducu
wek pe dok gumi kot ocwer iye.
7Pien poto olok pa Rwot me mony, gin aye jo Icrael;
ki jo Juda.
Gin ducu gubedo gin ma en opito me yomo cwinye;
onoŋo en tye ki gen ni Gibiŋolo kop atir,
ento koŋ inen, gitye ka nekke woko kekengi;
onoŋo tye ki gen ni gibibedo jo ma kitgi atir,
ento koŋ iwiny, twon koko me can ma gikok kwede!
Can ma bipoto i kom jo maraco
8Gibineno can, jo ma kubo odi i kom odi wadigi,
ma gimedo potti i kom potti ma gitye kwede,
nio waŋ ma ka mo doŋ pe odon ki jo mukene,
kun noŋo doŋ gudoŋ kengi i lobo.
9Rwot me mony okwoŋŋe ma awinyo ni,
"Adada, odi mapol igi bidoŋ noŋo,
odi madoŋo, mabeco bidoŋ laboŋo
ŋat mo ma bedo i igi.
10Poto olok eka apar,
bia iye koŋo vino ma romo debe aryo keken;
ki kodi kutiya adek kulu, bia iye debe aryo keken."
11Gibineno can, jo ma puk odiko con,
ka yenyo koŋo arege me amata,
ki jo ma ri i te koŋo nakanaka wa dyewor,
nio wan ma gumer matek.
12Gibedo ki opuk, naŋa,
ajaa ki nyamulere i karamagi,
kun koŋo bene pe lwenyo iye;
ento pe giparo pi tic ma Rwot otiyo wacel,
kadi wa loko wangi me neno gin ma en otiyo ki ciŋe.
13Meno aye gin mumiyo gitero lwakka i opii pi kwiya pinygi;
co mogo i kingi ma giworo kombeddi gitye ka to ki kec,
ki lwakgi mapol orwo pii onekogi matek.
14Meno omiyo lyel tye ka mwonyo laa twatwal,
kun oŋamo doge malac mukato kare,
deyo pa Jerucalem ki lwak jone gidonyo iye,
jo ma wo ma cwinygi yom bene.
15Gikwanyo doŋ dit pa dano woko,
co doŋ gudoko jo ma rwomgi piny adada,
jo ma lyerre bene doŋ wakkegi ogik.
16Ento Rwot me mony dit dok gidwore pi ŋolo kop atir,
Lubaŋa Maleŋ nyutte ni eleŋ i timo gin ma tye atir.
17Romi gibibedo ka cam i Jerucalem macalo gicamo i oletgi,
dok lim makwo mucwe ki dyegi gibicam i wi obur.
18Gibineno can jo ma ywayo kit marac ki tol me goba,
ma giywayo bal macalo tol ma ywayo gadigadi,
19ma giwaco ni, "Wek en oru timone oyotoyot,
wek oti ticce bene oyotoyot twatwal, wek wanen;
wek gin ma Ŋat Maleŋ me Icrael oyubo ni ebitiyo obin cok,
obin, wek wan bene waŋe."
20Gibineno can,
jo ma lwoŋo gin marac ni ber,
kun dok gilokke gilwoŋo gin
maber ni rac,
ma giketo colpiny ma ka leŋo,
ki leŋo ma ka colpiny,
gin makec giloko doko gin malim,
ki gin malim giloko doko gin makec!
21Gibineno can, jo maryek i wangi kengi,
jo ma nenne kengi ni giryek.
22Lumat koŋo madoŋo bineno can,
ki jo ma gin ludiro i rubo boŋo mamit,
23ma gimiyo ŋat mubalo loyo kop pi lim ma owilogi kwede i muŋ,
ma pe dwoko jami pa ŋat ma pe ki bal mo cen bote.
24Pi meno kit macalo leb mac wano kwede reŋ kal,
ki kit ma lum mutwo mac gamo kwede,
gin bene gibibedo macalo yat ma otop woko,
nyo macalo yat ma ka ture otwo ci duny calo apwa:
pien gukwero winyo cik pa Rwot me mony,
kun gicayo lok ma ŋat Maleŋ me Icrael oloko.
25Meno aye gin mumiyo akemo omako Rwot i kom lwakke,
omiyo en oryeyo ciŋe i komgi, ci onekogi woko;
godi madoŋo guyeŋŋe,
guto ma noŋo komgi oradde ata macalo yugi ma tye i dye gudo.
Man ducu pe, okweyoakemopa Rwot en pud tye ka ryeyo ciŋe aryeya i komgi.
26En bitiŋo benderane pi rok ma tye ka mabor,
bilwoŋogi ki i agikki piny ki lwiyo;
nen gin ca, gitye ka riŋo, gibino oyotoyot.
27Dano mo muni ma tye ka gwanne atata pe i kingi,
ŋat ma nur ki nino nyo ma onino pe i kingi,
ŋat mo pe ma boŋo ma i pyere ogony woko,
tol war bene pe ocot ki i tyen ŋat mo.
28Aterogi bit twatwal,
guciko atumgi ki tol ma doŋ gutelo woko matek,
oboŋ tyen aguraguragi obedo calo pata got,
tyen gadigadigi wirre calo yamo lapiru.
29Gin ducu gimor calo dwan labwor ma kok,
gikok calo litino labwor;
giŋur ci gimako lee ma gitye ka dwarone,
giywayo giterogi gigi laboŋo ŋat mo ma twero kwanyone woko ki botgi.
30Gibiŋur i kome i nino meno, macalo nam ma mor.
Ento ka ce iloko waŋi me neno lobo,
ci ibineno colpiny ki can keken,
kun noŋo pol oumo wan cen woko.


