Kace onongo dong iwinyo pi kit me Le-ne ki Lok, ki kony matye iye pi kwo ni ce imito ni in bene item, gin ma bikonyi cako ne ene.\nGin mukwongo mapire tek ikite me Le-ne ki Lok en aye jo aryo me le-ne ki winyo lok i kingi. Bedo macalo boko lok ento pat manok ki boko lok. Kite ne mito keto cwiny ki diro me winyo lok. Watye ka lok pi keto cwiny ki niang lok ma itye ka winyo ne. Man tye pi tamo pi ngat matye ka lok ki gin ma en tye ka lok iye, labongo balo winyo lok nyo miyo tam, do kono tero iti ka winyo lok moni ki cwiny acel keken.\nLE WINYE KI LOK\nCako ne yot. Mito jo aryo keken. Nong laremi (nyo latic lawoti nyo lu ot wu) ma twero temo ne kwedi. Myero wuye i kin wu ni wubi le-ne ki winyo lok ikinwu labongo balo lok pa ngat matye ka lok kun wumiyo cawa marom aroma pi ngat acel acel. Lacen wu winye ikom anga ma bicako winyo lok pa lawote. La lok yero gin ango ma en mito lok iye. Lawiny lok keto cwinye ka winyo lok ma pe balo lok pa ngat ca, ni emiyo tam, nyo etito kit ma lok meno tye ka time kwede.\nInge ye pi cawa adi ma gibile-ne kwede ki lok, la lok leyo bedo la winy lok ki ngat mubedo ka winyo lok leyo lok, ma en loko gin mo ma cwinye oyero me lok iye. Man gwenye ki lok i kit maber. Ngati mo pe twero kok nyo ngur ikom lawote i lakit lok man. Ingeye jo aryo ni ducu gitwero winyo agonya dok wi-gi twero bedo ma twolo ka tam. Kelo bene yom cwiny.\nBedo ber kace inongo kere me timo man. Ka ibedo ka winye kit man pi kare mapol pol, ibinongo ni ingeyo lawoti maber dok mar mede i kinwu.\nDiro ni i kit me winyo lok mede. Ryeko ni i kit me tic ki ngec man doko matek pi kit ma ibedo ka mede ki Le-ne ki lok pi kare ducu.\nLe-ne ki lok twero tero kare malac nyo kare manok lube ki kit kare ango ma wutye kwede. Kadi ka bed wumoko pi dakika mo manok kace wu le-ne ki lok wun ki lawoti kelo aloka loka madit i kit yo me tamo tam ki kit ma itiyo kwede. Ma kace wuromo bedo pi cawa aryo bedo ber mukato.\nKELO TAM WOKO\nKare mukene dano matye ka lok, "lalok" onyo "won lok" twero cako ki nyero nyo koko onyo dange ki lok onyo kare mogo kome myel onyo ngamu. Man gin maber ma myero otime. Meno nyutu ni dano man tam ociro woko pi kit gin moni. Mogo nongo tye ka winyo lewic, onyo cwer cwiny, onyo lworo nyo winyo arem ikome ma tye ka nyute i kit yo macalo magi. En tye ka "kwanyo lewic" ka "gonyo cwer cwinye" ka "keyo lworo." Ikare mogo wan walwongo kit me gonye ki i par magi ni "lunyu peko." Ngat ma lawiny lok ma en aye "Lakony" twero bedo ki yom cwiny dok winyo maber kace kit jami ni time. En mede mere ki keto cwinye bot lalok labongo temo juku kit gin moni ma lalok tye ka timo ne me "lunyu peko" ni. Kace lalok ojuke kene ma oling, lawiny lok twero wace ni ka cwinye pud tye ki tam mapol en twere made ki "waro tam" ikit ma en obedo ka timo.\nMan aye acaki i kit me le-ne ki lok. Jo aryo gi le-ne ki winyo lok ikingi. Man twero kelo aloka loka mapol i kwo ni pi ngec ma inongo ki timo kit ma mite. Gwok ka i tye ka kwano lok man kacel ki lawoti wuromo giko kwano lok man ci wucako temo le-ne ki lok kun ngat man tero dakika apar apar ikinwu. Lacen itito ki lawoti gin ango ma inongo i lakit gwenye ki lok man.\nKa ibedo ka le-ne ki lok ki en dano aceli pi kare mo, tem wunu penye ikinwu me neno gin ango ma wunongo ikom lakit gwenye ki lok man. Nyo imaro kit ma lawoti ni obedo ka winyi labongo ngolo dog loki? Tika iwinyo maber? In kono ineno nining ma ibedo ka winyo lok labongo ngolo lok ki iyo ni? Itamo ni imito i mede ki temo lubo diro man? Kace cwinyi opwoyo lok man. Kwan i latin buk man ma bikonyi timo ne maber.\nGIN MA GITIMO I KACOKE\nKare ma gimiyo me winyo lok i kinwu labongo ngolo dog lok mapeya otum gilwongo ni "Kacoke me Le-ne ki Lok." Ibiniang jami mogo ka itemo timo ne ki i kacoke man.\nLOK ANGEYA KI GIN MABECO\nItwero cako kacoke man macalo lalok kun itito ki lawiny lok gin ango maber mutime. Kadi gine dit nyo kadi tidi ma mapud otime manyen. Twero bedo dero me ceng kit ma laworo ceng opoto kwede. Onyo tic mo manyen ma inongo. Onyo kit peko moni ma icobo woko i cabit mukato ni. Teloke ni man mini kare me neno jami matye ka wot maber. Enuni bene twero cuku cwinyi kace iwinyo nyap cwiny. Poyo wi bene me niang ni jami ne kara pe dok rac tutwal kit macalo winye kwede. Ikare mogo dano tiko bedo ka lok pi "lok awinya ki gin mabeco" ma ka dong giket ki i kacoke me Le-ne ki Lok nongo tamgi oroc maleng maloyo.\nPEKO MADONG OKATO\nKace in ibedo lalok ma ibedo ka tito cwer cwiny ango matye ka yeli. Ikare madong itito lok otum, penye kekeni, onyo lawiny lok twero penyi ni kit peko ni poyo wi ikom gin ango? Onyo, awene ma yam kong ibedo ki lakit lok macalo man? Ibinongo ni iromo po ikom lakit cwer cwiny macalo meno ma dong okato. Enuni bene nyuti ni gin macon mucwero cwinyi pud tye i cwinyi ma medo rubu cwinyi ki nyweno tami ikom lok manyen ma kono nene gwok pe obedo tye. Ka itwero lok ikom gin mukato, gin ango mutime ikare meno, kit ma iwinyo kwede ki kit ma otimi kwede. Tam mogo meno maracu ni twero lunye woko ci idong mayot me neno kit me cobo peko manyen.\nLOK IKOM KWO\nKace itye i kacoke ce itye i cawa ni macalo "Lalok" ce itamo ni pe itye ki gin mo me aloka, itwero lok i kom kwo ni. Pol kare dano mogo pe gitito pi kwo-gi. Dano acel acel myero olo nongo kare me timo man. Ikare ma itye ka tito pi kwo ni, ibinongo ni jami mutime mabeco ne ki ma racu ne ki ma pir gi tegu ne ducu myero i bedo ka lwodo ne inwoyo ma itye i kacoke me Le-ne ki lok. Ka ibedo ka temo loko gin ma itye ka lwodo tere tere bot dano ma "Lawiny Lok" kun tye ka winyo loki ki cwinye acel, man twero kelo aloka loka me aura itami. Tam maracu mua ki ikom lok macon, cwer cwiny ki aroma (med ki peko ma onongo itamo ni dong odong woko angec) ducu twero kati kamaleng ma iromo lunyu ne woko ci idong mayot dok iwinyo agonya. Gin mabeco mutime, kace giloko iye kacel ki lawiny lok makwiri mubedo ka winyo lok, twero konyo kwanyo tam maracu macon, peko mukato ducu woko. Man twero konyi me bedo ki kero me neno jami ki cwiny maber.\nPol wan dano gibedo ka cayo wa nyo unu wa tutwal mumiyo tek botwa me bedo ki yom cwiny ikomwa keken wa. Gicayo wa pi gin moni makun onongo watye ka temo timo ne maber. Gititi wa lok goba mapol. Giwaci wa gu ni ka wamare, nongo watye ka "bute" pi meno myero pe wamar kit wa ni. Man pe lok ada. Dano myero guwiny maber pir gi kengi. Kace wan watye ma wawinyo maber keken wa, ibinongo ni watero dano mukene bene maber ento pe marac.\nI kacoke me "Le-ne ki lok" ma nongo in "Lalok" myero itit ki la lawiny lok gin maber ma in imaro i kiti. Tite ki dwon me yom cwiny calo ngat matye ka nyate ento pe dwon me cac me kete "i rwom ma malo" ento i dwon ma iwinyo kuc i gin ma itye ka tito ne. Tit ki lawiny lok inwo dok inwo. Ibinongo ni kare mogo mede ki loke twero doko tek ento myero i mede kwede kumeno. Pe ijuk nyero nyo koko nyo kit mo keken me lunyo peko, ka tye ka time. Tem pwoyo (JAMI DUCU) malube ki in. Kace ineno ni tye kiti mogo ma pwoyo ne tek, (labole, kit ma inen kwede nyo kit ryeko ni), ket cwinyi i jami meno. Ibinongo ni ibipo ikare mogo ikwo ni ma gicayi, gingoli kop nyo giuni kwede. Magi jami ma bedo ber ka i ingiyo gi dok i loko iye i kacoke me le-ne ki lok ma itye icawa me loki.\nBedo me kony tutwal ikare me kwo ni ka ce icike pi kare ango ma imito i cob ki miti ni moni onyo me neno dongo pa tic munongo i cike iye. Man gin maber me atima ikare ma In Lalok i kacoke me le-ne ki lok. Tit lok mubedo i kwo ni ikare mapat pat kun iyubu pi gin ma imito cobo timo ne macalo diki, i cabit mabino, i mwaka man, inge mwaka abic anyim, inge mwaka pyeraryo, nyo i kwo ni. Ikare ma itye ka lok ikom kare mapat pat ma iketo me cobo cike man, itwero tamo bene pi kit yo mene ma myero ikwany me oo i kom cike ma imoko.\nKa ibedo ka lwodo lok ikom cike ma imoko ki kit ariya matye, ibinongo ni eno konyi cobo cike ni.\nWek Lunyu Peko Omede\nKace in lalok ma itye ka lok pi gin moni ki miti madwong, ma i nyero, ikok, komi myel, kwok core ikomi nyo ingamu, (kit yo mo keken me lunyu peko). Pe myero i mwome ka timo gin mukene. Tem me nwoyo lok ma ibedo ka titone pi tyen mapol nio wang ma kit moni ma itye ka lunyu ki peko ni ogik. Ber me timo man tyen mapol kit macalo itwero. Gin maber ma aa ki i lakit kacoke me le-ne ki lok ni bino inge bolo par me peko. Cwiny me weko par yabo yo me tam mabeco ki tic maber nikato munongo cwinyi peya oare ikom gin mubedo ka yelo cwinyi.\nIkare me giko kacoke me le-ne ki lok, makato ka ce onongo ibedo ka lok ikom lok ma tek boti, kwany kare mo manok me dwoko tami ikom gin mo ma itye ka yube pire, onyo dwok tami ikom lok mayot mape turu cwinyi, labole, tamo nying luremi mogo, onyo kit cam ango mayomo cwinyi, onyo kit wi cere mogo ma imaro neno ne. Man konyo me weko ibedo agonya ikare ma itye ka lokke nia ki i latit lok nidok i lawiny lok onyo me cito ka tiyo tic mukene.\nWek ngat acel acel owiny maber me tito lok ma icwinye, myero wuye ikinwu ni lok ma wuloko ikin wu pe dok wubiloko ne bot ngat mukene lacen. Omyero bene wuniang ni kongo ki yat balo yo maber me lunyu peko.\nTwero bene tic maber kace giyubo dul kacoke matino ma dano twero le-ne ki lok i kingi. (I kacoke me Le-ne ki Lok walwongo man ni "Lumi Kony") Ngat acel acel gimine cawa marom rom me lok manongo jo mukene gitye ka winyo lok.\nNgat acel ki ikin dano me dul man bedo latela pi konyo dano miyo tam ikom cawa adi ma myero ngat acel acel oter me lok, anga ma bicako lok, kit meno cito kwede anyim. Kace dano acel acel otyeko tic ki kere ne macalo lalok, wutwero giko kacoke kun ngat man nongo kare me waco gin ango ma en emaro i kacoke meno onyo gin ango ma en etye ka mito ne.\nKacoke me Dul Kony, twero lwongo kacoke gi tyen makit gin gumoko kwede ikingi. Dul man twero bedo dul pa lurem, onyo lutic, onyo luwoti me kin gang, onyo dano makit kwo-gi ki tam gi cok cok. Nywako lok ki dano ikom gin ma jwi dano ngeyo miyo dano bedo agonya niloko gin ma cwiny gi mito lok iye. Lapore madong tye obedo, dul pa mon, dul pa co, dul pa lunyodo, dul pa bulu, dul pa lutic, dul pa kit kaka moni nyo dul pa ludini, dul pa lungolo, dul pa ludiro me goyo cal ki dul mukene mapat pat.\nYo maber me miyo ngec pi kacoke me le-ne ki lok en aye me tito ki luremi pi kit kacoke man. Kace dano odoko pol tutwal, gitwero poko iye ci gicako dul me aryo ne-ki yero latela me dul manyeni cut. Dano ma romo aboro twero bedo wel maber pi dul acel, ento gin ducu twero tic maber kadi bed dul dano ne nok nyo dwong.\nKacoke me Dul Kony ber pi dano ma kitgi acel nyo ma kwo gi rom rom weko gitwero lok ikom gin ma mako kwo gi ki gin ango ma weko gimaro bedo i dul gi ni. Kit dul kony man bene myero me lok ikom gin matek matye, ma gitamo ni dano kono guniang iye, gen ma gitye kwede pi dano ma idul gi ki gin ma gimito timo ne pi dul meno.\nMe labole, i dul pa mon, dako acel acel tito tame ikom gin ango ma en maro ikom bedo dako, gin ango mubedo tek pi bedo dako, gin ango ma en mito ni co guniang ikom mon, yo ango ma en mito ni kwo pa mon oyube kwede, ki yo ango ma en mito rwate kwede ki mon luwote.\nKA IMITO PWONYE MUKENE\nKace itemo Le-ne ki lok, ma imito mede anyim ki pwonye mukene iromo cwalo lok i opic madit me "Lwodo Le-ne Ki Lok" (Re-evaluation Counseling Office) (nen i agiki me buk man, ibinongo nama me cim), ci ipeny kace tye dano mo ma la mema me dul man matye bedo cok kwedi. Itwero bene penyo pi buk mogo. Buk mogo mabeco ma itwero cako kwano gi ene:\nThe Human Side of Human Beings (the theory of RC), $4.00 (U.S.)\nThe Fundamentals of Co-Counseling Manual (the beginning practice of RC), $2.00 (U.S.)\nThe Art of Listening (an introductory talk about RC), $2.00 (U.S.)\nAn Introduction to Co-Counseling (a very short description of RC), $1.00 (U.S.)\nThe Human Situation (essays on different topics), $6.00 (U.S.)\nPresent Time (a general journal published four times a year), $4.00 (U.S.)\nTep me video ki tep me radio bene tye. (Gitye i leb munu, ento watye bene ki kit video mapat pat malube ki lobo moni, ki lok akwana ma gityeko goyo ne malube ki tep me video moni.) Dano ma i opic twero titi mene maber me cako ne kwede.\nKace pe itwero wilo buk magi, tit i opic kun ipenyo kace opic ma miyo kony twero culu pi buk ma imito me konyi cako kacoke me pwonye man.\nKace itye ka mito pwonye mukene i kom kit me Le-ne ki lok dok ingeyo dano mukene ma bene gitye ka mito pwonye man, watwero cwalo lapwony mo bino i kacoke wu onyo wakelo ngat acel ikin wu obin i kacoke me pwonye ma wan wayubu.\nTye lok mukene malube ki kacoke me Le-ne ki Lok matye i kompiuta, "i leb munu" (RC web site on the Internet), matye ki lok mapol wa ki lok angeya bene. Kace itye i kabedo mapeya gucako pwonye me Le-ne ki Lok ce itwero kubu kompiuta ni i Intanet, ibinongo ka kwan man i (web site) matwero konyi.\nJo ma gitiyo ki diro me Le-ne ki Lok ginongo konyo gi i kit me tamo lok, medo gene bene i kin dano, weko i twero cung pi gin ma atir dok inongo ni i winyo maber i kwo nikato mapeya i pwonye i lakit diro man. Lu-Le-ne ki Lok nino ducu ryeko gi mede ma nongo gitiyo ki diro man dok gitiyo ki diro man iyo ma lamal. Gipwonyo jo mukene ki kit me Le-ne ki Lok dok gipwonyo dano mukene ni me pwonyo luwot gi bene. Ma ibinongo ni ikabedo mukene lwak dano mapol gitye ka tic ki yo me Le-ne ki Lok, pwonye i dul mapatpat, nongo pwonye ki bot luwotgi, ki konye, ki cuku cwiny, i kingi keken gi.\nWatye ki karatac ma mogo buk ma gigoyo i leb mapat pat pyeradek, ma jo ma lu mema me Le-ne ki Lok me wilobo ducu aye gucoyo ikom lok malube ki tic ki diro me Le-ni ki Lok. Lok ma mako dano me mwaka mapatpat, jo ma gua kama pat pat, ki kit piny matye.\nTye cik mogo ma myero gilub i kin dano ma konyo lu memba ma gin Lu-Le-ne ki Lok bedo ki ngec ki gwoko jami iyo mupore.\nAcholi/Luo Translation of How to Begin "Re-evaluation Counseling"\nCopyright © 1996, 2001 by Rational Island Publishers.


