"Lubanga won kuc . . . myero omiwu gin ducu mabeco ma mitte, wek wuti wucob gin ma en mito."
WER: 136, 14
1. Ker-ri onongo pire tek ma rom mene bot Yecu? Tit kong.
YECU onongo maro lok i kom Ker pa Lubanga. Ma lubbe ki lok ma kicoyo i Baibul, en oloko i kom Ker-ri tyen mapol makato pwony mo keken
2. Jo adi ma gubedo tye i kare ma kimiyo cik ma i Matayo 28:19, 20, dok pingo wawaco kumeno?
2 I nge kare manok ma kicero Yecu, en orwatte ki dano 500 ma onongo gitye ki miti me doko lutit kwena me Ker-ri. (1 Kor. 15:6) Twero bedo ni meno aye nino ma Yecu otito kwede bot jo magi ni gucit gutit kwena me Ker-ri bot "jo me rok ducu"
3. Jami adek mene ma gukonyowa me tito kwena maber-ri?
3 I nge cikogi ni myero gutit kwena, Yecu ocikke bot lulub kore ni: "Atye kwedwu" (Mat. 28:20) Man nyuto ni tic matek me tito kwena-ni onongo bitimme ite twero pa Yecu. Ki bene, Lubangawa 'ominiwa gin ducu mabeco' ma bikonyowa me cobo tic man. (Ibru 13:20, 21) I pwony man, wanyamo jami adek magi: (1) jami tic ma kimiyo botwa, (2) diro mapat pat ma dong watiyo kwedgi, ki (3) pwonye ma watyeko nongone. Me acel, nen kong jami tic mogo ma dong wabedo ka tic kwedgi i mwaki 100 mukato angec.
KABAKA OMIYO JAMI TIC MAPAT PAT BOT LUTICCE WEK GUTIT KWENA
4. Pingo wabedo ka tic ki jami tic mapat pat i ticwa me pwony?
4 Yecu oporo "lok me ker pa Lubanga" ki nyig kodi ma kicoyo i ngom mapat pat. (Mat. 13:18, 19) Lapur twero tic ki jami pur mapat pat me yubo potone wek eco iye kodi. I yo acel-li, pi mwaki mapol mukato angec, Kabakawa ominiwa jami tic mapat pat me konywa wek wayub cwiny dano milion mapol i tic me tito kwena me Ker-ri. Jami tic mukene gukonyowa maber adada pi mwaki mogo, ento mukene i kingi pud gitye ka konyowa nio watin. Ento jami tic magi ducu gukonyowa me dongo dirowa macalo lutit kwena i yo mogo.
5. Kad me miyo caden obedo gin ango, dok kibedo ka tic kwede nining?
5 Jami tic acel ma okonyo jo mapol me cako lok i ticwa me pwony obedo kad me miyo caden [testimony card], ma lutit kwena me Ker-ri gucako tic kwede i 1933. Kad man borre onongo romo incic 5, dok lacce romo incic 3, onongo tye ki kwena mo macek me Baibul. Kare ki kare, kibedo ka cwalo woko kad manyen ma onongo bene tye ki kwena manyen. Miyone onongo yot adada! C. W. Erlenmeyer onongo tye i kine ka mwaka apar i kare ma omiyo kad man pi tyen me acel. En owaco ni: "Kit me cako lok ka imito nyuto kad man onongo tye ni, 'Tika iromo kwano coc ma tye i kad man?' Ka rwod ot okwano, ci dong wamiye buk ma en mito ci tyenwa iye."
6. Kad me miyo caden okonyo lutit kwena nining?
6 Kad me miyo caden-ni bene okonyo i yo mapol mapat pat. Kadi bed ni onongo gitye ki miti madit me nywako i ticwa me pwony, lutit kwena mogo onongo lewic makogi dok pe gingeyo gin ma myero giwacci. Lutit kwena mukene onongo giloko adada. Gin onongo gitito bot rwod ot jami ducu ma gingeyo i dakika manok keken, dok onongo gipe kidiro me lok! Ento, kad me miyo caden onongo konyo lutit kwena ducu me tito kwena i yo mayot dok ma niange.
7. Ariya ango ma jo mogo gurwatte kwede i tic ki kad me miyo caden?
7 Ki lok ada, timo man onongo pe yot pi ariya mapat pat. Grace A. Estep, ma obedo dong Lacaden pa Jehovah pi kare malac-ci owaco ni: "I kine mukene kipenyowa ni, 'Ngo ma kicoyo i kad ma imako-ni? Pe itwero wacciwa awaca gin ma kicoyo iye?'" Medo i kom meno, rwod ot mogo pe giromo kwano coc ma tye i kad man. Ki bene, jo mukene onongo gitamo ni kad meno dong megi me agwoka, gigamo ci giloro doggola. Ka rwod ot dag winyo lokki, en twero yeco kad meno matino tino. Kadi bed kumeno, omege ki lumege onongo gitye ka pwonye me tito kwena i dye lwak kun bene ginyutte bot dano ni gibedo lutit kwena me Ker-ri.
8. Tit kong kit ma onongo kitiyo kwede ki gramofon. (Nen cal ma tye i pot karatac 28.)
8 Jami tic mukene ma kibedo ka tic kwede i kine ka 1930 ki wiye me o i acakki me 1940 aye gramofon (phonograph), ma omege mukene onongo giboro abora ni Aron pien en aye pol kare onongo loko pigi. (Kwan Nia 4:14-16.) Latit kwena onongo tuko gramofon ma tero dakika angwen ki nucu, ma nongo miyo pwony me Baibul teke rwod ot oye, ka lacen en miye bukwa ma jenge i Baibul. I kare mogo, jo me paco moni ducu gigure me winyo pwony me Baibul ma kimako i dwan keken! I 1934, Watch Tower Society ocako yubo ki dok poko gramofon wek lutit kwena guti kwede i ticwa me tito kwena. Lacen, kimako i dwan keken pwony ma romo 92 kulu ma gijenge i Baibul wek kiti kwedgi i ticwa me pwony.
9. Adwogi maber ango ma tic ki gramofon okelo?
9 I kare ma rwod ot mo ma nyinge Hillary Goslin owinyo pwony me Baibul ma kimako i gramofon, en okwayo latit kwena-ni ni kong omiye pi cabit acel wek luwote bene gubed ki kare me winyo kwena me Ker-ri. I kare ma latit kwena-ni odwogo en onongo dano ma gimito pwonyo lok me ada gitye ka kure. I nge kare mo, jo mapol i kin jo ma onongo gitye ki miti-ni gudyero kwogi bot Jehovah, ma i kine tye iye anyira pa Hillary aryo ma lacen gubedo ki kare me cito i cukul me Gilead ka i ngeye kicwalogi me tic macalo lutit kwena i lobo mukene. Gramofon bene okonyo dano mapol me cako lok i ticwa me tito kwena calo kad me miyo caden. Lacen, Kabaka opwonyo jone me tito kwena kun tiyo ki Cukul me Tiokraci.
TIC KI YO MAPAT PAT ME TITO KWENA
10, 11. Gajeti akwana ki redio kitiyo kwedgi nining me tito kwena maber-ri, dok pingo yo magi onongo gitiyo adada?
10 Ite tela pa Kabakawa, jo pa Lubanga gutiyo ki yo mapat pat wek gibed ki kare me tito kwena maber-ri bot dano mapol. Yo magi pigi obedo tek adada tutwalle i kare ma "lutic nok." (Kwan Matayo 9:37.) I acakki me cencwari me 20, kibedo ka tic ki gajeti akwana me tito kwena bot dano mapol i kabedo ma jo pa Jehovah onongo ginok iye. I cabit ducu, Charles Taze Russell onongo cwalo pwony me Baibul bot dul mo ma goyo gajeti akwana. I ngeye, gin gicwalo pwony pa Omego Russell bot dul mo ma bene goyo gajeti akwana i lobo Canada, Ulaya ki dong i Amerika. Kibyeko ni i 1913, pwony pa Omego Russell onongo dong tye ka o bot dano 15,000,000 kulu ma gikwano gajeti mapat pat ma romo 2,000 kulu!
11 I kare ma kwo pa Omego Russell orweny, kicako tic ki yo mukene mucwiny me tito kwena maber-ri. I April 16, 1922, Joseph F. Rutherford omiyo pwonye mukwongo i redio dok kibyeko ni dano ma romo 50,000 guwinyo. I ngeye, i Febuari 24, 1924, redio citecen mukwongo pa dul pa Jehovah, ma kilwongo ni WBBR ocako tic. Ma lubbe ki yo man manyen me tito kwena bot dano-ni, Watch Tower me Decemba 1, 1924 otito ni: "Wageno ni tic ki redio obedo yo ma pud dong yot dok ma ocwiny loyo yo mo keken ma kibedo ka tic kwede me tito kwena maber-ri." Calo gajeti akwana, tic ki redio onongo konyo mada me o ka ma dano pol iye ento nongo lutit kwena me Ker-ri welgi nok i kabedo ma kit meno.
12. (a) I kabedo macalo mene ma in imaro miyo iye caden dye lwak? (b) Ngo ma romo rwenyo lworowa ma lubbe ki miyo caden i dye lwak?
12 Kombeddi-ni, kitye ka cuko cwiny lutit kwena ducu me miyo caden i dye lwak (public witnessing): i bac pak, citecen me gar, ka ma mutoka cung iye, i dye lwak, i dye taun ki dong i cuk. Ka ce ilwor me miyo caden i dye lwak, ci pingo pe itam matut i kom tam man maber ma Angelo Manera, Jr.:, ma otiyo macalo laneno me adwol pi mwaki mapol-li owaco: "Waneno yo manyen me tito kwena macalo yo mukene me tic pi Jehovah, yo me nyuto ni wan lugen bote, yo me temo niyewa, dok wanyuto ni watye atera me nyuto ni wamito tic pire i yo mo keken ma mito." Nywako i yo manyen me tito kwena, ma gwok nyo yo ma pe wamaro konyowa me dongo gen kacel ki niyewa i kom Jehovah ma weko wadongo i yo me cwiny.
13. Pingo tic ki kabedowa me intanet me jw.org tye yo mucwiny i ticwa me pwony, dok tit gin mutimme i ticwa me pwony?
13 Lutit kwena mapol gitye ka nongo mit pa cwalo dano i kabedowa me intanet me jw.org., ka ma giromo kwano dok gikwanyo bukke ma gijenge i Baibul i leb makato 700. Nino ducu, dano ma welgi romo milion 1.6 gilimo kabedowa me intanet. Kit macalo kibedo ka tic ki redio i kare mukato angec-ci, kabedowa me intanet bene i kareni tye ka konyo dano me ngeyo kwena maber-ri kadi wa i kabedo maboco.
PWONYO LUTIT KWENA MABER-RI
14. Pwonye ango ma onongo mitte pi lutit kwena me Ker-ri, dok cukul mene ma okonyogi me doko lupwonye mucwiny?
14 Watyeko dong nyamo jami tic kacel ki yo mogo ma kibedo ka tic kwedgi me tito kwena maber-ri. Ento, pwonye ma dong kityeko miniwa-ni kono? Ka rwod ot okwero gin ma en owinyo ki i gramofon nyo onyuto miti i kom gin ma en okwano ki i kad me miyo caden-ni kono? Onongo mitte ni lutit kwena gunge kit me dok iye ki diro ki kit me gudo cwiny jo ma gitye ki miti. Labongo akalakala, cwiny pa Lubanga omiyo Nathan H. Knorr oniang ni mitte tutwal me pwonyo lutit kwena wek guti ki mic me lok ma Jehovah omiyo botgi-ni i ticwa pwony. Ngo ma kitimo? Kicako Cukul me Tiokraci i kacokke mapat pat i 1943. Cukul man okonyowa me doko lupwonye mucwiny i tito kwena maber-ri.
15. (a) Ngo mutimme i kom jo mogo i kare ma gitye ka miyo pwonyo i Cukul me Tiokraci? (b) Cikke ma Jehovah omiyo i Jabuli 32:8 ocobbe nining i komi?
15 Otero kare pi omege ki lumege mapol wek gubed ki tekcwiny me lok inyim dano. Omego mo ma nyinge Julio S. Ramu wiye po i kom pwony me acel ma emiyo i cukul me tiokraci i 1944. Wi lokke madit onongo cung i kom gin ango? Onongo cung i kom laco mo ma nyinge Doeg, ma kiloko i kome tyen angwen keken i Baibul. Julio owaco ni, "Conga ki cinga gubedo ka myel adada ki bene laka gubedo ka gone. Amiyo pwonya i dakika adek keken. Meno aye gin mutimme i koma pi tyen mukwongo i wi abam, ento pe ailo cinga." En bene owacci onongo myero emi pwonye i kom tyeng angwen magi. Lutino bene gudonyo i cukul man, kadi bed ni onongo pe yot pi lutino mogo me miyo pwony inyim omege ki lumege. Angelo Manera, ma waloko i kome malo-ni wiye po i kom pwony me namba acel i Cukul me Tiokraci ma latin awobi mo matidi ma pud ocako kwano purimari acaka omiyo. Angelo Manera owaco ni: "En obedo lwor adada ma oweko i kare ma ocako miyo pwonye, en ocako koko cut. Ento pienni omoko tamme me miyo pwonye, en okok nio ka otyeko miyone." Tika pe imiyo lagam i cokke nyo ikwero nywako i cokke pienni lewic maki nyo itamo ni pe itwero? Leg bot Jehovah wek okonyi me lweny ki pekoni. Ibinongo ni en okonyi kit ma okonyo kwede lutino kwan me Cukul me Tiokraci i kare mukato angec.
16. Gin ango ma cukul me Gilead ocobo (a) i kare mukato angec (b) cakke i 2011?
16 Cukul me Tiokraci pe obedo pwonye acel keken ma kitye ka miyone bot jo pa Jehovah. Lumiconari ki jo mukene gunongo adwogi maber ki Cukul me Gilead. Ma lubbe ki lok pa omego mo acel ma pwonyo i cukul man, en owaco ni cukul-li mitine tye me "pwonyo lutino kwan me bedo ki miti madit me nywako i ticwa me pwony." Kicako cukul me Gilead i 1943, dok nicakke wa kare meno dong kipwonyo lutino kwan ma welgi kato 8,500 kulu. Lumiconari ma kipwonyogi i cukul me Gilead dong kityeko cwalogi i lobbe ma romo 170. Nicakke i 2011, jo ma gitye i tic pi kare malac keken aye kitye ka weko gidonyo cukul man
17. Adwogi maber ango ma cukul me Gilead okelo?
17 Tika cukul me Gilead okelo adwogi maber? Nen kong labol acel. I Agucito 1949, lobo Japan onongo tye ki lutit kwena ma pe o apar ma gubedo anywaline. I agikki me mwaka meno, lumiconari 13 ma gukwano i Gilead onongo gulungo wigi i tito kwena kunnu. I kareni, tye lutit kwena ma romo 216,000 kulu i lobo Japan dok cokcok pacen 42 gitiyo macalo painia!
18. Tit cukul mogo ma gukonyo Lucaden pa Jehovah me dongo i yo me cwiny?
18 Cukul mogo calo Cukul me Ticwa me Ker, Cukul me Pwonyo Painia, Cukul pi Lutit Kwena me Ker-ri, Cukul pi Luneno ma Giwoto Awota ki dok Mongi, ki dong Cukul pi Lumemba me Komitti me Jang Gang Kal ki Mongi okonyo jo pa Jehovah me dongo i yo me cwiny ki dok tito kwena i yo mucwiny. Labongo akalakala, Kabaka tye ka medde ameda ki pwonyo jone!
19. Gin ango ma Charles Taze Russell owaco ma lubbe ki tic me tito kwena, dok lok man ocobbe nining?
19 Mwaki 100 dong okato nicakke ma kinywal kwede Ker pa Lubanga. Kabakawa, Yecu Kricito tye ka medde ki pwonyowa. Ma peya Charles Taze Russell oto i 1916, en onyuto ni etye ki niye matek ma lubbe ki kit ma kibitito kwede kwena maber-ri i twok lobo ducu. En owaco bot omego mo acel ma onongo cok kwede ni: "Tic man tye ka dongo adada dok bimedde ki dongo, pien tic me tito kwena maber madok i kom 'Ker-ri' myero kitit i twok lobo lung." (Faith on the March, ma A. H. Macmillan aye ocoyo, pot. 69) Lok ma en owaco-ni obedo lok ada! Dok watye ki pwoc madit ni Lubanga won kuc tye ka medde ki pwonyowa wek wati tic man ma keliwa yomcwiny-nyi! Ada, en miniwa "gin ducu mabeco" wek watim mitine!
^ para. 2 Tye tyen lok mumiyo waye ni pol pa jo ma onongo gitye i nino meno gudoko Lukricitayo. Paulo oloko i kom 'utmege . . . miya abic' i waragane ma ocoyo bot Lukricitayo me Korint. Ma dong pire tek loyo, en omedo ni: "Pol dano mogo i kin jo-nu pud gitye kwo, kadi bed jo mogo dong guto woko." Pi meno, Paulo kacel ki Lukricitayo mukene me cencwari me acel nen calo onongo gingeyo pol pa jo magi ma guwinyo cik ma Yecu omiyo-ni ma pe kikubo akuba botgi.