Mapol Gingeyo "Tye mutoka acel keken ma tye ki lukub dwan ma kitiyo kwede pi tiyo tic pa Lubanga i lobo Brazil, dok mutoka meno ngene bot dano milion mapol macalo 'the Watch Tower sound car.'"—Nathaniel A. Yuille, i 1938.
TIC me Ker-ri obedo ka medde motmot adada i lobo Brazil i acakki me 1930 ki wiye. Ento i 1935, lupainia aryo ma nyinggi Nathaniel ki Maud Yuille gucoyo waraga bot Joseph F. Rutherford, ma onongo tye ka telo wi tic me tito kwena i kare meno. Jo magi gumine me tic dok bene gucoyo waraga ni gibibedo ki "yomcwiny me wot ka mo keken ma kicwalogi iye."
Nathaniel, ma onongo obedo fundi [engineer] ma dong oweko ticce woko ni, onongo tye ki mwaka 62. En onongo obedo service director i kacokke me San Francisco, California, i U.S.A. Ki kunu en obedo ka telo yub me tito kwena dok otiyo ki mutoka ma tye ki lakub dwan i wiye-ni i tito kwena maber. Jami mutimme i kwone kacel ki cwiny me jalle ken obedo mot bote i tiyo ticce manyen macalo branch servant, i wang tic malac ka ma dano giloko iye leb mapol mapatpat.—Brazil.
Nathaniel gin ki Maud guo i lobo Brazil, kacel ki painia mukene ma gonyo leb ma nyinge Antonio P. Andrade i 1936. Guwoto ki jami mogo ma onongo pigi tego adada—gramofon ma romo 35 ki mutoka mo ma tye ki lakub dwan i wiye. Brazil ma obedo lobo ma lacce tye namba abic ki i wi lobo lung, onongo tye ki lutit kwena me Ker ma romo 60 keken! Ento, jami magi gukonyo itito kwena wek oo bot dano milion mapol i nge mwaki manok keken.
I nge dwe acel ma Yuille guo kwede, jang gang kal oketo yub me bedo ki gure madit mukwongo i lobo Brazil, i boma me São Paulo. Maud ma onongo obedo ladwo mutoka ma tye ki lakub dwan i wiye-ni, ocako tito pi gure man kacel ki miyo pwony pi lwak, mumiyo dano ma romo 110 kulu gubedo tye iye! Yub me gure man otugo miti pa lutit kwena me medo ticgi me pwony. Gupwonyo kit me tito kwena kun gitiyo ki bukkewa kacel ki kad me miyo caden, ki dong gramofon ma onongo kimako dwan iye i leb munu, German, Hungarian, Polish, Spanish ki dong lacen i Portuguese.
Gure madit man obedo i kabedo adek mapatpat i São Paulo, Rio de Janeiro ki dong i Curitiba i 1937, man ocuko cwiny lutit kwena me tic ki mit kom. Mutoka ma tye ki lakub dwan i wiye-ni bene obedo ka ngwec kacel ki jo ma onongo gubino i gure madit-ti, i kare ma gitye ka tito kwena i ot ki ot. Latin mo matidi ma nyinge José Maglovsky , lacen ocoyo ni: "Onongo waryeyo bukkewa ma jenge i Baibul i wi meja ka ma nen, ci ka kitye ka tuko lok ma kimako ki lakub dwan-ni, waloko bene ki dano ma gubino ki i ganggi ka neno ngo ma tye ka timme."
Onongo kibatija dano i nam, ka ma jo ma gibino ka kwang bene gioyo iye ceng. Mutoka ma tye ki lakub dwan i wiye-ni pud dong okonyo me tito kwena ya! I kare ma Omego Rutherford tye ka miyo pwony me batija, lukub dwan-ni oweko owinnye malongo adada, ci jo ma onongo gimito niang gin ma tye ka timme gurumo mutoka dyere, kun giwinyo ka kigonyo pwonnye i leb Portuguese. I ngeye, jo ma gubinongo batija gunywako i wero wer me Ker ki cwinygi ducu, kun gilubo wer ma onongo kimako i leb Polish ma tye ka kati ki i lakub dwan-ni. Omege kacel ki lumege bene guribo dwangi i wero wer i leb mapatpat. "Meno opoyo wiwa i kom kit ma i kare me Pentekote ngat acel acel oniang kwede i leb ma mege." Ripot ma tye i Yearbook me 1938.
I nge gure madit magi, i Ceng Cabit ducu, kadi bed kot tye ka cwe nyo ceng tye ka ryeny malyet, pwony me Baibul ma ki mako i dwan keken onongo kituku ka ma dano gure iye, i gangigi, ka ma Cuma (factory) mapatpat gitye iye i dye boma me São Paulo ki dong i kabedo macok kwede. Ki tiyo ki mutoka man ma tye ki lakub dwan i wiye-ni me tito pi yub ma bedo dwe ki dwe bot ludobo ma romo 3,000 ka ma onongo kigwokogi iye ma tye mairo 60 kulu tung kumalo me São Paulo. I nge kare mo, kicako kacokke mo ma odongo oyotoyot adada. Kadi bed ni onongo gitye ki peko malit adada, lutit kwena magi gunongo twero me limo kagwoko ludobo mukene wek gitit botgi kwena me Baibul ma kweyo cwinygi.
Kwena me Ker ma kimako i leb Portuguese ki cwalo i agikki me 1938. I nino me All Souls' Day, mutoka man ma tye ki lakub dwan i wiye-ni, obedo ka ngwec i limu mapatpat kun tuku pwony ma kimako ma wi lokgi tye ni "Jo Muto Gitye Kwene?," "Jehovah" ki "Lonyo," kwena man oo bot lukumu makato 40,0000 kulu!
Lutela dini ma onongo cwinygi kec adada-ni gubedo ka kwero pwony man me Baibul ma onongo kitye ka tito atyer-ni kun gidiyo luloc me tedero me gengo mutoka man woko. Lamego Yuille wiye opo i kom nino mo acel ma padi mo opiyo nyo ocupo dano mapol ni myero gurum mutoka ma tye ki lakub dwan i wiye-ni i dyere. Ento cutcut meya ki ludito abili guo ci bene guwinyo pwony ducu naka i agikkine. Meya ogamo bukkewa ma jenge i Baibul ci odok kwede. Jemo mo obedo pe i nino meno. Kadi bed ni aunauna onongo tye magwar, Yearbook me 1940 ocoyo ni, lutit kwena me Brazil gutito ni meno 1939 "pud dong obedo mwaka maber loyo me tic pi Lubanga kun watito pi nyinge."
Bino pa "mutoka man ma tye ki lakub dwan i wiye-ni," pud dong okelo alokaloka madit adada i tic me tito kwena i Brazil. Pire onongo tek mada i tito kwena me Ker-ri wek oo bot dano milion mapol. Kadi bed ni meno kicato mutoka man i 1941, ento Lucaden pa Jehovah mapol pud gitye ka medde ki tito kwena maber bot jo ma gimwol i kabedo mapatpat i lobo Brazil.—Rekodwa ma kigwoko i Brazil.