Lega pa Anna Nyuto Niyene | Niye me Ada\nDUL ME ABICEL\nEn Olego ki Cwinye Ducu Bot Lubanga\n1, 2. (a) Pingo cwiny Anna onongo pe yom ka tye ka yubbe pi wotgi? (b) Ngo ma watwero pwonyone ki i lok kom Anna?\nANNA oketo kome i yubbe pi wotgi wek okwany tamme woko ki i kom pekkine. Onongo myero obed kare me yomcwiny; cware, Elkana, kare ducu onongo tero jo me ode ducu i wot man ma bedo mwaka ki mwaka pi woro Lubanga i kema ma tye i Cilo. Jehovah onongo mito ni kare ma kit magi obed me yomcwiny. (Kwan Nwoyo Cik 16:15.) Dok ngene kene ni Anna, cakke ki i tinone onongo maro kare me kwer magi. Ento jamine onongo olokke bote i mwaka ma okato ma pe bor.\n2 En obedo ki mot me bedo ki laco ma mare. Ento, Elkana onongo tye ki dako mukene. Nyinge Penina, en onongo nen calo tye ki miti me miyo kwo pa Anna me bedo matek. Penina otamo i kom yo me weko kwer ma bedo mwaka ki mwaka-ni me doko twon arem cwiny madit bot Anna. I yo ango? Ki dok, niye pa Anna i kom Jehovah okonye nining me lweny ki peko mo matek ma nen calo pe kanye? Ka itye ka kemme ki peko mo ma rwenyo yomcwiny i kwoni, ci lok pa Anna romo cuko cwinyi.\n“Cwinyi Cwer Pingo?”\n3, 4. Pekki aryo madongo ango ma Anna obedo kwede, dok pingo peko acel acel obedo twon ayela?\n3 Baibul nyuto peko aryo madongo i kwo pa Anna. En onongo pe twero timo gin mo ma konyo me cobo peko me acel, ento me aryone-ni aye dong ma kulu. Mukwongo, gin onongo gitye mon nyek, dok nyeke onongo dage mada. Me aryo, en onongo pe nywal. Peko me aryone-ni tek tutwal bot dako mo keken ma mito nywal; ento i kare pa Anna-gi ca, peko-ni onongo lit mukato kare. Luot acel acel onongo gijenge i kom lutinogi me kubo nyinggi wek pe orweny. Bedo lalur onongo kineno calo gin me lewic mada.\n4 Anna onongo romo kanyo lewic meno mot kono pe pi Penina. Coko mon mapol onongo pe obedo kit maber me kwo. Nyeko, daa, ki abarwic onongo dwong ata. Tim meno onongo pat ata ki cik me nyomo ngat acel keken ma Lubanga oketo i poto me Eden. (Acak. 2:24) Baibul nyuto rac pa coko mon, dok gin ma otimme i ot pa Elkana tye calo labol acel ma nyuto rac pa kwo ma kit meno.\n5. Pingo Penina onongo mito ni Anna oden can, dok en otono cwiny Anna nining?\n5 Elkana onongo maro Anna loyo Penina. Lok me tekwaro pa Lujudaya nyuto ni en onyomo Anna mukwongo ka dong onyomo Penina i nge mwaka mo lacen. Kadi bed kit meno, Penina, ma onongo nyek tutwal i kom Anna-ni, onongo yo mapol me twenyo nyeke malit. Gin madit ma Penina onongo loyo iye Anna aye obedo kero me nywal. Penina obedo ka kette kene ni pire tek tutwal pien obedo ka nywalo lutino mapol ma gilubbe aluba. Ma ka paro pi peko pa Anna ki kweyo cwinye pi canne, Penina otiyo kwede aye doki. Baibul wacci Penina obedo ka ngeto i Anna marac “ki cwero cwinye.” (1 Cam. 1:6) Penina onongo timo akaka. Onongo mito tono cwiny Anna, ma bene otono-ni.\nLur pa Anna okelo par madit bote, dok Penina ocwako mac wek Anna owiny marac adada\n6, 7. (a) Kadi bed Elkana otemme me kweyo cwiny Anna, pingo Anna oromo bedo ni pe otitte gin mutimme ducu? (b) Lur pa Anna–ni onongo mono nyuto ni cwiny Jehovah cwer i kome? Tit kong. (Nen lok ma tye i tere piny.)\n6 Kare ma orwatte tutwal bot Penina me cwero cwiny Anna nen calo obedo i kare me wot i woro ma bedo mwaka ki mwaka i Cilo. Elkana omiyo dul ringo me atyera bot Jehovah bot lutino mapol pa Penina—“awobene ki anyirane ducu.” Anna ma latinne mo pe-ni, kimiye mere dul acel ci otum. Penina otugi kato i kom Anna kun poyo wiye i kom lurne-ni ma omiyo Anna oero koko ma miti me cam bene orweny woko ki i doge. Elkana oneno ka maleng ni dakone me amara Anna iye pe yom dok pe tye ka cam, ci otemo kweyo cwinye. Openyo ni “Anna, ikok pingo? Pingo pe icamo? Cwinyi cwer pingo? An pe ayomo cwinyi makato awobe apar?”—1 Cam. 1:4-8.\n7 Elkana oniang kakare ni cwercwiny Anna-ni kubbe ki bedone labongo nywal. Dok Anna i ada otero lokke me mar-ri calo gin maber. * Ento Elkana pe oloko i kom lok anywar pa Penina-ni; kadi wa Baibul bene pe waco ni Anna otitte lokke. Gwok nyo oneno ni doto Penina dok biywayo moro ki lakarakidi i kome. Elkana tika onongo twero cobo lok meno? Mono adegadega pa Penina pe bimedde ameda, dok lutino ki lutic pa dako ma lebe kec-ci pe gibidonyo iye? Anna onongo dong winyo calo latin kic i gang ma mege.\nI kare ma kibedo ka tere marac ki paco, Anna olokke bot Jehovah pi nongo kwe cwiny\n8. Ka itye ka kemme ki ngolo kop alenga ki nyeko ming ming, pingo ber me ngeyo ni Jehovah obedo Lubanga ma ngolo kop atir?\n8 Kono Elkana onongo ngeyo lok alany pa Penina onyo pe, ento Lubanga Jehovah onenogi ducu. Lokke nyuto ni ongeyo jami ducu, ma man tye calo lok ma ciko ngat mo keken ma maro nyeko ki adegadega mingo mingo. Ki tungcel, jo ma maro kuc, calo Anna gitwero bedo ki kwe cwiny me ngeyo ni Lubanga ma ngolo kop atir biyubo jami ducu maraco doko maber i karene ki dok i yo ma en ngeyo. (Kwan Nwoyo Cik 32:4.) Gwok nyo Anna ongeyo meno, pien en olokke bot Jehovah pi nongo kony.\n“Wange Odoko Leng”\n9. Pwony ango ma wanongo ki bot Anna pe me kwero cito i Cilo kadi bed onongo ngeyo kit ma nyeke timme kwede?\n9 Kwar piny ma piny dong cok ruu, wiciwici onongo oketo jo me odi woko. Dano ducu onongo gitye ka yubbe pi wot, kadi wa lutino. Wot me cito Cilo onongo miyo giwoto mairo 20 kun gingolo lobo Epraim ma obedo cere cere nyo tur. * Wot ki tyen onongo tero nino acel nyo aryo. Anna onongo ngeyo kit ma nyeke timme kwede. Ento Anna pe odong gang. En onyuto lanen maber pi luwor Lubanga wa i kare-ni. Pe ber me weko tim marac pa jo mukene me gengowa ki woro Lubanga. Ka waweko ogengowa, ci wabikeng mot mabeco ma myero ojingwa me kanyo peko moni-ni.\n10, 11. (a) Pingo Anna ocito i kema me woro Lubanga oyotoyot? (b) Anna oloko lok ma tye i cwinye bot Wonne me polo i lega nining?\n10 I nge wot pi kare malac i yo ma ogone i kin godi, luot-ti onongo dong gicok o i Cilo. Oo ma gineno boma meno tye olede i wi cere kun cere mukene maboco orume i dyere. Ma gicok o, Anna myero obed ni otamo matek tutwal i kom gin ma ebilego ki bot Jehovah. I kare ma guo, luot-ti gucamo kacel. Anna oa woko ki i kingi oyotoyot ci ocito wa i kema me woro Jehovah. Lalamdog Madit Eli onongo tye obedo i dog kema. Tam pa Anna onongo ocung i kom Lubangane. I kema kany, en onongo tye ki gen ni kibiwinye. Ka ngat mo onongo pe twero niang pekone maber, Wonne me polo gire onongo twero niang. Litte ocako remo cwinye, ci ocako koko.\n11 I kare ma Anna tye ka koko kun cwako ume, kome ocako yenge, ci ocako loko arem ma tye i cwinye laling ling bot Jehovah ma del doge keken aye yenge. En olego pi kare malac, kun tito lok ducu ma tye i cwinye bot Wonne. En pe openyo Lubanga me cobo mitine madit me nywalo latin keken. Anna pe onongo mito nongo mot keken ki bot Lubanga, en bene onongo mito miyo gin ma en twero miyone. Pi meno, en okwonge, kun waco ni ka enongo latin laco, ci ebijalo latin meno me tiyo tic pa Jehovah pi kare me kwone ducu.—1 Cam. 1:9-11.\n12. Kit ma lanen pa Anna nyuto kwede, ngo ma omyero obed i wiwa ka odok i lok kom lega?\n12 Dong, Anna onyuto lanen maber bot lutic ducu pa Lubanga i lok kom lega. Jehovah mito ni jone ducu gubed agonya me loko lok ducu ma tye i cwinygi labongo lworo kit macalo latin ma genne loko ki lanywalle me amara. (Kwan Jabuli 62:8; 1 Jo Tecalonika 5:17.) Lakwena Petero otiyo ki cwiny maleng me coyo lok man me kwe cwiny ma kwako lega bot Jehovah ni: “Wuket parwu ducu i kome, pien en tamo piwu.”—1 Pet. 5:7.\n13, 14. (a) Eli oniang marac i kom Anna nining? (b) Kit ma Anna odok kwede i lok pa Eli nyuto lanen maber me niye nining?\n13 Dano pe ginyuto niango ki kica calo Jehovah. Ka Anna tye ka lega kun woto ki koko, dwan mo dok opoyo kome. Meno onongo obedo Eli, lalamdog madit, ma obedo ka neno en. En owacci: “Ibimer pi kare ma rom mene? Juk mero ki kongo vinoni-ni woko.” Eli oneno yenge pa del dog Anna, cwako ume, ki kit ma kome otonge kwede. Ma ka penye gin marac, en ongolo macek ni Anna omer amera.—1 Cam. 1:12-14.\n14 Anna owinyo malit adada me rwatte dok ki koko ma tere pe ma kimuko i kome, i kare me arem cwiny ma kit meno—kun dok a ki bot dano ma tye i rwom me aworo-gu! Kadi bed kit meno, en dok aye onyuto lanen maber me niye. En pe oweko bal pa dano lawote me doko ariya me woro Jehovah. En ogamo Eli ki woro kun tito pekone bote. Gwok nyo Eli ongeyo ni etimo rac, ci ogamo ki dwan me mwolo ni: “Wot ki kuc. Lubanga pa Icrael myero oye legani ma ikelo bote-ni.”—1 Cam. 1:15-17.\n15, 16. (a) Lega ma Anna olego kun loko lok ducu ma tye i cwinye bot Jehovah kacel ki wore i kemane omiyo en owinyo nining? (b) Wan watwero lubo lanen pa Anna nining ka watye ka lweny ki turcwiny?\n15 Adwogine obedo ningo bot Anna i nge loko lok ducu ma tye i cwinye bot Jehovah kacel ki wore i kemane? Ginacoya waco ni: “Ka okato ocito woko, ocako cam, ci wange odoko leng.” (1 Cam. 1:18) I Baibol pa Katoli, kany kwanne ni: “Ci tur nyime pe dok orung.” Yamo ocako kuto Anna. En onongo dong ocibo yec mapek me par ma en tye kwede i wi ngat matek loye mabor ata, ma obedo Wonne me polo. (Kwan Jabuli 55:22.) Tika tye kit peko mo makato tekone? Pe—kadi wa acel!\n16 Ka wawinyo ni turcwiny onurowa adada, ci ber me lubo lanen pa Anna me loko lok ducu ma tye i cwinywa bot ngat ma Baibul waco ni ‘gamo lega-gu ducu.’ (Jab. 65:2) Ka walego kumeno ki niye, ci wan bene wabinongo ni “kuc pa Lubanga ma kato ngec pa jo ducu” rwenyo cwer cwinywa woko.—Pil. 4:6, 7.\n“Got mo Pe ma Rom ki Lubangawa”\n17, 18. (a) Elkana ocwako kwonge pa Anna nining? (b) Yo pa Penina me nywaro Anna oket nining?\n17 I odikone, Anna odwogo cen i kema me woro ki Elkana. En nen calo owacce gin ma en olego kacel ki kwongene, pien Cik pa Moses waco ni laco tye ki twero me gonyo kwonge ma dakone okwongo labongo penyo tamme. (Wel 30:10-15) Ento laco ma lagen man pe otimo meno. Ma ka meno, en ki Anna guworo Jehovah kacel i kema me woro ma peya guilo wot me dok paco.\n18 I kare mene ma Penina ongeyo kwede ni yone me nywaro Anna dong oket? Ginacoya pe waco, ento lok ma kicoyo ni “ci wange odoko leng” nyuto ni cwiny Anna odoko yom cakke i kare meno. Kadi bed ningo, Penina ongeyo ni tic ki leb mabit-ti pe dong okonye ki gin mo. Baibul pe dong oloko i kome matwal.\n19. Mot ango ma Anna onongo, dok en onyuto nining ni engeyo ka ma mot meno oa ki iye?\n19 I nge dwe mogo, pye pa wi Anna-ni onyak odoko twon yomcwiny madit. En ogamo iye! I kare me yomcwinye, wi Anna pe owil kadi kicel ka ma mot meno oa ki iye. I kare ma kinywalo awobi-ni, en ocako nyinge ni Camuel, ma tyene ni “Nying Lubanga” ma nen calo kubbe ki lwongo nying Lubanga, ma Anna olwongo. I mwaka meno, en pe owoto ki Elkana ki jo me pacone me cito i Cilo. En obedo paco ki latinne pi mwaki adek, nio wa i kare ma dong gigengo ki i cak. Ci ocako yubbe me nongo kero pi nino ma gibipokke ki wode me amara-ni.\n20. Anna ki Elkana gucobbe cikke ma gucikke kwede bot Jehovah nining?\n20 Pokkegi myero obed ni pe obedo yot. Ngene kene ni Anna onongo ngeyo maber ni kibigwoko Camuel maber i Cilo, nyo gwok mon ma gitiyo i kema me woro ca aye gibigwokke. Kadi bed kit meno, en onongo pud tidi, dok kodi mego ango ma cwinye pe mito bedo ki latinne? Ento, Anna ki Elkana gukelo awobi-ni ki yomcwiny labongo koko mo. Gutyero mot i ot pa Lubanga, ci gumiyo Camuel bot Eli, kun gipoyo wiye i kom kwonge ma Anna okwonge kwede mwaki ma okato angec.\nAnna odoko twon mot madit bot wode Camuel\n21. Lega pa Anna bot Jehovah onyuto tut pa niyene nining? (Nen bok ma tye i pot karatac man.)\n21 Ci Anna olego lega mo ma Lubanga oneno ni porre me aketa i Ginacoya. Ka ikwano lokke ma kicoyo i 1 Camuel 2:1-10, ci ibiniang tut pa niyene. En opako Jehovah pi tekone me aura, me keto awaka pa luwaka, me miyo mot bot jo ma kidiyogi, ki me giko kwo nyo me larone ki i to. En opako Wonne pi lengone, ngolo kop atir-re, ki bedo lagen. Omiyo Anna obedo ki tyen lok me wacci: “Got mo pe ma rom ki Lubangawa.” Jehovah genne adada dok pe lokke, obedo ka gwokke pa jo ducu ma kiuno dok kidiyogi ma gilokke bote pi nongo kony.\n22, 23. (a) Pingo watwero bedo labongo akalakala ni Camuel odongo kun ngeyo ni lunywalle mare? (b) Jehovah omedde ki miyo mot bot Anna nining?\n22 Camuel ma onongo pud tidi obedo ki mot me bedo ki mego ma opong ki niye i kom Jehovah. Kadi bed pe gubedo kacel, ento en pe obedo kic kic ma winyo ni wi mine owil woko i kome. Mwaka ki mwaka, Anna onongo bino i Cilo, kelle bongo pi ticce i kema me woro. Wang uci acel acel ma okwoyo onongo tye calo lanyut me marre pi wode. (Kwan 1 Camuel 2:19.) Watwero goyo calle i wiwa ka en tye ka ruko bongo manyen-ni i kom awobi-ni, kun yweyo ki cinge, neno kit ma omake kwede, dok loko ki mwolo me cuko cwinye. Camuel obedo ki mot madit me bedo ki mego ma kit meno, dok i kare ma odongo, en obedo twon mot madit bot lunywalle ki jo Icrael ducu.