"Wonwu ngeyo gin ma wumit."
1-3. Pingo laminwa oniang labongo akalakala ni Jehovah ngeyo gin ma emito?
LANA wiye pe biwil i kom gin mutimme i nino mo acel i kare ma olimo lobo Germany i 2012 i kare me oro. En owinyo ni Lubanga ogamo jami aryo ma elego pigi. En olego lega me acel i kare ma tye ka wot ki gar me cito i bar [lek] dege. Lamego-ni olego Jehovah ni myero oyabbe yo wek etit kwena. En olego lega me aryo i kare ma oo i bar dege ci oniang ni wotte kikobo orwone. Lana openyo Jehovah ni okonye pien centene onongo dong cok tum woko dok onongo mito nongo ka mo ma myero ebut iye i dyewor meno.
2 I kare ma Lana peya otyeko legane, en owinyo ka ngat mo penye ni, "Lana, itye ka timo gin ngo kany?" Man obedo awobi mo ma gukwano kwede i cukul acel. Awobi-ni onongo tye kacel ki minne gin ki dadane (tatere), ma gitye ka lwokke i wotte me cito i South Africa ki dege. I kare ma oniang peko pa Lana, Elke ma obedo min awobi-ni olwonge me bedo i pacogi. Elke gin ki minne gugwoko Lana dok gubedo ka penye lok i kom niyene ki dong ticce macalo ngat ma tye i tic pi kare malac.
3 I nge camo cam me odiko, Lana ogamo lapenygi kun tiyo ki Baibul dok ogamo ngec madok i komgi wek ngat mo omedde ki kwan kwedgi. Lana odwogo paco ci omedde ki tic macalo painia marii. En oniang ni ngat ma 'gamo lega-gu ducu' onongo ngeyo gin ma emito dok bene okonye.
4. Miti macalo mene ma wabinyamogi i pwony man?
4 Ka peko mo oturowa atura calo ngok gwok, waromo lega labongo ayela pi kony dok Jehovah cwinye yom me gamo lega pa ngat ma tye lagen bote. (Jab. 34:15; Car. 15:8) Ento, ka walwodo lok i kom lega ma Yecu omiyo macalo lapor-ri, wabinongo ni tye jami mapol ma pigi tego ma wamitogi ma i kine mukene wiwa wil woko i komgi. Me labolle, tam kong i kom jami mukene ma wamitogi i yo me cwiny ma kitito pigi i kwac adek ma gugiko i lega ma tye macalo lapor-ri. Tika tye jami mukene ma waromo timogi wek wakwo ma lubbe ki kwac me angwen, madok i kom camwa me nino ducu?
"MIWA TIN CAMWA ME TIN"
5, 6. Pingo Yecu opwonyowa me penyo pi "camwa" me tin kadi bed ni watye ki cam muromo?
5 Yecu opwonywa ni omyero waleg pi "camwa" ento pe pi "camma" me tin. Victor, laneno me adwol ma bedo i Afrika owaco ni: "Pol kare apwoyo Jehovah ki cwinya ducu ni an kacel ki dakona pe wabedo ki par mapol ka ce wabicamo orwone, nyo ka ngat mo biculo ot ma wapango. Omegiwa ki lumegiwa gigwokowa nino ducu. Ento legana tye ni jo ma gikonyowa-ni myero gubed ki kero me lweny ki can cente ma diyogi."
6 Ka watye ki cam ma romo terowa pi nino mapol, watwero tamo pi omege ma gitye i can nyo peko. Omyero pe waleg pigi keken ento bene watim jami ma lubbe ki legawa. Me labolle, waromo nywako jami ma watye kwede ki luye luwotwa ma gimito kony. Watwero bene miyo motwa pi konyo tic ma kwako wi lobo ducu kare ki kare, kun nongo wangeyo ni cente meno kitiyo kwede i yo maber.
7. Yecu opwonyowa nining pe me 'bedo ki par mapol pi nino ma diki'?
7 I kare ma Yecu tye ka lok i kom camwa me tin, nen calo en onongo tye ka lok i kom jami ma wamito i cawa meno. Pi meno en omedde ki tito kit ma Lubanga ruko kwede ki ature kun waco ni: "En pe birukowu makato, wun jo ma niyewu nok? Pi meno pe wubed ki par mapol kun wuwacci, . . . 'Wabiruko ango?'" En odolo te lokke kun nwoyo kit ma tam ma emiyo-ni pire tek kwede ni: "Pe wubed ki par mapol pi nino ma diki." (Mat. 6:30-34) Man nyuto ni ma ka bedo jo ma maro jami me kom, omyero wayeng ki jami ma watye kwedgi nino ducu. Jami magi kwako ot, nongo tic wek wagwok jo me odiwa, ki dong ryeko me moko tam matir ma lubbe ki yotkom. Ka ni waleg pi jami magi keken, ci man nyuto ni nongo jami me kom tye gin ma pire tek loyo botwa. Watye ki jami ma pigi tego i yo me cwiny ma wamitogi.
8. Lok ma Yecu owaco i kom camwa me tin poyo wiwa i kom gin ango? (Nen cal ma tye i pot karatac 28.)
8 Lok ma Yecu owaco i kom camwa me tin-ni myero opo wiwa ni wamito cam me cwiny. "Dano pe bibedo kwo ki kwon keken, ento bedo kwo ki lok ducu ma a ki i dog Lubanga." (Mat. 4:4) Pi meno, omyero wamedde ki lega ni Jehovah bimedde ki pitowa ki cam me cwiny i karene kikome.
'WEK BANYAWA'
9. I yo ango ma balwa obedo 'banya'?
9 Pingo Yecu otiyo ki nyig lok ni 'banya' kun i kabedo mukene otiyo ki "balwa"? (Mat. 6:12; Luka 11:4) Mwaki 60 mukato angec, Wi Lubele otito ni: "Ka watimo bal, ci nongo watye ki banya madit ma myero wacul bot Lubanga. . . . Lubanga romo penyo pi kwowa ki botwa ka watimo bal. . . . En twero kwanyo kucce ki botwa, ma te lokke ni wabalo watwa kwede. . . . Omyero wabed luwiny me nyuto marwa pire; dok ka watimo bal ci nongo pe waculo banya me nyuto mar bote pien Lubanga pe maro bal."
10. Gin ango ma twero weko Jehovah timo kica pi balwa, dok man myero omi wawiny nining?
10 Cwinywa pud dong yom adada ni Jehovah ocwalo Yecu me to macalo ginkok wek kitim kica pi balwa! Kadi bed ni Yecu omiyo ginkok man mwaki 2,000 mukato angec, omyero water ni obedo gin ma pire tek macalo mic ma pud kimiyo i kareni. "Gin kok me kwo pa dano welle dit mada" ma pe tye gin mo keken ma dano ma tye ki roc romo timone piwa me culone. (Kwan Jabuli 49:7-9; 1 Petero 1:18, 19.) Ada, omyero wamedde ki pwoyo Jehovah pi mic man ma pire tek tutwal-li. Medo i kom meno, nyig lok ni "balwa" ento pe "balla," myero opo wiwa ni jo ducu ma giworo Jehovah gimito ginkok man. Ki lok ada, Jehovah mito ni pe watam pi wat ma tye i kinwa ki en keken ento pa jo mukene bene, ma man kwako wa jo ma gutimo bal i komwa. Pol kare, bal magi pe gidongo ma man giminiwa kare me nyuto ni ada wamaro utmegiwa dok watye atera me timmigi kica kit ma Lubanga otimiwa kica pi balwa-ni.
11. Pingo pire tek ni wabed ki cwiny me timo kica?
11 Tye me cwercwiny ni wan macalo dano ma gitye ki roc, i kine mukene wamako luwotwa i cwinywa. (Levi 19:18) Ka watito lokke ka maleng, ci jo mukene giromo cako cwakowa dok man twero kelo apokapoka i kacokke. Ka waye ni kodi gin ma kit meno omedde, man nyuto ni nongo wape ki pwoc pi kica pa Lubanga kacel ki ginkok pa Yecu. Wonwa me polo pe bitimiwa kica pi ginkok pa Wode ka pe wanyuto cwiny me timo kica. (Mat. 18:35) Yecu oloko cutcut i kom timo kica i nge miyo lega ma tye macalo lapor-ri. (Kwan Matayo 6:14, 15.) Me agikki, wek wanong adwogi maber ki i kica pa Lubanga, omyero wagwokke pe wawek timo bal madongo odok kitwa. Miti ma watye kwede pe me weko timo bal odok kitwa cwalowa dok i kwac mukene.
"PE ITERWA I ABITA"
12, 13. (a) Ngo mutimme i kom Yecu i nge kare manok keken ma kibatija en iye? (b) Pingo omyero pe wakok i kom jo mukene ka wapoto i atematema? (c) Gin ango ma Yecu ocobo pienni ogwoko gennene nio wa i to?
12 Tamo gin mutimme i kom Yecu i nge kare manok keken ma kibatija en iye romo konyowa me niang kit ma kwac man ni, "pe iterwa i abita[-ni]" pire tek kwede. Cwiny maleng pa Lubanga otero Yecu wa i dye tim. Pingo? "Wek Catan obite." (Mat. 4:1; 6:13) Tika man myero omi wabed ki ur? Pe wabedo ki ur ka waniang tyen lok mumiyo Lubanga ocwalo Wode i lobo. Meno otimme me cobo pyem ma obedo tye i kare ma Adam gin ki Kawa gukwero twero me loc pa Lubanga. Kare onongo mitte wek kigam lapeny mapol. Me labolle, tika onongo tye gin mo marac i kit ma Lubanga ocweyo kwede ki dano? Tika onongo twere pi ngat ma pe ki roc me ilo malo twero me loc pa Lubanga kadi bed tye i lyeto ma a ki bot "Larac"? Tika dano onongo gibibedo ki kwo maber ka gipe i te loc pa Lubanga kit ma Catan owaco kwede-ni? (Acak. 3:4, 5) Gamo lapeny magi mito kare dok binyuto bot cwec ducu ma giryek ni loc pa Jehovah keken aye bikelo adwogi mabeco.
13 Jehovah leng dok en pe bito ngat mo keken me timo gin marac. Ma ka meno, Larac-ci aye "Labit dano." (Mat. 4:3) Larac-ci romo timo jami mogo ma ketowa i atematema. Ento, cung i wi ngat acel acel ka ce en biye ni Catan obite nyo pe. (Kwan Yakobo 1:13-15.) Yecu okwero cutcut bita ducu ki acel acel kun tiyo ki Lok pa Lubanga. Pi meno, Yecu oilo malo twero me loc pa Lubanga. Ento Catan bene pe oilo cinge. En okuro nio ka 'kare mukene maber.' (Luka 4:13) Yecu omedde ki kwero bita ducu pa Catan wek egwok gennene. Kricito omedde ki cwako twero me loc pa Jehovah kun bene nyuto ni dano ma pe ki roc twero gwoko genne kadi bed ni tye i atematema magwar. Ento, Catan pud temme me bwolo lulub kor Yecu kadi wa in bene.
14. Gin ango ma myero watim wek pe wadony i atematema?
14 Ma lubbe ki pyem ma kikelo i kom twero me loc pa Lubanga, Jehovah pud oye ni Catan oti ki loboni me bitowa. Lubanga aye pe bitowa. Kitungcel, en tye ki gen i komwa dok mito konyowa. Pien Jehovah woro kerowa me moko tam piwa kenwa, man oweko en pe gengowa ka wamito donyo i atematema. Myero watim jami aryo
15, 16. (a) Atematema macalo mene ma myero wagwokke kwedgi? (b) Anga ma myero wakok i kome ka wadonyo i atematema?
15 Jehovah miniwa cwiny mere maleng ma twero jingo cwinywa ki dok konyowa me cung matek i atematema. Lubanga tiyo ki Lokke kacel ki kacokke me cikowa me gwokke ki i jami maraco calo tic ki cawawa, centewa, ki kerowa i yo marac. Espen gin ki Janne gikwo i lobo mo ma olony adada i Ulaya. Pi mwaki mapol gubedo painia marii i kabedo mo i lobogi ka ma can lutit kwena tye iye. I kare ma gunywalo latingi me acel, gugiko ticgi macalo painia woko, kombeddi ni dong gitye ki latin me aryo. Espen owaco ni "pol kare walego bot Jehovah wek pe wadony i atematema kit ma i kom kareni dong pe watwero tero cawa malac i ticwa me tiokraci kit ma onongo watimo kwede con. Walego bot Jehovah wek okonywa me bedo ki mit kom i jami me cwiny ki bene i ticwa me pwony."
16 Atematema mukene ma dok onya tutwal i kareni aye neno cal ma tugo miti me buto. Ka wadonyo i atematema meno, ci pe myero wakok i kom Catan. Pingo? Pien Catan ki jone pe gitwero diyowa tektek me timo gin mo keken ma pe wamito. Jo mogo gudonyo i atematema ma kit meno pien i cawa ducu gibedo ka lwodo lok i kom jami maraco. Ento wan bene watwero kwerone kit ma omege alip mapol gutimo kwede.
"LARWA KI BOT LARAC-CI"
17. (a) Waromo kwo ma lubbe ki legawa ni myero kilarwa ki i cing Larac-ci nining? (b) Yweyo madit ango ma wabibedo kwede cokcok-ki?
17 Wek wakwo ma lubbe ki legawa ni meno 'kilarwa ki bot Larac-ci.' Omyero watute matek 'pe me bedo jo me lobo pa Catan' ki dok 'pe me maro lobo kadi ki gin ma tye iye.' (Jon 15:19; 1 Jon 2:15-17) Meno obedo gin ma mito tute kare ducu. Pud dong wabibedo ki yweyo madit ya ka Jehovah ogamo legawa man kun kwanyo Catan kacel ki lobone marac-ci woko! Myero wiwa opo ni i kare ma kibolo Catan woko ki i polo, en onongo ngeyo ni meno edong ki kare manok. Pi cwercwiny madit ma en tye kwede, man oweko en tye ka tute ki kerone ducu me temo turo gennewa. Pi meno, myero wamedde ki lega matek wek kilarwa ki i cing Larac-ci.
18. Me bwot ki i agikki me lobo pa Catan-ni, gin ango ma myero wamedde ki timone?
18 Tika imito kwo i lobo ma Catan pe iye? Ka tye kumeno, ci medde ki lega ni Ker pa Lubanga olony nying Lubanga ki dok mitine otimme i lobo kany. Bed ka kwayo Jehovah kare ducu wek ocob mitini i yo me cwiny ki me kom. Ada, mok tammi me kwo ma lubbe ki lega man ma tye macalo lapor-ri.


Jo Roma 7:7
Bal ma bedo i iwa
7Wabiwaco lok aŋo mono? Cik mono bal? Pe kumeno gire! Ento kono yam cik pe obedo tye, onoŋo kono gira pe aŋeyo bal. Ka kono yam cik pe owaco ni, "Cwinyi pe opukke i kom jami pa ŋat mukene," kono onoŋo bene pe abedo ki miti macalo meno.


Icaya 25
Wer me pako Rwot pi berre
1Ai Rwot, in aye Lubaŋana;
abidwori dok abipako nyiŋi,
pien doŋ itiyo jami me aura twatwal,
dok icobo gin ma yam iyubo con, ki gen ki ada.
2Iloko gaŋ odoko obur;
kadi wa gaŋi ducu ma yam girumogi ki cel matek;
odi pa lurok bene gudoko obur;
pe dok gibigero gedo mukene kakare.
3Meno bimiyo lwak rok matego giketo deyo i komi;
gaŋi pa lurok ducu ma kica pe iye gibilwori.
4Pien in aye kabedo matek ma lucan giriŋo gilaro iye,
in cel gogo matek ka ma jo ma piny obwoyogi bene giriŋo gilaro iye,
in aye ka ma dano gwoko iye yamo kot ki lyeto me cen;
pien alur yweyo dog dano ma gin pe lukica
calo yamo kot ma kodo kun pyeto kot wa i kor cel,
5nyo calo lyeto ka piny doŋ otwo.
Doŋ ijuko woo pa lukwor woko,
macalo tipo pol ma kweyo lyeto;
meno omiyo jo ma pe lukica doŋ guliŋ,
pe dok giwero wer.
6Rwot me mony bitedo karama pi rok ducu i wi got Cion, karama ma gicamo iye riŋo mogo makur, ki mato koŋo vino ma ocek mamit adada, ki riŋo ma miyu, ma moo ma i cogo dwoŋ iye ata, ki koŋo vino ma giliyo woko maber ka doŋ ocek mamit adada. 7Dok Rwot biyeco boŋo ma giumo ki rok woko ducu, i wi got man, ki kitambara ma gubedo ka rukone i kare me kwero cola. 8-Rwot Lubaŋa doŋ bimwonyo to woko matwal, dok en bidunyo pig waŋ dano woko ducu, ci kwanyo lewic woko ki i wi jone i nyim jo ducu i wi lobo; pien man lok ma Rwot aye owaco.
9I nino meno gibiwaco ni, "Nen, man aye Lubaŋawa ma wabedo ka kurone pi larowa. Man aye Rwot ma wabedo ka kurone-ni; wabedu doŋ ki yomcwiny pi kit ma en olarowa kwede."
10-Pien ciŋ Rwot biywe i wi got Cion, ento Moab mere gibinyono woko piny i kabedone, kit macalo dyaŋ nyono kwede reŋ kal i bur mna gionyo iye cet dyaŋ. 11Jo Moab biryeyo badgi i dyere kit ma dano mo ma tye ka kwaŋ ryeyo kwede bade me kwaŋ; ento Rwot bimiyo wakkegi gik woko kacel ki dito ma gitye kwede. 12Celgi ma gugero ma ocudo malo likuŋ ca gibidwoko woko piny, ka gicoro gireto woko piny i lobo, poto wa i apwa.