Ejekiel 36:4
4Pi meno, wun godi me Icrael, wuwiny lok ma an Rwot Lubaŋa atye ka wacone bot godi ki cere, bot ora kulu ki nota, ki bot gaŋi ma yam doŋ giweko gudoŋ obur, ki gaŋi ma yam doŋ gitenyo woko, ma rok ducu ma gurumo ka ŋetgi guyako ci doŋ odoko ginacayagi.


1 Camuel 22
Gineko ajwagi pa Lubaŋa
1-Daudi oa woko ki kunnu, ocito i boro got ma tye Adulam. Ka omegine guwinyo pire, ki jo mukene me doggola pa kwarogi, gucito bote. 2Wa ki dano ducu ma can odiŋogi ki dano ma gucamo banya, ki dano ma piny oloyogi, gucokke botgi, en odoko ladit ma loyogi, obedo ki dano ma cok romo miya aŋwen.
3Daudi oa ki kunnu, ocito i Mijpe ma i lobo Moab. Owaco bot kabaka me Moab ni, "Alegi iwek wora ki maa gubed boti, nio ka abiŋeyo gin ma Lubaŋa bitiyo i koma." 4Owekogi bot kabaka me Moab, ci gubedo kwede i kare ducu ma Daudi tye ka kanne i godi.
5Lanebi Gad dok owaco bot Daudi ni, "Pe ibed ka kanne i godi, A woko, icit i lobo Juda." Mumiyo Daudi oa woko ki kunnu, ocito i buŋa Keret.
6Caulo onoŋo bedo i Gibea, i te yat anaŋa ma i kabedo mutiŋŋe malo. Cen mo ka obedo kunnu ki toŋŋe i ciŋe, kun luticce ducu gucuŋ cok kwede, owinyo ni ginoŋo kom Daudi ki jo ma gitye kwede. 7Owaco bot luticce ma gucuŋ i ŋete ni, "Tin wuwiny, wun jo pa Benjamin, Wutamo ni wod pa Yece bimiyo poto me apura bot ŋat acel acel i kinwu, ki poto olok? En biketowu ducu wubedo lulo dano alip nyo lulo dano miya, 8mumiyo wun ducu wupiro lok i koma? Pe tye ŋat mo mutito bota ni woda ocikke ki wod pa Yece. Pe tye ŋat mo ma cwinye cwer pira. Ŋat mo pe mutitta ni woda orubo cwiny dano ma yam laticca wek oliba, macalo i nino man." 9-Doeg ma Laedom ogamo doge ki ka ma ocuŋ iye ka ŋet lutic pa Caulo, owacci, "An aye aneno wod pa Yece ka ocito Nob bot Akimelek wod pa Akitub, 10ci Akimelek openyo dog Rwot pire, dok omiye cam, ki pala lucwan pa Goliac ma Lapiliciti."
11Kabaka ocwalo kwena pi lwoŋo ajwaka Akimelek wod pa Akitub ki ludoggola pa kwarone ducu, gin ajwagi pa Lubaŋa ducu ma gitye i Nob; ci gin ducu gubino bot kabaka. 12Caulo owaco ni, "Doŋ iwiny, in wod pa Akitub." En ogamo ni, "An atye ene, rwoda." 13Caulo openye ni, "Piŋo wupiro lok i koma, in ki wod pa Yece, dok imine cam ki pala lucwan, ka ipenyo dog Rwot pire, omiyo obino ka lweny i koma ki ka liba, macalo en tye ka timo i kare-ni?" 14Akimelek ogamo dog ka baka ni, "Kabaka, aŋa ma i kin luticci ma lagen macalo Daudi, ma obedo oru bene, dok ladit pa lugwok kwoni, dano ma giworo mada i odi? 15Tin aye tyen mukwono ma apenyo kwede dog Lubaŋa pire? Pe kumeno, ladit kabaka, Pe itam lok mo marac i koma nyo i kom jo me doggola pa kwarona, Pe aŋeyo lok mo wacel i kom lok ma iwaco-ni." 16Kabaka owacce ni, "Ibito ada, Akimelek, in kacel ki jo me doggolawu ducu." 17Ci kabaka owaco bot dano ma gigwoke ma gucuŋ cok kwede ni, "Wunek ajwagi pa Rwot woko, pien guribo ciŋgi ki Daudi. Giŋeyo ni olwi woko, ci pe gutito bota." Ento lutic pa ka baka gukwero gudo kom ajwagi pa Rwot. 18Kabaka dok owaco bot Doeg ma Laedom ni, "In aye inek ajwagi-ni." Ci Doeg ma Laedom oneko ajwagi ducu. I nino meno oneko dano pyeraboro wiye abic ma giromo ruko epod me boŋo camanini ma ajwagi pa Lubaŋa giruko-ni. 19Caulo dok omiyo gineko dano ducu ma i Nob ma gaŋ pa ajwagi; gityekogi woko ducu ki pala lucwan, co wa ki mon, litino ki litino lukere ma pud dot, kacel ki twoni dyaŋi ki kana ki romi-gu.
20Ento ŋat acel ki i kin awobe pa Akimelek wod pa Akitub obwot, nyiŋe Abiatar. Oriŋo olubo kor Daudi, 21ci otito bote ni, Caulo otyeko neko ajwagi pa Rwot woko. 22Daudi owaco bot Abiatar ni, "Onoŋo yam aŋeyo lokke wa i nino ma aneno Doeg ma Laedom kunnu. I nino-nu yam aniaŋ ni bitito bot Caulo ada. An aye akelo to man i kom doggola pa kwarowu. 23Doŋ ibed kweda, pe ilwor, pien ŋat ma mito neka noŋo mito neki bene. Ka ibedo kweda abigwoki maber."