\n23 Dok wic bene pe owil i kom Anna, Jehovah omiye mot me nywal, en onywalo awobe abic mukene bot Elkana. (1 Cam. 2:21) Mot madit ma Anna myero obed ni onongo tye kwede obedo wat matek ma obedo i kin en ki Wonne, Jehovah, ma obedo ka dongo medde ameda mwaka ki mwaka. Walego ni gin acel-li otimme i komi, ka itye ka lubo niye pa Anna.\nLega Aryo ma Pigi Tego\nLega aryo pa Anna ma kicoyogi i 1 Camuel 1:11 ki 2:1-10, gitye ki lok mogo ma pigi tego mada. Kong wanenu mogo manok:\nAnna olego legane me acel bot “Rwot [Jehovah] me mony.” En aye obedo ngat me acel ma kicoyo i Baibul ma okwongo tic ki lwongo man. Lwongo ma kit man tye tyen 285 i leb ma kikwongo coyo iye Baibul dok nyuto twero ma Lubanga tye kwede i kom mony mapol ata ma gubedo awobene me cwiny.\nNiang ni Anna pe olego legane me aryo i kare ma onywalo awobine, ento i kare ma en ki Elkana gutero latin meno me tic pi Lubanga i Cilo. Pi meno, yomcwiny madit pa Anna pe obedo i twoyo dog nyeke ki lewic, ento pi mot ma en onongo ki bot Jehovah.\nLok pa Anna i kom “lakerre ma giwiro” kitero ni obedo lok pa lanebi. En lok acel-li aye kicoyo ni “meciya,” dok Anna aye obedo ngat me acel ma kicoyo i Baibul me tic ki lwongo meno me lok i kom Kabaka ma kiwiro ma onongo tye ka bino i anyim.—1 Cam. 2:10.\nI nge mwaki ma romo 1,000, Maliam, ma obedo min Yecu-ni, oloko lok ma cal ki pa Anna-ni i lokke me pako Jehovah.—Luka 1:46-55. (Nen pot karatac 151.)\n^ para. 7 Kadi bed Baibul waco ni Jehovah ‘otweyo i Anna omiyo pe nywal,’ ento pe tye gin mo keken ma nyuto ni cwiny Lubanga ocwer i kom dako man ma lagen dok mwol-li. (1 Cam. 1:5) Kare mukene Baibul waco gin ma Lubanga oye ni otimme pi kare mo calo en ma otimo.\n^ para. 9 Wel mairo-ni cung i kom ngec ni Rama, ma obedo boma pa Elkana, aye obedo kabedo ma kilwongo ni Arimataya i kare pa Yecu.\nAnna onyuto niye nining kadi bed kiune?\nLega pa Anna nyuto niyene nining?\nPingo Jehovah tero luticce calo Anna macalo jo ma pigi tek?\nI yo ango ma imito ni ilub lanen me niye pa Anna?\nNywakki Nywakki En Olego ki Cwinye Ducu Bot Lubanga


Tic Pa Lukwena 23 ACO85 - Paulo ociko waŋe i kom - Bible Search\nTic Pa Lukwena 22 Tic Pa Lukwena 24\nTic Pa Lukwena 23\n1Paulo ociko waŋe i kom lumemba me Lukiko mucokke ci owacci, “Utmego, an abedo ma cwinya leŋ i nyim Lubaŋa nio wa i kare man.” 2Ka owaco man, Anania, ajwaka madit, ociko jo ma gucuŋ ka ŋet Paulo ni gudoŋ doge. 3- Paulo owaco bote ni, “Lubaŋa bene bidoŋi, in kor ot ma gipuyu matar-ri! In ibedo ka ŋolla kop i te cik, dok iciko ni gidoŋa laboŋo lubo cik?” 4Jo ma gucuŋ ka ŋete guwacci, “In iyeto ajwaka madit pa Lubaŋa?” 5- Paulo ogamo ni, “Utmego, pe onoŋo aŋeyo ni en ajwaka madit; pien gicoyo ni, ‘Pe ilok marac i kom ladit ma loyo lwak.’ ”\n6- Ento ka Paulo oniaŋ ni dul acel i kingi Lucadukayo ki dul mukene i kingi Luparicayo, ci odaŋŋe i lukiko ni, “Utmego, an Laparicayo, wod pa Luparicayo. Lok opoto i koma pi geno cer pa jo muto.” 7Ka owaco lok man, pyem opoto i kin Luparicayo ki Lucadukayo, nio ka Lukiko iye opokke woko. 8- Pien Lucadukayo giwaco ni cer pa jo muto pe, kadi lamalaika, kadi cwiny mo; ento Luparicayo giye ducu. 9Ka pyem omedde matek, lupwonycik ma i dul pa Luparicayo gutwarre malo ka guwaco ni, “Pe wanoŋo kop mo ma dano-ni, obalo. Ka cwiny nyo lamalaika aye oloko kwede, ci timo aŋo?” 10Ka pyem otedde magwa, kapten olworo ni gibiyeco Paulo woko atata, ka ociko lumony ni gulor piny gukwanye woko ki i kingi ki tek, gukete i gogo.\n11Orwone dyewor, Rwot ocuŋ ka ŋet Paulo, owacce ni, “Di cwinyi. Macalo ibedo ka tito lok i koma i Jerucalem, kit meno bene myero ibed cadenna bene wa i Roma.”\nGiyubo lok me neko Paulo\n12Ka piny oru, Lujudaya gutudo doggi kacel kun gikwoŋo ni pe gibicamo cam kadi wa mato pii nio ka gineko Paulo. 13Onoŋo tye jo makato pyeraŋwen ma gukwoŋo kwoŋ kit meno. 14Ka gucito bot ajwagi madito ki ludoŋo guwacci, “Wan watyeko kwoŋŋe matek ma watweyo ni pe wabibilo cam mo nio ka waneko Paulo. 15Pi meno wun ki Lukiko wucwal lok kombeddi bot kapten wek okele piny botwu macalo wubicito ka ŋiyo kop i kome kikore. Noŋo wan wayubbe me neke ma peya oo botwu.”\n16Ento okeyo Paulo owinyo kit ma gikiye kwede, ci ocito odonyo i gogo otito ki Paulo. 17Paulo olwoŋo ladit mony acel lalo dano miya, owacce ni, “Ter awobi man bot kapten. En tye ki lok mo ma mito tito bote.” 18Otere bot kapten ci owacce ni, “Paulo ma lamabuc-ci olwoŋa ci olega ni akel awobi man boti, pien tye ki lok mo ma mito tito boti.” 19Kapten omako ciŋe, otere cen i muŋ ka openye ni, “Gin aŋo ma onoŋo imito tito bota?” 20Ogamo ni, “Lujudaya guyubbe me penyi wek iter Paulo botgi i Lukiko, ma nen calo gimito ni gimed penyo lok i kome wek guniaŋ iye maber. 21Ento pe iye legagi, pien dano makato pyeraŋwen gubuto ka kiye. Gukwoŋŋe ni pe gibicamo gin mo kadi mato pii nio ka gineko Paulo. Kombeddi doŋ guyubbe, gikuro cik ma a ki boti.” 22Kapten ocwalo awobi-nu kun cike ni, “Pe dok itit bot ŋat mo ni itito lok man bota.”\nGicwalo Paulo bot Pelici ma laloyo\n23Ci olwoŋo lumony aryo ma lulo dano miya miya, owaco botgi ni, “Wuyubbe i kin cawa adek me dyewor ki askari miya aryo, ki wegi aguragura pyerabiro, ki wegi toŋ miya aryo wek gucit Cecaria. 24Dok inoŋ aguragura bene pi Paulo wek oriŋ kwede wek itere ki kuc bot Pelici laloyo.” 25Ci ocoyo waraga ma kwanne kit man:\n26“An Kalaudio Licia amoto in Laloyo Maber Pelici. 27Laco man Lujudaya aye gumako, onoŋo doŋ gicok neke woko, ka acito botgi ki lumony alare ki i ciŋgi, pien onoŋo aniaŋ ni en Laroma. 28Pi mito niaŋ i kom lok ma gidote iye atere i Lukikogi. 29Ci anoŋo ni gidote ki adot ma dok i kom cikgi, pe onoŋo tye lok mo ma romo ŋolo kop me to iye i kome, kadi mabuc bene. 30Ka gikwilla lok ni tye dano ma gitye ka kiyo laco man, acwale woko oyot kun aciko ludote-gu gutit adotgi ma i kome i nyimi.”\n31Lumony gutero Paulo kit ma gicikogi kwede. Gukwanye dyewor gutere wa i Antipatric. 32Orwone gudwogo i gogo, kun giweko wegi aguragura gumedde ki wot kwede. 33Ka guo Cecaria gumiyo waraga bot laloyo, ka gutero Paulo bene i nyime. 34I kare ma laloyo doŋ okwano waraga, openye ni en oa i lobo mene. Ka oniaŋ ni oa i lobo Cilicia, 35ci owacci, “Abiwinyo lokki ka ludoti guo.” Ociko ni gigwoke i ot madit pa Kerode


2 Luker 18 ACO85 - I mwaka me adek me loc pa Kocea wod - Bible Search\n2 Luker 17 2 Luker 19\n2 Luker 18\n(2 Tek 29.1-2)\n1I mwaka me adek me loc pa Kocea wod pa Ela kabaka me Icrael, en aye Kejekia wod pa Akaj kabaka me Juda ocako iye loc. 2Ocamo ker ma mwaka me ditte pyeraryo wiye abic, ci obedo ka loc pi mwaka pyeraryo wiye aboŋwen ki i Jerucalem. Nyiŋ minne Abi, ma nya pa Jekaria. 3Kejekia obedo ka tiyo gin ma nen atir i wag Rwot kun lubo gin ducu ma yam kwarone Daudi otiyo. 4-Omuko lwak waŋ jogi ma i wi godi, oturo wir jogi-gu ducu, ka otoŋo yadi ma gicomo pi woro jok ma dako ma gilwogo Acera woko, ka dok oŋido twol mola ma yam Moses otiyo-ni, pien nio wa i kare meno onoŋo jo Icrael gubedo ka waŋo odok eceta pi worone. Yam gilwogo ni Nekucitan. 5En obedo ka geno Rwot, Lubaŋa me Icrael, mumiyo pe gatti mo onen ma rom ki en ki i kin luker me Juda ducu ma gulubo geye, kadi wa i kin luker ma gukwogo nyime bene. 6Omoko i kom Rwot matek; pe obwoto lubo kor Rwot, ento obedo ka lubo cik ducu ma yam Rwot ociko ki Moses. 7Rwot bene yam tye kwede; wa ka ma cito iye ducu, en noŋo iye gum. En ocako jemo woko i kom kabaka me Aciria, okwero bedo i te locce. 8Olwenyo ki jo Piliciti nto wa i Gaja ki lobo ma i ŋete; oloyogi i kabedogi ducu, cakke ki i kom lubele pa lukur-piny nio kwede wa i gaŋi ma girumo ki cel gogo.\nCamaria opoto i cio jo Aciria\n9I mwaka me aŋwen me loc pa Kejekia, ma en aye mwaka me abirone me loc pa Kocea wod pa Ela kabaka me Icrael, Calmanecer kabaka me Aciria obino ka lweny i kom Camaria ci orumo woko ki monnye. 10Oloyo ma onoŋo mwaka adek okato. I mwaka me abicel me loc pa Kejekia, ma en aye mwaka me aboŋwenne me loc pa Kocea kabaka me Icrael, en aye giloyo kwede gaŋ Camaria. 11Kabaka me Aciria otero jo Icrael i opii wa i Aciria, ci oketogi i Kala, ki i ŋet Kabor, ma en aye kulu ma i Gojan, ki i gaŋi pa jo Medi, 12pien gukwero woro dog Rwot Lubaŋagi, ento gukalo wi gicikkene, kacel ki lok ducu ma yam Moses ma latic pa Rwot ocikogi kwede; pe guwinyo kadi ki woro doge.\n(2 Tek 32.1-19; Ic 36.1-22)\n13I mwaka me apar wiye aŋwen me loc pa kabaka Kejekia en aye Cenakerib kabaka me Aciria obino kwede ka lweny i kom gaŋi ducu me Juda ma girumogi ki cel gogo, ci omayogi ducu. 14Kejekia kabaka me Juda ocwalo kwena bot kabaka me Aciria wa i Lakic kun wacci, “An atimo bal; dok cen, wek lweny i koma obedi, gin ducu ma ibiŋolo i wi ya abiculone.” Kabaka me Aciria oŋolo i wi Kejekia kabaka me Juda wel me ryal ma romo talanta miya adek, ki jabu ma romo talanta pyeradek. 15Kejekia ocako miye ryal ducu ma onoŋo i ot pa Rwot, ki i ot kano lim ma i ot pa kabaka. 16I kare meno Kejekia omuko jabu woko ducu ma yam gimwono i kom kika me ot pa Rwot, ki jabu ma yam en Kejekia kabaka me Juda omwono kwede okar me doggola, ci otino omiyo bot kabaka me Aciria. 17Kabaka me Aciria ocwalo ludito wi monnye ma gilwoŋo Tartan, Larabcaric ki Larabcake ki mony madit ma gua ki Lakic gucito Jerucalem. Gucako mol gucito wa i Jerucalem. Ka guo kunnu, gucito gucuŋ i ŋet yo pii ma mol a ki i joro ma malo, i yo gudo ma woto i poto pa Lalwok-boŋo. 18Ka gulwoŋo kabaka, ci Eliakim wod pa Ilkia aye obino botgi, ma en aye ladit ma loyo jami ma i ot pa kabaka, kacel ki Cebna ma karan, ki Joa wod pa Acap, laco lok matimme.\n19Larabcake owaco botgi ni. “Wuwac bot Kejekia ni, ‘Kabaka madit, kabaka me Aciria, owaco kuman ni, In ijeŋo genni i kom gin aŋo? 20In itamo ni lok dog noŋo bedo rom ki ryeko me lweny ki mony madit me loyo lweny? In kombeddi ijeŋŋe i kom aŋa, mumiyo ijemo woko i koma-ni? 21Nen, kombeddi iloko Ejipt obedo odoo ma ijeŋŋe i kome, kun en lagada ma otur otyer woko, ma bituco cin dano mo ma ojeŋŋe i kome. Meno kit ma Parao kabaka me Ejipt bedo ka timo kwede jo ducu ma gijeŋŋe i kome. 22Ento ka wuwacca ni, “Wan wajeŋŋe giwa i kom Rwot ma Lubaŋawa,” pe en aye waŋ jogine ma i wi godi, ki keno tyerre ma Kejekia doŋ omukogi woko, kun waco bot jo Jerucalem ki Juda ni, “Wubiworo Lubaŋa i nyim keno tyer man ma i Jerucalem”? 23Koŋ ijeŋ gin me camme ki laditta kabaka me Aciria! An abimiyi aguragura alip aryo, ka ce in ki tuŋ boti bene itwero noŋo lubed i wigi. 24In itwero dwoko ladit me lweny acel mo cen ki i kin lutic pa laditta matinone niŋniŋ ka ce ijeŋŋe i kom Ejipt pi noŋo gadigadi lweny ki wegi aguragura? 25Dok bene itamo ni an abino ka lweny i kom kabedo man wek atyek woko, laboŋo twero pa Rwot? Wai Rwot aye ma owacca ni, Cit icilweny i kom lobo man ityek woko yo!’ ”\n26Cutcut Eliakim wod pa Ilkia, ki Cebna ki Joa guwaco bot Larabcake ni, “Walegi ilok ki wan luticci i leb Aram, pien wawinyo. Pe ibed ka lok kwedwa i leb Juda ma lwak ma gitye i wi cel bene giwinyo.” 27Ento Larabcake ogamo doggi ni, “Itamo ni rwoda ocwala ka loko lok magi bot laditwu ki botwu keken bo, pe bot lwak ma gubedo i wi cel-li bene, ma gin kacel ki wun gukemo can me camo cetgi kengi ki mato lacgi kengi?”\n28Larabcake ocun ocako daŋŋe ki dwan maloŋo i leb Juda ni, “Wuwiny lok pa kabaka madit, kabaka me Aciria! 29Kabaka owaco kuman ni, ‘Pe wuwek Kejekia obed ka bwolowu, pien en pe bitwero larowu ki i ciŋa. 30Pe wuwek Kejekia omi wujeŋŋe i kom Rwot kun wuwacci, Rwot aye bilarowa, gaŋ man pe gibimiyo i ciŋ kabaka me Aciria.’ 31Pe wubed ka winyo lok pa Kejekia; pien man aye lok ma kabaka me Aciria owaco, ni meno, ‘Wuyub lok me kuc kweda, ci wukatti woko bota; kit meno ŋat acel acel bicamo nyig olok ma i potone, ŋat acel acel bicamo nyig odurone, ki ŋat acel acel bimato pii ma i taŋine kikome; 32nio ka abiterowu wa i lobo ma rom ki mewu-ni, lobo ma ceko kai ki koŋo vino, lobo ma miyowu kwon ma tye iye poto olok-gu, lobo ma moo jeituni ki moo kic dwoŋ iye, wek wubed ma komwu yot, wek pe wubed ka to atoya, Pe wubed ka winyo lok pa Kejekia ma tye ka bwolowu kwede marac kun wacci, Rwot bilarowa. 33Tye lubaŋa pa lurok mo ma yam olaro lobone ki i ciŋ kabaka me Aciria? 34Lubaŋa pa jo Kamat ki Arpad gitye kwene kaa? Lubaŋa pa jo Ceparvaim, nyo Kena ki iya gitye kwene? Gin gularo Camaria ki i ciŋa bo? 35Lubaŋa me lobo mene ki i kin lubaŋa ducu ma gitye ki lobogi, ma yam koŋ olaro lobone ki i ciŋa mono, mumiyo wutamo ni Rwot bilaro Jerucalem ki i ciŋa-ni?’ ”\n36Ento lwak ducu guliŋ aliŋa, pe gudokke iye lok mo kadi ki acel, pien onoŋo kabaka ociko ni, “Pe wubigamo doge.” 37Eliakim wod pa Ilkia ma en aye ladit ma loyo jami ma i ot pa kabaka, kacel ki Cebna ma karan, ki Joa wod pa Acap ma laco lok matimme guyeco boŋŋigi, gucito kwede wa bot Kejekia gutitte lok ducu ma Rabcake owaco.