Nekemia 1
Nekemia olego pi Jerucalem
1Man lok pa Nekemia wod pa Kakalia. I dwe me Kiclev, i mwaka me pyeraryo me loc pa kabaka Aritakcec, an Nekemia onoŋo atye i gaŋ madit me Cuca, 2ci Kanani, ma ŋat acel ma i kom utmegina, obino bota kacel ki jo mogo ma gua ki i Juda. An apenyogi lok i kom Jerucalem ki i kom jo ma gubwot, ma yam giterogi i opii ci gudok cen kunnu. 3Gm guwacca ni, "Jo ma gitye i lobowa kunnu ma gubwot ma yam giterogi i opii gitye ki peko madit ma jo mukene cayogi bene; ki dogcel me Jerucalem gimuko opoto woko piny, dok dog gaŋŋe ducu giwaŋo woko ki mac."
4Ka awinyo lok meno ducu, ci abedo piny akok matek. Abedo ka kumo pi nino mapol; kun ari kec ma pe acamo cam ento abedo ka lego Lubaŋa me polo. 5Alego kun awacci, "Ai Rwot Lubaŋa me polo, in idit, dok wabedo ki lworo i nyimi. In Lubaŋa me ada dok igwoko gicikkeni ki mar meri ma pe lokke pi jo ma gimari dok ma gilubo cik meri. 6Rwot, nen an, dok iwiny legana, ma atye ka legone dyeceŋ ki dyewor pi luticci, lwak me Icrael. Atuco balwa i nyimi ni, wan jo Icrael, watyeko timo bal i nyimi. Iyo, an ki jo me doggola pa kwara watimo bal. 7Wan watimo gin marac mada nyimi, pe wabedo ka tiyo gin ma iciko, pe walubo cik meri ma yam imiyo botwa kun wok ki bot laticci Moses. 8-Po i kom lok ma yam iciko ki laticci Moses, kun iwacci, 'Ka pe wulubo cikka; ci abikeyowu woko ata i kin lurok; 9-ento ka wulokke wudwogo bota kun wulubo cikka, kadi bed gikeyowu giketowu woko ata nio wa i agikki piny, an abicokowu adwokowu cen wa i kabedo ma doŋ atyeko yerone pi nyiŋa wek wuwora iye.' 10Rwot, jo man gin luticci, dok gin lwakki ma yam ilarogi ki tweroni madwoŋ dok ki tekki. 11Ai Rwot, kombeddi winy legana ki lega pa luticci mukene-gu ma gitye ki cwiny me woro in, Mina gum tin, imi kica omak kabaka i koma."
Nekemia ocito Jerucalem
I kare meno onoŋo an abedo ladit ma loyo lok i kom kono yino ma kabaka mato.


Lulevi 23
Nino madito ma giciko
(Nia 23.14-17)
1Rwot owaco bot Moses ni, 2"Wac bot jo Icrael ni, Nino madito ma Rwot ocikogi, ma wubituco pigi ni gubed gurre maleŋ, nino madito ma an aciko, gin ene. 3-Wubitiyo tic nino abicel, ento i nino me abirone en ceŋ cabit me yweyo mot, en aye gurre maleŋ, Pe wuti iye tic mo; en aye ceŋ cabit pa Rwot ka ma wubibedo iye ducu.
Kato (Paska) ki nino madito me Mugati ma Tobi Pe Iye
(Wel 28.16-25)
4"Magi aye nino madito ma Rwot ociko, gin gurre maleŋ ma wubituco pigi i kare ma Rwot ociko pigi. 5-I dwe mukwono i nino dwe apar wiye aŋwen otyeno, en aye Kato (Paska) pa Rwot. 6-I kom nino dwe apar wiye abic me dwe acel-lu en nino madit pa Rwot me Mugati ma Tobi Pe tye; wubicamo mugati ma tobi pe iye pi nino abiro. 7I kom nino mukwoŋone wubibedo iye ki gurre maleŋ; pe wuti iye tic mo matek. 8Ento wubityero gityer ma giwaŋo ki mac bot Rwot pi nino abiro; i nino me abirone wubibedo ki gurre maleŋ, pe wuti iye tic mo matek."
Larita bel me akwata
9Rwot dok owaco bot Moses ni, 10"Wac bot jo Icrael ni, Ka doŋ wuo i lobo ma abimiyowu, ka wukayo iye kac, ci wubikelo wic larita cam me wi mwaka bot ajwaka. 11En bikwato wic larita cam i nyim Rwot, wek oye gamowu; ajwaka bikwato i nino ma lubo cabit. 12I nino ma wubikwato iye wic larita-ni, en aye wubityero iye latin nyok romo ma ditte romo mwaka acel, ma kome pe ki mwonyo, obed gitum awaŋa bot Rwot. 13Gityer me moko kwon ma wutyero kacel kwede bibedo moko kwon mapwotte ma romo agwata aryo, ma girubo ki moo, ma gibityero kun giwaŋo ki mac bot Rwot obed gin ma ŋwece kur me yomo cwiny. Gityer amatane bibedo vino ma romo cupa aryo kt nucu. 14Pe wucam mugati, pe wumwod nyig bel ma gicelo nyo manumo, nio wa i nino meno kikome, waŋ ma wukelo gityer pa Lubaŋawu; meno bibedo cik matwal wa i kare pa likwayowu ducu, ikabedo ducu ma wubibedo iye.
Pwoyo kac
(Wel 28.26-31)
15-"Ka doki wubikwano cabit abiro kulu kun wucako ki nino ma lubo cabit, en aye nino ma wutyero iye wic larita cam me gityer akwata. 16Wukwan nino pyerabic nio i nino ma lubo cabit me abirone, ka doŋ wucak kelo gityer me moko kwon kai manyen bot Rwot. 17Wubikelo ki i kabedowu mugati aryo me akwata ma gitedo ki moko ma romo agwata aryo; gibitedogi ki moko mapwotte ma onoŋo girubo iye tobi, gubed wi mwaka ma gityero bot Rwot. 18Dok wubikelo litino romi abiro kacel ki mugati meno ma ditogi mwaka acel acel, ma komgi pe ki mwonyo, ki wod twon acel ki nyogi romi aryo. Gibibedo gitum awaŋa bot Rwot, kacel ki gityer me moko kwon ki gityer amata mutikogi; gin gityer ma giwaŋo ki mac, gin ma ŋwece kur me yomo cwiny Rwot. 19Dok wubityero nyok dyel acel obed gitum me bal, ki litino nyogi romi aryo ma ditogi mwaka acel acel gubed gityer Lakwecwiny. 20Ajwaka bikwatogi kacel ki mugati me wi mwaka gubed gityer akwata i nyim Rwot, kacel ki litino nyogi romi aryo-nu; gibibedo maleŋ bot Rwot, pi ajwaka. 21I nino meno kikome wubibedo ki gurre maleŋ ma wutito pire ka maleŋ; pe wuti iye tic mo matek. Meno bibedo cik matwal wa i kare pa likwayowu ducu, i kabedo ducu ma wubibedo iye.
22-"Ka wukayo cam ma ocek i lobowu, pe wuka woko ducu nio wa i ŋet potowu, pe dok wubed ka beko obote ma odoŋ i kare me kac. Wubiwekogi pi konyo lucan ki lubedo; an a Rwot Lubaŋawu."
Acakki mwaka manyen
(Wel 29.1-6)
23Rwot owaco bot Moses ni 24"Wac bot jo Icrael ni, I dwe me abiro, i nino dwe acel, wubikwero iye nino me yweyo mot, nino me po ma gituco pire ki koko gwara, nino me gurre maleŋ. 25Pe wuti iye tic mo matek, dok wubityero iye gityer ma giwaŋo ki mac bot Rwot."
Nino madit me Kwanyo Bal
(Wel 29.7-11)
26-Rwot dok owaco bot Moses ni, 27"I nino dwe apar me dwe man me abiro-ni en aye bedo nino me Kwanyo Bal. Bibedo botwu nino me gurre maleŋ; wubikumo ki toncwiny, dok wubityero gityer ma giwaŋo ki mac bot Rwot. 28Pe wuti tic mo i nino meno, pien en aye nino me kwanyo bal, pi timo gin lakwany bal ki i komwu i nyim Rwot Lubaŋawu. 29Ŋat ma pe okumo ki toncwiny i nino meno wane birwenyo woko ki i kin lutugi. 30Ŋat ma otiyo tic mo i nino meno abineko woko wek pe obed i kin lutugi. 31Pe wuti iye tic mo; meno bibedo cik matwal wa i kare pa likwayowu ducu, i kabedo ducu ma wubibedo iye. 32En aye bibedo botwu cabit me yweyo mot, ci wubikumo iye ki toncwiny, i nino dwe aboŋwen cakke otyeno nio wa orwone otyeno en aye wubiywe mot."
Nino madito me ŋolo
(Wel 29.12-40)
33-Rwot dok owaco bot Moses ni, 34"Wac bot jo Icrael ni, I nino dwe apar wiye abic me dwe man me abiro-ni en aye bibedo acakki me nino madito pa Rwot, kare me Bolo, ci tyeko nino abiro. 35I kom nino mukwoŋo wubibedo iye ki gurre maleŋ; pe wuti iye tic mo matek. 36Wubityero gityer ma giwaŋo ki mac bot Rwot pi nino abiro. I nino me aborone wubibedo iye ki gurre maleŋ, ma wubityero iye gityer ma giwaŋo ki mac bot Rwot; meno cokke madit me woro Lubaŋa, pe wuti iye tic mo matek.
37"Magi aye nino madito ma Rwot ociko, ma wubitito ki lwak ni gin aye kare me gurre maleŋ, pi tyero bot Rwot gityer ma giwaŋo ki mac, gitum awaŋa, gityer me moko kwon, gitum mukene, ki gityer amata, kun acel acel bedo ki ninone ma otike, 38kun wumedogi i kom ceŋ cabit pa Rwot me kare ducu, ki i kom mot mewu, i kom gityer mewu ducu me cobo kwoŋ, ki i kom gityerwu ducu ma iwu opwoyo ma wumiyo bot Rwot.
39"I kom nino dwe apar wiye abic me dwe me abiro, ka doŋ wucoko cam ma ocek i lobo, wubikwero nino madito pa Rwot pi nino abiro; nino mukwoŋo bibedo nino me yweyo mot, ki nino me aborone bene bibedo nino me yweyo mot. 40I nino mukwoŋo wubicoko iye nyig yat mabecone, ki jaŋ otit, ki jaŋ yat muluk, ki yat oget ma i ŋet kulu; ci wubibedo ki yomcwiny i nyim Rwot Lubaŋawu pi nino abiro. 41Wubikwero nino madito man pa Rwot pi nino abiro mwaka ki mwaka; meno bibedo cik matwal wa i kare pa likwayowu ducu; wubikwerone i dwe me abiro. 42Wubibedo i bolo pi nino abiro; litino anywalli ducu ma i Icrael bibedo i bolo, 43wek likwayowu guŋe ni, yam amiyo jo Icrael gubedo i bolo i kare ma akwanyogi woko ki i lobo Ejipt; an a Rwot Lubaŋawu."
44Kit meno Moses otito bot jo Icrael pi nino madito ducu ma Rwot ociko pigi.


1 Luker 19
Elia oriŋo woko i Koreb
1Akab otito bot dakerre Jejebel gin ducu ma Elia otiyo, ki kit ma oneko kwede lunebi pa jok Baal ducu ki pala lucwan. 2Jejebel ocwalo lakwena bot Elia kun wacce ni, "Ka pe di ki ka onyoo atyeko kwoni woko, kit ma ityeko kwede kwo pa lunebina woko-ni, ci lubaŋana myero guket can i koma kit meno ki makato bene." 3Lworo omako Elia, omiyo oriŋo woko olaro kwone, ocito i Beer-ceba ma i lobo Juda, oweko laticce kunnu.
4-Ento en aye ocito kene i tim, kun owoto wot me nino acel kulu, Ocito obedo i te yat laywe mo, olego Rwot ni, "Doŋ otum, ai Rwot, tin doŋ ikwany kwona woko; pien an pe aber akato kwarina ducu." 5Obuto woko piny otugi nino woko i te yat laywe meno, Ci nen, lamalaika ogudo kome, owaco bote in, "Elia, a malo wek icam." 6Ka oa oneno piny, oneno capat ma gitedo i kom got malyet, ki pii i abino tye ka wiye. Ocako camone ka dok omato pii, ka dok obuto piny. 7Lamalaika pa Rwot dok odwogo bote tyen me aryone; ogudo kome kun dok owacce ni, "Elia, a malo wek icam, ka dok imat pii, pien wotti pud dit mada." 8Elia oa malo, ocamo dok omato pii, ci olimo tek mua i cam meno omiyo omedde ki wot ci oo kwede wa i Koreb ma got pa Lubaŋa-ni. Owoto pi nino pyeraŋwen dyeceŋ ki dyewor.
9Ka oo kunnu, odonyo i boro mo, obedo iye. Lok pa Rwot obino bote kun waco bote nii "Itimo gin aŋo kany, Elia?" 10-Ogamo ni, "Nyeko obedo ka maka mada pi Rwot, ma Lubaŋa me mony; pien jo Icrael gubwoto gicikkeni woko, dok gumuko keno tyerri woko ducu, guneko lunebini woko ki pala Lucwan-gu, An aye doŋ adoŋ kena, dok bene gimito neka woko." 11Dok Rwot owaco bote ni, "Wot icit anyim, icuŋ i wi got i nyim Rwot." Ci nen, Rwot oka to ka ŋete kun yamo madwoŋ mager tye ka baro godi, dok ŋido lela matitino i nyim Rwot; ento Rwot onoŋo pe i yamo-nu. Ki i ŋe yamo oyeŋyeŋ obino, ento onoŋo Rwot pe tye i oyeŋyeŋ meno. 12Ki i ŋe oyeŋyeŋ mac obino, ento Rwot pe tye i mac. Ki i ŋe mac dwan matidi mo obino. 13Ka Elia owinyo, oumo waŋe ki boŋone, ci ocito kwede ocuŋ i dog boro. Nen, dwan obino bote ma waco bote ni, "Itimo gin aŋo kany, Elia?" 14Elia ogamo ni, "Nyeko aye obedo ka maka mada pi Rwot, Lubaŋa me mony; pien jo Icrael gubwoto gicikkeni woko, dok gumuko keno tyerri woko ducu, guneko lunebini ki pala lucwan-gu, ci an aye doŋ adoŋ kena, dok bene gimito neka woko." 15-Rwot owacce ni, "Wot idok cen kun ilubo yo ma cito i tim Damaciko. Ka io kunnu, ibiwiro Kajael wek obed kabaka me Ciria. 16-Ka dok ibiwiro Yeko wod pa Nimci obed kabaka me Icrael; ka dok Elica wod pa Capat me Abel-mekola ibiwiro me bedo lanebi ma bileyo kakari. 17Dano ma bibwot ki pala lucwan pa Kajael, Yeko binekone; dok dano ma bibwot ki pala lucwan pa Yeko, Elica binekone. 18-Ento abibwoto dano alip abiro i Icrael, jo ducu ma peya gurumo coŋgi i nyim jok Baal, ma doggi bene pe gunoto lem cal Baal pi nyuto woro bote."
Lwoŋo Elica
19Elia oa woko ki kunnu, ocito onoŋo Elica wod pa Capat. Elica tye ka pur kun tye ki kweri dyaŋ apar wiye aryo ma guryeyo i nyime, ma twoni pur giywayogi aryo aryo; en kikome aye tye ki me apar wiye aryone. Elia okato ki ka ŋete, obolo boŋone i kome. 20Elica otugi weko twonine woko, ocako ŋwec i kor Elia kun wacci, "Wek koŋ acicik wora ki maa, ka doŋ adwogo alubo kori." Elia ogamo ni, "Dok giri cen do, an kono atimo kit gin aŋo i komi?" 21Elica oweko lubo kor Elia, odok cen, ogonyo twonine aryo onekogi woko, ka otedo riŋogi ki rii ŋutgi ma ka yen, opoko bot dano ma gitye kunnu, ci gucamo. Ka doŋ oa ocito ka lubo kor Elia, ocako konye macalo laticce.


2 Luker 23:13
13Kabaka dok obalo waŋ jogi ma i wi godi ma yam gitye i ŋet Jerucalem yo tun wokceŋ, yo tuŋ acuc me got me bal, ma en aye got Jeituni, ma yam Solomon kabaka me Icrael ogero pi Acitoret ma jok kipyeda pa jo Cidon, ki pi Kemoc ma jok kipyeda pa jo Moab, ki pi Milkom ma jok kipyeda pa jo Ammon.


Ejekiel 18:24
24"Ento ka ce dano ma kite atir olokke oweko tiyo gin ma tye atir woko ce ocako timo bal, kun timo bene gin me kwer kit ma latim marac timo-ni, tika en bibedo kwo? Doŋ gin ma tye atir ducu ma en otimo pe gibipo pire kadi ki acel. En bito pi lok roro ki pi bal mapol ma en otimo.