1 Tekwaro 19:2
2Daudi owacci, "Abinyuto cwiny me mar bot Kanun wod pa Nakac, kit ma yam wonne onyuto cwiny me mar bota-ni." Mumiyo Daudi ocwalo lukwena bote ka kweyo cwinye pi to pa wonne, Lutic pa Daudi guo bot Kanun i lobo pa jo Ammon ka kweyo cwinye.


Ejekiel 38:8
8I ŋe mwaka mapol kare bibino ma abicwale ni ocit olweny i kom lobo mo ma dano doŋ gubedo iye laboŋo lworo mo me lweny, en lobo ka ma yam gikelo dano iye ma gicokogi ki i kin rok mapol, wek gubed i wi godi me Icrael ma onoŋo yam odoko titn ata-ni. Jone gikelogi woko ki i kin lurok ci kombeddi gin ducu doŋ gibedo maber laboŋo ayela mo.


Ejekiel 40:29
29Kicika ma i ŋetegu, ki cel ma i ŋet doggolane, ki kicika ma doggola me donyo onoŋo ditogi romrom ki dito pa kicika mukene-gu. Onoŋo tye waŋ dirica mapol ma orumo ki yo tuŋ i iye ki i kicika me doggola me donyo; borre onoŋo romo futi pyeraboro, ki lacce onoŋo romo futi pyeraŋwen.


Nia 12:29
Gemo me agikki: To pa litino kayo
29I cwiny dyewor, Rwot oneko litino kayo ducu ma i lobo Ejipt: okwoŋo ki i kom latin kayo pa Parao ma yam obedo i komkerre, oo kwede wa i kom latin kayo pa ŋat ma giyako ma tye i ot kol, ki litino kayo pa lim makwo ducu.


Jeremia 21:4
4ni gucitit bot Jedekia ni Rwot, ma en Lubaŋa pa Icrael, doŋ otyeko waco ni, "Abecito ka ryemo askari ma Jedekia tye ka tic kwedgi me lweny i kom kabaka me Babilon ki dul monnye, ma doŋ gitye ka rumo cel me gaŋ woko ducu-ni adwokogi cen. Abicoko jami lwenygi aduro woko i dye gaŋ.


Ejekiel 32:24
24"Elam bene tye kunnu, kun lwakke ducu gurumo lyelle woko; gin ducu ginekogi woko ki pala lucwan. Ci gudonyo piny i lyel i lobo pa jo muto ma kun pe gilirogi. Gin aye jo ma ginyayo lworo marac i lobo pa jo makwo, ento gibedo ki lewic kacel ki jo ma gidonyo piny i bur.