Ejekiel 8 ACO85 - I nino dwe abic, dwe me abicel, mwaka - Bible Search\nEjekiel 7 Ejekiel 9\nCwiny pa Lubaŋa otero Ejekiel i Jerucalem\n1I nino dwe abic, dwe me abicel, mwaka me abicel ma doŋ wabedo kwede i opii, ludoŋo me Juda onoŋo gubedo i oda gitye ka lok kweda. Cutcut tek pa Rwot Lubaŋa obino opoto i koma. 2-Aneno ci aneno gin mo ma nen calo dano. Cakke ki i pyere tuŋ piny, onoŋo nen calo mac, doŋ a i pyere dok kwede malo onoŋo ryeny aryenya calo mola. 3Ci ocwalo gin ma obedo calo ciŋ dano ci omako yer wiya otiŋa kwede malo. Doŋ i ginanyuta man Cwiny pa Lubaŋa otiŋa malo wa i kin polo ki lobo ci otera i Jerucalem. Otera i dog gaŋ ma i iye ma tye yo tuŋ acam me ot pa Lubaŋa, ka ma onoŋo cal jok mo tye iye, co ma miyo nyeko mako Lubaŋa.\n4-I kare ma atye kunnu aneno deyo pa Lubaŋa pa Icrael kit macalo onoŋo aneno kwede deyone i ginanyuta ma aneno i nota. 5Lubaŋa owacca ni, “Wod pa dano, tiŋ waŋi malo kombeddi inen yo tuŋ acam.” Atiŋo waŋa malo aneno yo tuŋ acam, ci aneno cal jok ma kelo nyeko tye cok ki keno tyer i dog gaŋ ka ma gidonyo ki iye. 6Lubaŋa dok owacca ni, “Wod pa dano, tika ineno gin ma jo Icrael gitye ka timoneni, gin me kwer madito keken wek giryema woko ki i kabedona maleŋ? Pud dok ibineno gin me kwer madit makato man ma gitimo.”\n7Dok okela i doggola me dyekal; i kare ma aneno piny, ci anene kor ot ka ma otuc. 8Ci en owacca ni, “Wod pa dano, muk kor-ot kany.” Ka amuko kom ot, ci anoŋo doggola. 9En owacca ni “Dony i ot ci inen gin me kwer me lewic ina gitye ka timone kany-nyi.” 10Kit meno adonyo i dyere ci aneno kor ot ducu gigoyo iye kit cal ducu mapatpat. Cal gin ma lak alaka piny, ki cal lee mogo ma komgi ki, keni ma gikwero, ki kit cal jogi ducu me ot pa Icrael. 11Doŋ onoŋo tye kunnu jo pyerabiro i, kom ludoŋo me ot pa Icrael ma gucuŋ i nyim cal jogi-gu, kacel ki Jajania wod pa Capan ma ocuŋ i kingi. Dano acel acel onoŋo omako atabo weerre i ciŋe, kun yito me odok eceta ma giwaŋo duny cito malo macalo pol. 12Dok en owacca ni, “Wod pa dano, tika doŋ ineno gin ma ludoŋo me ot pa Icrael gitye ka tiyone i, muŋ i colpiny ca? Gin ducu gitye ka woro jogi i kicika ma opoŋ ki cal lubaŋa-gu. Gin giloko kekengi ni, ‘Rwot pe nenowa, Rwot doŋ otyeko bwoto lobo man woko.’ ”\n13Rwot owacca ni, “Ibineno gin me kwer madito makato man ma gitimo.” 14Ci okela i doggola me dog gaŋ ma tye yo tuŋ acam me ot pa Rwot; ci anene mon gubedo kunnu gitye ka kok pi jok Tamuj.\n15Ka openya ni, “Wod pa dano, doŋ ineno gin man? Pud dok ibineno gin me kwer madito makato: magi woko.” 16Ci otera i dyekal ma tye i ot pa Rwot. Ci aneno jo ma romo pyeraryo wiye abic tye cok ki doggola me ot pa Rwot, i kin keno tyer ki ka ma gidonyo kwede i ot. Gin jo-nu guloko ŋegi i kom ot pa Rwot, kun nyimgi okemo tuŋ wokceŋ, gitye ka ryebbe piny me woro ceŋ ma tye ka tuc ki yo tuŋ wokceŋ. 17Ci en openya ni, “Wod pa dano, doŋ ineno gin man? Man mono jo me ot pa Juda gineno ni lok matidi ki botgi ka gibedo ka timo gin me kwer kany, wek gubed ka miyo tim bwami omedde onya i lobo, kun gibedo ka ŋeto cwinya jwi wek kiniga omaka doki aye? Nen kit macalo gitye ka nywara kwede i yo marac mukato kare. 18Pi meno, abitimogi ki akemo; pe abiparo pigi, dok bene kica pe bimaka i komgi, Kadi bed gukok bota kun gilego lega ki dwan maloŋo, pe abiwinyo kokogi.”


Jeremia 41 ACO85 - I dwe me abiro, Icmael el wod pa - Bible Search\nJeremia 40 Jeremia 42\nGineko Gedalia woko\n(2 Luker 25.22-25)\n1-I dwe me abiro, Icmael el wod pa Netania ma wod pa Elicama, ma ginywale i ot ker, ma en ŋat acel i kin ludito pa kabaka, obino ki jo apar bot Gedalia wod pa Akikam i Mijpa. I kare ma gitye i Mijpa ka camo cam kacel, 2cutcut Icmael ki jo apar ma guwoto kwede-ni gua gutoŋo Gedalia wod pa Akikam, ma wod pa Capan woko ki pala lucwan ci guneke woko. En aye onoŋo ŋat ma kabaka me Babilon oketo me bedo laloc me lobo-ni. 3Icmael bene oneko Lujudaya ducu ma onoŋo gitye kacel ki Gedalia i Mijpa: kadi wa askari pa jo Kaldaya ma ginoŋogi kunnu.\n4Orwone, ma pud peya ŋat mo oŋeyo pi aeko Gedalia, 5jo pyeraboro gua ki i Cekem ki Cilo ka Camaria gubino. Gubino ma gulyelo tikgi woko, guruko bene boŋŋi muyecoyec, komgi bene guŋolo woko. Gubedo ka kela gityer me moko kwoŋ ki odok eceta me atyera i ot pa Rwot. 6Icmael wod pa Netania oa ki i Mijpa obino ka rwatte kwedgi, kun woto ki koko. I kare ma en rwatte kwedgi owaco botgi ni, “Wubin wudony bot Gedalia wod pa Akikam.” 7I kare ma doŋ gubino gudonyo i gaŋ, ci Icmael wod pa Netania ki jo ma onoŋo gitye kacel kwede gunekogi woko, ci gutiŋo komgi gubolo woko i waŋ it.\n8Ento onoŋo tye jo apar i kingi ma guwaco bot Icmael ni, “Pe inekwa, watye ki naŋo, kal, moo jeituni, ki moo kic ma gikano i poto.” Ci ojukke kene pe onekogi ki luremgi ducu. 9Waŋ it ma onoŋo Icmael obolo iye kom dano ma en onekogi-ni onoŋo dit dok lac mada. En aye waŋ it ma kabaka Aca yam okwinyo me gwoko kwo pa dano ki i kom kabaka Baaca me Icrael. Icmael opoŋo waŋ it meno woko ki kom jo ma en onekogi-ni. 10Ci Icmael omako anyira pa kabaka ki jo ducu ma yam gudoŋ i Mijpa gudoko opiine, ginjo ma Nebujaradan, ladit pa lugwok kabaka, yam omiyogi I ciŋ Gedalia wod pa Akikam. Icmael wod pa Netania oterogi woko i opii kun giwoto gicito me ŋolo kulu pi kato loka bot jo Ammon.\n11Yokanan kacel ki ludito monnye ducu guwinyo pi lok me nek ma Icmael otimo-ni. 12Ci gucoko jo ma megi, gucito ka lweny i kom Icmael wod pa Netania. Gubino ka lweny i kome i joro madit ma tye i Gibeon. 13I kare ma opii pa Icmael guneno Yokanan kacel ki ludito monnye, cwinygi obedo yom. 14Kit meno jo ducu ma yam Icmael omakogi macalo opii ki i Mijpa, gulokke gudwogo cen, ci gucito bot Yokanan wod pa Karea. 15Ento Icmael wod pa Netania olwi woko ki jo aboro, ci gucito bot jo Ammon.\n16Lacen Yokanan wod pa Karea ki ludito monnye kacel kwede gukwanyo dano ma yam gudoŋ, ma Icmael wod pa Netania omakogi ki i Mijpa oterogi woko i opii i ŋe neko Gedalia wod pa Akikam, askari, mon, litino, ki jo ma gikologi, ma Yokanan odwokogi cen ki i Gibeon. 17Ci gucito gubedo i Gerut Kimam ma cok ki Beterekem. Onoŋo doŋ gitye ki tam me cito wa i Ejipt 18pien onoŋo gilworo jo Kaldaya. Gin gubedo ki lworo pien Icmael onoŋo oneko Gedalia, wod pa Akikam, ma kabaka me Babilon onoŋo oketo me bedo laloc me lobo.


1 Temceo 1 ACO85 - Waraga man oa ki bot Paulo ma - Bible Search\n2 Jo Tecalonika 3 1 Temceo 2\n1 Temceo 1\n1Waraga man oa ki bot Paulo ma lakwena pa Kricito Yecu pi cik pa Lubaŋa Lalarwa ki Yecu Kricito ma genwa ocuŋ i kome.\n2-Bot Temceo latinna me ada i niye: Lubaŋa Won ki Kricito Yecu Rwotwa omii gum, kica, ki kuc.\nJuko pwony me goba\n3Macalo nene koŋ abako doga boti i kare ma acito i Makedonia, amito koŋ idoŋ i Epeco wek icik jo mogo pe gupwony pwony mo mapat, 4dok pe guket cwinygi i kom lok me ododo, ki nyiŋ mogo ma giryeyo mabocoboco ma lubo te kwaro, ma kelo tam atata, pe konyo yub pa Lubaŋa ma ocuŋ i kom niye. 5Yam aciki ni iwek dano gubed ki mar ma dano bedo kwede ka cwinye leŋ dok kite ber ma pe ki bala mo i kome, dok ma niyene goba pe iye. 6Jo mogo guŋak woko ki i lok man ci gudonyo ka boko lok atata ma konnye pe. 7Gimito bedo lupwony-cik, kun pe giniaŋ kadi wa lok ma giloko, nyo kadi gin ma gitye ka lok i kome, ma gucuŋ iye matek twatwal-li.\n8Waŋeyo ni cik ber ka dano otiyo kwede i yo ma cik mito, 9kun waniaŋ ni, cik pe giketo pi jo ma kitgi atir, ento giketo pi lutur-cik ki pi jo ma pe ki winy, pi jo ma pe lworo Lubaŋa ki pi lubalo, pi jo ma pe gileŋ, jo ma pe keto cwinygi i kom Lubaŋa, pi jo ma neko wongi ki jo ma neko megigi, pi lunek dano mukene, 10dok pi jo ma timo tim kwele, jo ma buto ki co luwotgi, jo ma kwalo dano girwenyo kwede woko ali, lugoba, jo ma kwoŋo kwoŋ laboŋo tere, ki gin mukene ducu ma pe rwatte ki pwony me ada. 11Meno aye pwony ma noŋŋe i lok me kwena maber ma yam gimiya me atita, lok maber ma tito pi deyo pa Lubaŋa ma gipwoyo.\nPwoc pi kica pa Lubaŋa\n12Apwoyo ŋat ma omiya teko me tiyo tic man, en Kricito Yecu Rwotwa, pien doŋ okwana me bedo lagen, ka oketa bene i ticce, 13-kadi bed yam abedo ka yete pi keto ayela i kome ki balo nyiŋe. Ento en otima kica, pien ceŋ atimo meno ki kwiya piny laboŋo niye, 14ka kica pa Rwotwa omedde twatwal i koma kacel ki niye ki mar ma tye i Kricito Yecu. 15Lok man lok me ada, myero dano ducu guye ni, Kricito Yecu yam obino i lobo pi laro lubalo. I kin lubalo an aye abedo labal mukwoŋo, 16ento otima kica pi lok man, wek i kin lubalo, Yecu Kricito okwoŋ nyuto diyo cwinye maber-ri bota macalo lanen bot jo mukene ma gibiye en, ka doŋ gicako noŋo kwo ma pe tum. 17Woro ki deyo obed nakanaka bot Kabaka ma loyo kare ducu, ma pe to, ma pe nen, en Lubaŋa acel kene. Amen.\n18Latinna Temceo, amiyo boti cik man ma rwatte ki lok ma yam lutit lok pa Lubaŋa guloko i komi, 19wek ka ilubo lokgi wek ilweny lweny maber, kun imako niye matek ma ii leŋ. Pi kwero tam ma i igi ma nyuto botgi balgi, jo mogo niyegi oballe woko. 20Jo mogo i kingi, Kumenayo ki Alegijada, yam amiyogi i ciŋ Catan wek gupwonnye guwek yeto Lubaŋa.