Acakki 6
Bal pa dano
1-Ka dano gucako medde wi lobo, ci gunywalo anyira. 2Ka awobe pa Lubaŋa guneno anyira pa dano beco, gucako yero me anyoma ki i kingi. 3Ci Rwot owacci, "Cwinya pe doŋ bibedo i dano matwal, pien en kom mamwa, ento kare me kwone bibedo mwaka miya acel ki pyeraryo." 4-Jo Nepil onoŋo gitye i lobo i kare meno, ki lacen bene, i kare ma awobe pa Lubaŋa guyabo wi anyira pa dano, gunywalo kwedgi litino. Gin aye cog jo matego mukwoŋo i lobo, ma nyiŋgi ŋene matek.
5-Rwot oneno ni bal pa dano odoko dit woko i wi lobo, dok tam ducu ma cwinygi lwodo kare ducu kemo bal keken. 6Rwot oŋut pi cweyo dano i lobo, ocwero cwinye matek. 7Rwot owacci, "Abijwero dano woko ma yam aketo-ni ki wi lobo, dano ki lee ki gin ma lak alaka ki winyo me polo, pien doŋ atyeko ŋut pi cweyogi." 8Ento Nua aye onoŋo yomo cwiny Rwot.
Nua opayo yeya
9-Man aye tekwaro pa Nua. Nua yam obedo dano ma kite atir, ma pe ki bal mo i kin yalwakke; Nua obedo ka wot kacel ki Lubaŋa. 10Nua onoŋo tye ki awobene adek, Cem, Kam ki Yafeci.
11Lobo oballe woko ki i nyim Lubaŋa, onoŋo doŋ opoŋ ki bwami. 12Ka Lubaŋa oneno lobo, oneno oballe woko, pien dano ducu gutyeko balle woko i kit bedogi i wi lobo. 13Ci Lubaŋa owaco ki Nua ni, "Agik pa dano ducu doŋ obino i nyima, pien gupoŋo lobo woko ki bwami; nen, abityekogi woko, kacel ki lobo bene. 14Pa yeya meri ki yat gofer; ci ipok kicika i yeya, ka imwon iye ki ŋeye ki odok abic 15Ibitiyone kit man: yeya borre biromo yadi miya acel ki pyerabic, ki lacce yadi pyeraryo wiye abic, borre tuŋ malo yadi apar wiye abic. 16Tuc waŋ dirica i yeya, kun iweko danne malo doŋ futi acel ki nucu; ka iket doggola i but yeya, ci ipok iye obed kabedo adek, ma pinnye, me aryone ki me adekke ma malone. 17Pien nen, abicoro pii aluka madwoŋ i wi lobo, wek otyek kom gin ducu ma tye ki kwo, i te polo, wek gin ducu ma gitye i wi lobo oto woko. 18Ento in aye abimoko gicikkena kwedi; ibidonyo i yeya, in kacel ki litinoni, ki dakoni, ki mon pa awobeni ducu. 19Kwany gin makwo ducu ma gitye ki kom ki aryo aryo ki i kit kwagi acel acel, ci ipikgi i yeya, wek gubed kwo kacel ki in; gubed co ki mon. 20Winyo macalo kit kwagi tye, lee macalo kit kwagi tye, gin ma lak alaka i ŋom macalo kit kwagi tye, gin bibino boti ki aryo aryo ki i kit kwagi acel acel wek gubed kwo. 21Dok iter kit kwa cam ducu ma gicamo, ci ikangi; wek gubed me acamagi bene." 22-Nua otimo kumeno; ocobo ducu macalo Lubaŋa ocike.


Jeremia 49:16
16Wakke ma wubedo kwede obwolowu mere noŋo. Ŋat mo pe ma lworowu kit macalo wutamo ni gilworowu-ni. Wubedo i kin got ma obar, malo wa i wi got mabor; ento kadi bed wuger odiwu malo calo ocur ma gero ode malo, Rwot bikelowu woko ki kunnu wa piny. Man lok pa Rwot kikome."


2 Tekwaro 9
Kabaka ma dako me lobo Ceba olimo Solomon
(1 Luker 10.1-13)
1-I kare ma kabaka ma dako me lobo Ceba owinyo pi yweka pa Solomon, en obino bote i Jerucalem ka temo iye ki peny matego, Obino ki lwak jo madito mapol ma gicom i kore, kacel ki lwak kinaga-gu ma giyweyo aŋwece, ki jabu madwoŋ twatwal, ki litino godi me wel-gu. Ka obino bot Solomon, ci ocako titte lok ducu ma onoŋo tye i cwinye. 2Solomon odok iye i pennye ducu; pe onoŋo tye lok mo wacel ma okanne ki bot Solomon ma pe romo tucone bot dako-nu. 3Ka kabaka ma dako me Ceba oneno ryeko pa Solomon ducu, ki ot ma en ogero, 4ki cam ma i wi mejane, ki kit kabedo pa luditone, ki tic pa luticce, ki boŋŋime arukagi, ki lutiŋ kikopo-gu, ci tam otum woko ki i cwinye.
5Owaco bot kabaka ni, "Lok ducu ma i komi ma yam gitero bota ki i lobona, ki lok i kom ryekoni bene, onoŋo lokke tye kakare, 6ento yam pe aye lok ma gitero bota ducu, nio ka abino aneno ki waŋa. Ci nen, kadi wa nucu ryekoni maditte onoŋo pe gititta kulu, pien ryekoni ki lonyoni kato lok dog ma giterra awinyo-ni. 7Monni gitye ki yomcwiny kuman! Luticci magi ducu gitye ki yomcwiny ma rom mene, ma gibedo ka cuŋ i nyimi jwijwi ka winyo lok me ryekoni! 8Gipwo Rwot Lubaŋani ma cwinye opwoyo in ci oketi i wi komker me bedo kabaka pi Rwot Lubaŋani! Pien Lubaŋani omaro jo Icrael matwal, dok omito mokogi gubed matek, en aye omiyo en oketi ibedo kabaka ma loyogi, wek ibed ka ŋolo kop atir dok kakare." 9En omiyo bot Solomon jabu madwoŋ ma romo talanta miya acel ki pyeraryo, ki lwak aŋwece mapatpat madwoŋ twatwal, ki lwak litino godi me wel, I kare ca onoŋo pe tye aŋwece mukene macalo meno ma kabaka me Ceba omiyo bot Solomon-ni.
10Ka dok lutic pa Kuram ki lutic pa Solomon ma onoŋo gukelo jabu nia ki i Opir, gukelo wa ki bao yat algum ki lwak godi matino me wel. 11Kabaka otiyo ki bao yat algum pi jeŋo kor ot pa Rwot ki kor ot pa kabaka. Otiyo kwede opuk bene ki naŋa pa luwer. Kit jami macalo meno onoŋo peya yam onen kulu i lobo Juda.
12Kabaka Solomon omiyo bot kabaka ma dako me Ceba jami ducu ma cwinye omito, omiye gin ducu ma openyo, ma pe giribo iye jami ma onoŋo en okelo bot kabaka. Kit meno kabaka me Ceba ocako wot me dok wa i lobone kikome, kacel ki luticce ducu.
Lonyo pa Solomon ki ywekane
(1 Luker 10.14-29)
13Lwak jabu ma obino bot Solomon i mwaka acel acel pekke oromo talanta miya abicel ki pyerabicel wiye abicel 14ma pe giribo iye ma lucat-wil gukelo; luker pa jo Arabia, ki ludito ma loyo lobo bene gukelo jabu ki ryal bot Solomon. 15Kabaka Solomon otiyo lwak kwodi madoŋo miya aryo me jabu, ma gitetogi ki nyol; i kom kwot acel acel odonyo iye jabu ma pekke romo cekel miya abicel. 16Dok otiyo kwodi matinone miya adek me jabu ma gitetogi ki nyol, kun kwot acel acel giteto ki jabu ma pekke cok romo ratili apar, Kabaka oketogi i ot ma gilwoŋo ni, Buŋa me Lebanon. 17Kabaka dok otiyo komker madit me lak lyec, ci omwono kome woko ki jabu ma giliyo maber. 18Komker meno onoŋo tye ki rwomme abicel ki kom me jabu me teno tyen, ma gikubogi i kom komker. Ka ŋete tuŋŋi ki tuŋŋi giketo iye ka teno ciŋ dano, ki labwor aryo gucuŋ ka ŋet bad kom me teno ciŋ, 19kun tye bene lwak labwor apar wiye aryo ma gucuŋ i agikki rwom abicel-li, tuŋŋi ki tuŋŋi. Pe tye kom mo ma gitiyo ma cal ki meno i te ker ducu. 20Jami ducu ma yam kabaka Solomon mato kwede onoŋo me jabu keken, wa jami ducu ma gitiyo kwedgi i ot Buŋa me Lebanon yam gitiyogi ki jabu ma giliyo maber; i kare pa Solomon pe tye ŋatti mo ma tamo pi ryal. 21Onoŋo kabaka tye ki lwak mel ma giwoto Tarcic kacel ki mel pa Kuram, Mel me Tarcic yam dwogo cen ka mwaka okato adek adek kun gikelo lwak jabu ki ryal ki lak lyec-gu, ki ayom-gu ki gunya-gu.
22Kabaka Solomon obedo dit makato lwak luker ma wi lobo ducu pi lonyone ki pi ryekone. 23Lwak luker ducu me wi lobo gubedo ka yenyo kit yo me neno waŋ Solomon ki pi winyo kit ryekone-gu ma Lubaŋa oketo i cwinyeni. 24Dano acel acel yam tero motte bote, kun gitero jami me ryal ki me jabu-gu, ki ginaruka-gu, ki odok murra, ki aŋwece, ki aguragura-gu, ki kana-gu, mwaka ki mwaka. 25-Solomon tye ki loc aguragura alip aŋwen pi aguragura ki gadigadi lwennye, ki lulweny ma giriŋo ki aguragura alip apar wiye aryo, En yam oketo mogo i gaŋi me gadigadi lweny ki mukene gubedo bot kabaka i Jerucalem. 26-En oloyo luker ducu cakke wa i kulu Euprate nio kwede i lobo pa jo Piliciti, ki i wan lobo me Ejipt. 27Kabaka yam omiyo ryal odoko gin ma lam ma rom ki gweŋ-gu i Jerucalem, dok okelo yadi cedar mapol ata ma rom ki olam ma i bar Cepela. 28-Solomon yam limo aguragura ma a ki i Ejipt ki i lobo ducu.
To pa Solomon
(1 Luker 11.41-43)
29Lok kom Solomon mudoŋŋe ducu, nia i acakki nio i agikkine, gityeko coyone i buk me Tekwaro ma lanebi Natan ocoyo, ki i kin lok pa Lubaŋa ma Akija ma jo Cilo otito, ka dok i buk me lok kom gin ma Iddo ma lanen oneno ma okemo kom Jeroboam wod pa Nebat. 30Kare ma Solomon oloyo kwede jo Icrael kun bedo i Jerucalem oromo mwaka pyeraŋwen. 31Solomon oto ci oywe kacel ki kwarine, ka giyike i gaŋ kai pa wonne Daudi. Rekoboam ma wode aye oleyo ka tyene.


Yocwa 8:33
33Ci jo Icrael ducu, lubedo ki anywalli, kacel ki ludoŋo ki ludito tic ki luŋolkopgi, gin ducu gucuŋ i get canduk pa Rwot tuŋŋi ki tuŋŋi ki i nyim ajwagi ma Lulevi ma gutiŋo canduk me gicikke pa Rwot. Nucu dano gucuŋ i nyim got Gerijim ki nucu dano gucuŋ i nyim got Ebal, kit ma Moses latic pa. Rwot okwono cikogi kwede kit ma myero gilam kwede gum i kom jo Icrael.


Esta 9:12
12Kabaka otito ki daker Esta ni, "Lujudaya guneko lumerokgi miya abic i gaŋ kai me Cuca ki awohe apar pa Aman bene, Gin doŋ gutimo gin aŋo i dul lobo mukene ma i te kerra-ni? Gin aŋo ma myero piri? Gitwero mini, Gin aŋo ma pud ipenyo? Gitwero cobone."


Jeremia 6:26
26Wun jona, wutwe boŋo cola i pyerwu,
dok bene wubed ka ŋenne i buru.
Wukok kit macalo onoŋo wutwero kok kwede pi latin acel keken ka oto,
wukok ki keccwiny kun pig waŋwu cwer adada;
pien ŋat ma bino ka tyekowa-ni bibino oyotoyot poto woko i komwa.


Nekemia 11
Jo ma gubedo i Jerucalem
(1 Tek 9.1-34)
1Lutel wi lwak onoŋo gibedo i Jerucalem, ki lwak mukene-gu gubolo kwir me yero ŋat acel i kom jo apar me cito ka bedo i gaŋ maleŋ me Jerucalem, ma kun noŋo jo mukene mudoŋŋe gibedo i gaŋi mukene. 2Lwak gupwoyo jo ma gumine pigi kengi me bedo i Jerucalem.
3-Magi aye ludito me lobo Juda ma gubedo i Jerucalem. Ento i gaŋi mukene ducu ma i Juda dano acel acel con obedo i lobone ma i gaŋigi, jo Icrael, ajwagi, Lulevi, lutic i ot pa Lubaŋa, ki likwayo pa lutic pa Solomon.
4Likwayo pa Juda ki likwayo pa Benjamin bene gubedo i Jerucalem. Magi aye likwayo pa Juda ma gubedo i Jerucalem: Ataya ma wod pa Ujia, ma wod pa Jekaria, ma wod pa Amaria, ma wod pa Cepatia, ma wod pa Makalalel, ma i kin likwayo pa Perej; 5ki Maaceya wod pa Baruk, ma wod pa Kolkoje, ma wod pa Kajaya, ma wod pa Adaya, ma wod pa Joyarib, ma wod pa Jekaria, ma i kin likwayo pa Cela. 6Likwayo pa Perej ducu ma gubedo i Jerucalem onoŋo giromo miya aŋwen ki pyerabicel wiye aboro ma gin twoni oteka.
7Magi aye likwayo pa Benjamin: Calu wod pa Meculam, ma wod pa Joed, wod pa Pedaya, ma wod pa Kolaya, ma wod pa Maaceya, ma wod pa Itiel, ma wod pa Jecaya. 8Jo ma gulubo en obedo Gabai, Calai, ki jo miya aboŋwen ki pyeraryo wiye aboro. 9Joel wod pa Jikri obedo laditgi: ki Juda wod pa Kacenua obedo ladit me aryo ma loyo gaŋ.
10Magi aye likwayo pa ajwagi: Jedaya wod pa Joyarib, Jakin, 11Ceraya wod pa Ilkia ma wod pa Meculam ma wod pa Jadok, ma wod pa Merayot, ma wod pa Akitub, laloc me ot pa Lubaŋa, 12ki utmegigi ma gutiyo tic i kom ot, gin ducu miya aboro ki pyeraryo wiye aryo; ki Adaya wod pa Jerokam, ma wod pa Pelalia, ma wod pa Amji, ma wod pa Jekaria, ma wod pa Packur, ma wod pa Malkija, 13ki utmegine, ma giloyo dog odi pa kwarogi, gin ducu giromo miya aryo ki pyeraŋwen wiye aryo; ki Amacai, ma wod pa Ajarel, ma wod pa Imer, 14ki utmegigi, ma gin twoni oteka ma nene, gin ducu giromo miya acel ki pyeraryo wiye aboro. Jabdiel wod pa Kagedolim aye obedo laditgi.
15Magi aye likwayo pa Lulevi: Cemaya wod pa Kacub, ma wod pa Ajrikam, ma wod pa Kacabia, ma wod pa Buni; 16ki Cabetai, ki Jojabad, ma gin ludito i kin ludito pa Lulevi, ma gubedo ka loyo dano i dog tic ma yo tuŋ woko ma gitiyo i kom ot pa Lubaŋa; 17ki Matania wod pa Mika, ma wod pa Jabdi, ma wod pa Acap, ma obedo latel ma cako lega me pwoc, ki Bakbukia, ma en dano me aryone i kin utmegine; ki Abda wod pa Camua, ma wod pa Galal, ma wod pa Jedutun. 18Lulevi ducu ma gubedo i gaŋ maleŋ giromo miya aryo ki pyeraboro wiye aŋwen.
19Lugwok-doggola me ot pa Lubaŋa obedo Akub, Talmon ki utmegigi ma yam gigwoko doggola; onoŋo giromo miya acel ki pyerabiro wiye aryo. 20Jo Icrael mukene ma gudoŋ kacel ki Lulevi ki ajwagi gubedo i dul lobo ma yam gimiyo me bedo megi matwal i gaŋi mukene ma tye i Juda. 21Ento lutic i ot pa Lubaŋa gubedo i kabedo ma tye i Jerucalem ma gilwoŋo ni Opel; kun ludito ma loyogi i dog tic gin aye Jika ki Gicpa.
22Ladit ma obedo lanen ma onoŋo loyo Lulevi i dog tic i Jerucalem obedo Uji wod pa Bani, ma wod pa Kacabia, ma wod pa Matania, ma wod pa Mika, ma i kin likwayo pa Acap, ma gin yam luwer pi tic ma i ot pa Lubaŋa. 23Kabaka onoŋo oketo cik ma t iko gin luwer kun tito botgi kit macalo kaka mapatpat myero guwer kwede wer i ot pa Lubaŋa, kun gileyo aleya nino ki nino. 24Petakia wod pa Mecejabel, ma en ŋat acel i kin likwayo pa Jera ma i kaka pa Juda, yam obedo lami-tam pa kabaka i kom lok ducu ma mako lwak.
25Jo mapol ma i kom lwak gubedo i gaŋi matino ma cok kipottigi. Jo Juda gubedo i gaŋ ma gilwoŋo ni Kiriat-arba ki i gaŋi matino ma i ŋete, ki i Dibon ki i gaŋi matino ma i ŋete, ki i Jekabjeel ki i gaŋi matino ma i ŋete. 26Gin bene gubedo i gaŋi magi: Yecwa, Molada ki Bet-pelet, 27Kajacual ma i Beer-ceba ki i gaŋi matino ma i ŋete, 28Jiklag Mekona ki gaŋi matino ma i ŋete, 29En-rimmon, Jora, Jarmut, 30Janoa, Adulam ki gaŋi matinoma i ŋetgi ducu, Lakic ki poto ma i ŋete, ki Ajeka ki gaŋi matino ma i ŋete. Gin gugony gubedo nia Beer-ceba nio kwede wa i no ta pa Kinom. 31Jo Benjamin bene gubedo i Geba nio kwede yo tuŋ anyim, i Mikmac, Aija, Betel ki gaŋi matino ma i ŋete. 32Anatot, Nob, Anania, 33Kajor Rama, Gitaim, 34Kadid, Jeboim, Nebalat, 35Lod, ki Ono, nota pa lutic diro. 36Dok dul jo pa Lulevi mukene ma i Juda giribogi woko i kom jo Benjamin.