Daniel 7
Daniel oneno lee aŋwen i waŋ lek
1I mwaka mukwoŋo me loc pa Belcajar kabaka me Babilon, Daniel oleko lek dok bene ginanyuta obino i wiye i kare ma en obuto i wi kitandane. Ci ocoyo gin ma en oleko-ni woko piny, dok otito kit lokke woko bene. 2Daniel owacci, "Man aye gin ma aneno i ginanyuta i dyewor ki i waŋ lek; aneno yamo aŋwen ducu gubedo ka rubo pii me nam madit. 3-Ci cutcut aneno lee madito aŋwen gukatti woko ki i nam, kun lee acel acel nen pat mada ki lawote. 4-Lee mukwoŋo nen calo labwor, dok onoŋo tye ki bwome macalo bwom ocur. I kare ma abedo ka neno ci giputo bwome woko giilo woko ki i nom giketo Ocuŋ ki tyene aryo calo dano; ci gimiye bene cwiny pa dano. 5Dok aneno lee mukene me aryone, nen calo ŋuu, Otino tyene tuŋcel malo; tye ki cogo riŋo lakŋet adek i doge i kin lake. Ci gititte ni, 'A malo, imwod riŋo madwoŋ.' 6I ŋe man aneno piny, ci aneno dok lee mukene mubedo calo kwac, ma tye ki bwome aŋwen macalo bwom winyo i ŋeye; onoŋo wiye tye aŋwen, dok bene gimiye loc. 7-I ŋe man oo i dyewor aneno ginanyuta, ci aneno lee me aŋwenne, ger miyo kom dano myel marac ma lworo noŋo oketo komgi woko, dok tekone dwoŋ ma pe wacce; lake ducu obedo nyonyo matek; obedo ka mwodo riŋo lee otyero woko lipwacpwac, ka doŋ onyono gin mudoŋŋe woko piny ki tyene. Onoŋo nen pat dok twatwal ki lee mukene ma gukwoŋo nyime ca, onoŋo tuŋe tye apar kulu. 8-Abedo ka tamo lok i kom tuŋe apar-ri, ci aneno tuŋe mukene dok otwi olot ki i kin luwote; tye matidi mo. Ka otwi, ma onoŋo giputo tuŋe adek i kom gin mukwoŋo twi-ni woko ki tergi ducu pi wekke kabedo, ci aneno waŋ tye i tun lee man ma obedo calo wan dano, ma doge onoŋo tye ka loko lok mogo me wakke adada."
Ŋat ma yam okwoŋo bedo kwo wa con
9-"I Kare ma abedo ka nenone, ci aneno,
gicibo komker mogo ci
Ŋat ma yam okwoŋo bedo kwo wa con obino obedo i wi komker acel.
Boŋone tar calo pee,
dok bene yer wiye rom ki yer romo ma gilwoko odoko matar adada;
komkerre obedo leb mac ma lyel keken
ki lawalane obedo mac ma tye ka wan,
10-Laora kulu me mac ocako mol,
ka mol a ki i nyime katti woko.
Dano alip ki alip gitiyo bote;
ki jo alip apar tyen alip apar gibedo ka cuŋ i nyime,
ci laŋolkop ocako bedo ki lukiko pi ŋolo kop,
ci omiyo oyabo buk.
11"Abedo ka neno piny i cawa meno pi lok me wakke ma tuŋ lee onoŋo tye ka lokone. I kare ma abedo ka nenone, ci gineko lee-nu woko, ka giwaŋo kome ki mac gityeko woko liweŋ. 12Doŋ lee mukene-ne-gu gikwanyo locgi woko ki botgi, ento giwekogi ni koŋ gubed kwo i lobo pi oro ki kare manok. 13-I dyewor aneno ginanyuta macalo magi:
cutcut aneno ŋat mo macalo dano,
kun lor bino piny ki pol me polo.
Ci obino bot ŋat ma yam okwoŋo bedo kwo wa con-ni,
gitere bene wa i nyime.
14-Gitiŋo loc ducu gimiyo i ciŋe,
kacel ki ker ducu ki deyone,
wek lwak me rok ducu ki rok ducu,
ki jo ma loko leb mapatpat-gu ducu,
gubed luticce.
Locce aye loc ma bedo matwal,
locce pe bigik,
ki kerre bene pe gitwero turone.
Te lok me ginanyuta
15"An Daniel, cwinya onoŋo oballe woko pi lek ma obino i wiya opoyo tipo koma. 16Ci acito anyiko cok bot ŋat mo acel i kin jo ma onoŋo gucuŋ ka kenyo, ci apenye kun amito en otitta ada me lok magi ducu. En otitta, omiyo aŋeyo te lokke ducu, kun wacci, 17'Lee tim magi aŋwen madito-gu gin aye luker aŋwen ma gibia ki i lobo. 18-Ento jo maleŋ pa ŋat Mamalo Twal aye gibicamo ker, dok gibibedo wegi ker nakanaka.'
19"Dok amito twatwal me ŋeyo lok ada ma dok i kom lee me aŋwenne ma onoŋo nen mapat ki lee mukene-gu, ma onoŋo ger ma miyo kom dano myel marac, ma lworo noŋo oketo komgi woko-ni. Lake ducu obedo nyonyo, ki Lwete ducu obedo mola, ma obedo ka mwodo riŋo lee tyero cogone woko lipwacpwac, ka doŋ onyono gin mudoŋŋe woko piny ki tyene. 20Abedo ka tamo lok i kom tuŋe apar ma onoŋo tye i wiye-ni, ki i kom tuŋe mukene ma dok otwi olot ki i kin luwote, kun otwi ma onoŋo giputo tuŋe adek i kom gin ma gukwoŋo twi-ni pi wekke kabedo. En tuŋ lee ma onoŋo waŋe tye ma obedo calo waŋ dano-ni, kun doge bene tye ma obedo ka loko kwede lok me wakke adada. Onoŋo en dit makato lee luwote mukene-gu woko. 21-I kare ma abedo ka nenone, ci aneno tuŋ lee meno oero lweny i kom jo maleŋ, ci otayogi woko, 22-nio waŋ ma ŋat ma yam okwoŋo bedo kwo wa con-ni obino, ci oŋolo kop pa jo maleŋ pa ŋat Mamalo Twal, ka doŋ kare oo ci jo maleŋ gugamo ker woko.
23"En dok owaco kuman ni, 'Lok i kom lee me aŋwenne tye kit man:
Ker me aŋwen bibedo tye i lobo;
kerre bibedo pat ki ker mukene-gu ducu.
Ker man bicamo jo me lobo tyeko woko ducu,
binyonogi woko piny ki tyene, dok ŋinyogi woko matitino.
24-Doŋ lok i kom tuŋ lee apar-ri tye kit man:
Tye luker apar ma gibia ki i te ker man,
dok kabaka acel mukene bia ki i ŋegi:
en bibedo pat mada ki luker ma gukwoŋo nyime-gu,
dok bene bituro ker pa luker adek woko.
25-En biloko lok marac i kom ŋat Mamalo Twal,
biuno jo maleŋ pa ŋat Mamalo Twal-li.
Bitemo loko karegi me woro Lubaŋa,
ki cik ma en omiyogi.
Gibimiyo jo maleŋ i ciŋe pi mwaka adek ki nucu.
26Lacen gibibedo ki lukiko pi ŋolo kop i kome,
ci gikwanyo locce woko ki bote,
kun gibalo dok gityeko woko matwal nio wa i agikkine.
27-Doŋ ker ki loc
ki dit me ker ducu ma tye i te polo
gibimiyo woko bot lwak pa jo maleŋ pa ŋat Mamalo Twal.
Kergi bibedo ker ma bedo nakanaka,
kun loc me lobo ducu bibedo ka worogi dok gibilubo cikgi.'
28"Doŋ agikki me lok man tye kit man. An Daniel, tamma omiyo cwinya opoto matek, ki koma bene oballe woko; ento akano lok man i cwinya pira kena."