Esta 1 ACO85 - Man lok mutimme i kare pa Akacwero ma - Bible Search\nNekemia 13 Esta 2\nDaker Vasti ocayo dog kabaka Akacwero\n1-Man lok mutimme i kare pa Akacwero ma yam loyo piny nia ki i India nio kwede wa i lobo Etiopia, kun loyo dul lobo mapat-pat ma romo miya acel ki pyeraryo wiye abiro kulu. 2I kare meno kabaka Akacwero obedo i wi kom kerre i gaŋ kalle i Cuca. 3I mwaka me adek me locce en ocako tedo karama pi rwodine ki ludito wi ticce ducu; ludito wi mony me Percia ki me Media gubino iye, kacel ki ludito me awora ki lulo dullobo mapatpat ducu. 4En obedo ka nyuto botgi lonyo ki deyo ma tye i te kerre ki dit me locce, ki woro ma lwak omiye, pi lwak nino mapol, nino miya acel ki pyeraboro kulu.\n5Ka kare meno ducu doŋ otum, kabaka ocako tedo karama pi jo ducu ma gibedo i gaŋ madit me Cuca, jo madoŋo ki matino. Obedo kwedgi pi nino abiro i dyekal ki i poto me ka nam ma tye i ŋet ot mere. 6Dyekalle gidero ki cuka boŋo pamba matarre ki boŋo ma bulu ma gitweyo ki tol uci camanini ki tol ma lamar lamar ma girwako i agit me ryal ma i kom wir ma gitiyo ki got mapwot me wel. Gi-bedo onoŋo tye ma gitiyo ki jabu ki ryal. Ka ma gicibogi iye onoŋo gipeto iye godi ma gidero ki kidi matino makwar ki matar, ki gin mukene ma ryeny ki ki di matino me wel. 7Gikelo ginamata i kikopo mejabu ma kitgi patpat; kabaka onoŋo omiyo gionyo koŋo vino mabup twatwal muporo lonyone. 8Koŋo vino bene gimato ma lubo cik, kun pe gidiyo dano mo tektek; pien onoŋo kabaka omiyo cik bot ludito tic ducu ma i gaŋ kalle ni dano acel acel omat kit ma cwinye mito. 9Vasti ma en aye daker otedo karama bene pi mon, obedo kwedgi i gaŋ kal pa kabaka Akacwero.\n10I nino me abiro me karama meno, ma cwiny kabaka doŋ odoko yom ki mat, en ociko Meuman, Bijita, Karbona Bigita, Abagita, Jetar ki Karkac, ma gin aye ludito kal abiro ma gikologi ma gitiyo bot kabaka Akacwero, 11ni myero gukel Vasti ma daker mere i nyime, kun girwako lalukanane me ker i wiye, wek onyute bot lwak jo ma rokgi patpat ki bot rwodi wek gunen kit ma dakone ber kwede, pien mwonya mada me anena.\n12Ento Vasti okwero lubo cik pa kabaka ma onoŋo ooro ludito kalle bote-ni, ci pe obino. Pienno omiyo kiniga omako kabaka mada, cwinye owaŋ matek.\n13Ci kabaka ocako lok ki luryeko ma giŋeyo lok me kare mapatpat, pien meno obedo kit pa kabaka; kare ducu en penyo lok bot jo ma giŋeyo cik ki kit me ŋolo kop. 14Jo ma cok kwede gin aye Karcena, Cetar, Adimata, Tarcic, Merec, Marcena ki Memukan, ma gin rwodi pa jo Percia ki Media ma gitye ki twero me bino bot kabaka i kare mo keken, ludito ma gikwoŋo nyim jo mukene ducu ma i kerre pi ditogi. 15Openyogi ni, “I te cik myero gitim gin aŋo i kom daker Vasti, pien pe olubo cik pa kabaka Akacwero ma onoŋo ooro ludito kalle bote pi lwoŋe?” 16Ci Memukan odok iye i nyim kabaka ki rwodi ni, “Daker Vasti pe otimo bal bot kabaka keken, ento bot rwodi ducu me rok ducu ma i dul lobo ducu ma kabaka Akacwero loyo-ni; 17pien tim man ma daker otimo-ni lokke biŋene bot mon ducu, miyo gibicayo coggi ki i waŋgi atyer kun giwacci, ‘Kabaka Akacwero owacci gikel daker bote, ento dako okwero bino woko.’ 18Wa tin kikome mon madito pa jo Percia ki Media ma gutyeko winyo tim pa daker gibitito pire bot rwodi ma i te locpa kabaka, ci meno binyayo cac ki kiniga madwoŋ mada. 19Ka ce ineno ni ber, wek gicwal cik ma iketo pi ditti in kabaka, dok wek gico i kin cik pa jo Percia ki jo Media ma pe doŋ gitwero lokoneni, daker Vasti doŋ pe myero oo i nyim kabaka Akacwero. Dok wek kabaka omi ditte me bedo daker bot dako mukene ma dok ber kato en woko. 20Ka cik ma kabaka biketo-ni gibitito pire romo lobo ducu ma i te kerre, kit macalo ditte tye kwedeni, ci bimiyo mon ducu woro coggi, jo me rwom ma malo ki me rwom ma piny.” 21Lok meno oyomo cwiny kabaka ki rwodi, ci kabaka otiyo kit macalo Memukan owaco. 22Ocwalo waraga i kabedo ducu ma en loyo, kun onoŋo gicoyo bot jo me dul lobo acel acel ki kit nukuta ma jo kunnu giŋeyo, ki i leb mapatpat ma oporo rok mapatpat ducu. Ocoyo ni laco acel acel myero obed rwot i ode, dok ni olok lok kun lubo leb pa lutugi.


Yakobo 5 ACO85 - Wuwiny ba, wun lulonyo, wukoki, dok - Bible Search\nYakobo 4 1 Petero 1\nLok ma giciko ki lulonyo\n1Wuwiny ba, wun lulonyo, wukoki, dok wudaŋŋe, pi can ma bipoto i komwu. 2-Lonyowu doŋ otop woko, kadi ki ginarukawu bene nyenye ocamo woko. 3Jabu ki ryalwu, nyal doŋ omako woko; nyal kikome aye bibedo caden i komwu, dok bicamo komwu woko calo mac. Wun doŋ wutyeko kano lonyo pi kare me agikki. 4-Nen mucara pa lutic ma gitiyo i pottiwu ma wutwonogi kwede woko, tye ka kok; koko pa lukac doŋ owinnye bot Rwot me mony. 5Wun doŋ wubedo ki jami lonyo ma malo twatwal ki yomcwiny i lobo; wupitte ki cam, kun wucwe giwu, ento nino me nekowu doŋ oromo! 6Doŋ wuŋol kop i kom dano ma kite atir, en gire pe geŋowu.\nMwolo ki lega\n7Kit meno utmegina, wudi cwinywu nio waŋ ma Rwot bidwogo. Wunen koŋ kit ma lapur kuro kwede gin ma pire tek ma cek i lobo; en diyo cwinye nio waŋ ma kot me cwir ki me oro ocwer. 8Wun bene wudi cwinywu, wucuŋ matek, pien dwogo pa Rwot doŋ cok. 9Pe wuŋur, utmegina, ŋat acel acel pe oŋur i kom lawote, wek pe giŋol kop i komwu. Nen, Laŋolkop doŋ tye ocuŋ i doggola. 10Utmegina, lanen me ciro can ki diyo cwiny nen i kom lunebi ma yam guloko i nyiŋ Rwot. 11-Jo ma yam guciro matek, walwoŋogi ni lugumkom. Wutyeko winyo bene kit macalo Yubu yam ociro kwede can, dok wuneno agikki me tic pa Rwot i kome, kit ma Rwot won kica timo kwede ber bot dano.\n12-Makatone ducu, utmegina, pe wukwoŋ kwoŋ ki nyiŋ polo, kadi ki nyiŋ lobo, kadi kit kwoŋ mukene ducu; ento ye lokwu ducu myero obed ni, “Iyo,” nyo ni, “Pe,” wek pe giŋol kop i komwu.\n13Ŋat mo i kinwu tye ki can? Myero oleg Lubaŋa. Tye ŋat mo ma tye ki yomcwiny? Myero en ower wer me pako Lubaŋa. 14-Tye ŋat mo i kinwu ma kome lit? Myero en olwoŋ ludoŋo me lwak pa Lubaŋa, wek guleg Lubaŋa pire kun giwire ki moo i nyiŋ Rwot. 15Lega ma niye tye iye bicaŋo latwo, Rwot bitiŋe malo; ka ce onoŋo yam otimo bal mo, ci gibitime iye kica. 16Pi meno, wutuc balwu, ŋat acel acel otuc mere bot lawote, dok bene ŋat acel acel myero oleg Lubaŋa pi lawote, wek wucaŋ. Lega pa dano ma kite atir tek, tye ki twero madwoŋ. 17-Elia yam obedo dano ma kite cal kwedwa, yam olego Lubaŋa matek ni kot pe ocwer, omiyo kot pe ocwer i lobo pi mwaka adek ki dwe abicel. 18-Ka dok olego aye, omiyo kot ocako cwer, lobo oceko cam mabup.\n19Utmegina, ka ce dano mo ki i kinwu oŋak woko ki i lok ada, ka ŋat mukene aye doŋ odwoke cen, 20-myero wuŋe ni, ka ŋat ma okwanyo labalo ki i yone mugom odwoke cen, ŋat meno bilaro kwone woko ki i to, dok biumo balle mapol.


1 Camuel 16 ACO85 - Rwot owaco bot Camuel ni, “Cwinyi - Bible Search\n1 Camuel 15 1 Camuel 17\n1 Camuel 16\nGiwiro Daudi me bedo kabaka\n1Rwot owaco bot Camuel ni, “Cwinyi bikumo pi Caulo pi kare ma rom mene, kun an doŋ atyeko kwero en me bedo kabaka pa jo Icrael? Pik moo i tuŋ dyaŋ, ci iciti. Abiori bot Yece ma jo Beterekem, pien anoŋo kabaka pira kena i kin awobene.” 2Camuel ogamo ni, “Abiwot kunnu niŋniŋ? Ka Caulo biwinyone, bineka woko.” Rwot owaco bote ni, “Cit ki roya kun iwacci, ‘Abino ka tyero gitum bot Rwot.’ 3Ci ilwoŋ Yece obin i ka tumo gitum. An abinyutti gin ma myero iti. Ibiwiro pira dano ma abituco nyiŋe boti.” 4Camuel otimo kit ma Rwot ocike-ni, ocito i Beterekem. Ludoŋo ma i gaŋ meno gucito ka jolo wiye kun komgi myel. Guwacci, “Ibino ki kuc bo?” 5Ogamo ni, “Abino ki kuc. Abino ka tyero gitum bot Rwot. Wulonnye kekenwu wubed maleŋ, ka wubin kacel kweda ka tyero gitum.” Olonyo Yece ki awobene gubedo maleŋ ci olwoŋogi i ka tyero gitum.\n6Ka gubino, Camuel oneno kom Eliab ci otamo ni, “Ada, ŋat ma Rwot biwiro ki moo tye i nyime.” 7Ento Rwot owaco bot Camuel ni, “Pe ibed ka neno ber me kome nyo kit borre, pien atyeko kwere woko; pien Rwot pe neno piny kit ma dano neno-ni, Dano neno kome ki woko, ento Rwot neno cwinye.” 8Yece dok olwoŋo Abinadab, oweko en okato ki i nyim Camuel; ci Camuel owacci, “Kadi man bene Rwot pe oyero.” 9Yece dok oweko Cama okato ki ka ŋete; Camuel dok owacci, “Kadi man bene pe Rwot oyero.” 10Yece omiyo awobene abiro ducu gukato i nyim Camuel. Ci Camuel owaco bot Yece ni, “Rwot pe oyero jo-ni.” 11Dok openyo Yece ni, “Awobeni ducu gitye kany?” Ogamo ni, “Matidine aye pud odoŋ; ento en tye ka kwayo romi,” ci Camuel owaco bot Yece ni, “Cwal kwena giome; pien pe wabibedo piny nio ka en oo kany.” 12Ocwalo kwena, ci gikele. Otuc ma kome kwar, waŋe mwonya ma neno ber. Rwot owacci, “Doŋ ia malo, iwire ki moo, pien man aye en.” 13Camuel okwanyo tuŋ dyaŋ ma moo tye iye, owiro Daudi ki moo ki i dye omegine. Ci Cwiny pa Rwot obino i kom Daudi ki tek cakke i nino meno. Lacen Camuel oa odok i Rama.\nDaudi ogoyo opuk pi Caulo\n14I kare meno Cwiny pa Rwot oa woko ki i kom Caulo, ci cen marac ma oa ki bot Rwot opoto i kome, obedo ka lanye. 15Lutic pa Caulo guwaco bote ni, “Nen ba, cen marac ma oa ki bot Lubaŋa opoto i komi, obedo ka lanyi. 16Laditwa, ber icikwa wan luticci ma watye kany-nyi wek waciyeny dano mo ma ladiro goyo opuk; ci ka cen marac ma a ki bot Lubaŋa opoto i komi, en bigoyo opuk, mi yo ibedo maber.” 17Mumiyo Caulo ociko luticce ni, “Wun wuciyennya dano mo ma ŋeyo goyo opuk maberre, ci wukel en bota.” 18Ŋat acel i kin awobene ogamo ni, “Nen ba, aneno wod pa Yece ma Labeterekem ma ladiro goco. En laco ma oteka ma oŋiyo ki lweny, ma iye olil i lok, ma nen mwonya, dok Rwot tye kwede.” 19Mumiyo Caulo ocwalo lukwena bot Yece kun waco bote ni, “Cwalla wodi Daudi ma lakwat romi-ni.” 20Yece okwanyo kana me yeyo mugati, ki opiro koŋo vino, ki latin dyel, ci ocwalogi bot Caulo kacel ki wode Daudi. 21Ka Daudi ocito bot Caulo ci ocako ticce, Caulo ocako mare matek twatwal, ka odoko lamak jami lwennye. 22Caulo ocwalo kwena bot Yece kun waco bote ni, “Wek Daudi obed doŋ ka tiyo tic bota, pien aneno ticce, oyomo cwinya.” 23I kare ducu ma cen marac ma a ki bot Lubaŋa opoto i kom Caulo, ci Daudi kwanyo opuk, cako goyone, miyo Caulo bedo maber, doko dano, ci cen marac a woko ki i kome.