Ejekiel 41:16
16onoŋo gipetogi woko maber ki bao ma oumo kor ot woko ducu; gin adek-ki ducu onoŋo gitye ki wan dirica mapol madiŋ, Ki malo ka wi dye ot i doggola me ot pa Lubaŋa onoŋo giguro kome ducu girumo ki bao, cakke ki i dye ot piny dok kwede malo wa i waŋ dirica (waŋ dirica onoŋo giumogi woko)


Latitlok 3
Kit tim acel acel tye ki karene
1Kit tim acel acel tye ki karene, dok kit lok mo keken tye ki karene i lobo man:
2Kare ma ginywalo iye dano, ki kare ma en bito iye;
kare me pito ginapita, ki kare me puto gin ma gipito-ni woko;
3kare me neko dano, ki kare me caŋo dano acaŋa:
kare me muko ot ki reto woko piny, ki kare me gerone odoco;
4kare me koko, ki kare me nyero; kare me kumo, ki kare me myel;
5kare me bolo got atata, ki kare me gurone kacel;
kare me kwako lawoti, ki kare ma pe ikwako iye lawoti;
6kare me yenyo gin mo-ni, ki kare ma jami rwenyo iye arwenya;
kare me gwoko gin mo-ni, ki kare me bolone woko;
7kare me yeco boŋo ki kare me kwoyone woko doki;
kare me liŋ aliŋa, ki kare me lok;
8kare me maro dano, ki kare me kwero dano akwera;
kare me lweny, ki kare me bedo ki kuc.
9Dano ma latic-ci mono noŋo kit magoba aŋo i kom tic ducu ma en otiyo?
10Doŋ atyeko neno kit tic ma Lubaŋa omiyo bot dano ma myero gubed ka tiyone. 11En oketo jami ducu maber i karegi kikome; dok oketo dano me ŋeyo kare mukato anec ki kare ma pud tye anyim, ento kadi kumeno dano pe twero ŋeyo gin ma Lubaŋa otiyo nia i acakki nio i agikki. 12Aniaŋ atir ni pe tye gin mo maber pi dano makato kono bedo ki yomcwiny pi kare me kwone ducu i lobo man. 13Dok aniaŋ bene ni man obedo mot ma Lubaŋa omiyo bot dano, kun mito ni dano acel acel myero ocam cam, dok omat mat-gu, dok onoŋ yomcwiny ma a i kom ticce ducu ma en tiyo. 14Aŋeyo ni gin mo keken ma Lubaŋa tiyo bedo matwal; pe gitwero medo gin mo iye, dok pe gitwero kwanyo gin mo woko ki i kome. Lubaŋa oketo obedo kit meno, wek omi dano gubed ki lworo i nyime. 15Gin ma tye ka timme-ni doŋ yam otyeko timme con; ki gin ma bitimme i anyim bene doŋ otyeko timme woko; Lubaŋa yenyo kit gin acel-lu ma yam otimme, miyo dok timme aye.
Tim ma atir pe tye i lobo
16Pe meno keken, anoŋo ni i lobo man ka ma myero tim ma atir obed tye iye inoŋo tim maraco, dok bene ka ma myero dano gubed ki kit ma atir inoŋo tim maraco iye. 17Abedo ka lok kekena ki i cwinya ni, Lubaŋa biŋolo kop i kom jo ma kitgi atir kacel ki lutim maraco, pien doŋ otyeko yero kare pi kit lok acel acel, ki pi kit tic ducu. 18Abedo ka tamo ki i cwinya ni, Lubaŋa tye ka temo dano atema wek enyut botgi ni kadi bed gin dano ento gin rom aroma ki lee tim. 19Can ma poto i kom dano ki gin ma timme i kom lee tim ducu rom aroma; gin ducu gito woko. Gin ducu gimiyogi yweyo me kwo maromrom, dano pe bedo maber makato lee; pien gin ducu konygi pe. 20Gin aryo ducu gicito i kabedo acel; pien gin ducu gua ki i apwa, dok gibidok iye aye. 21Aŋa ma ŋeyo ka ce tipo pa dano cito malo i polo, nyo ka tipo pa lee donyo piny i nom? 22Kit meno aniaŋ ni gin maber makato ducu ma dano twero timo en aye me yomo cwinye ki gin ma en olimo ki i ticce ma en otiyo, pien meno aye dul ma gipoko bote. Aŋa ma twero nyutte gin ma bitimme lacen i anyim ma noŋo en doŋ eto woko?


Jabuli 7
Lega pi loyo kop
1Ai Rwot Lubaŋana, ariŋo alaro boti;
lara ki i ciŋ lukworra ducu ma giryemo kora, ci ikonya;
2ka pe, ci gibikila woko calo labwor ma kilo lee,
gibiywaya woko ka ma ŋal o doŋ pe ma twero lara.
3Ai Rwot Lubaŋana, ka ce onoŋo atiyo gin mo i kin jami magi,
ka ce atimo bal i kom ŋat mo,
4nyo ka atimo bal bot larema pi dwoko bote gin marac kom gin marac,
nyo ka atimo bwami ayako jami pa lakworra woko laboŋo tyen lok mo,
5ci mi lukworra guryem kora gumaka woko iyo,
wek gureta piny i nom ci guneka woko,
ka gibwota i ŋom kenyo ma doŋ ato woko.
6Ai Rwot, a malo ki akemoni,
ci ilweny i kom lukworra ma gubino magwa i koma-ni;
ai Lubaŋana, co woko, pien in aye iciko pi nino me ŋolo kop.
7Wek lwak me rok ducu gucokke gurumi woko dyere;
ci ibed malo i kabedoni ka icak loyogi ki kunnu.
8Rwot, in laŋolkop pa jo me rok ducu;
ai Rwot, ŋol koppa muporo kit ma atir ma atye kwede,
dok ma lubo kit ma cwinya leŋ kwede.
9-Gik tim marac ma jo maraco gitiyo woko,
ento mok jo ma kitgi atir.
In Lubaŋa ma kiti tye atir,
in itemo tam pa dano kacel ki mitigi.
10Lubaŋa aye kwot mera,
en laro jo ma cwinygi atir.
11Lubaŋa laŋolkop ma ŋolo kop atir,
en Lubaŋa ma tye ki kiniga nino ducu i kom lubalo.
12Ka ce dano mo pe oŋut,
ci Lubaŋa bipako pala lucwanne.
En doŋ otyeko ciko atumme dok otero;
13en doŋ oyubo jami lewny maraco me nek,
oroyo lak aterone-gu ducu i mac gucek woko makwar.
14Nen, latim marac tamo tam marac ki i cwinye
opoŋ ki yub me kelo ayela keken,
kun loko lok gobagoba me bwolo dano.
15En kwinyo bur matut i ŋom,
ka dok lokke poto i bur ma en okwinyo-ni kekene.
16Doŋ tamme marac-ci miyo en poto i can,
ki tim bwamine dwogo gire i kome kene.
17Abipwoyo Rwot pien kite atir mada,
dok abiwero wer me pako nyiŋ Rwot,
ma en ŋat Mamalo Twal.


Jeremia 2:19
19Balwu aye bikelo pwod i komwu,
ki bwoto Lubaŋa woko aye bikelo can i komwu me jukowu.
Wuŋe dok wunen ni man gin marac dok me cwercwiny
pi wun me bwoto Rwot Lubaŋawu woko;
kit lworo mo ma wulwora kwede pe i iwu wacel,
man Rwot Lubaŋa me mony aye ma owaco.


2 Jo Korint 10:12
12Pe watiŋŋe me kette kenwa i rwom acel ki dano mogo ma i kin jo ma gimaro korre kengi, nyo me porre kenwa kwedgi. Kit ma gitye ka pimme kwede i kingi kekengi, dok bene giporre kengi ki gin me porregi ma ginoŋo i kingi kengi, kit jo macalo meno gin lumiŋ.


Daniel 7:19
19"Dok amito twatwal me ŋeyo lok ada ma dok i kom lee me aŋwenne ma onoŋo nen mapat ki lee mukene-gu, ma onoŋo ger ma miyo kom dano myel marac, ma lworo noŋo oketo komgi woko-ni. Lake ducu obedo nyonyo, ki Lwete ducu obedo mola, ma obedo ka mwodo riŋo lee tyero cogone woko lipwacpwac, ka doŋ onyono gin mudoŋŋe woko piny ki tyene.


Nekemia 12
Ajwagi pa Lubaŋa ki Lulevi
1Magi aye ajwagi pa Lubaŋa ki Lulevi ma yam gua ki i opii ma gudwogo kacel ki Jerubabel wod pa Cealtiel ki Yecwa: Ceraya, Jeremia; Ejira, 2Amaria, Maluk, Katuc, 3Cekania, Rekum, Meremot, 4Iddo, Ginetoi, Abija, 5Mijamin, Maadia, Bilga, 6Cemaya, Joyarib, Jedaya, 7Calu, Amok, Ilkia, Jedaya. Jo magi aye gubedo ludito pa ajwagi ki pa utmegigi i kare pa Yecwa.
8Jo magi aye Lulevi: Yecwa, Binui, Kadmiel, Cerebia, Juda, ki Matania, ma en ki utmegine obedo ŋat acel ma loyo lok i kom wer me lega me pwoc ma giwero bot Lubaŋa. 9Bakbukia, ki Uno ma utmegigi bene gicuŋ tuŋcel ma gikemme kwedgi i kare me lega. 10Yecwa onywalo Joyakim, Joyakim onywalo Eliacib, Eliacib onywalo Joyada, 11Joyada onywalo Yonacan; ki Yonacan onywalo Jadua.
Ludito ma giloyo doggola pa ajwagi
12I kare ma Joyakim obedo ajwaka madit, ajwagi magi aye onoŋo gin ludito ma loyo doggola pa kwarogi: i kaka pa Ceraya, Meraya, i kaka pa Jeremia, Anania; 13i kaka pa Ejira, Meculam, i kaka pa Amaria, Yekokanan; 14i kaka pa Maluki, Yonacan; i kaka pa Cebania, Yucepu; 15i kaka pa Karim, Adna; i kaka pa Merayot, Kelkai; 16i kaka pa Iddo, Jekaria; i kaka pa Gineton, Meculam; 17i kaka pa Abija, Jikri; i kaka pa Miniamin, i kaka pa Moadia, Peletai; 18i kaka pa Bilga, Camua; i kaka pa Cemaya, Yekonatan; 19i kaka pa Joyarib, Matenai; i kaka pa Jedaya, Uji; 20i kaka pa Calai, Kalai; i kaka pa Amok, Eber; 21i kaka pa Ilkia, Kacabia; i kaka pa Jedaya, Netanel.
Ludito ma giloyo doggola pa Lulevi
22Gicoyo nyiŋ ludito ma giloyo jo me doggola pa kwaro pa Lulevi woko ducu kikore, i kare me kwo pa Eliacib, Joyada, Yokanari, ki Jadua. Dok bene gicoyo nyiŋ ajwagi ducu nio wa i kare me loc pa kabaka Dario me Percia. 23Likwayo pa Levi ma giloyo doggola pa, kwarogi gicoyo nyiŋgi woko i buk me Tekwaro nio wa i kare pa Yokanan wod pa Eliacib.
Poko tic ma myero giti i ot pa Lubaŋa kikore
24Lulevi onoŋo giribogi woko gubedo i dul mapatpat ma lulocgi i dog tic obedo Kacabia, Cerebia, ki Yecwa wod pa Kadmiel. Dul aryo gipako Lubaŋa ki wer lawaŋacel kun giloco wer aloca, ma gimiyo pwoc bot Lubaŋa, kun gilubo cik ma kabaka Daudi ma en dano pa Lubaŋa yam ociko. 25Jo magi aye gubedo lugwok-doggola me ot: pa Lubaŋa, dok bene onoŋo gikuro ot kano jami ki i doggola me ot pa Lubaŋa: Matania, Bakbukia, Obadia, Meculam, Talmon, ki Akub. 26Jo magi gubedo i kare pa Joyakim, wod pa Yecwa ma en wod pa Yekojadak, ki i kare pa Nekemia ma obedo laloc, ki i kare pa Ejira ma en obedo ajwaka dok bene obedo lapwony-cik pa Lubaŋa.
Kwero cel me gaŋ ma giyubo
27I kare me kwero cel me Jerucalem, gikelo Lulevi ducu ki i kabedo ducu ma yam gibedo iye, wek dano acel acel okwer nino man ki yomcwiny, ki wer me miyo pwoc, kacel ki wer ma gigoyo ki atego agoya-gu, ki naŋa ki opuk-gu. 28Jo me doggola pa luwer gua ki i kabedo ducu murumo Jerucalem, ki i gaŋi ducu pa jo Netopa; 29ki jo mukene gua ki i Bet-gilgal ki i lobo murumo Geba ki Ajimavet, ka ma onoŋo yam doŋ gugero iye pacogi murumo Jerucalem. 30Ajwagi kacel ki Lulevi gulonnye kekengi; ka dok gulonyo lwak ki dogcel ducu ki cel me gaŋ bene.
31An akelo rwodi me Juda aketo gucuŋ malo i wi cel me gaŋ, ka acako ketogi i dul madito aryo guwoto gurumo gaŋ, kun giwero wer me miyo pwoc bot Lubaŋa. Jo ma i buca acel guwoto ki i wi cel me gaŋ nio kwede wa i dogcel ma cito wi odur; 32ki Kocaya owoto kun lubo ŋegi, ka dok nucu pa rwodi me Juda gulube. 33Ajwagi magi ma gubedo ka kuto tum aye dok gulubo: Ajaria, Ejira, Meculam, 34Juda, Benjamin, Cemaya, ki Jeremia. 35Ka dok ajwagi ma gubino gulubogi ma gubedo ka kuto tum obedo Jekaria wod pa Yonacan, ma wod pa Cemaya, ma wod pa Matania, ma wod pa Mikaya, ma wod pa Jakur, ma wod pa Acap, 36kacel ki jo magi ma gin jo me kaka ne ma gulube: Cemaya, Ajarel, Milalai, Gilalai, Maai, Netanel, Juda ki Kanani; gubino ma gumako jami me wer pa Daudi ma en dano pa Lubaŋa. Ejira ma en lapwony-cik pa Lubaŋa owoto mere anyim obedo ka telo wigi. 37Ka guo i Dogcel me Waŋ It guwoto atir guito i kom rwom ma cito i gaŋ kai pa Daudi, ci gukato ot kai pa Daudi woko guwok ki malo, ka gudok cen i kom cel ma cok ki Dogcel me Pii ma tye yo tuŋ wokceŋ me Jerucalem.
38Jo ma i dul mu kene ma gubedo ka miyo pwoc bot Lubaŋa guwoto gudok yo tuŋ lacam, ka doŋ an, kacel ki nucu pa lwak wacako lubogi. Wawoto ki i wi cel ma malo i nyim Lubele me Keno, wao kwede i kom cel malac, 39ki kunnu wawoto wakato ki i wi dogcel pa Epraim wawok ki i dog gaŋ macon, ka wao kwede i Dogcel me Rec, ka wawok ki i ŋet Lubele ma gilwoŋo Kananel ki i ŋet Lubele ma gilwoŋo Miya, ka wacito wao kwede wa i Dogcel me Romo; ka doŋ wabino wagiko wotwa cok ki dogcel pa lukurpiny. 40Kit meno lwak ducu ma gitye i dul aryo-ni ma gubedo ka miyo pwoc bot Lubaŋa guo i kabedo ka ma ot pa Lubaŋa tye iye, an kacel ki nucu ludito pa lwak onoŋo watye kacel. 41Ajwagi magi onoŋo gitye i dul ma mera: Eliakim, Maaceya, Miniamin, Mikaya, Elioenai, Jekaria ki Anania, ma gumako tum; 42ki Maaceya, Cemaya, Eleajar, Uji, Yekokanan, Malkija, Elam ki Ejer, Luwer guwero wer ki dwangi maloŋo adada ma Jejrakia aye obedo ka telogi ki wer. 43I nino meno gityero gitum mapol, dok lwak bene gubedo ki yomcwiny madwoŋ, pien Lubaŋa omiyo cwinygi obedo yom twatwal. Mon kacel ki litino bene cwinygi obedo yom matek i kare meno me kwero cel me gaŋ. Mumiyo woo me yomcwiny ma jo gubedo ka daŋŋe kwede i Jerucalem owinnye wa i kabedo ma tye ka mabor.
Jami ma gimiyo pi ajwagi ki Lulevi
44I kom nino meno giyero jo ma giloyo kicika odi me kano jami, ka ma gigwoko iye jami ma gimiyo me kony pi ot pa Lubaŋa, kal manyen ki nyig yat mukwoŋo cek i mwaka acel acel, kacel ki dul acel me apar, me keto i igi jami ducu kit macalo cik mito pi konyo ajwagi ki Lulevi, kun lubo kit wei potti ma i gaŋi matino. Jo Juda cwinygi obedo yom twatwal i kom ajwagi ki Lulevi ma gubedo ka tic. 45-Gin gutiyo gin ma Lubaŋagi ocikogi, dok bene gutiyo tic me lonyo dano, kit macalo yam luwer ki lugwok-doggola gutimo, kit macalo con Daudi ki wode Solomon guciko. 46I kare pa Daudi ki Acap ma onoŋo ladit me wer, luwer onoŋo giwero wer me pak ki me miyo pwoc bot Lubaŋa. 47I kare pa Jerubabel ki i kare pa Nekemia jo Icrael ducu gubedo ka miyo jami macalo mot nino ducu pi konyo luwer me ot pa Lubaŋa, ki pi lugwok ot pa Lubaŋa. Lwak gumiyo gityer maleŋ bot Lulevi, ki Lulevi Pene gumiyo dul ma mitte bot ajwagi ma gin likwayo pa Aron.