Nia 19
Luicrael i te got Cinai
1I kom por dwe me adekke nia guo i tim Cinai i kom nino meno. 2Ka gua woko ki i Repidim ci gubino i tim Cinai, gugony i tim; jo Icrael gugony kunnu i nyim got. 3Ka Moses oito malo bot Lubaŋa, ci Rwot olwoŋe ki i got, kun waco ni, "Ibiwaco ki jo me ot pa Yakobo kit man kun itito ki jo Icrael ni, Rwot owaco ni, 4'Doŋ wutyeko neno gin ma atimo i kom jo Ejipt, kit macalo yam atiŋowu ki bwom ocur, akelowu bota. 5--Pienno ka wubiworo doga, kun wumako gicikkena, ci wubibedo jona kikome i kin rok ducu; pien lobo ducu mera. 6-Wubibedo ker ma lwakke ajwagi ma an aye aloyo, wubibedo rok maleŋ.' Meno aye lok ma ibiloko bot jo Icrael."
7Kit meno Moses obino olwoŋo ludoŋo pa lwak, ci oketo lok meno Rwot owaco-ni i nyimgi. 8Ci lwak ducu gugamo lawaŋ acel ni, "Gin ducu ma Rwot owaco, wabitiyo." Ci Moses odwoko lok pa lwak bot Rwot. 9Rwot owaco ki Moses ni, "Nen, an abibino boti i pol mapek, wek lwak guwiny aloko kwedi, wek guye in matwal."
Ka Moses otito lok pa lwak bot Rwot, 10ci Rwot owaco bot Moses "Cit bot dano, ilonygi tin ki diki, gulwok boŋogi, 11wek i nino me adekke onoŋ guyubbe; pien i nino adekke, an Rwot abilor piny i wi got Cinai i nyim lwak ducu. 12-In ibitoŋo waŋaco me poko ka ma lwak bicuŋ iye, kun itito ki lwak ni, 'Wugwokke, pe wuit malo i wi got, pe gugud waŋacone bene; dok ka ŋat mo ogudo kom got, gibineko woko. 13Pe ciŋ mo bigudo kome, ento gibicelo ki got nyo ki atero; kadi bed lee nyo dano, pe bikwo. Ka dwan obute bikok nakanaka, ci gibiito malo i kor got.' " 14Ci Moses olor piny nia ki wi got ocito bot lwak ka olonyo lwak; ci gulwoko boŋogi. 15Ka owaco bot lwak ni, "I nino adekke noŋo doŋ wuyubbe; pe wubed cok ki mon."
16--I kom nino me adekke odiko piny obedo ka mor ma noŋo lutkot wil awila, pol mapek oumo wi got, ci obute okok maloŋo twatwal, omiyo jo ducu ma gubedo i gony komgi omyel. 17Lacen Moses okelo lwak woko ki i gony ka rwatte ki Lubaŋa; gucuŋ piny ma jo Icrael gua ki i lobo Ejipt i te got. 18Yito oboyo kom got Cinai woko, pien onoŋo Lubaŋa olor Piny i kome ki mac; yitone oduny cito malo macalo yito mac lawaŋ agulu, got ducu oyeŋŋe matek. 19Ka dwan obute medde ki koko maloŋo, Moses bedo ka lok Lubaŋa gamo doge ki mor kot. 20Rwot olor piny i wi got Cinai, i wi lacol got Rwot olwoŋo Moses ki malo i wi locol got, ci Moses ocito malo kunnu. 21Rwot owaco bot Moses ni, "Lor piny, ijuk lwak, wek pe gucerre pi neno Rwot, miyo lwak jo mapol gibito. 22Dok imi ajwagi ma gibino cok bot Rwot, gulonnye kekengi, wek Rwot pe otugge i komgi." 23Ci Moses ogamo ni, "Lwak pe gibiito malo i wi got Cinai; pien in kikomi aye icikowa, kun iwaco ni, 'Toŋ waŋaco orum got ci iket obed kwer.' " 24Rwot owacce ni, "Lor piny, icibin malo wun ki Aron; ento pe iwek ajwagi ki lwak gucerre me bino bota, wek pe atugge i komgi." 25Kit meno Moses olor piny bot lwak, otito botgi.


Carolok 10
Apokapoka ma tye i kin jo ma kitgi atir ki jo maraco
1Carolok pa Solomon.
Latin laco ma ryek yomo cwiny wonne,
ento latin laco ma miŋ cwero cwiny minne matek.
2Lonyo ma inoŋo ki tim maraco pe konyi,
ento bedo ki kit atir twero lari ki i to.
3Rwot pe weko kec neko dano ma kite atir,
en kwero dano marac, pe noŋo gin ma iye mito.
4Ka in lawackom ci ibedo meri lacan,
ento ka itiyo tic matek ci itwero lony.
5Latin ma ryek coko cam woko ki i poto ka ocek,
ento latin ma nino mere-anina i kare me kac kelo lewic i wiye kene.
6Rwot miyo gum i kom dano ma kite atir,
dano marac muŋo tim bwamine woko.
7Dano ma kite atir gipo pire pien en lakel gum,
ento dano marac nyiŋe biballe woko,
wi dano biwil woko i kome matwal.
8Ŋat ma laryeko i cwinye twero lubo cik,
ento dano ma lamiŋ ma loko lok me miŋmiŋ agikkine en aye can keken.
9Dano ma cwinye leŋ bedo laboŋo lworo mo,
ento dano ma loko kite atata biŋene woko.
10Dano ma bedo ka miyo waŋe kun umo bal kelo ayela,
ento ŋat ma juko dano atir kelo kuc.
11Lok ma jo ma kitgi atir giloko en aye waŋ it me kwo,
ento dano marac loko lok kun noŋo omuŋo tim bwamine woko.
12-Adagadaga nyayo lweny ki mone,
ento bedo ki mar umo bal ducu.
13Ŋat ma nino ducu tye ki niaŋ matut loko lok ki ryeko;
ento dano ma wiye odiŋ mere ka oloko lok mo, gigoyo ogoya.
14Jo ma luryeko gilimo ŋec ducu macalo gitwero,
ento lamiŋ mere ka loko lokke lwoŋo can me nyiko cok bote.
15Lonyo bedo calo gaŋ matek bot lulonyo,
ento lucan can nekogi aneka.
16Bakacic pa dano ma kite atir en aye kwo,
ento magoba ma dano marac noŋo en aye medde ameda ki timo bal.
17Dano ma winyo pwony tye ka lubo yo ma tere i kwo,
ento dano ma dag juk ŋak mere ki yone pat.
18Dano ma tye ki adagadaga nino ducu loko lok goba keken,
ŋat ma loko lok me kwoto luwote noŋo en lamiŋ.
19Ka dano mo bedo ka loko lok madwoŋ,
ci twero timo bal i lok madwoŋ ma en loko-ni;
dano ma ryek gire liŋ aliŋa.
20Ŋat ma kite atir lokke bene leŋ calo ryal ma giliyo maber:
ento tam pa dano marac konnye nok twatwal,.
21Dano ma ki te atir pwonyo jo mapol ki lokke ma en loko,
ento lumiŋ gito atoya pi diŋ wigi.
22Ka Rwot omiyo gum, dano doko lalonyo;
Rwot pe medo cwercwiny i kom gin ma en omiyo.
23Tiyo gin marac obedo calo tuko ki bot lamiŋ,
ento dano ma, tye ki niaŋ matut noŋo yomcwiny i ryeko ma en
tye kwede.
24Gin ma dano marac lworo mada bipoto i kome,
ento dano ma kite atir gibicobo mitine.
25Ka ce yamo mager okodo okato,
ci tero wa ki dano marac-ci woko,
ento ŋat ma kite atir moko bedo mere matwal.
26Pe myero icwal dano ma lawackom ni oti tic mo piri;
pien tye calo koŋo vino mawac,
dok calo yito ma duny donyo i waŋi.
27Lwor Rwot ci ibiri wi lobo pi mwaka mapol,
ento dano marac mwakane me bedo i lobo bibedo manok.
28Gen pa dano ma kite atir kelo bote yomcwiny,
ento gen pa dano marac lal woko ata.
29Rwot tye macalo cel gogo matek pa ŋat ma yo me kwone tye atir,
ento jo ma gin lutim maraco en bityekogi woko liweŋ.
30Pe tye ŋat mo ma bireto dano ma kite atir;
dano marac aye pe bibedo i lobo.
31Ŋat ma kite atir loko lok ki ryeko,
ento ŋat ma loko lok muŋak me gobagoba Gibiŋolo lebe woko.
32Ŋat ma kite atir loko lok mabeco ma dano pwoyo bene,
kun dano marac noŋo loko mere lok muŋak ma rwenyo dano arwenya.