Ginanyuta ma Nyuto Polo—Nen Gin ma pe Nen\nKWAN I LEB Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bicol Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Danish Digor Drehu Dutch Efik English (Leb Muno) Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Georgian German Greenlandic Grik Guarani Gun Haitian Creole Hausa Hiligaynon Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Ibru Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lamba Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Maltese Mam Mambwe-Lungu Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mizo Moore Myanmar Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Ngangela Nias Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Portuguese Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Runyankore Russian Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tsonga Turkish Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zande Zulu\nLOK MA I POK NGEYE | GINANYUTA MA TITO LOK I KOM POLO\nGinanyuta ma Tito pi Angagi ma Gibedo i Polo\nBaibul tye ki ginanyuta me aura mapol ma konyowa me goyo i wiwa kit ma polo tye kwede. Wakwayowu me ngiyo jami magi kore ki kore. Kadi bed ni pe myero kigony te jami ducu ma kiloko i komgi-ni atir atir, ginanyuta meno gitwero konyi pe me niang angagi ma gibedo i polo keken ento bene me niang kit ma gigudo kwede kwoni.\nJEHOVAH AYE NGAT MAMALO TWAL\n“Ci aneno komker ma gicibo i polo, ma dano mo onongo obedo i wiye. Ngat ma onongo obedo i wi komker ca onongo ryeny calo got me wel matarre ki makwarre, ki danyu ma nen calo emeradi orumo komker woko dyere.”—Niyabo 4:2, 3.\n“Mac bene onongo tye ka lyel orume woko dyere. Nen calo danyu ma nen i kom pol ka i nino me kot, mac ma yam obedo ka lyel ma orume dyere-ni bene obedo kit meno. Meno aye kit ma yam cal me deyo pa Rwot nen kwede.”—Ejekiel 1:27, 28.\nGinanyuta magi ma kimiyo bot lakwena Jon kacel ki lanebi Ejekiel, nyuto lengo pa Jehovah, Lubanga Mamalo Twal, i yo ma watwero goyo calle maber—gweng ma mil amila, danyu, ki dong komker. Gititiwa ni kabedo pa Jehovah tye mwonya ma lapore pe, ki yomcwiny, dok ki kuc.\nLok meno ma kitito i kom Lubanga rwatte ki lok pa laco Jabuli ni: “Rwot [Jehovah] aye dit, myero gipake tutwal, myero gilwore makato lubanga mukene-gu ducu. Pien lubanga pa lurok ducu gin cal jogi apaya, ento Rwot [Jehovah] aye oketo polo. Deyo ki dit tye bote, tek ki ber tye i kabedo mere maleng.”—Jabuli 96:4-6.\nKadi bed ni Jehovah aye Ngat Mamalo Twal, en kwayowa me lega bote dok miniwa gen ni ebiwinyowa. (Jabuli 65:2) Lubanga marowa dok paro piwa adada ma oweko lakwena Jon ocoyo ni: “Lubanga aye mar.”—1 Jon 4:8.\nYECU TYE KACEL KI LUBANGA\n“[Lapwonnye pa Yecu], Citefano onongo opong ki cwiny maleng, ci ociko wange i polo oneno deyo pa Lubanga, kun Yecu ocung i nget Lubanga yo tung acuc, ci owacci, ‘Nen, aneno polo oyabbe ki Wod pa dano ocung i nget Lubanga yo tung acuc.’”—Tic pa Lukwena 7:55, 56.\nI kare ma Citefano pud peya oneno ginanyuta meno, en onongo tye ka lok ki lutela pa Lujudaya ma guneko Yecu. Ginanyuta meno onyuto ka maleng ni Yecu tye makwo dok ni kityeko cere woko. Ma dok i kom lok man, lakwena Paulo ocoyo ni: “[Jehovah] ocero kwede Kricito ki i kin jo muto, ka okete obedo i kabedo me deyo ka ngete tung acuc i polo. En dong tye malo, loyo kit loc ducu ma tye i polo, ki nying mo ma oywek i lobo me kare man ki i lobo me kare ma bibino-ni bene.”—Jo Epeco 1:20, 21.\nMedo i kom twero ma lamal ma Yecu tye kwede, Ginacoya bene nyuto ni en paro pi dano adada calo Jehovah. I kare me ticce me pwony i lobo kany, en ocango two, dok ocero jo muto. Dok kit ma en odyero kwone me to calo ginkok-ki onyuto mar matut ma en tye kwede pi Lubanga ki pi dano. (Jo Epeco 2:4, 5) Yecu dong ocung i nget Lubanga tung cinge ma lacuc, dok cokcok-ki en bitic ki twerone me kelo mot madit bot dano ducu ma luwiny i twok lobo ducu.\nLUMALAIKA GITIYO BOT LUBANGA\nLanebi Daniel owaco ni: “I kare ma abedo ka nenone, ci aneno, gicibo komker mogo ci Ngat ma yam okwongo bedo kwo wa con obino obedo i wi komker acel. . . . Dano alip ki alip gitiyo bote; ki jo alip apar tyen alip apar gibedo ka cung i nyime.”—Daniel 7:9, 10.\nI ginanyuta man me polo-ni, Daniel pe oneno lamalaika acel keken, ento mapol. Ginanyuta meno pud dong obedo me ur ya! Lumalaika gitye cwec me cwiny, giryek dok gitek adada. Gitye ki rwom calo Lucerapi ki lukerubi. Baibul loko i kom lumalaika tyen makato 250 kulu.\nLumalaika pe gubedo dano ma kong gukwo i lobo kany. Lubanga ocweyo lumalaika wacon ma peya kicweyo dano. I kare ma kicweyo lobo, lumalaika onongo gitye ka nenone ki yomcwiny madit.—Yubu 38:4-7.\nYo acel ma lumalaika ma lugen gitiyo kwede bot Lubanga aye me nywako i tic ma pire pud dong tek loyo ma kitye ka timone i lobo i kare-ni—tito kwena maber me Ker pa Lubanga. (Matayo 24:14) Kitito pi kit ma gibinywako i tic man i ginanyuta ma lakwena Jon oneno. En owaco ni: “Aneno lamalaika mukene tye ka tuk wirre i dye polo; onongo tye ki lok me kwena maber me atita bot jo ma gibedo i wi lobo, bot rok ducu ki kaka ki leb-gu ki jo mapatpat ducu.” (Niyabo 14:6) Kadi bed lumalaika dong pe giloko ki dano kit macon-ni, gikonyo me telo wi jo ma gitye ka tito kwena bot jo ma cwinygi atir.\nCATAN TYE KA BWOLO DANO MILION MAPOL\n“Lweny ocakke i wi polo, Mikael kacel ki lumalaikane gulwenyo i kom min kulu madit-ti. Min kulu madit-ti kacel ki lumalaikane bene gulwenyo, ento giloyogi woko, mumiyo kabedo dong odoko pe pigi i wi polo. Ci gibolo min kulu madit ca woko piny i ngom, ma yam obedo min kulu macon-ni, ma gilwongo ni Ladot, ki Catan, labwol dano ma i wi lobo ducu; gibole woko piny i ngom kacel ki lumalaikane.”—Niyabo 12:7-9.\nPe tye ni kare ducu onongo polo tye ki kuc. I acakki me tekwaro pa dano, lamalaika mo acel obedo ki miti matek me nongo woro dok man oweko en ojemo i kom Jehovah, ci odoko Catan, ma te lokke ni “Lajemo.” Lumalaika mukene bene gudonyo i jemo meno ci kicako lwongogi ni jogi. Jo magi ma giraco adada-ni gidag Jehovah ki cwinygi ducu dok gubwolo pol pa dano me lubo yo mapat ki tira me mar pa Jehovah.\nCatan ki jogine kitgi racu dok giger adada. Gitye lumone pa dano dok gin aye gitye ka buko mac pi can ma dano gitye ka denone i lobo-ni. Me labolle, Catan oneko lee ki lutic pa Yubu, laco ma onongo lagen. I ngeye, Catan oneko lutino pa Yubu gin apar kun tiyo ki “yamo madit” me reto ot ka ma onongo gugure iye. Lacen, Catan oketo i kom Yubu, “bur maraco muonyo cakke ki i dye tyene nio kwede wa i cwiny wiye.”—Yubu 1:7-19; 2:7.\nEnto cokcok-ki, kibityeko Catan woko kwicikwici. Cakke i kare ma kibolo Catan i lobo, en dong ngeyo ni “karene tye manok.” (Niyabo 12:12) Agikki pa Catan dong cok, dok man obedo kwena maber adada!\nJO MA GUA KI I LOBO\n“Ikoko dano pi Lubanga, ma gua i kaka mapol mapatpat, ki i leb ki rok mapatpat ducu, ilokogi gudoko lwak pa Lubanga ma en loyo, ma gin aye dong ajwagi [lulamdog] ma gitiyo bote, gin bene gibiloyo lobo.”—Niyabo 5:9, 10.\nJo mukene bene kibicerogi ki i lobo me kwo i polo kit ma otimme kwede i kom Yecu-ni. Yecu owaco bot lukwenane ma lugen ni: “Ka acito, ayubo ki wun kabedo, dok abidwogo ka omowu bota, wek ka ma an abedo iye, wun bene wubed iye.”—Jon 14:2, 3.\nJo ma gicito i polo gicito pi tyen lok. Gin kacel ki Yecu gibibedo macalo luloc me Ker ma biloyo lobo i anyim ci kelo mot mapol bot dano ma gitye i lobo. Man aye Ker ma Yecu owacci lulub kore guleg pire i lega ma en omiyo macalo lapor-ri ni: “Wonwa ma tye i polo, giwor nyingi maleng. Ker meri obin; giti gin ma imito i lobo kit ma gitiyo i polo.”—Matayo 6:9, 10.\nGIN MA JO MA I POLO GIBITIMONE\n“Awinyo dwan mo malongo ma oa ki i komker kun wacci, ‘Nen, kabedo pa Lubanga dong tye bot dano. . . . En bijwayo pig wanggi woko ducu. To bene dong bibedo pe, kadi kumo nyo koko, nyo arem, pien gin macon dong ducu gurwenyo woko matwal.’”—Niyabo 21:3, 4.\nGinanyuta man tito pi kare ma Ker pa Lubanga i te loc pa Yecu kacel ki jo ma kicerogi me kwo i polo, bikelo iye agikki pa loc pa Catan dok loko lobo doko paradic. Jami ma kelo arem ki cwercwiny malit i kom dano dong bibedo pe. Kadi wa to bene bibedo pe.\nEnto dong, dano bilion mapol ata ma pe gibicerogi me kwo i polo-ni kono? I kare me anyim, gibicerogi ki gen me kwo pi naka i Paradic i lobo kany.—Luka 23:43.\nPE ILWOR JOGI\nCalo mabuc ma kitweyo ki nyor, dano milion mapol gitye ki lworo pi jami mogo ma gitamo ni twero wanogi nyo cen maraco. Giketo gengi i kom jami mogo ma kiruko i kom nyo tim tyet tyet pien gitamo ni twero gwokogi. Pe mitte ni itim gin ma gitimo-ni. Baibul kweyo cwinywa ni: “Wang Rwot [Jehovah] neno lobo ducu, me nyuto tekke bot jo ma gibedo ki lengic i kome.” (2 Tekwaro 16:9) Jehovah, Lubanga me ada, matek loyo Catan, bigwoki ka igene.\nMe nongo gwok pa Jehovah, omyero ipwony gin ma yomo cwiny Jehovah dok iket i tic. Me labolle, i cencwari me acel, Lukricitayo ma i boma me Epeco gucoko buk tyetgi ducu ci guwango woko. (Tic pa Lukwena 19:19, 20) I yo acel-li, wek inong gwok pa Lubanga, omyero ibol lagwok kom, buk tyet nyo gin mo keken ma kubbe ki tim jokjok.\nBaibul wacci: “Wumine me bedo i te loc pa Lubanga. Wulweny matek ki Catan, ci en biringowu woko.” (Yakobo 4:7) Ka imine i te loc pa Jehovah kun ilubo cikke dok itiyo bote, ci ibibedo labongo akalakala mo ni Catan ki jogine pe gibidoro kwoni.\nGinanyuta magi miniwa gen ni Lubanga Jehovah ki Wode, Yecu Kricito, kacel ki lumalaikane ma lugen ki dong jo ma kikokogi ki i lobo me kwo i polo giparo piwa adada dok gitiyo pi ber bedowa. Me nongo ngec i kom jami ma gibitimone, wakwayi me nongo Lucaden pa Jehovah nyo cit i kabedowa me intanet me, www.jw.org, ci ikwany buk me Baibul Mono Ada Pwonyo Gin Ango?\nText Yero Bukke me kompiuta me akwanya WI LUBELE—ME AKWANA I KACOKKE Novemba 2016 | Ginanyuta ma Tito Lok i kom Polo


Ejekiel 16 ACO85 - Rwot doki oloko kweda. Owacci, “Mi - Bible Search\nEjekiel 15 Ejekiel 17\nJerucalem ma pe genne\n1Rwot doki oloko kweda. 2Owacci, “Mi Jerucalem oŋe gin me kwer ducu ma en otimo. 3Tit ki Jerucalem gin ma Rwot Lubaŋa tye ka wacone bote: In yam ginywali i lobo pa jo Kanan; woru obedo jo Amor, ki meni obedo anyira Kit. 4Doŋ kit macalo ginywali kwede, i nino ma ginywali iye kikome tol peni pe giŋolo, pe bene gilwoko komi ki pii wek komi obed maleŋ, pe giwiro kado i komi, pe bene giboyi woko ki boŋo. 5Ŋat mo ma obedo ki kica muromo i komi pe me tiyo gin macalo magi ducu i komi. I kare ma ginywali gubedo ki mar manok twatwal i komi mumiyo guboli woko i dye bar ka maleŋ.\n6“I kare ma akato ki ka ŋeti, aneni ibedo ka kwitte i remo ma ginywali kwede, ci awacci ma it ye i remoni ni, ‘Bed kwo, 7ci idoŋ giri malo calo ginapita ma i poto.’ Ci idoŋo woko mabor wa malo idoko nyako madit. Tunoni ocako poŋ maber, ki yer wii bene olot maboco, ento onoŋo it ye munero laboŋo boŋo mo i komi.\n8“Ka doki akato ki ka ŋeti ci aneni anoŋo ni mwakani doŋ oromo me mar; ci ayaro boŋo ma onoŋo atye kwede woko i komi, omiyo pe doŋ ibedo munero. Ada, aketo gicikke kwedi, ci in doŋ idoko mera. Acikke mada ni abimari.” Man Rwot Lubaŋa ma owaco.\n9“Akwanyo pii alwoko remo woko ki i komi, ka doŋ awiro komi woko ki moo. 10Aruki woko bene ki boŋo mabor ma gidero maber, ka amini war ma delle ber makato ducu, ki boŋo camanini me boyo wii ki boŋo aridi me umi. 11Dok aruki ki ruk me deyo, ci arwako ogul i ciŋi, kun arwako nyor bene i ŋuti. 12Dok arwako agit um bene i umi, ka arwako agit it i iti ryoryo ducu, ka doŋ arwako lalukana maber mada i wii. 13Onoŋo yam giruki ki ruk ma obedo jabu ki ryal, ginarukani onoŋo obedo boŋo camanini mabecone, ki boŋo aridi ki boŋo ma gidero maber. Ibedo ka camo kwon ma mokone pwot mada, ki moo kic kacel ki moo yaa. Idoŋo ma inen mwonya maber mada, ci idoko daker. 14Berri oywek mada i rok ducu. Onoŋo ibedo mwonya maber mada pi deyo ma aketo i komi, pien aketi ma inen mwonya mada.” Man Rwot Lubaŋa maowaco.\n15“Ento in giri ibedo ka geno berri ki ywekani, ci ibedo ka timo abor ki jo ducu ma gikato ki ka ma in it ye iye. 16Ikwanyo boŋŋini mogo ci iyubo odi jogi ci idero komgi woko maber, ka doŋ imiyo komi woko bot jo ducu i tim me abor calo malaya. Kit tim macalo man pud pe onen, dok bene pe doŋ binen matwal. 17Dok bene ikwanyo jami me wel me jabu ki ryal ma yam amiyo boti, ci icako tiyo cal dano ka doŋ itimo abor kwedgi. 18Ikwanyo boŋŋini ma gidero maber-ri iumo ki kom cal dano-gu, ci ityero moona woko ki odok ecetana botgi. 19Yam amini cam, amiyo icamo kwon mamokone pwot adada, moo yaa kacel ki moo kic, ento in dok ityero woko bot cal jogi macalo gin ma ŋwece kur ma yomo cwinygi. Man Rwot Lubaŋa ma owaco.\n20“Lacen dok ikwanyo awobeni ki anyirani ma yam inywalogi kweda, ci ityerogi woko bot cal jogi me bedo gitum awaŋa. In itamo ni tim me abor ma itimo obedo lok matidi mo ki tun bota 21mumi yo ineko litinona ci ityerogi woko bot cal jogi-gu me bedo gitum awaŋa-ni? 22I kom tim me kwerri ducu ki tim aborri ducu ma itimo wii pe opo i kom kare me tinoni, en kare ma onoŋo it ye munero ma ginaruka mo pe i komi, ma onoŋo it ye ka kwitte i remo ma ginywali kwede-ni.”\nJerucalem obedo macalo malaya\n23Rwot Lubaŋa owacci, “Can i wii! Can i wii! Lacen ma doŋ ityeko timo tim maraco, 24ci igero kicika piri keru, ka igero kabedo ma otiŋŋe malo me woro cal jogi i ŋet yo ducu. 25I agikki yo ducu igero iye kabedo ma otiŋŋe malo ka doŋ icako nyuto berri kunnu calo malaya. Imiyo jo ducu ma gikato ki kenyo gibedo kwedi, ma imiyo tim me malayani onya omedde twatwal. 26Dok bene iweko luwoti ma gin lutarwaŋ ma gin jo Ejipt, gutimo abor kwedi, imiyo tim me aborri onya omedde, kun iŋeto ki cwinya ni wek kiniga omaka.\n27“Nen, kombeddi doŋ aryeyo ciŋa woko me keto can i komi, ki dok me kwanyo dul me gum ma onoŋo yam apoko boti-ni woko. Doŋ atyeko miyi woko i ciŋ lukworri jo Piliciti, ma gidagi twatwal ma lewic omakogi mada pi tim me abor ma ibedo ka timone-ni.\n28“Dok bene itimo abor ki jo Aciria, pien onoŋo abor ma itimo ki jo mukeneni pe orommi. Idoko malayagi, ento ducu mwa, gin ma gutimo i komi bene pud pe orommi. 29Imedde giri ki tim aborri ci itimo abor bene ki lucat-wil ma i lobo pa jo Kaldaya, ento kadi bed gubedo kwedi ci gin ma gutimo i komi bene pud pe orommi.”\n30Man gin ma Rwot Lubaŋa tye ka wacone ni, “Cwinyi doŋ odoko goro woko ki mar, aneno itimo gin magi ducu calo malaya ma lewic pe mako. 31Igero kicika i agikki yo ducu dok igero kabedo ma otiŋŋe malo i ŋet yo ducu. Ento in onoŋo pe ibedo calo malaya, pien onoŋo pe itimo abor pi noŋo limo 32Ibedo calo dako ma timo abor ki lurok ma gin welo ma ka maro cware. 33Co aye ma gimiyo mot bot mon ma malaya, ento in aye doki imiyo mot bot co ma gimari-ni, kun iwilogi ki lim i muŋ ni gua ki i kabedo ducu gubin gubed kwedi. 34In dok ibedo malaya ma kite pat mada ki kit mon mukene ma gin malaya-gu. Ŋat mo ma onoŋo odiyo in me bedo malaya pe. Pe giculo gin mo boti, ento in aye dok iculo co ma onoŋo gimari-ni, Pi meno, in giri ki ti pat.\nKop ma Lubaŋa ogolo i kom Jerucalem\n35“Pi meno doŋ, in malaya, winy lok ma Rwot tye ka wacone. 36Man gin ma Rwot Lubaŋa owaco ni, Ilunyo boŋŋini woko ki i komi ci imiyo co ma imarogi-ni gubedo kwedi, dok bene ineko litinoni ci ityero woko bot cal jogi me bedo gitum. 37Doŋ pi lok man omiyo abicoko jo ducu ma yam gimari, ma yam ibedo kwedgi ki yomcwiny, jo ducu ma onoŋo imarogi ki jo ducu ma onoŋo idaggi. Abicokogi ki i kabedo ducu ci amiyo gicuŋ girumi woko dyere, ka doŋ alunyo boŋo woko ki i komi idoŋ munero, wek guneni noŋo doŋ it ye munero. 38Abiŋolo kop i komi calo aŋolo kop i kom mon ma giketo nyom woko kun bene gineko dano. Ci abiŋolo kop i komi ki akemo ki nyeko madit miyo ito woko. 39Abimiyo ibedo i te twero pa co ma gimari, ci gibicoro kicikani gireto woko piny, dok bene gimuko kabedo ma otiŋŋe malo ma igero me woro cal jogi-ni woko. Gibilunyo boŋo woko ki komi ci gikwanyo jami me wel-gu woko ki boti, ka doŋ giweki idoŋ munero laboŋo boŋo mo i komi.\n40“Gibikelo dul mony ka lweny i komi, gibiceli ki got ci giŋoli giŋidi woko matitino ki pala lucwangi. 41Gibiwaŋo odini-gu woko ducu, dok bene gibicobo kop ma aŋolo i komi ki i nyim mon mapol. Abijuki woko doŋ pe ibedo malaya, dok abimiyo doŋ igiko miyo mot bot co ma gimari-ni woko matwal. 42Abitoyo akemona woko i komi kit meno, ci nyeko ma onoŋo atye kwede bene doŋ bia woko ki i komi. Abibedo doŋ mamwol, kiniga bene pe doŋ bimaka i komi matwal. 43Onoŋo wii owil woko pe ipo kit macalo abedo ka timi kwede i kare ma onoŋo in pud itidi, doŋ imiyo kiniga omaka pi gin magi ducu ma itimo-ni. Pi meno, abiculo kwor i komi ki gin ma itimo. Piŋo itimo tim me tarwaŋ imedo ki tim me kwer-gu ducu?” Man Rwot Lubaŋa ma owaco.\nNyako cal ki minne\n44“Nen, dano ducu ma loko carolok, gibiloko carolok i komi ni, ‘Nyako cal ki minne.’ 45In giri i nya pa meni kikome. En okwero cware ki litinone woko. Inen calo lumegini ma gukwero coggi ki litinogi-ni. Meni yam Lakit ki woru mere onoŋo en Laamor. 46Lameru ma okwono nyimi en aye Camaria, ma tye yo tuŋ acam ki gaŋine, Lameru matidine ma tye ki gaŋine i ŋete yo tuŋ acuc, en aye Codom. 47In yam pe ibedo ka lubo kitgi keken, kadi ki timo kit gin me kwer gu macalo gin, ento pi kare manok mo keken kiti ocako balle woko marac makato kitgi i kit yo ducu.\n48“Doŋ kit macalo an atye kwe-ni,” man Rwot Lubaŋa ma owaco, “lameru Codom ki gaŋi ma i ŋete pe gutimo kit gin ma in kacel ki gaŋini wutimo-ni. 49Nen, man aye obedo bal pa lameru Codom. En kacel ki anyirane gubedo luwakke mada, pien onoŋo gitye ki cam madwoŋ ma gicamo loyogi kun gibedo mot ki kuc, ento pe gumiyo kit kony mo bot lucan ki boŋo ma piny obwoyogi. 50Onoŋo gubedo jo ma Lyerre mukato kare, ci gutimo gin me kwer mapol i nyima; pi meno, i kare ma aneno gin ma gutimo, atyekogi woko.\n51“Camaria pe otimo bal ma romo nucu bal ma in itimo. Itimo gin me kwer mapol makato gin me kwer ma en otimo. Dok bene imiyo lumegini ginen calo jo ma kitgi atir ka giporogi kwedi, ki kit gin me kwer ducu ma doŋ ityeko timogi-ni. 52Doŋ kombeddi, in myero icir lewic. Balli doŋ rac atikatika makato bal pa lumegini ducu ma miyo ginen calo jo ma gipe ki bal mo-ni. Gin lokgi tye atir ma okato lokki. Kit meno in bene myero lewic omaki, dok myero icir cac ma gicayi kwede pien imiyo lumegini ginen calo jo ma kitgi atir.”\nRwot bidwoko gum pa Codom ki Camaria\n53Rwot owaco ki Jerucalem ni, “Abidwoko gumgi botgi, gum pa Codom ki gaŋi ma i ŋete, ki gum pa Camaria ki gaŋi ma i ŋete, Abidwoko gummi bene boti. 54Lewic bimaki i komi kekeni, dok bene cac ma gicayi kwede bikweyo cwiny lumegini. 55Gibibedo maber ki lonyo dok i, in bene kacel ki gaŋi ma i ŋeti ducu wubibedo maber kit ma yam con. 56I kare ma iwakke-ni onoŋo pe ibedo ka loko nyiŋ lameru Codom macalo lok aboka, 57i kare ma timmi maraco peya onen ka maleŋ-ŋi? Kombeddi doŋ ilokke idoko calo en, ginacaya pa jo Edom ki luwotgi ducu, ki pa jo Piliciti, jo ma gibedo cokcok ma gicayi-ni. 58Doŋ icir can malit pi bal me lewic ki gin me kwer mapol ma itimo.” Man Rwot ma owaco.\nGicikke ma bedo nakanaka\n59Rwot Lubaŋa owacci, “Abitimi ma poro gin ma yam itimo, pien icayo kwoŋ meri dok bene ituro gicikke woko. 60Ento pud abipo i kom gicikkena ma aketo kwedi cakke i kare me tinoni. Doŋ abiketo gicikkena kwedi ma bedo nakanaka. 61Ibipo kit macalo ibedo kwede ducu, ci lewic bimaki ka akwanyo lameru madit ki lameru matidi adwokogi cen boti. Abimiyo doŋ gibedo macalo anyirani, ento pe pi gicikke man ma aketo kwedi-ni. 62Dok abimoko gicikkena kwedi, ci ibiŋeyo ni an aye a Rwot. 63I kare ma abiweko bal ducu ma yam itimo, ibipo i komgi ci lewic bimaki matek mada ma pe bene doŋ ibiŋamo dogi ka lok.” Man Rwot Lubaŋa ma owaco.