Acakki 40
Yucepu ogonyo te lek pa lumabuc
1Ka kare okato, latyer koŋo vino pa kabaka me Ejipt ki lated mugatine gubalo i nyime. 2Kiniga omako Parao i kom ludito ticce aryo-nu, ladit latyer koŋo vino ki ladit me tedo mugati, 3ci oketogi i ot pa ladit ma loyo askari lukur-piny po gwokogi, i ot mabuc ma Yucepu bene gitweye iye-ni. 4Ladit ma loyo askari lukur-piny oketogi i ciŋ Yucepu, en okurogi; ka gitweyogi i ot kol kare mo. 5Ci guleko lek i nino acel, latyer koŋo vino ki lated mugati pa kabaka me Ejipt, ma gitweyogi i ot mabuc; ŋat acel acel oleko gire lekke, kun lek acel acel tye ki tyen lokke. 6Ka Yucepu obino botgi odiko, ci onenogi kun gitye ki cwercwiny. 7Ci openyo ludito tic aryo pa Parao ma gitye kwede i ot kol i ot pa laditte, ni, "Tin waŋwu oballe woko piŋo?" 8Gugamo ni, "Tin waleko lek, ci pe tye dano mo ma gonyowa te lekke." Yucepu owacogi ni, "Pe Lubaŋa gire aye lagony tere? Koŋ wutitta lekke mono."
9Ci latyer koŋo vino ocako tito lekke bot Yucepu, kun wacce ni, "I waŋ lekka onoŋo olok tye i nyima, 10olok onoŋo tye ki jaŋe adek; ka pud oluro me keto: ture, ci onyak, olugo ocek woko. 11Ka amako kikopo pa Parao i ciŋa, ci aŋolo nyige, abiyo i kikopo, ka amiyo kikopo i ciŋ Parao." 12Yucepu ogamo, owacce ni, "Man aye te lekke: jaŋe adek-ki, meno nino adek; 13i nino me adekke Parao bitiŋi ci dwoki i dog ticci, ci dok ibimiyo kikopo pa Parao i ciŋe kit macon ca, kit macalo con i kare ma in latyer koŋo vinone. 14Ento ber ipo pira ka doŋ idok i dog ticci; alegi ni in bene itima ber do, itit pira bot Parao, wek gigonya woko ki i ot man. 15Pien yam gikwala akwala ki i lobo pa jo Ibru; man bene dok giketa kany i ot kol noŋo ma pe abalo gin mo."
16Ka ladit me tedo mugati oneno ni gigonyo te lek maber, en owaco ki Yucepu ni, "An bene onoŋo aleko lekka: onoŋo adodo aduku adek i wiya. 17I aduku mamalone ca onoŋo tye iye lwak kit gin ma gitedo ducu pi Parao, ento winyo obedo ka camogi woko ki i aduku ma tye i wiya-ni." 18Yucepu ogamo ni, "Man aye te lekke: aduku adek en aye nino adek; 19i nino me adekke Parao bitiŋi malo, ci biŋabi i kom yat, ka winyo gibicamo riŋo komi woko."
20Ka nino adek oromo, en aye nino ma ginywalo iye Parao, ci otedo karama ki luticce ducu, ci Parao okelo ladit latyer kono yino kacel ki ladit lated mugati i nyim luticce. 21Odwoko ladit latyer koŋo vino i dog ticce me tyero koŋo vino, ci otiŋo kikopo pa Parao omiyo i ciŋe; 22ento oŋabo: ladit lated mugati malo i kom yat kit ma nene Yucepu ogonyo kwede te lekgi. 23Ento ladit latyer koŋo vino pe omedo ki po pi Yucepu, wiye owil woko i kome matwal.


Koko 2:19
19A malo, kok matek i dyewor,
i kare ducu ma nino doŋ kur doko mit!
Ony can ma tye i cwinyi woko macalo pii i nyim Rwot!
Taŋ ciŋi malo bot Rwot,
kun ikok bote pi kwo pa litinoni,
ma kec nekogi miyo giwille woko i yo ducu ma tye i dye gaŋ.


Ejekiel 40:21
21Onoŋo tye kicika adek tuŋŋi ki tuŋŋi kicika-ni, ki cel ma i kingi, ki kicika me donyo ma gikato kwede i dyekal mukene, gin ducu ditogi romrom ki dito pa gin ma tye doggaŋ mukene ca. Bor me doggaŋ onoŋo romo futi pyeraboro ki lacce onoŋo romo futi pyeraŋwen.


Nekemia 12:22
Ludito ma giloyo doggola pa Lulevi
22Gicoyo nyiŋ ludito ma giloyo jo me doggola pa kwaro pa Lulevi woko ducu kikore, i kare me kwo pa Eliacib, Joyada, Yokanari, ki Jadua. Dok bene gicoyo nyiŋ ajwagi ducu nio wa i kare me loc pa kabaka Dario me Percia.


2 Luker 16
Loc pa Akaj
(2 Tek 28.1-27)
1I mwaka me apar wiye abiro me loc pa Peka wod pa Remalia, en aye Akaj wod pa Yocam kabaka me Juda ocako iye loc. 2Akaj ocamo ker ma mwaka me ditte pyeraryo, ci obedo ka loc i Jerucalem pi mwaka apar wiye abicel. Pe obedo ka tiyo gin ma nen atir i wan Rwot Lubaŋane, kit ma kwarone Daudi yam otiyo-ni, 3-ento obedo ka lubo kit pa luker me Icrael. En bene omedo ki waŋo wode me gityer, kun lubo kwede tim me kwer pa rok mukene ma Rwot yam oryemogi woko ki i nyim jo Icrael. 4En obedo ka tumo gitum ki waŋo odok eceta i waŋ jogi ma i wi godi, ki i wi cere, ki i waŋ ayweya ducu ma pote oluk-gu.
5-Rejin kabaka me Ciria, ki Peka wod pa Remalia, kabaka me Icrael, gutiŋo mony gutero i kom Jerucalem, ci gurumo Akaj dyere, ento pe guloye. 6I kare meno kabaka me Edom odwoko Elat i te loc me Edom, ka oryemo Lujuda woko ki i Elat; ci jo Edom gucako bino i Elat, gubedo iye nio wa onyoo. 7Akaj ocako cwalo lukwena bot Tiglat-pilecer ma kabaka me Aciria kun wacci, "An laticci, dok an a wodi, Bin wek ilara ki i ciŋ kabaka me Ciria ki kabaka me Icrael ma gitye ka lweny i koma." 8Akaj dok okwanyo ryal ki jabu ma onoŋo tye i ot pa Rwot, ki i ot kano lim ma i ot pa kabaka, ci ocwalo me mot bot kabaka me Aciria. 9Kabaka me Aciria owinyo kokone, ci otiŋo mony ocito kwede i Damaciko, ocako yako jo ma kunnu oterogi i opii wa i Kir, ci oneko Rejin woko.
10Ka kabaka Akaj ocito i Damaciko ka jolo wi Tiglat-Pilecer kabaka me Aciria, ci oneno keno tyer ma tye i Damaciko, ci ocwalo cal me keno tyer meno bot ajwaka Vria, ki kit tiyorie, kun nyuto kite ducu kikore. 11Ajwaka Uria ocako cano keno tyer kun cweyo kit ma kabaka Akaj onoŋo ocwalo bote ki i Damaciko. Otimo kumeno ma onoŋo kabaka Akaj peya odwogo ki i Damaciko. 12Ka kabaka odwogo ki i Damaciko, ocito oŋiyo keno tyer, ci oito iye malo, 13owaŋo gitumme me awaŋa, ki gityer mere me moko kwon, ka oonyo gityer amata, ocoro remo me gityer mere me lakwecwiny i kom keno tyer. 14-Ci okwanyo keno tyer me mola ma yam tye i nyim Rwot, ma onoŋo bedo i nyim ot, i kabedo ma i kin keno tyerre ki ot pa Rwot, ci oketo yo tuŋ acam me keno tyer mere. 15Kabaka Akaj ociko ajwaka Uria kun wacci, "Waŋ gitum awaŋa me odiko i wi keno tyer madit-ti, ki gityer me moko kwon me otyeno, ki gitum awaŋa ma kabaka omiyo, ki gityerre me moko kwon, kacel ki gitum awaŋa pa lwak ducu ma i lobo, ki gityergi me moko kwon, ki gityergi me amata. Ibicoro remo me gitum awaŋa ducu i kome bene, ki remo me gitum mukene ducu. Ento keno tyer me mola-ni bibedo mera, me penyo iye dog Rwot." 16Ajwaka Uria otiyo ducu kit meno, kit ma kabaka Akaj ociko-ni.
17-Kabaka Akaj oŋolo mola ma apada ki i kom litino gadigadi, ci okwanyo otako ki i komgi, ka okwanyo nam woko ki i kom twoni mola ma onoŋo gitye i tere-ni, ci oketo i kom godi ma gipetogi piny. 18Ki yo ma giumo wiye ma giwok ki iye i ceŋ cabit, ki doggola pa kabaka ma tye woko, en okwanyogi woko ki i kom ot pa Rwot, pi kabaka me Aciria. 19Lok kom Akaj mudoŋŋe ducu, ki gin ma yam otiyo, gityeko coyone i buk me Tekwaro pa Luker, me Juda. 20-Akaj oto, oywe kacel ki kwarine, ci giyiko kacel ki kwarine, i gaŋ kai pa Daudi; wode Kejekia aye oleyo ka tyene.


Jeremia 25:29
29Pien nen, doŋ abecako timo gin marac i kom gaŋ ma gilwoŋo ki nyiŋa-ni. Wun wutamo wubibwot ma pe aketo can i komwu? Pe kumeno, ento abiketo can i komgi, pien abecwalo lweny i kom jo ducu ma gibedo i wi lobo. Man an Rwot me mony kikoma aye ma awaco.


Nwoyo Cik 2
Kare ma jo Icrael guri kwede i dye tim
1-"Yam walokke, wawoto i tim, i yo ma dok tuŋ Nam Makwar, kit macalo Rwot ocika; ci wabedo ka rabo ŋet lobo godi me Ceir pi mwaka mapol. 2Ka dok Rwot owacca ni, 3'Wubedo ka rabo ŋet lobo godi man kare malac, doŋ oromowu; wulokke wudok yo tuŋ acam. 4-Ci icik lwak ni, Wun doŋ wucok ka wok ki i lobo pa utmegiwu likwayo pa Ecau ma gibedo i Ceir, ci gibibedo ki lworo i komwu. Myero wugwokke mada, 5pe wucak lweny i komgi, pien pe abimiyowu dul lobogi mo, pe kadi ma tyenwu romo cuŋ iye, pien atyeko miyo lobo godi me Ceir bot Ecau obed mere. 6Wubiwilo cam botgi ki lim wek wucam; dok pii amatawu bene wubiwilo botgi ki limo 7Pien Rwot Lubaŋawu obedo ka miyowu gum i kom tic ducu ma ciŋwu otiyo; en ŋeyo kit ma wuwok wukato kwede i dye tim man malac-ci. Rwot Lubaŋawu obedo kwedwu i lwak mwaka man ducu pyeraŋwen-ni, ma can gin mo pe omakowu.' 8Mumiyo wacito waa ki ka ŋet utmegiwa likwayo pa Ecau ma gibedo i Ceir, kun walubo yo me Araba mua ki i Elat ki Ejiongeber.
"Ci walokke, wacito i yo ma kemo tuŋ tim me Moab. 9-Ka Rwot dok owacca ni, 'Pe icit magwa i kom jo Moab, pe icak lweny i komgi, pien pe abimiyi dul lobogi mo obed mewu, pien atyeko miyo Ar bot likwayo pa Lot obed megi.' 10(Yam jo Emim aye gukwoŋo bedo kunnu; gin rok madit, gipol bene, jo maboco macalo jo Anak. 11Jo man gikwanogi i kin jo Repaim bene macalo jo Anak, ento jo Moab lwoŋogi ni jo Emim. 12Ki jo Kori bene yam gukwoŋo bedo i Ceir, ento likwayo pa Ecau aye gucamo lobogi, gutyekogi woko liweŋ ki i nyimgi, guleyo kabedogi, macalo jo Icrael gutimo ki lobo ma odoko megi, ma Rwot omiyogi-ni.) 13'Doŋ wua malo kombeddi, wuŋol nota ora me Jered.' Kit meno yam wacito, waŋolo nota ora me Jered. 14-Nia i kare ma waa ki i Kadec-barnea nio ka waŋolo nota ora me Jered onoŋo oromo mwaka pyeradek wiye aboro, nio kwede i kare ma yalwak meno ducu, ma en aye jo ma lulweny, doŋ guto gutum woko ki i gony, kit ma yam Rwot okwoŋo kwede kwoŋ i komgi-ni. 15Pien onoŋo yam ciŋ Rwot tye i komgi likiŋ pi tyekogi woko ki i gony, nio ka gutum woko ducu.
16"Kit meno ka yam jo ducu ma lulweny guto gutum woko ki i kin lwak, 17ci Rwot owacca ni, 18'Tin doŋ ibikato ki i waŋ lobo Moab kun iwok ki i Ar. 19-Ka doŋ inyiko cok i nyim likwayo pa Ammon, pe icit magwa i komgi, pe icak lweny i komgi, pien pe abimiyi dul lobo mo pa jo Ammon obed mewu, pien atyeko miyone woko bot likwayo pa Lot obed megi.' 20(Meno bene gilwoŋo ni lobo pa jo Repaim. Jo Repaim aye yam gukwoŋo bedo kenyo, ento jo Ammon lwoŋogi ni jo Jamjummim. 21Gin yam gubedo rok madit, ma gipol bene, giboco macalo jo Anak; ento Rwot otyekogi woko liweŋ ki i nyimgi, ci jo Ammon gucamo lobogi, guleyo kabedogi, 22kit ma yam Rwot otimo pi likwayo pa Ecau ma gibedo i Ceir, i kare ma otyeko jo Kori woko ki i nyimgi, ci likwayo pa Ecau gucamo lobogi, guleyo kabedogi, pud gibedo iye wa tin. 23Dok jo Avi bene ma yam gubedo i gaŋgi matino nio wa i Gaja, jo Kaptor aye, ma yam gubino gua ki i Kaptor, gucamo lobogi, guleyo kabedogi.) 24'Wua malo, wucak wot, wucit wuŋol nota me Amon. Nen, atyeko miyo Cikon i ciŋwu, ma en aye dano me Amor, kabaka me Kecbon, kacel ki lobone; wucak camone, ma wucako doŋ lweny i kome. 25Tin abicako keto atiba ki lworo piwu i kom rok ma tye piny i te polo ducu. Ka giwinyo lok i komwu, komgi bimyel, gibinyonne woko piwu matek.'
Jo Icrael guloyo Gikon
(Wel 21.21-30)
26"Mumiyo acwalo lukwena nia ki i tim me Kedemot bot Cikon kabaka me Kecbon ki lok me kuc, kun awacce ni, 27'Ber iwek awok akat ki i loboni; abicito alubo gudo keken, pe Abiŋak adok yo tuŋ acuc nyo tuŋ acam. 28Ibicatta cam me acama ma awilo ki lim, dok ibimiya pii bene me amata ma awilo ki lim. Wek awok akat ki tyena keken, 29kit macalo likwayo pa Ecau ma gibedo i Ceir, ki jo Moab ma gibedo i Ar yam gutimo, nio ka aŋolo Jordan akato wa i lobo ma Rwot Lubaŋawa bimiyowa.' 30Ento Cikon kabaka me Kecbon pe oye ni wawok ki i lobone; pien Rwot Lubaŋawu omiyo cwinye obedo tek ki adunone obedo nwaŋ, wek emi en i ciŋwu, macalo otimme-ni. 31Ci Rwot owacca ni, 'Nen, doŋ acako miyo Cikon ki lobone i ciŋi: cak doŋ camone wek wule lobone obed mewu.' 32Ka dok Cikon ocorre obino i komwa, en ki lwakke ducu ka lweny i Jakaj. 33Ci Rwot Lubaŋawa omiyo en i cidwa, waloyo en ki awobene ki lwakke ducu. 34I kare meno wamayo gaŋine madito ducu, wajwerogi woko liweŋ, co wa ki mon ki litino, pe waweko ŋat mo odoŋ. 35Watero lim makwo keken wayako odoko mewa, kacel ki jami ma wayako ki i gaŋi ma wamayogi-ni. 36Nia ki i Aroer ma tye i dog nota me Amon, ki nia ki i gaŋ ma tye i nota nio wa i Gilead, pe onen gaŋ mo ma gigero ma malo twatwal ma mayone oloyowa; Rwot Lubaŋawa omiyogi ducu i ciŋwa. 37Lobo pa likwayo pa Ammon keken yam pe wunyiko cok kwede, en aye lobo ducu ma i dog kulu Jabok, ki gaŋi ma i lobo godi, ki ka ma Rwot Lubaŋawa ojukowa pire-ni ducu.