1 Luker 2:8
8Dok bene pud it ye ki Cimei wod pa Gera ma Labenjamin ma gaŋgi Bakurim. En yam obedo ka lamo an ki cen marac twatwal i kare ma onoŋo acito i Makanaim; ento ka obino ka rwatte kweda i dog kulu Jordan, ci akwoŋo kwon bote ki nyiŋ Rwot kun awacci, pe abineke ki pala lucwan.


1 Tekwaro 28:2
2Ci kabaka Daudi oa malo, ocuŋ, ocako waco ni, "Wuwiny an, wun utmega ki wun lwakka. Yam abedo ki tam i cwinya me gero ot ka ma canduk me gicikke pa Rwot biywe iye, ki ka ma gibiketo iye kom pa Lubaŋa me teno tyene; ci abedo ka yubo kit me gerone ducu.


Nekemia 13:5
5En oyu bo kicika acel malac pi Tobia, ma yam onoŋo obedo me gwoko jami macalo gityer me moko kwon ki odok luban ma gityero, jami ma gitiyo kwedgi i ot pa Lubaŋa, ki dul acel me apar me kal, koŋo vino ki moo ma yam gimiyo bot Lulevi ki luwer ki lugwok-doggola pi lubo cik, kacel ki jami me mot pi konyo ajwagi.


2 Camuel 16
Daudi gin ki Jiba
1-Ka Daudi okato cwiny wi got manok, ci Jiba laticpa Mepibocet orwatte kwede kun tye ki kana aryo ma gitweyo kom me bedo i wigi, dok guyeyo mugati miya aryo, tuga olok mutwo miya acel, nyig yat mucek i oro miya acel ki opiro koŋo vino acel. 2Kabaka openyo Jiba ni, "Ikele jami-ni me ŋo?" Jiba ogamo ni, "Akelo kana pi konyo jo ma i odi, kabaka, wek gubed i wigi me wotgi, ki mugati me acama pa awobeni, ki koŋo vino me amata pa jo ma komgi oloc i tim." 3-Kabaka dok openye ni, "Latin pa Laditti Caulo tye kwene?" Jiba ogamo dog kabaka ni, "Aweko en tye odoŋ i Jerucalem; pien en tye ka tamo ni, tin doŋ jo me ot pa Icrael gibidwoko ker pa wonne i ciŋe." 4Kabaka owaco bot Jiba ni, "Nen ba, jami ma yam pa Mepibocet ducu tin doŋ gudoko meri." Jiba ogamo ni. "An doŋ apoto aryebbe piny i nyimi, wek amedde ki noŋo gum i nyimi, laditta kabaka."
Daudi gin ki Cimei
5Ka kabaka oo i Bakurim, ci laco mo obino bote, dano me ot pa Caulo, Nyiŋe Cimei wod pa Gera, En woto bino kun ceno dano medde kwede ameda, 6kun celo Daudi ki got-gu, wa lutic pa kabaka ducu, ki lwak ducu, ki twoni lweny ducu ma gitye i ŋet Daudi yo tuŋ lacuc ki yo tuŋ lacam. 7Cimei obedo ka ceno dano kunwacci, "Wot iciti, wot iciti, in lao remo, in dano ma kite peke! 8Rwot doŋ oculo kwor i komi pi oyo remo i ot pa Caulo ma koni it ye ka loc makakare. Rwot doŋ otiŋo ker omiyo woko i ciŋ wodi Abcalom. Neri ka to-piny doŋ opoto i komi, pien in i dano ma lao Remo."
9Abicai wod pa Jeruya owaco bot kabaka ni, "Piŋo gwok muto-ni bedo ka ceni, laditta kabaka? Wek akat i kome aciŋol wiye woko." 10Ento kabaka ogamo ni, "An alaro aŋo kwedwu, wun awobe pa Jeruya? Ka ce en tye ka ceno an ma onoŋo Rwot aye ocike ni, 'Cit icen Daudi,' ci aŋa ma dok biwacci, 'Piŋo itimo kit meno?' " 11Daudi dok owaco bot Abicai ki luticce ducu ni, "Nen ba, woda aye mito neka, ci Labenjamin man pe doŋ bimito neka makato? Wuwek en obedi, wek obed ka cena gire, pien Rwot aye ocike. 12Gwok nyo Rwot aye bineno kit atwom ma tye i koma, ci Rwot aye biculla ki gin maber ma ka cen ma gicena kwede tin." 13Kit meno Daudi ki lwak ke gulubo yo gucito gigi; kun kono Cimei woto rabo ŋet got ma woto porre ki Daudi, kun woto cene kwede, ka bayo got celo ki kome, ka onyo apwa bene i kome. 14Kabaka ki jo ducu ma gitye kwede guwoto guo i dog kulu Jordan ma guol matek, ci kabaka ocako jiŋ maber ki kenyo.
15Abcalom ki lwak ke ducu, ma gin jo Icrael, gubino gucorre i Jerucalem kacel ki Akitopel. 16Ka Kucai ma La-arki, ma larem Daudi, obino bot Abcalom, Kucai owaco bot Abcalom ni, "Kabaka obed kwo nakanaka. Kabaka obed kwo nakanaka!" 17Abcalom owaco bot Kucai ni, "Meno aye yo me nyuto mar bot laremi bo? Piŋo pe icito kacel kilaremi?" 18Kucai owaco bot Abcalom ni, "Pe kumeno, pien ka ŋat ma Rwot ki lwak man kacel ki jo Icrael ducu gutyeko yerone, an abibedo danone dok abibedo kwede bene. 19An dok abitiyo bot aŋa? Pe myero abed bot wode kikome? Kit ma yam abedo ka tic bot woru-ni, abitic boti bene kit meno."
20Abcalom dok owaco bot Akitopel ni, "Ŋolla ryeko ba; doŋ wabitimo gin aŋo?" 21Akitopel owaco bot Abcalom ni, "Doŋ itugi cito bot mon aŋeca pa woru, ma owekogi ka gwoko ot-ti. Ci jo Icrael ducu gibiwinyo ni, in piri doŋ odoko uwe bot woru, miyo jo ducu ma gitye tuŋ boti komgi biyarre woko ki tek." 22-Kit meno giguro kema pi Abcalom malo i wi ot, ci Abcalom ocako donyo i, wi moo aŋeca pa wonne ma Jo Icrael ducu gineno.
23I kare meno tam ducu ma Akitopel miyo nen calo lok pa Lubaŋa kikome. Tam me ryeko ma Akitopel miyo nen ber kit meno bot Daudi wa bot Abcalom bene.