Jon 15 ACO85 - “An aye olok me ada, Abana en lapur. - Bible Search\nYecu en olok me ada\n1“An aye olok me ada, Abana en lapur. 2Jaŋe ducu ma i koma ma pe nyak en lwero woko, ento jaŋa ducu ma nyak en lonyo, wek omedde, onyak mapol. 3Wun doŋ gityeko lonyowu pi lok ma aloko botwu. 4Wubed i an, an bene i iwu. Macalo jaŋ olok pe twero nyak pire kene, ka pe tye i kom yatte, kit meno wun bene pe wutwero, ka pe wubedo i an. 5An olok, wun jaŋe. Ŋat ma bedo i an, ki an i en, en nyako nyige mapol, pien pe wutwero timo gin mo ka an a pe. 6Ka dano mo pe bedo i an, ci gibole woko macalo jaŋ yat, two woko. Gicokogi, gibologi i mac, giwaŋ woko. 7Ka wubedo i an, kun lokka bedo i wun, ci wuleg gin ducu ma wumito, gibitimo piwu. 8Man bikelo deyo i kom Abana, ka wunyako nyig mapol; kit meno wubidoko lupwonnyena. 9Macalo Won ceŋ omara, an bene amarowu kit meno; wubed i marra. 10Ka wugwoko cikka, wubibedo i marra, kit macalo ceŋ agwoko cik pa Abana, abedo i marre. 11Lok man atittiwu wek yomcwinya obed i iwu, wek wupoŋ ki yomcwiny.\n12-“Man aye cikka, ni wumarre kekenwu macalo ceŋ amarowu. 13Pe tye ŋat mo ma tye ki mar madit makato man, ni dano miyo kwone pi lureme. 14Wun lurema ka wutiyo gin ducu ma acikowu. 15Pe dok alwoŋowu lutic, pien latic pe ŋeyo gin ma laditte tiyo; ento alwoŋowu lurema, pien gin ducu ma yam awinyo ki bot Wora doŋ atyeko nyuttiwu. 16Pe wun aye wuyera, ento an aye ayerowu, dok aketowu wek wuciti, wunyak nyigwu, dok wek nyigwu ori; wek gin ducu ma wubilego ki bot Won i nyiŋa, en omiwu. 17Gin ma acikowu en ene ni, wumarre kekenwu.\nLobo okwero Yecu ki jone\n18“Ka lobo okwerowu, wuŋe ni yam okwoŋo kwera ma kun peya okwerowu. 19Kono wun jo me lobo, kono lobo omaro wun jone; ento wun pe me lobo, ento ayerowu ki i lobo; pi meno lobo kwerowu. 20-Wupo i lok ma yam atito botwu ni, ‘Latic pe bedo dit makato laditte.’ Ka yam giliba, wun bene gibilibowu; ka yam gimako lokka, gibimako mewu bene. 21Gin magi ducu gibitimo i komwu pi nyiŋa, pien pe giŋeyo ŋat ma yam oora. 22Kono pe nene abino, aloko botgi, kono pe gitye ki bal; ento koni doŋ pe gitye ki lok ma gibipido pi balgi. 23Ŋat ma kwera, okwero Wora bene. 24Kono yam pe atiyo i kingi tic ma dano mo mukene pe otiyo, kono pe gitye ki bal, ento koni doŋ guneno dok gukwero an ki Wora. 25-Ento man otimme wek lok ma gicoyo i cik megi ocobbe kakare, ni, ‘Gikwera nono.’ 26Ento ka Lacuŋudwar bibino, ma abioro botwu nia ki bot Won, ma en aye Cwiny me ada ma a ki bot Won, en bibedo cadenna. 27Wun bene wucaden, pien wubedo bota nia i acakki.


Tika Ingeyo Jehovah Calo Nua, Daniel, ki Yubu? | me Anyama\n‘Jo ma lutim gin marac pe giniang i lok me ngolo kop atir, ento jo ma giworo Jehovah gitwero niang jami ducu maber.’—CAROLOK 28:5.\nWER: 43, 133\nJO MAGI GUNYUTO NIYE KI RYEKO MUA KI BOT LUBANGA NINING?\n1-3. (a) Gin ango ma bikonyowa me bedo lugen bot Lubanga i kare man me agikki-ni? (b) Ngo ma wabipwonyo i pwony man?\nWATYE ka kwo i kare me agikki. Lutim maraco gitye ka medde ameda. Dok “[ginya] macalo lum.” (Jabuli 92:7) Pi meno, pe wabedo ki ur ka jo mapol gikwero tam pa Lubanga. Paulo owaco ki Lukricitayo ni: “Wubed litino i timo gin marac, ento i tamwu myero wubed jo muteggi.” (1 Jo Korint 14:20) Watwero timo man nining?\n2 Wanongo lagamme i ginacoya ma pwony man jenge iye, ma waco ni: ‘Jo ma giworo Jehovah gitwero niang jami ducu maber.’ (Carolok 28:5) Man te lokke ni gitwero niang jami ducu ma mitte me yomo cwiny Jehovah. Carolok 2:7, 9 bene pwonyowa ni Jehovah miyo ryeko bot jo ma gitimo jami matir. Macalo adwogine, gitwero ‘niang gin ma tye atir ki ngolo kop matir, ci gilubo yo ma tye atir keken.’\n3 Nua, Daniel, ki Yubu onongo gitye ki ryeko ma a ki bot Lubanga. (Ejekiel 14:14) Dok bene jo pa Lubanga i kare-ni gitye ki ryeko ma kit meno. In kono? Tika in bene itye ki ryeko ma Lubanga miyo? Me ‘niang jami ducu maber’ wek iyom cwiny Jehovah, mitte ni inge en maber. Dong i pwony man, wabipwonyo (1) kit ma Nua, Daniel, ki Yubu gungeyo kwede lok i kom Jehovah, (2) kit ma ngec i kom Lubanga okonyogi kwede, ki dong (3) kit ma watwero dongo niye matek calo gin.\nNUA OBEDO KA WOT KACEL KI LUBANGA I LOBO MA OPONG KI TIM MARAC\n4. Nua ocako ngeyo lok i kom Jehovah nining, dok ngec matut i kom Lubanga okonye nining?\nNen calo Nua opwonyo lok i kom kit pa Lubanga ki i ngiyo ginacweya\n4 Nua ocako ngeyo lok i kom Jehovah nining? I kare ma Adam gin ki Kawa gucako nywalo lutino, dano onongo gipwonyo lok i kom Jehovah i yo adek mapatpat: ki i cwec, ki bot jo mukene ma lugen, ki dong neno adwogi maber ma bino ka gilubo cikke. (Icaya 48:18) Nen calo Nua ongiyo cwec pa Jehovah ci oneno lanyut ma gimoko ni Lubanga tye ada ki dok opwonyo lok i kom kit pa Lubanga. Macalo adwogine, nen calo Nua oniang ni Jehovah tye ki teko dok ni en aye Lubanga acel keken me ada. (Jo Roma 1:20) Pi meno, Nua pe oye mere ayeya keken i kom Lubanga ento odongo niye matek i kome.\n5. Nua opwonyo lok i kom yub pa Lubanga pi dano nining?\n5 Baibul waco ni “niye bino pi winyo lok ma gitito,” ma te lokke ni lok ma wawinyo ki bot jo mukene twero konyowa me bedo ki niye. (Jo Roma 10:17) Gwok nyo Nua owinyo lok i kom Jehovah ki bot wadine. Wonne, Lamek, onongo tye ki niye i kom Lubanga dok kinywale ma Adam pud peya oto. (Nen cal ma tye i pot karatac 9.) Wonne madit, Metucela, ki dong kwarone madit, Jared, ma oto ma dong Nua tye ki mwaka 366. * (Nen lok ma tye i tere piny.) (Luka 3:36, 37) Nen calo co magi kacel ki mongi gupwonyo Nua ni Jehovah aye ocweyo dano ki dok ni Jehovah mito ni gunywal lutino, gupong lobo, dok guti Pire. Gwok nyo Nua bene opwonyo ni Adam gin ki Kawa gukwero lubo cik pa Jehovah, dok en onongo twero neno adwogi marac ma tam ma gumoko-ni okelo. (Acakki 1:28; 3:16-19, 24) Nua onongo maro gin ma en opwonyo, dok man otugo cwinye me tic pi Jehovah.—Acakki 6:9.\n6, 7. Bedo ki gen ojingo niye pa Nua nining?\n6 Gen ma watye kwede jingo niyewa. Tam kong kit ma niye pa Nua ojing kwede i kare ma en oniang ni nyinge ma gonye ni “Yweyo” nyo ni “Kwecwiny” kubbe ki gen ma gitye kwede. (Acakki 5:29) Jehovah oweko Lamek otito lok i kom wode Nua ni: “I lobo ma yam Rwot [Jehovah] oceno-ni, latin man aye bimiyo waywe ki aroma tic me cingwa.” Pi meno, Nua onongo tye ki gen ni Jehovah bikelo alokaloka i lobo. Nua bene obedo ki niye calo Abel gin ki Enoka ma gukwo ma peya kinywale, ni ‘lakwaro’ mo bigoyo wi twol.—Acakki 3:15.\n7 Nua pe oniang maber tutwal cikke pa Lubanga ma kicoyo Acakki 3:15. Ento oniang ni lok meno onongo miyo gen pi anyim. Enoka bene otito lok meno, kun waco ni Jehovah bijwero jo maraco woko. (Juda 14, 15) Ngene kene ni, kwena ma Enoka otito, ma bicobbe ki pete tere ducu i Armagedon-ni, ojingo niye ki gen pa Nua adada!\nNiye ki ryeko ma Lubanga miyo gwokowa ki i diro pa Catan kacel ki bita me lobo man\n8. Ngec matir i kom Lubanga ogwoko Nua nining?\n8 Ngec matir i kom Lubanga okonyo Nua nining? Nua odongo niye ki ryeko me timo jami matir pien en opwonyo lok i kom Jehovah. Man ogwokke adada, tutwalle ki i timo gin mo keken ma twero cwero cwiny Jehovah. I yo ango? Nua onongo pe mito bedo lirem jo ma pe ki niye i kom Jehovah dok ma gikwero lubo cikke. Nua onongo dok pat ki jo magi, en pe oye ni jogi ma gubino i lobo-ni gubwolle. Dano onongo gimaro jogi magi adada pi tekogi, dok nen calo gutemo worogi. (Acakki 6:1-4, 9) Dok Nua onongo ngeyo ni Jehovah mito ni dano gunywal lutino dok gupong lobo. (Acakki 1:27, 28) Dong i kare ma jogi gucako kwanyo anyira pa dano me doko mongi ci gunywalo kwedgi lutino, Nua onongo ngeyo ni meno pe tye atir. Dok man onen ka maleng i kare ma lutino magi gudongo gudoko jo ma gitek dok madongo adada maloyo jo mukene ducu. Lacen, Jehovah owaco bot Nua ni ebikelo pii aluka me tyeko lutim maraco woko ducu. Ento pien Nua onongo tye ki niye i kom lok meno, en oyubo yeya, ci en kacel ki jo me ode gularo kwogi.—Jo Ibru 11:7.\n9, 10. Itwero dongo niye matek calo Nua nining?\n9 Watwero dongo niye calo Nua nining? Pire tek ni wakwan Lok pa Lubanga kore ki kore, wamar gin ma wapwonyo, waket i tic dok wamok tam matir. (1 Petero 1:13-15) Ci niye ki ryeko ma a ki bot Lubanga bigwokowa ki i diro pa Catan kacel ki bita me lobo man. (2 Jo Korint 2:11) Jo mapol i lobo-ni gimaro tim bwami ki tim carocaro, dok gilubo miti maraco. (1 Jon 2:15, 16) Dok pe giye ni watye ka kwo i kare me agikki me lobo man marac-ci. Watwero cako tam calo gin bene ka pe watye ki niye matek. Wi myero pe owil ni i kare ma Yecu oporo karewa-ni ki kare pa Nua, en pe oloko i kom tim bwami ki tim carocaro ento en oloko i kom adwogi maraco ma bino ka waye ni gin mo owir tamwa ki i tic pi Lubanga.—Kwan Matayo 24:36-39.\n10 Penye ni: ‘Tika kwona nyuto ni atye ki ngec matir i kom Jehovah? Tika niyena tugo cwinya me timo jami ma Jehovah waco ni tye atir, ki me pwonyo jo mukene ngo ma Lubanga mito ni gutim?’ Lagammi pi lapeny magi bikonyi me niang ka ce in bene itye ka wot kacel ki Lubanga me ada kit ma Nua otimo-ni.\nDANIEL ONYUTO RYEKO I BABILON, LOBO MA OPONG KI WORO ME GOBA\n11. (a) Mar ma Daniel onongo tye kwede pi Lubanga pwonyowa ki gin ango i kom lunyodone? (b) Kit Daniel mene ma imito ni ilubi?\n11 Daniel ocako ngeyo lok i kom Jehovah nining? Nen calo lunyodo pa Daniel aye gupwonye me maro Jehovah ki Lokke. Dok Daniel otimo meno pi kare me kwone ducu. Kadi wa i kare ma en dong otii, en pud omedde ki kwano Ginacoya kore ki kore. (Daniel 9:1, 2) Daniel onongo ngeyo Jehovah maber adada. En bene onongo ngeyo jami ducu ma Jehovah otimo pi Luicrael. Waneno meno i lega ma Daniel olego ki mwolo dok ki cwinye ducu ma kicoyo i Daniel 9:3-19. Kwan lega man ci itam matut iye. Penye ni, ‘Lega man pwonya ki gin ango i kom Daniel?’\n12-14. (a) Daniel onyuto ryeko ma a ki bot Lubanga nining? (b) Jehovah omiyo mot bot Daniel pi tekcwinye ki dok pi moko tam matir nining?\n12 Ngec matir i kom Lubanga okonyo Daniel nining? Onongo pe yot pi Lujudaya me woro Jehovah i Babilon, boma ma opong ki lubange me goba. Me labolle, Jehovah owaco bot Lujudaya ni: “Wuti tic maber pi berbedo me gang ka ma amiyo giterowu iye me bedo opii.” (Jeremia 29:7) Ento en bene ocikogi ni, guwor en keken ki cwinygi ducu. (Nia 34:14) Daniel onongo twero lubo cik magi nining? Ryeko mua ki bot Lubanga okonyo Daniel me niang ni myero ewor Jehovah mukwongo, ka dong luloc me lobo. I nge mwaki miya mapol, Yecu bene opwonyo gin acel meno.—Luka 20:25.\n13 Tam kong i kom gin ma Daniel otimo i kare ma kimiyo cik ni ngat mo pe myero oleg bot lubanga nyo ngat mo keken mapat ki lega bot kabaka me Babilon pi nino 30. (Kwan Daniel 6:7-10.) En onongo twero gengo ngeye kun waco ni, ‘Bibedo pi nino pyeradek keken.’ Ma ka meno, Daniel olubo cik pa Lubanga ma ka lubo cik pa dano. Daniel onongo twero lega bot Jehovah i mung ma ngat mo pe ngeyo. Ento en onongo ngeyo ni jo mapol onongo ginene ka lega nino ducu. Dong kadi bed ni onongo biketo kwone ka mading, Daniel omedde ki lega ka ma dano twero nene pien en onongo pe mito ni dano gutam ni egiko woro Jehovah woko.\n14 Jehovah omiyo mot bot Daniel pi tekcwinye ki dok pi moko tam matir. Jehovah otimo tango dok olaro Daniel oweko labwor pe omwode. Macalo adwogine, jo ducu ma i te Ker me Media ki Percia gupwonyo lok i kom Jehovah!—Daniel 6:25-27.\n15. Watwero dongo niye calo Daniel nining?\n15 Watwero dongo niye calo Daniel nining? Kwano Baibul keken pe romo ka wamito bedo ki niye matek. Myero waniang gin wakwano. (Matayo 13:23) Mitte ni wange kit ma Jehovah tamo ki dok winyo kwede ma lubbe ki gin moni. Pi meno, myero watam matut i kom gin ma wakwano. Pire tek bene adada me lega kare ducu, tutwalle ka watye ka wok ki i kwo matek. Watwero bedo ki niye ni Jehovah biminiwa ryeko ki teko ma walege pire.—Yakobo 1:5.\nYUBU OTIYO KI RYEKO MUA KI BOT LUBANGA KARE DUCU\n16, 17. Yubu ocako ngeyo lok i kom Jehovah nining?\n16 Yubu ocako ngeyo lok i kom Jehovah nining? Yubu pe obedo Laicrael. Ento Abraim, Icaka, ki Yakobo gubedo wadine mabor, dok Jehovah opwonyogi ki lok madok i kome ki dong gin ma en mito pi dano. Olo to i yo mo, Yubu opwonyo lok ada magi mamwonya-ni. (Yubu 23:12) En owaco bot Jehovah ni: “Yam onongo awinyo piri awinya keken.” (Yubu 42:5) Dok Jehovah kikome bene owaco ni Yubu otito bot jo mukene lok ada madok i Kome.—Yubu 42:7, 8.\nNiyewa jing matek ka wangiyo ginacweya ki dok ka wanongo ngec mapol madok i kom kit pa Jehovah (Nen paragraf 17)\n17 Yubu bene opwonyo lok mapol madok i kom kit pa Jehovah ki i ngiyo ginacweya. (Yubu 12:7-9, 13) Eliu gin ki Jehovah bene gutiyo ki ginacweya me pwonyo Yubu wek oniang kit ma rwom pa dano lapiny kwede ka kiporo ki pa Lubanga. (Yubu 37:14; 38:1-4) Lok ma Jehovah owaco-ni ogudo cwiny Yubu adada ma oweko en owaco ki mwolo bot Lubanga ni: “Angeyo ni itwero tiyo gin ducu; pe tye lok mo ma iyubo ma pe bicobbe kakare.” En dok omedde ni: “Angut ma abuku koma woko ki apwa ki buru.”—Yubu 42:2, 6.\n18, 19. Yubu onyuto nining ni engeyo Jehovah maber?\n18 Ngec matir i kom Lubanga okonyo Yubu nining? Yubu oniang cik ma igi lac maber adada. En onongo ngeyo Jehovah maber, dok man ocuko cwinye me lubo yo matir. Me labolle, Yubu onongo ngeyo ni pe etwero wacone ni emaro Lubanga ka pe etero jo mukene i yo me kica. (Yubu 6:14) En pe obedo ki tam ni eber eloyo jo mukene, ma ka meno, en oterogi calo gitye jo me ode, kadi bed gulony nyo gilucan. Yubu owaco ni: “Ngat ma oketa i i maa en aye ma oketo opiina bene.” (Yubu 31:13-22) Kadi wa i kare ma Yubu olony adada, en pe odongo cwiny me awaka, dok pe oneno jo mukene calo konygi pe. Man dok pat adada ka kiporo ki lulonyo mapol i kare-ni.\n19 Yubu onongo pe mito ni gin mo keken kadi wa jami me kom odok gin ma pire tek loyo watte ki Jehovah. En onongo ngeyo ni ka meno otimme, ci ebikwero “Lubanga [me ada] ma tye malo” woko. (Kwan Yubu 31:24-28.) Dok Yubu onongo neno nyom ni obedo cikke bot Jehovah i kin laco ki dako. En bene ocikke kekene ni pe ebineno dako mo keken ki wang me carocaro. (Yubu 31:1) Meno gin me aura adada, pien Yubu okwo i kare ma Jehovah onongo ye ni co gitwero nyomo mon mapol. Dok Yubu onongo twero bedo ki mon aryo ka onongo cwinye mito. Ento Yubu oniang ni nyom me acel ma Jehovah ocako obedo i kin laco acel ki dako acel keken, dok en oyero me kwo kit meno. * (Nen lok ma tye i tere piny.) (Acakki 2:18, 24) Ki lok ada, i nge mwaki 1,600, Yecu bene opwonyo lok acel-li, ni rwatte i buto myero obed i kin laco acel ki dako acel ma dong gunyomme.—Matayo 5:28; 19:4, 5.\n20. Bedo ki ngec matir i kom Jehovah kacel ki cikke twero konyowa me yero lurem ki galowang maber nining?\n20 Watwero dongo niye calo Yubu nining? Pud aye mitte ni wange lok i kom Jehovah maber dok wawek ngec meno ogud yo me kwowa ducu. Me labolle, Baibul waco ni Jehovah “dag ngat ma maro timo tim bwami” dok ni pe myero wabed kacel ki jo ma pe giloko lok ada. (Kwan Jabuli 11:5; 26:4.) Dong penye ni: ‘Wang ginacoya aryo magi pwonya gin ango ma lubbe ki kit ma Jehovah tamo kwede? Man myero ogud gin ma pire tek loyo i kwona nining? Dok myero ogud jami ma anenogi ki i intanet, lurem ki galowang ma ayerogi nining?’ Lagammi twero konyi me niang ka ada ingeyo Jehovah maber. Pe wamito ni walub kit me lobo man marac-ci. Pi meno, myero wapwonye me “poko gin maber ki gin marac,” nyo waniang apokapoka ma tye i kin gin maber ki marac, ki gin me ryeko ki me mingo.—Jo Ibru 5:14; Jo Epeco 5:15.\n21. Gin ango ma twero konyowa me ‘niang jami ducu maber’ wek wayom cwiny Jehovah?\n21 Jehovah okonyo Nua, Daniel, ki Yubu me ‘niang jami ducu maber’ wek guyom cwinye pien gutute ki kerogi ducu me ngeyo lok matir i kome. Lanengi nyuto ni timo jami matir ma yomo cwiny Jehovah kelo adwogi maber i kwowa. (Jabuli 1:1-3) Pi meno, penye ni, ‘Tika angeyo Jehovah maber calo Nua, Daniel, ki dong Yubu?’ Ki lok ada, i kare-ni, watwero ngeyo Jehovah maber loyo co magi ma gubedo lugen-ni pien en ominiwa ngec mapol madok i kome makato gin. (Carolok 4:18) Dong, kwan Baibul maber. Lwod lok i kom gin ma ikwano. Dok ileg pi cwiny maleng. Ka itimo meno, ci kwo pa jo me lobo man marac-ci pe bidonyo i kwoni. Ma ka meno, ibinyuto ryeko dok inyikke cok bot Woru me polo nino ki nino.—Carolok 2:4-7.\n^ para. 5 Kwaro Nua, Enoka bene “obedo ka wot kacel ki Lubanga.” Ento en oto mwaki 69 ma peya kinywalo Nua.—Acakki 5:23, 24.\n^ para. 19 Nua bene otimo kit meno. En bene onyomo dako acel keken, kadi bed ni co gucako nyomo mon mapol cutcut i nge kare ma Adam gin ki Kawa gujemo i kom Lubanga.—Acakki 4:19.\nRyeko mua ki bot Lubanga. Ka wakwano Baibul kore ki kore dok waniang gin ma wakwano, ci wabingeyo Jehovah maber. Wabiniang i kom gin maber ki marac, ki gin me ryeko ki me mingo. Dok ka wakwo ma lubbe ki ngec ma wanongo ci wanyuto ryeko mua ki bot Lubanga\nCik ma igi lac mua ki bot Lubanga obedo guti me pwony me Baibul. Pe gilokke, dok gikonyowa me niang kit ma Jehovah tamo kwede i kom gin moni. Ka watamo matut i kom cik ma igi lac magi, ci bikonyowa me moko tam matir ma yomo cwiny Lubanga\nWot kacel ki Lubanga: Meno obedo lubo cik pa Jehovah kun wamarre ki cwinywa ducu ma nongo bedo calo watye ka wot kacel kwede macalo laremwa


Lubanga ocweyo komwa ki kero me cang maber adada. Ka ngat ma kome yot onongo ret, kome “cako yubbe me cango wang bwur meno kadi bed bwure dit nyo tidi.” (Johns Hopkins Medicine) Kom ngat meno cutcut cako juko cwer pa remo, nyayo ler bedo malac dok jingo weko bedo matek.\nTAM KONG: Ka Lacwecwa oyubo komwa ki kero me cango wang bwur, ci watwero bedo ki gen i kom cikkene me konyowa wek wacang ka watye ki arem i cwinywa, pe kumeno? Laco jabuli owaco ni, “En cango jo ma cwinygi cwer, dok tweyo wang retgi woko.” (Jabuli 147:3) Ka itye ki arem i cwinyi, macalo adwogi pa gin mo mutimme i kwoni i kare mukato angec nyo i kare-ni, ci ngo ma romo miyo ibedo ki tekcwiny ni Jehovah bitweyo wang reti woko—i kare-ni ki i kare me anyim?\nGIN MA BAIBUL PWONYOWA I KOM MAR PA LUBANGA\nLubanga ocikke ni: “Pe ilwor, an atye kwedi, cwinyi pe opoti, pien an Lubangani; abimiyi tek, dok abikonyi.” (Icaya 41:10) Dano ma ngeyo ni Jehovah paro pire bedo ma wiye opye mot dok bedo ki kero me lweny ki pekki mapatpat. Lakwena Paulo olwongo cwiny ma opye mot kit man ni “kuc pa Lubanga ma kato ngec pa jo ducu.” Paulo omedo ni: ‘Atwero jami ducu liweng pi teko ma en miya.’—Jo Pilipi 4:4-7, 9, 13.\nGinacoya konyowa me dongo niye i kom cikke pa Jehovah pi kwo me anyim. Me labolle, Niyabo 21:4, 5 tittiwa gin ma en bitimo ki dong tyen lok mumiyo watwero genne:\n“En bijwayo pig wanggi woko ducu.” Jehovah bikwanyo pekki ki parwa ducu, kadi bed ma jo mukene gineno calo tidi.\n“Ngat ma obedo i wi komker” i polo, ma en aye Kabaka Won Twer Ducu ma loyo wi ginacweya, bitic ki teko kacel ki twerone me giko pekki kun miyowa kony ma mitte.\nJehovah cuko cwinywa ni cikkene ducu obedo “lok ma genne dok me ada.” Man tyen lokke ni, Jehovah omoko lok man kun jenge i kom nyinge kacel ki kite macalo Lubanga me ada.\n“En bijwayo pig wanggi woko ducu. To bene dong bibedo pe, kadi kumo nyo koko, nyo arem, pien gin macon dong ducu gurwenyo woko matwal. Ci ngat ma obedo i wi komker owacci, ‘Nen, aketo jami ducu doko nyen.’ Ka dok bene owacci, ‘Co lok man, pien lok magi lok ma genne dok me ada.’”—Niyabo 21:4, 5.\nCwec ma i wi polo ki lobo ma wanenogi ki wangwa kacel ki Baibul nyuto botwa kit pa Lubanga. Kadi bed ginacweya tugo cwinywa me doko lurem Lubanga, ento Baibul tito botwa lwongo pa Lubanga ka maleng ni: “Wunyik cok bot Lubanga, ci en bene binyiko cok botwu.” (Yakobo 4:8) Tic pa Lukwena 17:27 waco ni: “En pe tye cen ka mabor ki bot ngat acel acel i kinwa.”\nKa ikwanyo kare me ngeyo Lubanga, ci ibimoko ada ni ‘en paro piri.’ (1 Petero 5:7) Adwogi maber ango ma wanongo ka wageno Jehovah i yo ma kit man?\nNen kong ngo mutimme i kom omego Toru, ma a ki Japan. En odongo i cing minne ma Lakricitayo, ento lacen odonyo i gurup pa lutim aranyi me Japan ma kilwongogi ni yakuza. En owaco ni, “Onongo atamo ni Lubanga daga adada, dok onongo awinyo calo to pa jo ma oruma, tutwalle jo ma amarogi tye calo pwod ma Lubanga omina.” Toru otito ni kwo marac pa jo ma onongo ebedo i kingi kacel ki tamme marac-ci oweko edoko “ngat ma cwinye col ma pe paro pi dano.” Madok i kom mitine en otito ni, “Onongo amito ni ato ma pud atidi i nge neko ngat mo muywek loya, wek nyinga bene oywek.”\nEnto, i kare ma Toru gin ki dakone Hannah gukwano Baibul, Toru oloko kwone ki tamme i yo me aura. Dako pa Toru owaco ni: “Aneno ki wanga kit ma Baibul okelo alokaloka i kwo pa cwara.” I kom kare-ni Toru waco labongo akalakala mo ni: “Watye ki Lubanga ma paro piwa adada ki acel acel. En pe mito ni dano mo oto, dok en tye atera me timo kica ki ngat mo keken ma ongut i kom balle. En winyo legawa pi jami ma pe watwero wacone bot ngat mo keken dok ngat mo pe twero niang. Ma pe otero kare malac, Jehovah bikwanyo pekkiwa ducu kacel ki jami ma cwero cwinywa. Kadi wa i kare-ni, en tye ka konyowa i yo ma pe watwero byekone. En marowa dok konyowa ka watye ma goro.”—Jabuli 136:23.\nKit ma gin mutimme i kom Toru nyuto kwede, bedo ki ngec ni Lubanga twero—dok cokcok-ki bikwanyo pekki kun jwayo pig wang dano ducu, miyowa gen me ada pi anyim dok bene konyowa me kwo kwo maber i kare-ni. Ada, kadi wa i lobo ma opong ki pekki, pud itwero nongo adwogi maber ki i mar pa Lubanga.