Jabuli 10
Lega pi tyeko jo maraco woko
1Piŋo icuŋ cen ka mabor, ai Rwot?
Piŋo ikanne woko i kare me can?
2Jo maraco giwakke ma gidwaro lucan me aneka;
mi yub ducu maraco ma guyuboni aye otyekgi.
3Dano marac nyatte pi mitine maraco ma tye i cwinye;
dano ma wor ma mito enoŋ magoba yeto Rwot dok kwere woko bene.
4Dano marac tamo ki cwiny me wakke kun wacci, "Lubaŋa peke."
En pe paro, dok pe bino bot Lubaŋa.
5Gin marac ma en tamo ducu tiyo co bo kakare.
En pe niaŋ i ŋolo kop pa Lubaŋa pien malo twatwal;
en neno lukworre ci jwiyogi woko ajwiya.
6En ta mo ki i cwinye kun wacci, "Gin mo pe ma biloya;
i kare me kwona ducu pe abineno can,"
7-Lokke ducu ma en loko opoŋ ki ceno dano acena,
bwola ki bura me diyo dano ki tek;
en pe galle me loko lok marac ki lok ma kelo adagadaga.
8En kanne woko i dye gaŋi ka kiyo piny;
en libo dano kunnu ci neko jo ma gipe ki bal.
9En neno piny kun roto dano ma can omako adada ma piny oloyo;
en kanne woko i muŋ ka kiyogi calo labwor.
En kanne woko pi kiyo lacan wek emak woko,
en mako lacan noŋo doŋ oleko wiye okelo omoko i obwone.
10Dano ma can omako adada giŋinyo woko, ci donyo woko piny i ŋom, pien teko pa lakworre noŋo oloyo mere woko.
11Dano marac tamo ki i cwinye ni, "Wi Lubaŋa doŋ otyeko wil woko,
omiyo waŋe woko, pe bitwero nena."
12Bin ilara do, ai Rwot!
wii pe myero owil i kom ŋat ma tye ki can, ai Lubaŋa!
13Piŋo dano marac kwero Lubaŋa,
kun tamo ki i cwinye ni, "In pe ibipwoda?"
14Ento in iŋeno, dok iŋeyo can ki cwercwiny ma dano tye kwede, kare ducu it ye ka yubbe me miyo kony.
Dano ma tye ki can-ni miyo kwone boti,
pien yam ibedo ka konyo litino kic.
15Myero itur twero pa jo maraco ki lutim maraco woko;
yeny balgi ducu nio waŋ ma pe
doŋ ibinoŋo bal mo kadi ki acel.
16Rwot aye kabaka ma bedo nakanaka;
lurok ducu gibito gitum woko ki i lobone.
17Ai Rwot, iwinyo lega pa jo mamwol:
ibimiyo gibedo ki tekcwiny, ibiciko iti.
18Iŋolo kop pa litino kic ki jo ma giunogi,
wek dano mo me lobo man pe dok okel lworo.


Luŋolkop 11
Jeputa olaro jo Icrael ki i ciŋ jo Ammon
1I kare meno Jeputa ma Lagilead obedo twon oteka lweny. Wonne nyiŋe Gilead, ento minne obedo dako ma lakwele. 2Dako pa Gilead ma dakone kikome onywalo awobe bene. Ka awobe pa dako-nu gudoŋo, ci guryemo Jeputa woko, kun giwaco bote ni, "In pe ibileyo gin mo ma i ot pa wonwa, pien in i wod pa dako mukene." 3Ci Jeputa oriŋo omegine woko, obedo gire i lobo Tob. Lwak jo mogo ma kitgi obedo atata aye gucokke bote ci en cito ka mony kwedgi.
4Ka kare doŋ okato, jo Ammon gucako lweny i kom jo Icrael. 5Ka meno otimme, ci ludoŋo pa jo Gilead gucito i lobo Tob ka omo Jeputa. 6Guwaco bote ni, "Bin ibed latel wi monywa, wek walweny ki jo Ammon." 7Ento Jeputa owaco botgi ni, "Yam wukwera woko, wuryema woko ki i ot pa wora. Ka dok tin wubino bota piŋo ma doŋ wutye ki can-ni?" 8Ci ludoŋo pa jo Gilead guwaco bot Jeputa ni, "Meno aye gin mumiyo tin wadwogo boti, ni, wek icit kwedwa ka lweny i kom jo Ammon, ibed ladit ma loyo jo ducu ma gibedo i Gilead." 9Ci Jeputa owaco botgi ni, "Ka wudwoka paco pi lweny ki jo Ammon, ka ce Rwot omiyogi i ciŋa, ci abibedo ladit ma loyo wiwu." 10Ludoŋo me Gilead guwaco bot Jeputa ni, "Rwot aye bibedo lacaden i kinwa; dok wabitiyo kit ma iwaco-ni i ada." 11Kit meno Jeputa odok cen ki ludoŋo me Gilead, ci lwak gukete me bedo lalo wigi ki latel wi monygi. Jeputa onwoyo lok ma yam owaco ducu i nyim Rwot ki i Mijpa.
12Ci Jeputa ocwalo lukwena bot kabaka pa jo Ammon kun waco ni, "An abalo gin aŋo boti, mumiyo ibino ka lweny ki lobona-ni?" 13Kabaka pa jo Ammon ogamo dog lukwena pa Jeputa ni, "Pien i kare ma jo Icrael gua ki i Ejipt gumayo lobona woko, cakke wa i kulu Amon o kwede wa i kulu Jabok ki i Jordan; ber tin wudwok lobona bota mot ki kuc." 14Jeputa dok ocwalo lukwena bot kabaka pa jo Ammon, 15kun waco bote ni, "Jeputa owaco kit man ni, Jo Icrael yam pe gumayo lobo pa jo Moab kadi lobo pa jo Ammon, 16ento i kare ma gua ki i Ejipt, jo Icrael guwok gubaro gigi i dye tim o wa i Nam Makwar, ka gucito i Kadec. 17-Lacen jo Icrael gucwalo lukwena bot kabaka me Edom ma guwaco ni, 'Ber iwek wawok wakat ki i loboni.' Ento kabaka me Edom okwero winyo. Dok gucwalo kwena bot kabaka me Moab bene, en pe oye. Kit meno omiyo jo Icrael gubedo gigi i Kadec. 18-Ka dok guwoto gubaro dye tim, gurabo lobo Edom ki lobo Moab araba, ka guo kwede i ŋet lobo Moab yo tuŋ wokceŋ, ci gugony loka kulu Amon tuŋcel, Ento pe gudonyo i lobo Moab, pien Amon aye waŋ lobo pa jo Moab. 19-Jo Icrael dok gucwalo kwena bot Cikon, kabaka pa jo Amor, ma gaŋ kalle Kecbon. Jo Icrael guwaco bote ni, 'Ber iwek wawok wakat ki i loboni, wacit i lobowa.' 20Ento Cikon iye ogun i kom jo Icrael, omiyo pe oye ni guwok gukat ki i loboner-omiyo Cikon ocoko jone ducu, ogurogi kacel, gugony i Jakaj, ci olwenyo i kom jo Icrael. 21Rwot Lubaŋa pa Icrael omiyo Cikon ki lwakke ducu i cin jo Icrael, ci guloyogi. Kit meno jo Icrael gucamo lobo pa jo Amor ducu ma yam gibedo i lobo-ni, odoko megi. 22Gucamo lobo pa jo Amor ducu cakke ki i kulu Amon o kwede wa i Jabok, ki dok cakke ki i tim o wa i Jordan. 23Kit meno Rwot Lubaŋa pa Icrael oryemo jo Amor woko ki i lobogi ki i nyim jone Icrael, ci in dok imito ile kaka-gi bo? 24Wun myero wucam lobo ma lubaŋawu Kemoc omiyowu me acama, ento wan wabicamo lobo ducu ma Rwot Lubaŋawa otyeko ryemo jo iye ki i nyimwa. 25-In aye iber makato Balak wod pa Jipor, kabaka me Moab? En yam otubbe i kom jo Icrael? Nyo en yam ocako lweny i komgi? 26I kare ma jo Icrael gubedo i Kecbon ki i gaŋi matino ma i ŋete, ki i Aroer ki i gaŋi matino ma i ŋete, ki i gaŋi ducu ma i dog kulu Amon pi mwaka miya adek kulu, piŋo yam pe imayogi woko i kare ca? 27Kit meno an gira pe atimo bal mo i komi; in giri aye itima rac pi cako lweny i koma. Rwot ma Laŋolkop aye ber oŋol kop i kin jo Icrael ki jo Ammon tin." 28Ento kabaka pa jo Ammon pe oketo cwinye i kom kwena ma Jeputa ocwalo bote.
29Ci Cwiny pa Rwot obino i kom Jeputa, omiyo obaro dye Gilead ki Manace, okato kwede wa i Mijpa ma i lobo Gilead. Ki kunnu en dok okato kwede i kom jo Ammon. 30Jeputa onoŋo okwoŋo kwoŋ bot Rwot kun waco ni, "Ka ibimiyo jo Ammon i ciŋa, 31ci ŋat ma okatti woko ki i doggola oda ma bino ka rwatte kweda ma doŋ adwogo ma aloyo jo Ammon, en aye bibedo pa Rwot ci abimiye me bedo gitum awaŋa." 32Kit meno Jeputa oŋolo loka kulu i kom jo Ammon ka lweny kwedgi, ci Rwot omiyogi i ciŋe. 33Onekogi cakke ki i Aroer o kwede wa i lobo ma cok ki Minit, gaŋi pyeraryo madito, ki o wa i Abel-keramim, kun ginekogi matek twatwal. Kit meno Lubaŋa omiyo jo Icrael guloyo jo Ammon.
Nya pa Jeputa
34Ka Jeputa odwogo cen i pacone i Mijpa, nen, nyare okato woko ka rwatte kwede ki ajaa ki myel. Nyare en acel keken, pe tye ki wode nyo nyare mo mukene. 35-Ka oneno nyare, oyeco boŋone woko pi cwercwiny kun wacci, "Maa do, nyara! Ituro tekka woko do, iketa i cwar can madwoŋ kuman, pien onoŋo doŋ atiŋo doga bot Rwot ma doŋ pe atwero loko kwonna." 36Ci nyare owaco bote ni, "Wora, ka onoŋo itiŋo dogi bot Rwot ba, ci doŋ itima kit ma itiŋo ki dogi-ni, pien Rwot doŋ oculo kwor i kom jo Ammon ma lumerokki-ni." 37Dok oloko ki wonne, owacci, "Koŋ itima man; weka abedi pi dwe aryo, wek koŋ acit awirre i kor godi, wek acikok akum pi tidina, an kacel ki luwota, pien abito ma peya ginyoma." 38Ogamo ni, "Citi", ocwalo nyare pi dwe aryo. Nyako ocito, en ki luwote, ci gukok i wi godi kun gikumo pi tidine. 39Ka dwe aryo-nu otum, odwogo cen bot wonne, ci otime kit ma yam okwoŋo-ni. Nyare yam pe obedo ki meye mo, Ci lok-ki odoko kit ki bot jo Icrael. 40Anyira Icrael yam gicito ka kumo pi nya pa Jeputa ma Lagilead nino aŋwen i mwaka acel acel.


2 Camuel 10
Daudi otayo jo Ammon ki jo Ciria
(1 Tek 19.1-19)
1Ka man otum, kabaka me Ammon oto, ci wode Kanun oleyo ka tyene. 2Daudi owacci, "Abinyuto cwiny me mar bot Kanun wod pa Nakac, kit ma yam wonne onyuto kwede cwiny me mar beta-ni," Mumiyo Daudi ocwalo luticce ka kweyo cwiny Kanun pi to pa wonne, ci lutic pa Daudi guo i lobo pa jo Ammon. 3Ento rwodi pa jo Ammon guwaco bot laditgi Kanun ni, "In itamo ni Daudi ocwalo lukwe cwinyi pi keto deyo i kom woru? Daudi mono pe ocwalo luticce ka ŋiyo gaŋ ki ka roto kite ducu, wek etur woko?" 4Kit meno omiyo Kanun omako lutic pa Daudi, ci olyelo yer tik ŋat acel acel woko tuŋ cel, ka dok Oŋolo dye boŋogi i kom pyergi, ka ocwalogi kwede woko. 5Ka gitito pire bot Daudi, ocwalo dano ka jologi, pien onoŋo gitye ki lewic madwoŋ twatwal. Ci kaba ka owacpi, "Koŋ wubed i Jeriko, nio ka yer tikwu otwi olot, ka doŋ wudwog kany."
6Ka jo Ammon guneno ni pigi odoko ŋwe marac bot Daudi, ci gucwalo dano ka wilo jo Ciria ma i Betrekob, ki jo Ciria ma i Joba, gukelo askari alip pyeraryo ma giwoto ki tyengi, ki kabaka me Maaka ma obino ki dano alip acel, ki jo Tob ma giromo alip apar wiye aryo. 7Ka Daudi owinyo pigi, ci ocwalo Joab kacel ki buca mony pa twoni oteka lweny ducu. 8Ci jo Ammon gubino gurwayo cok ka gurye i dogcel; ci jo Ciria me Joba ki me Rekob, ki jo Tob ki jo Maaka gupokke kengi, gurye i dye bar.
9Ka Joab oneno mony okacce woko ryoryo, tuŋ nyime ki yo tuŋ ŋeye bene, ci oyero jo Icrael ma oyita lweny, ocako ryeyogi gukemo jo Ciria. 10Oketo jo mudoŋŋe bot ominne Abicai, gin bene guryeyo gukemo jo Ammon. 11Joab owacci, "Ka ce jo Ciria gubedo tek i koma, ci ibikonya; ento ka jo Ammon aye gubedo tek i komi, ci an abibino ka konyi. 12Bed oteka ma cwinyi nwaŋ, wek walweny lweny me co pi lutuwa, ki gaŋi pa Lubaŋawa, Rwot bene otim gin ma oneno ni ber." 13Kit meno Joab ki jo ma gitye kwede ducu gurwayo cok ka lweny i kom jo Ciria; ci jo Ciria guriŋo woko ki i nyime. 14Ka jo Ammon guneno jo Ciria guriŋo woko, ci gin bene gucako riŋo woko ki i nyim Abicai, gudonyo i gaŋ. Ci Joab oa woko ki i ka lweny i kom jo Ammon, odok i Jerucalem.
15Ka jo Ciria guneno jo Icrael guloyogi, gucako cokke kacel. 16Ka Adadejer ocwalo kwena, ci gukelo jo Ciria ma gitye loka kulu Euprate; gucako bino i Kelam, kacel ki Cobak ma lawimony pa Adadejer ma obedo latel wigi. 17Ka gitito pigi bot Daudi, ci en bene ocoko jo Icrael ducu, Oŋolo kwedgi kulu Jordan, ka ocito wa i Kelam. Jo Ciria gurwayo i kom Daudi, gulwenyo i kome. 18Ento jo Ciria gucako riŋo woko ki i nyim jo Icrael; Daudi oneko jo Ciria ma romo riŋo ki gadigadi lweny miya abiro, ki wegi aguragura alip pyeraŋwen, Gucobo bene Cobak lawimony pa jo-nu, ci oto woko ki kunnu. 19Ka luker ma gubedo i te loc pa Adadejer guneno ni jo Icrael gutyeko loyogi woko, ci guketo kuc i kingi ki jo Icrael, gubedo i te locgi. Kit meno jo Ciria gucako bedo ki lworo, pe dok gumedde ki konyo jo Ammon.


Icaya 32:6
6Pien lamiŋ mere loko lok me miŋo,
tamme tye me timo bal keken;
gin ma en timo ducu pe yomo cwiny Lubaŋa,
loko lok marac i kom Rwot;
en dok medo kec amedda bot jo ma kec noŋo doŋ nekogi,
dok twono jo ma orwo pii oneko woko ki pii me amata.