2 Tekwaro 3
Solomon ogero ot pa Lubaŋa
(1 Luker 6.1-38)
1-Solomon ocako gero ot pa Rwot i Jerucalem i wi got me Moria, ka ma yam Rwot onyutte iye bot wonne Daudi, i kabedo ma yam Daudi oyero, i kom laro moyo pa Oman ma jo Jebuc. 2En ocako gerone i dwe me aryo i mwaka me aŋwen me locce. 3Solomon opimo ot pa Lubaŋa ma en omito gerone-ni kit man: borre romo futi pyeraboŋwen, ki lacce futi pyeradek. 4Ki kicika ma i doggola me donyo ma i nyim kicika me ot lacce romo futi pyeradek, ma roni ki lac me ot maditte; borre tuŋ malo roma futi miya acel ki pyeraboro. Omwono iye woko ki jabu ma giliyo maber. 5Solomon oguro kor ot me kicika maditte ki bao ciprec, ci omwono kom bao woko ki jabu maberre, ma gigoro iye cal yadi otit ki nyor. 6Odeyo i ot mamwonya mada ki godi matino me wel ma gimwono i kom jabu. Jabune obedo jabu ma gikelo ki i Parvaim. 7Kit meno en omwono i ot ducu ki jabu, riine, rii doggolane, kor kicika ot ducu, ki doggolane; ka dok ogoro cal lukerubi i kor kicika ot.
8-En dok otiyo kabedo maleŋ makato ducu; borre futi pyeradek, ma rom ki lac me kicika ot maditte, ki lacce bene futi pyeradek. Omwono kome woko ki jabu maberre ma romo talanta miya abicel. 9Pek me mucumar me jabu ma giguro kwede obedo cekel pyerabic. En dok omwono kicika ma malo ducu ki jabu.
10-I kabedo maleŋ makato ducu en oketo iye cal lukerubi aryo me bao ma gipayo, ci omwono komgi woko ki jabu. 11Bwom lukerubi ducu borre muyarre romo futi pyeradek. Bwomgi acel acel borre romo futi abiro ki nucu. Wi bwom lakerubi acel ogudo kor ot, kun bwome tuŋcel ma borre futi abiro ki nucu, wiye ogudo wi bwom lakerubi wadi; 12ki bwom lakerubi man bwome acel ma borre futi abiro ki nucu-ni, wiye bene ogudo kicika ot, ki bwome mukene, ma romo futi abiro ki nucu-ni, wiye orwatte ki bwom lakerubi mukwoŋo-ni. 13Bwom cal lukerubi magi borgi muyarre oromo futi pyeradek. Gucuŋ ki tyengi ma gineno tuŋ kicika ot maditte. 14-Okwoyo boŋo kicika ki boŋo ma bulu ki ma lamar lamar ki makwarre, ki boŋo camanini maberre, ma odero ki callukerubi.
Tic pa Kuram i ot pa Lubaŋa
(1 Luker 7.5-51)
15En dok otiyo wir aryo ma bocogi romo futi pyerabic wiye aryo, ki lalukana i wigi ma bocogi romo futi abiro ki nucu, ci oketogi i nyim ot. 16Ka dok otiyo nyor macalo tiko ŋut, ci oketogi i wi wir aryo ducu, ka dok otimo cal nyig okwer pomegranat miya acel, ci oketogi i kom nyor. 17Ocibo wir magi i nyim ot pa Lubaŋa, acel yo tuŋ acuc, ki mukene yo tuŋ acam. Ocako nyiŋ ma yo tuŋ acuc-ci ni, Jakin, ki ma yo tuŋ acam-mi olwoŋo ni Boaj.


Icaya 41:2
2Aŋa ma otugo ŋat ma oa ki yo tuŋ wokceŋ,
ma loyo lweny i kabedo ducu ma en woto iye?
Aŋa ma miyo rok mapol i ciŋe,
ka doŋ nyono luker maditodito woko i te tyene piny?
Pala lucwanne miyo dano gidoko calo apwa,
aterone nekogi, tiŋogi woko calo cuŋ kai ma yamo tero.