Icaya 45
Rwot oketo Ciro me bedo laloc ma kakare
1Rwot owaco ni,
Ciro doŋ odoko kabaka ma doŋ atyeko wirone ki moo,
amako ciŋe ma lacuc aketo en me loyo rok mapol,
acwale wek ocit otur teko pa luker woko,
atye ka yabo nyime ma pe dok biumme.
2Rwot owaco bot Ciro ni, "Abitelo nyimi,
abiyubo yo bedo mapwot piri,
abituro doggola ma gitiyo ki mola woko liweŋ,
abitoŋo nyonyo rii me dogcel-gu aturo woko bene.
3Abimiyo boti lim ma gikano ka macol,
ki jami mogo ma gikano i kabedo ma tye i muŋ,
wek iŋe ni an Rwot Lubaŋa pa Icrael,
an aye ma atyeko yeri dok alwoŋi ki nyiŋi.
4Aketi ni ikony laticca Yakobo, jo Icrael ma gin jona,
meno aye gin mumiyo ayeri; alwoŋi ki nyiŋi,
amiyi nyiŋ pak kadi bed pe iŋeya.
5"An keken aye abedo Rwot,
pe dok tye Rwot mo mukene,
Lubaŋa mo mukene bene doŋ pe kono an keken;
abimii teko kadi pe iŋeya.
6Man atimo wek dano guŋe ni an kena aye a Rwot,
cakke ki i but lobo tuŋ potoceŋ o kwede tuŋ ka mukene,
pe dok tye lubaŋa mo mukene kono an keken.
7An aye ma aketo leŋo ki colpiny,
amiyo kuc bedo tye ki can bene bedo tye,
an Rwot aye ma atiyo jami magi ducu.
8Abionyo loc o piny i lobo kun a ki i polo,
abimiyo cwer calo kot,
lobo biyabbe pi gamo larrre,
dok bedo ki kit ma atir bene bicakke i lobo;
an Rwot abimiyo lok man timme ada.
Rwot aye ma oketo jami ducu
9-"Dano ma pyem ki Lubaŋa ma okete bineno can.
Agulu lobo twero pyem ki ŋat ma ocweye?
Lobo twero penyo lacwe agulu gin ma en tiyo?
Nyo agulu twero waco bot lacwe agulu ni pe gitiye maber?
10Latin ma penyo wonne ni, 'In inywalo aŋo?'
latin-nu bineno can;
nyo ma penyo minne ni, 'Gin aŋo ma miyo it ye ka winyo arem me nywal?' "
11Rwot, en ŋat Maleŋ ma oketo Icrael, owaco kuman ni,
"Wun pe wuromo penya lok i kom litinona,
dok bene pe wutye ki twero mo me titta gin ma myero ati.
12An aye ma aketo lobo,
ka doŋ aketo dano me bedo iye:
aryeyo polo obedo tye kit macalo tye kwede-ni pi tekka,
an bene aye ma aciko jami ma i polo ni gubed kit macalo gitye kwede-ni.
13An aye ma aketo Ciro i ticce me loc,
abimiyo en cobo tic ducu kakare, en bigero gaŋŋa,
dok bigonyo jona woko ki i opii,
pe pi cul nyo kadi pi pwoc mo ma abimiyo bote."
Man lok ma Rwot me mony aye owaco.
14Rwot owaco ki Icrael ni,
"Lonyo ducu me. Ejipt ki jami
acata ducu me Etiopia, gin ducu bidoko meri,
ki jo Seba ma gin twoni jo maboco,
gin ducu gibibino boti ci gidoko opiini,
gibilubo kori ma noŋo doŋ gitweyogi woko ki nyor,
gibiryebbe piny i nyimi ka wori.
Gin ducu gibimwolle woko i nyimi kun giwacci,
'In keken giri aye it ye ki Lubaŋa, in keni,
lubaŋa mo mukene doŋ pe kono meri-ni keken.' "
15Ada, in aye ibedo Lubaŋa ma kanne woko,
ai Lubaŋa pa Icrael, in aye ma ilaro dano.
16Lewic bimako jo ducu ma tiyo cal jogi,
alee bitwodo gin ducu.
17Ento jo Icrael Rwot bilarogi woko,
lar ma en larogi kwede biri nakanaka;
lewic pe bimakogi wacel,
alee mo bene pe bitwodogi liweŋ.
18Pien Rwot aye gire ma oketo polo,
en bene aye ma obedo Lubaŋa!
En ocako tic me keto lobo, ci otiyo otyeko,
en omiyo ocuŋ omoko matek kakare.
En yam pe oketo lobo ci oweko woko kun onyobbe atata,
en oketo ni dano twero bedo iye.
En Rwot aye ma owaco ni, "An a Rwot,
pe dok tye Rwot mo mukene.
19An yam pe aloko lok i muŋ,
i lobo ma tye i piny macol,
an gira yam pe awaco bot likwayo pa Yakobo ni,
'Wubiyenya i kabedo ma obedo atata.'
An Rwot aloko lok ada,
dok anyuto gin ma tye kakare."
Rwot ki cal jogi me Babilon
20Rwot owaco ni, "Wucokke kacel, ci wubin,
wubin wunyik cok,
wun jo me rok mapatpat ma doŋ wubwot.
Jo ma bedo ka tiŋo cal jogi ma gipayo apaya
gin jo ma pe giniaŋ gin mo kadi ki acel;
gubedo ka lego cal jok ma pe twero larogi-ni.
21Wubin wunyut lokwu i kabedo me pido;
wek jo ma pido gupennye kengi.
Aŋa ma oweko lok man oŋene cakke i kare macon?
Pe an Rwot aye ma ceŋ atimo?
Pe dok tye lubaŋa mo mukene kono an keken,
an aye Lubaŋa ma kite atir, ma laro dano,
pe dok tye mo mukene kadi ki acel.
22"Wulokke wubin bota, wek alarwu,
wun jo ma bedo i wi lobo ducu!
Pien an Lubaŋa kena, pe tye mo mukene.
23-An doŋ atyeko kwoŋŋe ki nyiŋa kena,
lok ma aloko tye atir;
lok meno pe bipoto piny i ŋom ma noŋo pe ocobbe.
'Jo ducu gibirumo coŋgi i nyima,
dano ducu gibikwoŋo kwoŋ ki nyiŋa.'
24"Dano gibiwaco ni,
kit ma atir ki tek gire noŋŋe ki bot Rwot;
jo ducu ma yam cwinygi obedo ka waŋ i kom Rwot,
gibibino bote ma noŋo lewic makogi mada.
25Likwayo Icrael ducu gibiloyo kop pi Rwot,
ci gicako doŋ bedo ki deyo."


AWAKE!
Lapeny: Pingo pire tek me yubbe con pi peko ma poto atura?
Ginacoya: Car 27:12
Mi Magajin: Magajin man tito gin ma myero watim ma peya peko opoto, i kare me peko, ki dong i ngeye.
PWONY LOK ADA
Lapeny: Watwero nyuto mar pi Lubanga nining?
Ginacoya: 1Jon 5:3
Lok Ada: Wanyuto mar pi Lubanga ka walubo cikke.
JO MUTO MONO GITWERO KWO DOKI? (T-35)
Lapeny: Dano mapol gibedo ki yub me guro lyel pi woro jo muto. Tika watwero bedo ki gen ni wabineno jowa me amara ma guto doki?
Ginacoya: Tic 24:15
Mi Trak: Trak man nyamo adwogi maber ma itwero nongone pi bedo ki gen me nicer. [Ka twere, tuk vidio ma wiye tye ni Gen Mo Tika Tye pi Jo Muto?]
YUB KIT ME CAKO LOK PIRI KENI
Ti ki yo ma kinyuto i labol magi me yubo kit me cako lok piri keni.


Jeremia 11:4
4En gicikke ma yam keto ki kwarowu i kare ma akwanyogi woko ki i lobo Ejipt, en lobo ma obedo alo buk mac me teto nyonyo ma otwak me waŋogi. I kare meno awaco otgi ni guwiny lokka dok guti gin ducu ma yam acikogi ni guti. Atito otgi ni ka gulubo ci gibibedo jona kin bene abibedo Lubaŋagi.


Nwoyo Cik 15
Cik me weko banya matwal
1"I agikki mwaka abiro abiro wubiweko banya bot dano ma twal. 2Man aye kit me weko banya: lami banya biweko banya me lim matwal ki bot dano ma yam omako banyane-ni; pe bipido banyane bot lawote matwal ma ominne, pien doŋ gityeko tito ki dano pi weko banya matwal kit ma Rwot ociko-ni. 3Itwero pido larok ocul banyani; ento kwany cwinyi woko i kom banya ma omeru ma Laicrael omako boti. 4Ento lacan mo pe doŋ bibedo i kinwu, pien Rwot bimiyowu gum i lobo ma Rwot Lubaŋawu bimiyowu wucam me aleyawu matwal, 5ka ce wubiworo dog Rwot Lubaŋawu kun wugwokke wek wulub cikke ducu ma acikowu kwede tin. 6Rwot Lubaŋawu bimiyowu gum kit ma yam ocikke kwede botwu-ni. Wubimiyo rok mapol mako banya botwu, ento wun pe wubimako banya mo; dok wubiloyo rok mapol, ento gin pe gibiloyowu.
7-"Ka tye dano mo ma lacan i kinwu, i kin omegiwu ma gitye i gaŋ mo ma Rwot Lubaŋawu bimiyowu, pe cwinyi obed tek, pe ijuk ciŋi woko i kom ominwu-nu ma lacan-ni. 8Ento ikonye, imiye mako banya ma romo cobo gin ma en mito ducu, kadi bed gin aŋo. 9Ber igwokke wek tam marac mo pe obed i cwinyi ma miyo iwacci, 'Mwaka me abiro, ma en aye mwaka me weko banya matwal, doŋ cok,' ci waŋi cido woko i kom omeru ma lacan-ni miyo pe doŋ imiye gin mo. Meno miyo en cako kok i komi i nyim Rwot, ci doko bal i komi. 10Ka imiye gin mo, ber imiye ma cwinyi leŋ matwal, cwinyi pe waŋ pi gin ma imiye-ni: pien Rwot Lubaŋani bimiyi gum i kom tic ducu ma itiyo, ki i kom gin ducu ma ciŋi ogudo. 11-Lucan pe gibitum woko i lobowu, mumiyo aciki ni, ibiyabo ciŋi malac bot omeru ki jo ma piny oloyogi, ki bot lucan ma i lobowu.
Tic ki opii
(Nia 21.1-11)
12-"Ka ce gicato boti omeru mo, laco ma Laibru nyo dako ma Laibru, ci iwilo obed opiini nyo aŋecani, en bitiyo tic boti pi mwaka abicel. I mwaka me abirone ibiweke a woko ki boti cito gire ki kuc. 13Ka igonye wek ociti, pe, ibiweko en cito ki ciŋe nono. 14Ibimiye cito ki jami mapolpol, romi ki dyegi, bel ki koŋo vino, ma lubo kit ma Rwot Lubaŋani omiyi kwede gum. 15Ibipo ni yam ibedo opii i lobo Ejipt, ka ma Rwot Lubaŋani okoki ki iye; en gin mumiyo tin aciki kumeno. 16Ento ka en owacci, 'An pe abia woko ki boti,' pien en mari ki jo ma i odi ducu, pien obedo kwedwu maber, 17ci ibikwanyo atero, ituco ki ite i doggola, ci doŋ bibedo opiini matwal. Ki aŋecani bene ibitimo kit meno. 18Pe ibitamo ni tek twatwal me weke a woko ki boti, pien obedo ka tic boti pi mwaka abicel kulu kun ticce dodo tic pa Lapakaca kiryo pi wel manok mo. Ka itimo kit meno, Rwot Lubaŋani bimiyi gum i tic ducu ma itiyo.
Kwero kom litino kayo me lim makwo
19-"Litino kayo ducu ma ginywalogi i kin dyaŋini nyo romi ki dyegini ibikwero komgi i nyim Rwot Lubaŋani, Pe ibitiyo tic mo ki litino kayo pa dyaŋini, pe ibiŋolo yer kom litino, kayo pa romini. 20Ibicamo riŋone kacel ki jo ma i Odi, i nyim Rwot Lubaŋani mwaka ki mwaka ki i kabedo ma Rwot biyero. 21Ento ka kome ki mwonyo, ka tyene oŋol, nyo waŋe oto, nyo tye ki kit mwonyo mo marac i kome, pe ibitumo bot Rwot Lubaŋani. 22Wubicamo ki i gaŋwu ki kunnu; dano ma kome ki keni twero camo kacel ki dano ma olony, macalo riŋo abur ki til. 23-Remone keken aye pe wubicamo; wubionyo woko piny i ŋom macalo pii.


Esta 8
Giye ni Lujudaya gunek lumerokgi
1I nino-nu kabaka Akacwero omiyo ot pa Aman ma en lamerok pa Lujudaya bot daker Esta. Ci Mordekai obino i nyim kabaka, pien Esta doŋ onoŋo otyeko tito pi wat ma tye i kingi ki Mordekai. 2Kabaka owoto agit ma yam omiyo ki Aman woko ki i ciŋe, ci omiyo ki Mordekai. Ci Esta oketo ot pa Aman i ciŋ Mordekai.
3Lacen Esta dok ocako lok ki kabaka; opoto piny i tyen kabaka, ka ocako bako doge kun kok ki pig waŋe, ni myero ojuk yub marac woko ma Aman ma jo Agag oyubo pi neko Lujudaya. 4Kabaka oilo odoo kerre me jabu tuŋ bot Esta, 5ci Esta oa ocuŋ i nyim kabaka. Ci owaco ni, "Ka onoŋo ber piri, kabaka, dok ka itwero tima ber, ka in kabaka ineno ni ber, ka an ayomo cwinyi, kono gicoyo cik mejuko waraga ma Aman ma jo Agag, wod pa Amedata ocoyo-ni, kun onoŋo oyubo lok ni myero ginek Lujudaya ma i dul lobo ducu ma i te loc pa kabaka. 6Atwero ciro niŋniŋ ma aneno can madwoŋ tye ka bino i kom rokka-ni? Atwero ciro niŋniŋ ma aneno giemito tyeko wadina woko?" 7Ci kabaka owaco ki daker Esta ki Mordekai ma Lajudaya ni, "Nen, doŋ atyeko miyo ot pa Aman woko bot Esta, dok bene gityeko deyo Aman woko kun gilyere i wi yat me deyo dano, pien onoŋo mito neko Lujudaya. 8Doŋ wutwero coyo kit ma iwu mito i kom Lujudaya i nyiŋ kabaka, kun wudiyo agit pa kabaka i kom odok ma gimwono kwede waraga; pien cik ma gicoyo i nyiŋ kabaka, ki ma gidiyo iye agit pa kabaka, pe gitwero lokone."
9Gicako lwoŋo lukaran pa kabaka cut i kare-nu i dwe me adek ma en aye dwe me Civan*, i nino dwe pyeraryo wiye adek, ci gucako coyo cik kit ma Mordekai ociko ducu i lok kom Lujudaya bot luloyo madoŋo, bot lulo dano, ki bot rwodi ma loyo dul lobo mapatpat ducu, nia ki i India nio kwede wa i lobo Etiopia, dul lobo mapatpat ma romo miya acel ki pyeraryo wiye abiro kulu. Gicoyo bot jo me dul lobo acel acel ki kit nukuta ma jo kunnu giŋeyo, ki i leb mapatpat ma oporo rok mapatpat ducu, ki bot Lujudaya ducu i kit cocgi ki lebgi. 10Gicoyo i nyiŋ kabaka Akacwero kun gidiyo agit pa kabaka i kom odok ma gimwono kwede, Gicwalo ki luter-waraga ma giriŋo ki aguragura, aguragura madwir twatwal ma gitiyo kwede pi tic pa kabaka, ma ginywalogi i ot pito aguragura me ker. 11Pi waraga man kabaka omiyo twero bot Lujudaya i gaŋ ducu ma gubedo iye me ribbe kacel ka gwoko komgi i kom I ukworgi kun gineko, gityeko dok gijwero kit mony mo keken woko, nyo dul lobo mo keken, ma mito poto i komgi ki litinogi ki mongi, ka doki ma gimito yako jamigi, 12i nino acel mo, i dul lobo ducu liweŋ ma i te loc pa kaba ka Akacwero, i nino dwe apar wiye adek me dwe me apar wiye aryo, ma en aye dwe me Adar. 13Gipoko kopi me waraga meno i dul lobo acel acel me yweko lok man obed macalo cik bot rok ducu, wek Lujudaya gubed ma guterre mada i nino meno pi culo kwor i kom lumerokgi. 14Kit meno luter-waraga ma giriŋo ki aguragura madwirre ma gitiyo kwede pi tic pa kabaka, gucako riŋo oyotoyot mada pi cobo cik pa kabaka; dok cik meno gimiyo oŋene i gaŋ madit me Cuca bene.
15Mordekai okato woko ki i nyim kabaka kun oruko ruk me ker ma obedo bulu ki matar, ki twon lalukana me jabu, ki jor ma gikwoyo ki boŋo camanini maber ki boŋo ma lamar lamar, ma inoŋo mere gaŋ madit me Cuca opoŋ ki woo me yomcwiny. 16Lujudaya gubedo ki leŋo ki yomcwiny ki pwoc ki woro. 17I dul lobo acel acel ki i gaŋ madito ducu ka ma lok pa kabaka oo botgi ki cik man, Lujudaya gubedo ki yomcwiny madit mada, gutedo karama dok gubedo ki yweyo. Jo mapol i kin rok mapatpat ma i lobo guwacci gin Lujudaya, pien gubedo ki lworo madit mada i kom Lujudaya.